Trong phong thủy phổ thông, tấm thảm trước sofa được ví như một "minh đường" thu nhỏ: khoảng sân trống, sáng, nơi khí từ cửa đi vào dừng lại và gom tụ trước chỗ ngồi chính của gia đình. Vì vậy lời khuyên chung là thảm nên đủ rộng để gom bộ sofa và bàn trà thành một khu, sạch, phẳng, màu không quá tối, và không đặt lệch hẳn khỏi trung tâm khu tiếp khách.
Bài này giải thích ý minh đường áp vào thảm ra sao, hình dáng thảm theo cách nhìn ngũ hành, màu thảm theo phương vị và theo ánh sáng thực tế, chỗ nên và không nên trải, cùng chuyện giữ thảm sạch trong khí hậu nóng ẩm. Phần ngũ hành và "khí" là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần trơn trượt, bụi, dị ứng thì là chuyện thật cần tính.
Minh đường và tấm thảm
Minh đường trong phong thủy vốn là khoảng đất trống, bằng phẳng, sáng sủa phía trước ngôi nhà hay ngôi mộ, nơi khí được cho là tụ lại trước khi vào. Khi áp vào trong nhà, nhiều tài liệu phổ thông coi khoảng trống trước sofa phòng khách là minh đường nội thất. Tấm thảm trải ở đó làm khoảng trống này rõ ràng hơn: nó vẽ ra một vùng, gom các ghế quanh một tâm.
Đọc theo góc thiết kế nội thất, đây cũng là chức năng thật của thảm: nó xác định khu vực, nối các món đồ rời rạc thành một nhóm, làm phòng khách có trọng tâm. Phòng khách không thảm, sofa kê sát tường, bàn trà đứng trơ giữa sàn gạch thường trông rời rạc, thiếu ấm cúng. Thêm tấm thảm đủ lớn, cả khu tiếp khách liền lại.
Từ ý minh đường, phong thủy phổ thông rút ra vài nguyên tắc: thảm nên sạch, phẳng, sáng hơn hoặc ngang tông sàn, không rách, không quăn mép, không bày đồ lỉnh kỉnh giữa thảm. Thảm bẩn, ẩm hay rách bị coi là minh đường "ô trọc". Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng thảm bẩn thì bám bụi, mạt và mùi, ai cũng thấy.
Hình dáng thảm và ngũ hành
Một số sách phong thủy xếp hình dáng vào ngũ hành. Cách xếp này có thể giúp bạn phân vân giữa hai mẫu, nhưng nên đặt sau chuyện vừa phòng, vừa đồ:
| Hình dáng | Hành theo quan niệm | Hợp với phòng nào | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|---|
| Chữ nhật | Mộc (dài) hoặc Thổ (gần vuông) | Phòng khách nhà ống, sofa văng dài | Dễ chọn cỡ, dễ đặt thẳng hàng với tường |
| Vuông | Thổ | Phòng vuông, sofa chữ U | Hợp khi bộ ghế bao quanh bốn phía |
| Tròn, bầu dục | Kim | Phòng có nhiều góc cạnh, bàn trà tròn | Làm mềm không gian; phòng hẹp dài trông lạc lõng |
| Lượn sóng, tự do | Thuỷ | Phòng phong cách hiện đại, ít đồ | Khó phối, dễ thành điểm rối mắt |
| Có góc nhọn, hoạ tiết tam giác lớn | Hoả | Điểm nhấn nhỏ | Thảm lớn hình nhọn bị coi là gắt |
Ví dụ giả định: phòng khách nhà ống rộng khoảng 4 m, sâu 5 m, sofa văng dài kê sát tường. Thảm chữ nhật đặt dọc theo sofa, chân trước sofa đè lên mép thảm, sẽ gom khu ngồi tốt hơn một tấm thảm tròn nhỏ đặt lọt thỏm giữa sàn. Hình nào "hợp hành" mà không vừa phòng thì vẫn là chọn sai.
Chỗ trải thảm: nên và không nên
Nên: trải để ít nhất chân trước của sofa và ghế đè lên thảm. Như vậy khu ngồi được "neo" vào thảm, thảm không trượt, khu vực nhìn liền một khối. Đây là cách các nhà thiết kế hay khuyên và cũng khớp với ý minh đường gom quanh chỗ ngồi.
Nên: thảm cân đối với bàn trà và trục phòng. Bàn trà nằm khoảng giữa thảm, thảm song song với sofa. Thảm đặt lệch, xoay chéo không có chủ ý làm phòng nhìn như bị xô lệch.
Không nên: thảm lấn ra lối đi từ cửa chính vào. Mép thảm nằm ngay trên đường đi là chỗ hay vấp, nhất là với người già và trẻ chạy nhảy. Phong thủy cũng chuộng lối vào thông thoáng; thảm phòng khách nên bắt đầu ở khu ngồi, không ở bậc cửa.
