Khi cho thuê tầng trệt và ở các tầng trên, gia đình nên có một lối đi riêng tới cầu thang, không xuyên qua cửa hàng của người thuê; theo quan niệm phong thủy, chính lối đi riêng đó mới là "cửa chính" của phần nhà mình ở, nên được chăm chút về ánh sáng, độ rộng và sự sạch sẽ như một cửa chính thật. Bàn thờ và bếp của gia đình đặt ở các tầng trên, tránh nằm ngay trên khu vực ồn, nóng hoặc ẩm của cửa hàng.
Nhà mặt phố cho thuê tầng trệt là cách khai thác rất phổ biến ở các đô thị Việt Nam: tầng trệt có giá trị kinh doanh cao, các tầng trên vẫn đủ cho gia đình ở. Bài này đi qua những quyết định cần làm khi chia nhà như vậy, từ lối đi, cầu thang, vị trí bàn thờ và bếp, tới những việc hợp đồng và an toàn. Phần quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cửa chính của nhà là cửa nào khi tầng trệt đã cho thuê
Theo cách hiểu phổ biến, cửa chính là nơi người trong nhà ra vào hằng ngày và nơi khách của nhà bước vào. Khi tầng trệt đã giao cho người thuê, khoảng mở mặt tiền thuộc về cửa hàng của họ, khách của họ ra vào, hàng của họ chất ở đó. Gia đình bạn đi qua một cánh cửa khác: cửa bên hông, cửa ngách cạnh mặt tiền, hoặc cửa sau.
Nhiều người làm phong thủy cho rằng trong trường hợp này, cửa chính của "ngôi nhà gia đình" là cửa dẫn lên cầu thang riêng. Một số người khác vẫn tính hướng nhà theo mặt tiền chung, vì hướng toà nhà không đổi. Hai cách tính có thể cùng tồn tại: hướng nhà theo mặt tiền, còn việc chăm chút cửa thì dồn vào lối đi riêng.
Điều quan trọng thực tế là lối đi riêng không bị coi như cửa phụ tạm bợ: hẹp, tối, chất đầy hàng của người thuê, phải lách qua thùng xốp mới tới cầu thang. Nếu lối vào nhà mình thành ra như vậy, người ở thấy khó chịu mỗi lần về nhà, khách tới chơi cũng ngại. Phong thủy gọi đó là cửa bị lấn; ngôn ngữ đời thường gọi là về nhà mà như đi nhờ.
Các cách làm lối đi riêng cho gia đình
Bảng dưới so sánh bốn cách hay gặp với nhà phố rộng 4 đến 5 m, ví dụ giả định.
| Cách làm | Cái được | Cái mất | Hợp khi |
|---|---|---|---|
| Cửa ngách cạnh mặt tiền, hành lang dọc một bên tới cầu thang | Gia đình có lối riêng ngay mặt phố, dễ tìm | Mất khoảng một mét bề ngang cửa hàng | Nhà rộng từ 4,5 m trở lên |
| Cầu thang đặt sát mặt tiền, cửa riêng mở thẳng lên tầng | Gần như không mất diện tích tầng trệt sâu bên trong | Cầu thang chiếm một phần mặt tiền quý | Nhà xây mới, tính từ đầu |
| Đi bằng cửa sau ra ngõ | Cửa hàng giữ trọn mặt tiền | Phải có ngõ sau, khách của nhà khó tìm | Nhà thông hai mặt đường |
| Đi chung qua cửa hàng | Không phải sửa gì | Mất riêng tư, phụ thuộc giờ mở cửa của người thuê | Chỉ nên tạm thời |
Cách thứ tư phổ biến hơn người ta nghĩ, nhất là khi người thuê là người quen. Nó thường ổn trong vài tháng đầu, rồi phát sinh khó chịu khi cửa hàng đóng sớm, mở muộn, hoặc khi gia đình có khách về khuya.
Cầu thang riêng: lối lên phải sáng và đàng hoàng
Cầu thang là phần tiếp nối của cửa chính gia đình. Nếu cầu thang hẹp, tối, mặt bậc trơn, tay vịn lỏng, người già và trẻ nhỏ đi lại khó khăn mỗi ngày. Nên có đèn cảm biến ở chân cầu thang và mỗi chiếu nghỉ, công tắc ở cả đầu trên và đầu dưới.
Cầu thang riêng nên có một cánh cửa khoá được ở chân cầu thang, tách hẳn khỏi khu vực cửa hàng. Như vậy gia đình yên tâm khi cửa hàng còn mở, và người thuê cũng yên tâm khi gia đình đi lại lúc cửa hàng đã đóng. Cánh cửa này nên mở được nhanh từ phía trong để thoát hiểm.
