Khi xét vị trí mở quán ăn, phong thủy dựa chủ yếu vào phái Loan đầu, tức đọc hình thế: con đường chạy trước quán thẳng hay cong, quán nằm ở góc hay giữa dãy, cao hơn hay thấp hơn mặt đường, xung quanh có những công trình gì. Phần lớn các nhận định của phái này đều quy về một câu hỏi rất đời: người đi qua có dễ thấy quán, dễ dừng lại và thấy yên tâm khi bước vào hay không.
Bài này đi qua những kiểu vị trí hay gặp khi tìm mặt bằng mở quán: góc ngã tư, đầu ngã ba, khúc đường cong, mặt bằng dốc, cạnh các công trình đặc biệt. Mỗi kiểu có quan niệm của sách kèm lý do thực tế. Những gì gọi là tốt hay kém dưới đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Phần hợp đồng thuê, giá thuê, lượng khách là chuyện kinh doanh, bài chỉ nhắc ở mức cần thiết.
Phái Loan đầu đọc một vị trí quán ăn như thế nào
Loan đầu vốn sinh ra để đọc núi sông khi chọn đất. Khi đem vào phố thị, người ta coi nhà cao tầng như núi, con đường như dòng nước. Đường có xe chạy, người đi là "dòng khí" chảy qua trước cửa; quán đón được dòng ấy thì được coi là có thế. Cách hình dung này dễ hiểu với người kinh doanh, vì dòng người đi qua chính là nguồn khách.
Phái này đặc biệt quan tâm ba điều. Thứ nhất là khoảng trước cửa, gọi là minh đường, nên rộng vừa phải và phẳng, để khí (và khách) có chỗ dừng lại. Thứ hai là hai bên quán có "tay ngai" hay không, tức các nhà hai bên có che chắn vừa phải, không quá cao lấn át, không bị hổng một bên. Thứ ba là hướng dòng chảy của đường: chảy ôm lấy quán thì tốt, chảy đâm thẳng hoặc quay lưng thì kém.
Đáng chú ý là các nhận định ấy hầu hết có thể đi kiểm tra bằng mắt và bằng đồng hồ đếm người. Bạn không cần la bàn để biết trước cửa có chỗ dựng xe hay không, xe chạy chậm hay chạy nhanh qua đoạn này, quán có nằm trong tầm nhìn của người đi tới từ hai phía hay không. Đó là lý do Loan đầu thường được xem là phần thực dụng nhất của phong thủy khi bàn về chọn chỗ buôn bán.
Quán ở góc ngã tư: hai mặt tiền, lợi thế và chỗ cần cẩn trọng
Được coi là thế "hai mặt đón khí". Góc ngã tư có hai mặt tiền nhìn ra hai dòng đường. Theo quan niệm, quán đón được khí từ hai phía. Thực tế, người đi từ bốn hướng đều nhìn thấy quán, đèn đỏ khiến xe dừng ngay trước cửa, đó là lợi thế rõ ràng của mặt bằng góc.
Góc nhọn của chính quán. Nếu quán nằm ở góc đất nhọn, phần mũi nhọn chĩa ra ngã tư được một số người gọi là "đầu thuyền". Trong quán, góc nhọn khó kê bàn, dễ thành chỗ chết. Thiết kế thường bo tròn hoặc vát góc, đặt quầy hoặc cửa chính ở đó để biến chỗ khó dùng thành điểm nhìn.
Tiếng ồn và bụi. Hai mặt đường đồng nghĩa với gấp đôi tiếng xe và khói bụi. Sách không nói đến khói xe, nhưng cảm giác "khí động quá mạnh" của người xem chính là điều này. Kính hai lớp, mái hiên sâu, hàng cây chắn ở phía đường đông hơn giúp phần trong quán yên hơn.
An toàn giao thông. Góc ngã tư là nơi xe hay quẹo gấp. Chỗ dựng xe của khách nên lùi vào trong, không lấn ra phần đường rẽ. Nhiều địa phương có quy định về khoảng cách đỗ xe gần nút giao, nên hỏi trước khi kê bàn ra vỉa hè.
Ngã ba và đường đâm thẳng vào quán
Quán nằm ở cuối một con đường, nơi con đường ấy chạm vào đường lớn tạo thành chữ T, là kiểu vị trí được bàn nhiều nhất. Sách gọi là "lộ xung" hay "thương sát": dòng đường lao thẳng vào cửa như mũi giáo. Đây là một trong những quan niệm có lý do thực tế dễ thấy nhất, vì xe chạy trên con đường đâm thẳng ấy, nếu mất lái hoặc phanh muộn, sẽ lao đúng vào mặt tiền quán; đèn pha xe ban đêm cũng chiếu thẳng vào trong.
Mặt khác, chính vị trí này cũng được người làm bán lẻ đánh giá là dễ thấy: ai đi trên con đường đâm thẳng cũng nhìn vào quán từ xa. Vì vậy nhiều quán vẫn chọn mặt bằng cuối chữ T và xử lý phần rủi ro thay vì bỏ hẳn.
