Theo quan niệm phong thủy, thác nước trong nhà là một dạng "thủy động", được ưa khi nước chảy hướng vào trong nhà, đặt ở khu vực chung như phòng khách, sảnh, chân cầu thang, và không đặt sau lưng chỗ ngồi hay trong phòng ngủ. Các nhận định ấy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Điều quyết định một thác nước trong nhà đẹp lâu hay thành gánh nặng lại nằm ở kỹ thuật: chống thấm, độ ẩm, tiếng ồn, an toàn điện, cặn và rêu. Nhiều thác nước trong nhà phố bị tắt sau vài tháng vì làm ẩm tường, ồn hoặc khó vệ sinh. Bài này đi qua các kiểu thác hay gặp, quan niệm về hướng chảy và chỗ đặt, rồi tới những việc cần tính trước khi làm.
Các kiểu thác nước hay làm trong nhà
Thác nước trong nhà ở đây là loại gắn vào công trình hoặc đặt cố định cỡ lớn, khác với thác để bàn cỡ nhỏ. Các kiểu thường gặp ở nhà phố và biệt thự nước ta gồm:
- Thác kính: nước chảy thành màng mỏng trên tấm kính đứng, thường có đèn chiếu từ dưới. Gọn, hiện đại, nhưng cặn và vệt nước hiện rõ trên kính.
- Thác ốp đá: nước chảy trên mảng tường ốp đá tự nhiên hoặc đá xẻ, rơi xuống khay sỏi. Mềm mại, che vết cặn tốt hơn kính.
- Màn nước rơi: nước rơi từ máng trên trần thành hàng sợi, thường dùng ở sảnh lớn. Ấn tượng nhưng ồn và bắn nước nhiều.
- Thác trong giếng trời: nước chảy dọc vách giếng trời xuống tiểu cảnh dưới đáy; tận dụng chỗ thoáng và ánh sáng tự nhiên.
- Thác gắn bể cá: nước tràn từ trên xuống bể cá, vừa là thác vừa giúp sục khí cho cá.
- Thác dạng tủ đứng: khối thác làm sẵn đặt sát tường, không đục phá; dễ dời đi, hợp nhà thuê hoặc căn hộ.
Mỗi kiểu có mức độ ẩm, tiếng ồn và công bảo trì khác nhau. Kiểu càng nhiều nước rơi tự do thì càng ẩm, càng ồn; kiểu nước chảy bám mặt phẳng thì êm hơn.
Phong thủy nhìn thác nước: hướng chảy và lượng nước
Thủy động mang sinh khí. Phong thủy coi nước chảy là nước sống, khác với nước tù. Thác nước được nhiều người hành nghề coi như cách đưa "thủy động" vào nhà ở nơi không có sông hồ.
Nước nên hướng vào nhà. Quan niệm phổ biến ưa nước chảy về phía trong nhà, như dòng nước đến, hơn là chảy ra phía cửa, như dòng nước đi. Với thác đứng, người ta xét mặt thác quay về đâu và nước sau khi rơi chảy theo hướng nào trong khay.
Lượng nước vừa phải. Thác quá lớn trong không gian nhỏ bị coi là nước lấn, thiếu cân bằng. Thực tế, thác lớn trong nhà nhỏ làm ẩm và ồn, nên quan niệm và thực tế cùng một chiều.
Tránh thác "đổ ập". Nước rơi mạnh từ cao xuống ồn ào bị một số người coi là gây bất an. Dòng chảy êm, đều được ưa hơn. Phần lý do thực tế là tiếng nước lớn khó chịu khi ở lâu.
Chỗ đặt thác nước: nên và nên tránh
Bảng dưới gom các vị trí hay được bàn, kèm quan niệm và lý do thực tế. Cột cuối là điều cần làm nếu vẫn chọn chỗ đó.
| Vị trí | Quan niệm hay gặp | Lý do thực tế | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Phòng khách, sảnh | Được ưa, khu vực chung đón khí | Rộng, thoáng, nhiều người ngắm | Xa sofa và tivi để đỡ ồn, đỡ bắn nước |
| Chân cầu thang, giếng trời | Được nhiều người chấp nhận | Tận dụng khoảng trống, có gió lưu thông | Chống thấm vách, tránh trơn chân cầu thang |
| Sau lưng chỗ ngồi chính | Hay bị khuyên tránh, thiếu chỗ dựa | Ồn sát tai, ẩm lưng ghế | Đổi chỗ ngồi hoặc dời thác |
| Phòng ngủ | Thường bị khuyên tránh | Tiếng nước, ẩm, khó ngủ | Nên chọn tiểu cảnh khô thay thế |
| Sát bếp nấu | Thủy hỏa xung theo nhiều phái | Hơi dầu bám vào đá, kính; nước gần lửa và điện | Nên tách khu bếp |
| Đối diện thẳng cửa chính, nước chảy ra cửa | Bị coi là nước đi khỏi nhà | Chắn lối, ẩm sàn chỗ ra vào | Xoay mặt thác hoặc dời sang bên |
Các ô "lý do thực tế" cho thấy phần lớn lời kiêng có một nửa nằm trong đời sống: tiếng ồn, ẩm và lối đi. Giữ được ba điều này là thác nước đã yên ổn ở phần lớn vị trí.