Nếu cầu thang riêng chạy sát tường chung với nhà bên, nên kiểm thấm và ồn trước khi hoàn thiện. Bậc bằng đá hoặc gạch ốp thì nên có nẹp chống trơn ở mép, vì người đi từ ngoài mưa vào thường mang nước theo giày dép. Chân cầu thang cũng nên có một chỗ để giày dép gọn, tránh để giày dép tràn ra lối đi chung.
Một chi tiết nhỏ nhưng được nhiều gia đình coi trọng là chiếu nghỉ đầu tiên của cầu thang riêng: đặt một chậu cây nhỏ, một ngọn đèn ấm, một tấm thảm sạch. Theo quan niệm, đó là minh đường thu nhỏ của phần nhà mình. Theo cảm nhận, đó là chỗ người về nhà thấy mình đã về tới nhà, dù dưới chân vẫn là cửa hàng của người khác.
Bàn thờ, bếp và phòng ngủ khi tầng trệt là cửa hàng
Bàn thờ. Theo tập quán, bàn thờ gia tiên đặt ở tầng trên cùng hoặc tầng có không gian trang nghiêm nhất của phần nhà mình ở. Tránh đặt bàn thờ ngay phía trên khu bếp của quán ăn thuê tầng trệt, hoặc trên khu chứa hàng ồn và nóng. Nếu tầng trệt vốn có ban thờ thần tài, thổ địa của gia đình, khi cho thuê nhiều nhà chuyển lên tầng trên, còn người thuê tự lập ban thờ của họ.
Bếp. Bếp của gia đình dời lên tầng hai hoặc tầng ba. Cần tính đường thoát khói lên mái hoặc ra mặt sau, đường cấp và thoát nước riêng, và lớp chống thấm sàn kỹ, vì rò rỉ từ bếp tầng trên xuống cửa hàng là nguồn tranh chấp hay gặp.
Phòng ngủ. Phòng ngủ đặt ở đoạn sau các tầng trên, xa mặt tiền, để tránh tiếng ồn cửa hàng và đường phố. Nếu người thuê là quán ăn, quán cà phê mở muộn, cần cách âm sàn tầng hai, hoặc chọn người thuê có giờ hoạt động hợp với nếp sinh hoạt gia đình.
Nhà vệ sinh. Nhà vệ sinh các tầng trên xếp thẳng hàng, ống thoát đi trong hộp kỹ thuật kín, không chạy lộ trên trần cửa hàng. Người thuê kinh doanh thực phẩm thường rất ngại có ống thoát nước thải đi qua trần khu bán hàng.
Tách điện, nước và trách nhiệm từ đầu
Phần này không thuộc phong thủy, nhưng là thứ giữ cho quan hệ chủ nhà và người thuê êm ấm, mà sự êm ấm đó là điều mọi quan niệm về hoà khí hướng tới.
- Công tơ điện riêng cho tầng trệt, aptomat tổng riêng, để sự cố điện ở cửa hàng không làm cả nhà mất điện và ngược lại.
- Đồng hồ nước riêng nếu có thể; nếu không, ghi rõ cách chia trong hợp đồng.
- Ghi rõ trong hợp đồng phạm vi người thuê được sửa: có được khoan tường, treo biển, lắp điều hoà mặt tiền, đục sàn không.
- Hỏi rõ loại hình kinh doanh và yêu cầu phòng cháy chữa cháy tương ứng. Một số ngành hàng có yêu cầu riêng về điều kiện an toàn; người thuê là người phải đáp ứng, nhưng chủ nhà cũng nên biết vì nhà vẫn là của mình.
- Thoả thuận về giờ hoạt động, tiếng ồn, chỗ để xe của khách và chỗ tập kết rác.
- Ghi lại hiện trạng tầng trệt bằng ảnh khi bàn giao và khi nhận lại.
Nhiều gia đình bỏ qua bước công tơ riêng vì ngại tốn kém, rồi mất hoà khí vì tiền điện mỗi tháng. Làm từ đầu bao giờ cũng rẻ hơn làm sau.
Ví dụ giả định: chia một căn nhà để cho thuê tầng trệt
Hình dung một căn nhà phố rộng 4,5 m, sâu 18 m, bốn tầng, gia đình năm người gồm hai ông bà, hai vợ chồng và một con nhỏ. Tầng trệt định cho thuê làm cửa hàng quần áo. Một cách chia có thể như sau.