Không nên: trải thảm dày dưới bàn thờ đặt trong phòng khách. Khu thờ cần sạch, khô và an toàn với tàn hương rơi. Thảm dày bắt lửa và giữ tàn nhang, khó lau. Nếu muốn có tấm lót, chọn chiếu cói, tấm lót mỏng dễ giặt, và để xa bát hương.
Không nên: thảm lông dày ở phòng khách liền bếp. Dầu mỡ bay hơi bám vào sợi, lâu dần thảm sẫm, dính và có mùi. Phòng khách liền bếp hợp thảm dệt phẳng, dễ giặt.
Màu thảm: phương vị, ánh sáng và sàn nhà
Nhiều tài liệu gợi ý chọn màu thảm theo phương vị của phòng khách: phòng ở phía Đông, Đông Nam dùng xanh lá, nâu gỗ thuộc Mộc; phía Nam dùng đỏ, cam, hồng thuộc Hoả; phía Tây, Tây Bắc dùng trắng, xám, ánh bạc thuộc Kim; phía Bắc dùng xanh đậm, đen thuộc Thuỷ; trung tâm nhà và phía Tây Nam, Đông Bắc dùng vàng đất, be thuộc Thổ. Đây là cách phối theo ngũ hành, có thể tham khảo khi bạn chưa có ý tưởng màu.
Trên thực tế, ba yếu tố quyết định màu thảm nhiều hơn: ánh sáng, màu sàn và mức độ dùng. Phòng khách thiếu sáng nên dùng thảm sáng hoặc tông trung tính để không thành một mảng tối giữa nhà. Sàn gỗ màu đậm hợp thảm sáng để tách lớp; sàn gạch trắng hợp thảm có màu ấm cho bớt lạnh. Nhà có trẻ nhỏ, thú cưng, hay ăn uống ở phòng khách nên chọn thảm có hoạ tiết nhỏ hoặc màu pha, đỡ lộ vết bẩn.
Một lưu ý theo quan niệm dân gian Việt: một số gia đình ngại thảm trắng toát trải giữa nhà vì gợi tới tang lễ, và ngại thảm đen kịt vì thấy nặng nề. Nếu trong nhà có người lớn tuổi để ý, chọn kem, be, xám nhạt là vừa sáng vừa không gây khó chịu. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Thảm cho phòng khách nhỏ, nhà ống và căn hộ
Phòng khách nhỏ thường rơi vào hai lỗi ngược nhau: hoặc không dám trải thảm vì sợ chật, hoặc trải một tấm thảm quá nhỏ chỉ vừa lọt dưới bàn trà. Tấm thảm nhỏ như vậy không gom được khu ngồi, lại làm phòng trông vụn vặt hơn. Với phòng khách khoảng 12 đến 15 m², một tấm thảm đủ để chân trước sofa đè lên, chừa sàn trống quanh mép, thường làm phòng trông rộng và gọn hơn không có thảm.
Nhà ống có phòng khách kiêm lối đi dọc ra phía sau là trường hợp khó. Thảm không nên chắn ngang lối đi thẳng từ cửa vào trong, vì người đi qua lại liên tục sẽ làm mép thảm quăn, thảm xô lệch, và theo quan niệm là "chặn dòng khí". Nên đặt thảm lệch về phía khu ghế, mép thảm song song với lối đi, chừa lối trống ít nhất một bước chân rộng.
Căn hộ chung cư có phòng khách liền bếp và phòng ăn thì dùng thảm để chia khu: thảm dưới sofa cho khu tiếp khách, khu ăn để sàn trần cho dễ lau. Hai tấm thảm khác kiểu trong cùng một không gian mở nên chung một tông màu để không rối mắt. Theo cách nhìn minh đường, mỗi khu có "sân" riêng nhưng vẫn liền mạch trong một căn nhà; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Chất liệu thảm hợp khí hậu Việt Nam
Thảm đẹp ở showroom có khi lại khổ ở nhà nóng ẩm. Vài gợi ý theo chất liệu:
- Len: êm, ấm, bền, khó bắt lửa hơn sợi tổng hợp; nhưng nặng, lâu khô, dễ ẩm ở miền Bắc mùa nồm, hợp phòng có điều hoà.
- Cói, đay, sợi dừa: mát, thô mộc, gần gũi nhà Việt; chịu nóng tốt nhưng hút ẩm, khó giặt, cạnh sợi có thể cứng với da trẻ nhỏ.
- Cotton dệt phẳng: nhẹ, giặt máy được nếu cỡ nhỏ, hợp phòng khách liền bếp và nhà có trẻ.