Cách xử lý thường gặp là tạo một lớp đệm vật lý giữa đường và cửa: bồn cây xây kiên cố, cột chắn, bậc thềm cao vừa phải, hàng rào thấp. Lớp đệm vừa giảm rủi ro xe lao vào, vừa đóng vai trò "án" (vật chắn phía trước) theo cách nói của sách. Cửa chính có thể lệch sang một bên thay vì nằm đúng trục đường. Bên trong, chỗ ngồi gần cửa nên là chỗ ngồi ngắn, bàn gia đình có trẻ nhỏ đặt sâu vào trong.
Việc treo gương bát quái hay đặt vật phẩm ở cửa là tập quán của một số nơi. Nếu muốn, bạn có thể làm theo phong tục gia đình, nhưng không nên coi đó là thay cho lớp đệm thật. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn chiếc xe mất lái thì chỉ có bồn cây kiên cố mới chặn được.
Khúc đường cong: phía ôm và phía lưng
Khi con đường uốn cong, sách chia hai phía. Phía nằm bên trong khúc cong, được đường "ôm" lấy, được coi là có tình, giống dòng sông uốn quanh một làng. Phía nằm bên ngoài khúc cong, chịu phần lưng của khúc cong, gọi là "phản cung", được coi là kém vì đường như quay lưng, hoặc như lưỡi liềm cắt vào.
Lý do thực tế của quan niệm này khá thuyết phục. Xe chạy qua khúc cong có xu hướng văng ra phía ngoài, nên nhà ở phía phản cung chịu nguy cơ va quẹt cao hơn, bụi bắn và nước mưa từ bánh xe tạt vào nhiều hơn. Người đi đường cũng nhìn rõ phía trong khúc cong hơn, vì đó là phía mắt họ hướng vào khi ôm cua. Phía ngoài lại nằm ở điểm mù cho đến lúc xe đi gần sát.
Nếu mặt bằng bạn định thuê nằm ở phía phản cung, có thể bù bằng biển hiệu đặt vuông góc với mặt tiền để người đi từ xa nhìn thấy, lớp đệm cây hoặc bồn hoa chắn phía đường, và chỗ dựng xe lùi sâu. Nếu nằm ở phía ôm, lợi thế tầm nhìn đã có sẵn, việc còn lại là giữ khoảng trước cửa thông thoáng để khách dễ ghé vào.
Cần nhớ rằng đây chỉ là một trong nhiều yếu tố. Một quán ở phía phản cung nhưng có bãi đậu xe rộng, nằm cạnh trường học hay khu văn phòng đông người vẫn có thể là lựa chọn tốt hơn một quán ở phía ôm mà vắng.
Mặt bằng cao hơn hay thấp hơn mặt đường
Độ cao nền so với mặt đường ảnh hưởng tới cả quan niệm lẫn chuyện vận hành hằng ngày. Bảng dưới so ba trường hợp thường gặp.
| Trường hợp | Quan niệm | Thực tế | Cách xử lý |
|---|---|---|---|
| Nền cao hơn đường vài bậc | Thế "cao ráo", được ưa | Khô ráo khi mưa, nhưng khó cho xe đẩy, người già | Làm thêm dốc thoải, tay vịn, bậc chống trơn |
| Nền ngang mặt đường | Trung tính | Dễ vào, nhưng nước mưa dễ tràn vào khi đường nâng cốt | Gờ chắn nước nhẹ, rãnh thu trước cửa |
| Nền thấp hơn mặt đường | Bị coi là "nước đổ vào", kém | Ngập khi mưa lớn, ẩm, khách khó thấy bên trong | Bơm thoát, nâng nền nếu được, cửa kính lớn |
| Quán trên dốc | Tùy hướng dốc so với cửa | Xe khó dừng, khách ngại ghé | Tạo bậc nghỉ phẳng trước cửa, chỗ dựng xe bằng |
Trường hợp nền thấp hơn mặt đường đáng để ý nhất, vì nhiều phố ở các đô thị Việt Nam đã nâng cốt đường nhiều lần, nhà cũ bị tụt xuống. Trước khi thuê, hãy hỏi hàng xóm mùa mưa năm ngoái nước lên đến đâu. Câu trả lời ấy có giá trị hơn bất kỳ phép tính hướng nào.
Những công trình quanh quán nên để ý
Sách phong thủy có liệt kê nhiều công trình được coi là nên tránh ở gần nhà ở. Với quán ăn, nhiều điểm trong số đó mang nghĩa khác, vì chúng quyết định ai là khách của bạn. Dưới đây là cách nhìn cân bằng:
- Chợ, trường học, bệnh viện: theo quan niệm là nơi "khí động", ồn ào. Với quán ăn, đó là nguồn khách lớn theo giờ; cái cần tính là giờ cao điểm của họ có khớp giờ mở quán không.
