Với phong thủy, màn ngủ và rèm quây giường là lớp che giúp chỗ ngủ có cảm giác kín, được bao bọc, nhất là khi giường buộc phải kê ở chỗ bị coi là "lộ": dưới cửa sổ, đối diện cửa, nằm giữa phòng không tựa tường. Với người Việt, chiếc màn còn là vật dụng quen thuộc để chống muỗi, nên nó vừa có lý do quan niệm vừa có lý do sức khoẻ rõ ràng.
Bài này nói về chỗ đứng của màn và rèm giường trong quan niệm, các kiểu màn đang dùng, cách chọn chất liệu, màu, cách treo để vừa kín vừa thoáng, và các lưu ý an toàn khi có trẻ nhỏ, khi trong phòng có nến, hương hay máy sưởi. Phần "khí" là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần chống muỗi thì có khuyến cáo y tế rõ ràng.
Chỗ ngủ "kín" trong quan niệm phong thủy
Phong thủy nhà ở đặt nhiều chú ý vào chỗ ngủ, vì con người dành gần một phần ba thời gian trong ngày ở đó. Nguyên tắc chung là giường nên tựa tường đặc, không nằm thẳng trục cửa, không dưới xà ngang, và có cảm giác được che chắn. Trong nhà giàu thời trước ở Trung Hoa có kiểu giường có khung và màn trướng bao quanh; ở Việt Nam, giường gỗ có khung màn và chiếc màn tuyn thả xuống mỗi tối là hình ảnh quen của nhiều thế hệ.
Đọc theo góc thực tế, cảm giác được bao bọc giúp nhiều người dễ thư giãn hơn trước khi ngủ. Màn còn che bớt ánh đèn từ phòng khác, ánh sáng đường phố lọt qua cửa sổ, gió quạt thổi thẳng, và tất nhiên là muỗi. Ở những nơi muỗi truyền sốt xuất huyết, cơ quan y tế vẫn khuyến cáo ngủ màn, kể cả ngủ trưa, vì loài muỗi vằn đốt cả ban ngày.
Vì vậy màn ngủ là một trong số ít vật dụng mà lời khuyên phong thủy và lời khuyên sức khoẻ đi cùng một hướng. Phong thủy coi đó là lớp che giúp "khí tụ" quanh người nằm; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều cần giữ là đừng biến lớp che thành khoang kín: chỗ ngủ vẫn phải có không khí lưu thông, có lối ra nhanh khi cần, và màn phải được giặt sạch đều đặn. Một chiếc màn bám bụi, ám mùi thì phản lại chính cái lý do người ta treo nó lên.
Các kiểu màn và rèm giường đang dùng
Mỗi kiểu hợp với một loại giường và một hoàn cảnh khác nhau:
| Kiểu | Cách dùng | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Màn tuyn treo bốn góc | Buộc dây lên bốn cọc hoặc móc tường, thả xuống mỗi tối | Giường gỗ, giường ở quê, phòng nhiều muỗi | Gấp gọn ban ngày để màn không bám bụi |
| Màn khung tự đứng | Khung kim loại gập, màn may sẵn, có khoá kéo | Phòng trọ, nhà thuê không khoan được | Kiểm khoá kéo, đường may không hở |
| Màn chụp, màn xếp | Úp lên đệm như cái lồng, gập lại khi không dùng | Trẻ nhỏ, người ngủ trưa | Không để trẻ nằm sấp ngay sát vải |
| Màn treo trần một điểm | Treo móc giữa trần, buông tròn quanh giường | Phòng ngủ trang trí, phòng trần cao | Che kín đủ bốn phía mới chống được muỗi |
| Rèm quây giường bằng ray | Ray chữ U trên trần, rèm vải kéo quanh giường | Căn hộ studio, giường dưới cửa sổ, phòng chung | Chọn vải thoáng, không kín bí |
Màn tẩm hoá chất diệt muỗi được ngành y tế dùng trong các chương trình phòng sốt rét ở vùng có dịch; dùng ở nhà thì giặt và phơi theo đúng hướng dẫn trên bao bì, không tự tẩm thêm hoá chất.
Dùng màn, rèm để "chữa" những vị trí giường khó
Giường kê dưới cửa sổ. Phong thủy coi đầu giường dưới cửa sổ là thiếu chỗ tựa, lại thêm gió lùa và nắng sớm. Khi không thể dời giường, một rèm quây hoặc màn dày phía đầu giường tạo lớp che, kết hợp rèm cửa sổ cản sáng kéo kín ban đêm. Đầu giường nên có tấm vách cứng đi kèm nếu được.