- Sợi tổng hợp (polypropylene, polyester): rẻ hơn, nhiều màu, ít bám bẩn, nhanh khô; nhưng gặp lửa thì chảy, cần để xa nến và lò sưởi.
- Thảm lông dài: êm và đẹp trong ảnh, nhưng giữ bụi, mạt bụi nhà và lông thú; không hợp người hen suyễn, dị ứng.
- Đế chống trượt: thảm nào cũng nên có đế cao su hoặc lót chống trượt, nhất là trên sàn gạch men bóng.
Nếu phân vân, hãy hỏi người bán loại thảm đó có giặt được tại nhà không, khô trong bao lâu, và có mùi hoá chất khi mới mở không. Thảm mới có mùi nên trải ở chỗ thoáng vài ngày trước khi dùng trong phòng kín, nhất là nhà có trẻ nhỏ. Thảm nhập khẩu thường có nhãn thành phần sợi; đọc nhãn trước khi tin lời quảng cáo về chất liệu.
Giữ thảm phòng khách sạch theo lịch
Thảm sạch là điều kiện đầu tiên của cả lời khuyên phong thủy lẫn lời khuyên sức khoẻ. Một lịch tham khảo:
- Hút bụi hai đến ba lần mỗi tuần, cả mặt trên và, vài tháng một lần, lật lên hút mặt dưới.
- Thấm ngay vết đổ bằng khăn khô, ấn chứ không chà, rồi mới xử lý bằng nước sạch pha chút xà phòng trung tính.
- Mùa khô có nắng, mang thảm nhỏ ra phơi gió nơi râm mát vài giờ; thảm len không phơi nắng gắt lâu vì phai màu.
- Mùa nồm, đóng cửa khi trời ẩm, bật hút ẩm nếu có; thảm có mùi ẩm thì giặt khô hoặc giặt kỹ và sấy khô hẳn.
- Định kỳ giặt sâu tuỳ mức dùng; thảm lớn nên dùng dịch vụ giặt để thảm khô hẳn, không âm ỉ mốc bên trong.
Thảm đã sờn rách, mép cong quăn, đế chống trượt bong thì thay. Theo quan niệm, minh đường rách nát không tốt; theo thực tế, mép thảm quăn là bẫy vấp ngã trong nhà. Khi thay, nhân tiện đo lại phòng: nhiều nhà mua thảm mới theo cỡ thảm cũ dù bộ sofa đã đổi, thế là thảm lại lọt thỏm hoặc tràn ra lối đi.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách có nên trải thảm theo phong thủy không?
Không bắt buộc. Phong thủy phổ thông coi thảm như minh đường thu nhỏ gom khí trước sofa, nhưng một phòng khách sạch, sáng, đồ kê gọn không thảm vẫn ổn. Nhà nóng ẩm hoặc có người dị ứng có thể bỏ thảm hay dùng thảm dệt phẳng nhỏ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Thảm phòng khách hình tròn hay chữ nhật tốt hơn?
Theo ngũ hành, tròn thuộc Kim, chữ nhật thuộc Mộc hoặc Thổ; không hình nào tốt tuyệt đối. Hãy chọn theo dáng phòng và bộ ghế: phòng dài, sofa văng hợp chữ nhật; bàn trà tròn, phòng nhiều góc cạnh hợp thảm tròn để làm mềm.
Màu thảm phòng khách nên chọn theo mệnh chủ nhà không?
Một số người chọn theo mệnh, số khác theo phương vị phòng khách. Cả hai đều là quan niệm. Nên ưu tiên ánh sáng phòng, màu sàn và độ dễ giữ sạch, sau đó mới dùng màu ngũ hành để chọn giữa các phương án đã hợp mắt.
Thảm đặt dưới bàn thờ trong phòng khách có được không?
Không nên dùng thảm dày dưới bàn thờ vì tàn hương rơi có thể làm cháy sợi, lại khó lau. Nếu cần tấm lót cho sạch chân, dùng chiếu cói hoặc tấm lót mỏng dễ giặt và để xa bát hương, nến.
Thảm cũ bị bạc màu có cần thay theo phong thủy không?
Bạc màu nhẹ thì không cần. Quan niệm chỉ nhấn mạnh thảm bẩn, rách, ẩm mốc là nên thay. Về thực tế, thảm còn sạch, phẳng, đế còn bám thì dùng tiếp; thảm mép quăn, mốc, bong đế thì thay để tránh vấp ngã và mùi.
Nhà có trẻ nhỏ nên chọn thảm phòng khách thế nào?
Chọn thảm dệt phẳng hoặc lông ngắn, có đế chống trượt, giặt được, màu pha để đỡ lộ vết bẩn. Tránh thảm lông dài giữ bụi và thảm có tua dài trẻ dễ cắn, kéo. Cạnh thảm nên nằm xa lối chạy chính của trẻ.