Độ ẩm và nồm: điều cần tính nhất ở miền Bắc
Mỗi thác nước là một bề mặt bay hơi liên tục. Ở các tỉnh phía Bắc, mùa nồm cuối đông đầu xuân không khí đã gần bão hoà hơi nước; thêm một thác nước trong nhà kín có thể làm tường đổ mồ hôi, sàn trơn, đồ gỗ mốc, giấy tờ ẩm. Trong Nam khí hậu khô hơn vào mùa khô nhưng mùa mưa cũng ẩm.
Cách giảm: chọn kiểu thác nước chảy bám mặt phẳng thay vì rơi tự do; giảm lưu lượng bơm; đặt thác ở chỗ có thông gió như giếng trời, chân cầu thang thoáng; dùng máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô trong mùa nồm; và tắt thác những ngày ẩm nặng. Một số gia đình gắn công tắc hẹn giờ để thác chỉ chạy vài giờ mỗi ngày.
Phong thủy có một ý dùng được ở đây: âm và dương cần cân bằng, nhà quá ẩm, quá tối bị coi là "âm thịnh". Thác nước mang thêm ẩm cho nhà vốn đã ẩm thì đi ngược ý ấy, dù mục đích ban đầu là "kích thủy".
Tiếng nước: nghe vui tai hay thành phiền
Tiếng nước chảy nhẹ được nhiều người thấy dễ chịu, che bớt tiếng ồn đường phố. Nhưng tiếng nước liên tục cả ngày, nhất là tiếng nước rơi lộp độp hoặc ầm ào, có thể gây khó chịu, khó tập trung, thậm chí khó ngủ ở phòng gần đó. Mỗi người chịu tiếng ồn khác nhau, và người hay ở nhà nhất thường là người chịu nhiều nhất.
Tiếng ồn của thác đến từ hai nguồn: nước rơi xuống mặt nước hoặc sỏi, và tiếng bơm. Giảm chiều cao rơi, cho nước chảy bám vách, rải sỏi lớn dưới chỗ rơi, giảm lưu lượng đều làm thác êm hơn. Bơm nên đặt trên đệm cao su, cách xa vách mỏng để không truyền rung.
Trước khi làm thác cố định, có thể thử bằng một thác nhỏ hoặc nghe thác ở nhà người quen vài giờ. Đây là cách rẻ nhất để biết cả nhà có hợp với tiếng nước hay không. Nếu trong nhà có người làm việc tại nhà, người già ngủ trưa hay trẻ nhỏ cần giấc ngủ ngày, nên hỏi ý họ trước, vì họ là người nghe tiếng thác nhiều giờ nhất trong ngày.
Điện, bơm và an toàn
Thác nước là chỗ nước và điện ở cạnh nhau suốt ngày đêm. Các điểm dưới đây nên do thợ điện có chuyên môn kiểm, không tự xử lý nếu không có kinh nghiệm.
- Mạch điện cấp cho bơm và đèn nên có thiết bị chống dòng rò, đi dây âm trong ống, ổ cắm đặt cao hơn mực nước.
- Đèn chiếu dưới nước nên là loại điện áp thấp dùng cho môi trường nước, có bộ đổi nguồn đặt ở chỗ khô.
- Bơm chìm phải luôn ngập nước; nước bay hơi làm bơm chạy khô sẽ nóng và hỏng. Nên có phao báo hoặc kiểm mực nước thường xuyên.
- Khay hứng nước nên đủ sâu để trẻ nhỏ không thò tay tới bơm, hoặc có lưới, sỏi phủ.
- Sàn quanh thác nên dùng vật liệu chống trơn; nước bắn ra mỗi ngày một ít, lâu thành vệt trơn trượt.
- Có công tắc riêng để tắt thác khi đi vắng, khi mất nước hoặc khi vệ sinh.
Phong thủy không bàn chuyện điện, nhưng một thác nước an toàn, chạy êm là điều kiện để nó còn chạy được, và "thủy động" chỉ có nghĩa khi nước thật sự còn chảy.