- Chùa, đình, nhà thờ: một số người kiêng mở quán nhậu sát nơi thờ tự, xuất phát từ sự tôn trọng hơn là chuyện may rủi. Quán chay, quán cà phê yên tĩnh thì thường hợp.
- Trạm biến áp, cột điện lớn sát cửa: quan niệm coi là "sát", thực tế là chắn tầm nhìn, ồn và hạn chế chỗ đặt biển. Cần giữ khoảng cách an toàn theo quy định ngành điện.
- Bãi rác, cống hở, chợ cá: quan niệm gọi là uế khí; với quán ăn đây là mùi và côn trùng, ảnh hưởng thật đến vệ sinh.
- Quán cùng loại san sát: phong thủy không bàn, nhưng dân buôn bán có câu "buôn có bạn, bán có phường". Phố ẩm thực thường kéo khách cho cả dãy.
Không công trình nào trong danh sách là lý do tuyệt đối để từ chối một mặt bằng. Điều nên làm là đến vào đúng giờ bạn định bán, đứng một lúc và quan sát mùi, tiếng, dòng người.
Ví dụ giả định: so hai mặt bằng trên cùng một phố
Để thấy cách cân các yếu tố, hãy xét một ví dụ giả định. Một người định mở quán cơm văn phòng, đang chọn giữa hai mặt bằng cùng diện tích trên một phố đông.
| Yếu tố | Mặt bằng A | Mặt bằng B |
|---|---|---|
| Hình thế đường | Phía phản cung của khúc cong | Giữa dãy, đường thẳng, có vỉa hè rộng |
| Tầm nhìn | Chỉ thấy khi đi sát | Thấy từ hai phía, cách vài chục mét |
| Chỗ dựng xe | Hẹp, xe khách phải đỗ lấn đường | Đủ cho khoảng mười xe máy |
| Nền nhà | Ngang mặt đường, mùa mưa có lúc tràn nước | Cao hơn đường hai bậc |
| Nguồn khách | Gần một toà văn phòng lớn | Cách toà văn phòng vài trăm mét |
Nếu chỉ nhìn theo quan niệm, B rõ ràng "đẹp" hơn. Nhưng A gần nguồn khách chính của quán cơm văn phòng. Cách làm hợp lý là liệt kê việc phải sửa cho A (biển vuông góc, lớp đệm cây phía đường, gờ chắn nước, thoả thuận chỗ để xe) rồi so chi phí sửa với chênh lệch lượng khách. Phong thủy ở đây đóng vai trò bảng kiểm để không bỏ sót điểm yếu, không phải lời phán cuối cùng.
Câu hỏi thường gặp
Mặt bằng cuối ngõ cụt có mở quán ăn được không?
Theo quan niệm, ngõ cụt là nơi khí không lưu thông. Thực tế, quán cuối ngõ cụt khó được người lạ nhìn thấy, chủ yếu sống nhờ khách quen hoặc khách đặt món mang về. Nếu định mở, cần chỉ dẫn từ đầu ngõ rõ ràng và lối đi sạch, sáng vào buổi tối.
Quán đối diện quán khác cùng loại có bị coi là xấu không?
Một số người xem coi hai cửa đối nhau là "đối môn", dễ cạnh tranh. Thực tế ở nhiều phố ẩm thực, các quán đối diện nhau lại cùng kéo khách. Điều đáng tính là món của bạn khác họ ở điểm nào, chứ không phải hướng cửa.
Có nên chọn mặt bằng theo hướng hợp tuổi chủ quán?
Phái Bát trạch có cách xét hướng theo cung mệnh. Khi chọn mặt bằng buôn bán, nhiều người coi đây là tiêu chí phụ, xét sau lượng người qua lại, chỗ đỗ xe và pháp lý. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nhà đối diện cao tầng lớn có ảnh hưởng quán ăn không?
Theo Loan đầu, nhà đối diện quá cao, quá sát được coi là "áp" trước cửa. Thực tế, nó che nắng, có thể tạo gió xoáy và làm phố tối sớm. Nếu khoảng cách đủ rộng, nhà cao đối diện lại có thể là nguồn khách lớn.
Mặt bằng từng có nhiều quán mở rồi đóng có nên thuê không?
Người ta hay gọi là mặt bằng "kén chủ". Nên tìm lý do thực tế: giá thuê cao, thiếu chỗ đỗ xe, khó thấy, ngập nước, hay các quán trước làm không ổn. Nếu tìm ra và sửa được nguyên nhân, mặt bằng ấy không có gì đáng sợ.
Cửa quán quay ra hướng Tây có kém không?
Một số trường phái tính hướng Tây tốt hay kém theo tuổi và theo năm. Điều chắc chắn hơn là mặt tiền hướng Tây chịu nắng chiều gắt, làm nóng quán và chói kính. Mái hiên sâu, lam che, cây xanh và kính cách nhiệt giải quyết phần thực tế này.