Giường nằm thẳng trục cửa phòng. Quan niệm gọi là thế "xung", người nằm thấy thiếu yên. Màn thả xuống buổi tối che được tầm nhìn từ cửa vào; ban ngày nên kê thêm một tủ thấp hoặc chậu cây ở giữa cửa và chân giường để lối đi không đâm thẳng vào giường.
Giường đặt giữa phòng không tựa tường. Hay gặp ở studio hay phòng thiết kế giường đảo. Rèm quây ba phía, chừa phía chân giường, giúp chỗ ngủ có "lưng". Vải nên dày vừa, màu nhạt, để phòng không bị chia thành khối tối.
Giường nằm dưới xà ngang, dầm lộ. Màn treo khung có đỉnh phẳng che được tầm nhìn lên dầm khi nằm. Đây chỉ là cách giảm cảm giác bị đè; về lâu dài nên làm trần giả hoặc kê lại giường lệch khỏi dầm.
Chất liệu và màu màn ngủ
Màn chống muỗi thông dụng làm bằng sợi polyester dệt lưới, nhẹ, bền, nhanh khô. Màn cotton hoặc lưới sợi bông thoáng hơn, mềm tay hơn nhưng nặng, lâu khô, dễ mốc nếu phòng ẩm. Rèm quây giường dùng vải lanh, cotton mỏng hoặc voan dày để vừa che vừa thở được. Nên tránh vải quá kín như nhung dày quây sát giường; không khí trong khoang ngủ bí, nóng, nhất là mùa hè miền Nam.
Về màu, phong thủy chuộng chỗ ngủ dịu, thiên về âm, nên màu nhạt như trắng, kem, xanh nhạt, hồng phấn được dùng nhiều. Màn trắng là quen thuộc nhất, nhưng một số gia đình kiêng màn trắng toát vì gợi tới tang lễ; nếu có người trong nhà để ý điều này, chọn màu kem hoặc xanh rất nhạt là đủ. Màu đỏ rực, đen tuyền quanh giường thường được khuyên tránh vì gây kích thích hoặc nặng nề. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Lưới màn nên đủ mịn để muỗi không chui lọt nhưng vẫn thoáng. Màn thưa quá thì chỉ còn tác dụng che, không chống được muỗi; màn dày quá thì nóng và giữ hơi ẩm.
Theo vùng khí hậu, lựa chọn cũng khác. Miền Bắc mùa đông lạnh, có nhà dùng rèm quây vải dày hơn để chắn gió lùa quanh giường, rồi đổi sang màn lưới mỏng khi vào hè. Miền Nam nóng quanh năm, màn lưới thoáng gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý; rèm vải quây kín chỉ nên dùng ở phòng có điều hoà. Miền Trung mùa mưa bão ẩm kéo dài, màn nên là loại nhanh khô để không mốc.
Màn và rèm giường cho từng người trong nhà
Phòng ngủ vợ chồng. Phong thủy chuộng giường đôi hai bên cân đối, mỗi bên có lối ra và bàn đầu giường riêng. Màn hay rèm quây nên mở được ở cả hai bên, không để một người phải trèo qua người kia mỗi lần dậy đêm. Màu dịu, ấm như kem, be, hồng phấn được dùng nhiều; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Người cao tuổi. Người già ngủ nông, hay dậy đêm, mắt kém trong bóng tối. Màn nên có khe mở rộng, dễ vén, không có dây thừa vướng chân; giường không quá cao để ngồi dậy và bước ra an toàn. Rèm quây chỉ nên che phía có gió lùa hoặc phía cửa sổ, để vẫn nghe và thấy được người nhà khi cần.
Trẻ nhỏ. Trẻ ngủ màn giúp phòng muỗi đốt, nhất là mùa mưa. Màn chụp, màn cũi phải gọn, vải không chùng vào chỗ trẻ nằm, không có dây buộc trong tầm với. Nhiều nhà thích màn in hình ngộ nghĩnh; nên chọn hình nhẹ nhàng, tránh hình thú dữ hay màu chói theo quan niệm dân gian về giấc ngủ yên.
Người hay dị ứng, hen. Màn và rèm bám bụi, mạt bụi nhà theo thời gian. Người dị ứng nên chọn lưới polyester trơn dễ giặt, giặt thường xuyên hơn, phơi khô hẳn. Tránh rèm quây bằng nhung, vải lông xù quanh giường.