Bảo trì thác nước: cặn, rêu và muỗi
Thác nước trong nhà cần chăm định kỳ như bể cá. Một lịch đơn giản giúp thác luôn sạch:
- Hằng tuần: châm thêm nước bù phần bay hơi, vớt lá, bụi trên khay.
- Hằng tháng: lau vệt cặn trên kính hoặc đá bằng khăn mềm; rửa lưới chắn rác của bơm.
- Vài tháng một lần: thay toàn bộ nước, cọ rêu; với nước cứng nhiều vôi, dùng dung dịch tẩy cặn an toàn cho vật liệu theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Kiểm chỗ nước đọng: khay hứng, hốc đá, chậu cây gần thác; diệt chỗ đọng để muỗi không đẻ trứng.
- Mỗi năm: kiểm chống thấm quanh thác, xem tường sau có vệt ẩm không; kiểm dây điện, đèn.
Nước cứng là vấn đề hay gặp ở vùng dùng nước giếng khoan; cặn trắng bám lên kính rất khó lau. Dùng nước đã lọc làm mềm để châm thác giúp giảm đáng kể chuyện này. Với thác kính, lau ngay khi vệt cặn còn mỏng dễ hơn nhiều so với để dày rồi mới cọ, vì cặn lâu ngày bám chặt và làm kính mờ hẳn.
Thác nước gắn bể cá, giếng trời, cầu thang: những ghép nối cần cân nhắc
Ghép thác với bể cá là cách nhiều gia đình chọn: nước rơi xuống bể giúp sục khí, cá có thêm oxy. Nhưng nước từ thác bay hơi nhanh, bể sẽ cạn nhanh hơn, và bất kỳ chất bẩn nào bám trên vách thác cũng trôi vào bể. Nếu ghép, vách thác nên là vật liệu trơ, không phải đá vôi tơi hay đá sơn phủ.
Thác ở giếng trời hay chân cầu thang tận dụng được chỗ thoáng, ánh sáng trời. Khi nắng chiếu trực tiếp, rêu xanh mọc nhanh; một số người thích vệt rêu tự nhiên trên đá, số khác phải cọ thường xuyên. Mưa hắt vào giếng trời cũng làm khay tràn nếu không có lỗ thoát.
Với chân cầu thang, lối đi ngay cạnh thác nên khô ráo. Nước bắn lên bậc thang là nguy cơ trượt ngã thật, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Đây là chỗ lời khuyên an toàn nên đặt trước mọi quan niệm. Một tấm kính chắn thấp giữa thác và bậc thang, hoặc dời thác sang vách đối diện, thường đủ để giữ bậc thang khô.
Câu hỏi thường gặp
Thác nước trong nhà có hút tài lộc không?
Một số người tin thác nước, nhất là nước chảy vào trong, giúp tụ tài lộc. Đây là quan niệm biểu tượng về nước, không có gì để kiểm chứng. Thác nước mang lại không gian dễ chịu, tiếng nước thư giãn; còn chuyện tài lộc là điều bạn tin ở mức nào tuỳ bạn.
Thác nước để bàn và thác nước xây có khác nhau về phong thủy không?
Về quan niệm thì cùng là thủy động, chỉ khác ở quy mô. Thác để bàn nhỏ, dễ dời, ít ẩm; thác xây lớn, cố định, ảnh hưởng nhiều tới độ ẩm và tiếng ồn. Thác để bàn được bàn riêng ở các trang về vật phẩm; ở đây tập trung vào loại gắn với công trình.
Thác nước chạy cả đêm có được không?
Được, nhưng nhiều gia đình tắt ban đêm để đỡ ồn, đỡ ẩm và tiết kiệm điện. Phong thủy không có quy định phải chạy liên tục. Nếu thác có cá, cần đảm bảo bể vẫn có sủi khí khi tắt thác.
Nhà thuê có làm thác nước được không?
Nên chọn thác dạng tủ đứng hoặc thác để sàn không cần đục tường, không cần đi đường nước cố định. Khi trả nhà, có thể mang đi. Làm thác xây cần hỏi chủ nhà, vì liên quan chống thấm và kết cấu.
Thác nước có làm tăng muỗi trong nhà không?
Nước chảy liên tục ít khi có lăng quăng, nhưng các chỗ nước đọng quanh thác như khay phụ, hốc đá, chậu cây có thể thành nơi muỗi đẻ. Kiểm và làm khô các chỗ đọng mỗi tuần là đủ. Khi tắt thác nhiều ngày, nên xả bớt nước đọng.
Thác nước nên dùng nước máy hay nước lọc?
Nước máy dùng được, nhưng nếu nước cứng nhiều vôi thì cặn trắng bám nhanh. Nước lọc làm mềm giúp kính, đá sạch lâu hơn. Nếu thác gắn bể cá, nước máy cần khử clo trước khi châm vào.