- Làm cửa ngách rộng khoảng 0,9 m ở một bên mặt tiền, hành lang dọc tường dẫn tới cầu thang đặt ở đoạn giữa. Cửa hàng còn bề ngang khoảng 3,5 m, đủ cho một gian bán hàng.
- Ngăn giữa hành lang và cửa hàng bằng vách kín có cửa khoá được, chìa do gia đình giữ, dùng khi cần sửa chữa điện nước.
- Tầng hai phía trước là phòng khách của gia đình, phía sau là phòng ngủ ông bà, nhà vệ sinh liền kề để ông bà không phải leo thêm.
- Tầng ba là bếp và phòng ăn ở đoạn giữa cạnh giếng trời, phòng ngủ vợ chồng ở đoạn sau.
- Tầng bốn phía trước là phòng thờ, phía sau là phòng ngủ của con và sân phơi.
- Tách công tơ điện cho tầng trệt từ ngày đầu, đường nước cửa hàng có đồng hồ riêng.
Phương án chỉ để minh hoạ cách nghĩ. Với nhà có người già, điểm then chốt là đặt phòng của họ ở tầng thấp nhất phần nhà mình, gần nhà vệ sinh; với cửa hàng, điểm then chốt là giữ cho mặt tiền vẫn đủ rộng để thuê được.
Chọn người thuê: góc nhìn phong thủy và góc nhìn đời thường
Một số gia đình khi cho thuê có cân nhắc ngành nghề của người thuê theo quan niệm: ngại ngành có lửa lớn ngay dưới phòng thờ, ngại hàng hoá bị xem là kém may như đồ tang lễ, ngại nghề ồn và hôi. Phần lớn những quan niệm này trùng với lý do thực tế: lửa lớn là rủi ro cháy, ồn và hôi ảnh hưởng trực tiếp đến người ở tầng trên.
Theo hướng ngược lại, cũng có gia đình thích cho thuê ngành hàng sạch sẽ, sáng sủa, mở cửa ban ngày, đóng cửa sớm, vì nó hợp với nếp sinh hoạt của người ở trên. Đây là sự chọn lựa hợp lý, không cần lý do phong thủy nào. Điều không nên làm là phán xét người thuê theo tuổi hay mệnh của họ; đó là chuyện của chính họ, và không có cơ sở để cho rằng mệnh người thuê ảnh hưởng tới vận nhà.
Cuối cùng, một người thuê giữ mặt tiền sạch, không lấn vỉa hè, không chất hàng chắn lối đi riêng của gia đình thường là người thuê tốt nhất, dù họ bán gì. Theo quan niệm, minh đường của cả ngôi nhà nằm trong tay người thuê; theo đời thường, bộ mặt căn nhà của bạn cũng vậy.
Câu hỏi thường gặp
Cho thuê tầng trệt thì có cần làm lễ gì không?
Một số gia đình làm lễ nhỏ khi bàn giao mặt bằng hoặc khi người thuê khai trương, theo tập quán địa phương. Đây là tuỳ tâm, không bắt buộc. Lễ khai trương của người thuê là việc của họ; văn khấn chi tiết có ở các trang chuyên về văn khấn.
Hướng nhà để xem phong thủy tính theo mặt tiền hay theo cửa riêng của gia đình?
Phần lớn người làm nghề vẫn tính hướng nhà theo mặt tiền chung, vì đó là hướng của toà nhà. Cửa riêng của gia đình được xem như cửa chính của phần nhà ở và chăm chút về bố trí. Hai cách tính này không mâu thuẫn.
Ban thờ thần tài ở tầng trệt có nên giữ lại khi cho thuê?
Thường gia đình thỉnh ban thờ của mình lên tầng trên hoặc thôi thờ ở vị trí đó, để người thuê lập ban thờ theo ý họ. Giữ ban thờ của chủ nhà trong cửa hàng người khác dễ gây bất tiện cho cả hai bên.
Nhà rộng chỉ 3,5 m có làm được lối riêng không?
Rất khó làm hành lang riêng mà cửa hàng vẫn dùng được. Lựa chọn thường là cầu thang riêng sát mặt tiền, hoặc đi chung qua cửa hàng với thoả thuận rõ về giờ giấc và chìa khoá. Nếu có ngõ sau, dùng cửa sau là phương án tốt.
Người thuê muốn sơn lại mặt tiền theo màu thương hiệu thì sao?
Đây là việc nên ghi trong hợp đồng. Màu tầng trệt thay đổi ảnh hưởng tới mặt đứng cả căn nhà. Nhiều chủ nhà đồng ý cho người thuê làm biển và màu ở phạm vi tầng trệt, giữ nguyên màu các tầng trên, và yêu cầu trả lại hiện trạng khi hết hợp đồng.