An toàn khi dùng màn và rèm giường
Màn và rèm là vải mỏng, treo sát nơi người nằm, nên mấy điểm an toàn sau đáng được để ý hơn chuyện màu sắc:
- Không đặt nến, đèn dầu, nhang muỗi, đèn ngủ bóng sợi đốt sát màn; lửa bén vào lưới polyester cháy rất nhanh và chảy nhựa.
- Máy sưởi, quạt sưởi đặt cách xa màn; không phơi màn ướt lên máy sưởi.
- Màn trẻ sơ sinh: không để vải màn thừa buông vào trong cũi, không cho trẻ nằm úp mặt sát vải; mép màn nhét gọn dưới đệm.
- Dây buộc màn, dây rèm quây không để lủng lẳng trong tầm với của trẻ.
- Người già hay dậy đêm: chọn màn có khoá kéo hoặc khe mở rộng phía lối ra, có đèn ngủ nhỏ an toàn bên ngoài màn.
- Giặt màn định kỳ để bụi và mạt bụi nhà không tích lại; với màn tẩm hoá chất, giặt theo hướng dẫn để không mất tác dụng.
Treo màn, rèm quây cho gọn và thoáng
Màn treo lùng nhùng vừa bất tiện vừa làm phòng trông bừa. Trình tự gợi ý:
- Xác định kiểu: giường có cọc thì dùng màn bốn góc; phòng không khoan được thì dùng màn khung; muốn cố định lâu dài thì làm ray trần chữ U.
- Đo giường và chiều cao từ điểm treo tới mặt sàn; màn nên dài chạm hoặc nhét được dưới đệm, rèm quây dừng cách sàn một chút.
- Treo cao vừa đủ để khi ngồi dậy đầu không chạm màn, cũng không cao quá khiến màn căng như lều.
- Ban ngày vén màn lên hoặc kéo rèm về một góc, để chăn đệm được thông gió, có nắng gián tiếp.
- Đặt lịch giặt: màn và rèm quây giặt vài tuần một lần tuỳ độ bụi, phơi nơi thoáng cho khô hẳn trước khi treo lại.
Nếu phòng đã có lưới chống muỗi ở cửa sổ và cửa đi, có thể bỏ màn và chỉ dùng rèm quây nhẹ cho cảm giác kín. Ngược lại, phòng ở tầng thấp gần cống rãnh, ao hồ, mùa mưa nhiều muỗi thì màn vẫn là lớp bảo vệ đáng giữ.
Câu hỏi thường gặp
Ngủ trong màn có tốt theo phong thủy không?
Theo quan niệm, màn tạo lớp che giúp chỗ ngủ kín và yên, nhất là khi giường ở vị trí lộ như dưới cửa sổ hay thẳng cửa. Về sức khoẻ, ngủ màn giúp phòng muỗi đốt. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng lợi ích chống muỗi thì rõ ràng.
Có nên dùng màn màu trắng không?
Màn trắng rất phổ biến và dễ nhận ra bụi bẩn để giặt. Một số gia đình kiêng màu trắng toát quanh giường vì gợi tang lễ. Nếu nhà bạn có người để ý, chọn kem, xanh nhạt hay hồng phấn là đủ, không cần đổi sang màu đậm.
Rèm quây giường có làm phòng bí không?
Có thể, nếu dùng vải quá dày và quây kín bốn phía. Nên chọn vải mỏng, thoáng, quây ba phía hoặc chỉ kéo khi ngủ, ban ngày gom gọn. Phòng nóng ẩm thì ưu tiên lưới màn hơn rèm vải.
Màn khung tự đứng có dùng cho phòng trọ được không?
Được, đây là lựa chọn hợp cho nhà thuê vì không phải khoan tường hay trần. Nên kiểm khoá kéo, đường may, chân khung chắc chắn, và để khung cách xa ổ cắm, nồi cơm, bếp điện trong phòng trọ một gian.
Đốt nhang muỗi trong phòng có màn có sao không?
Không nên đặt nhang muỗi, nến hay đèn dầu gần màn vì nguy cơ cháy, và khói nhang muỗi trong phòng kín không tốt cho đường thở. Đã có màn thì không cần thêm nhang; nếu dùng thiết bị đuổi muỗi, đọc kỹ hướng dẫn và để phòng thông gió.
Em bé nên ngủ màn chụp hay màn treo?
Cả hai đều dùng được nếu che kín và an toàn. Màn chụp tiện cho ngủ trưa và di chuyển; màn treo hợp với cũi cố định. Điều quan trọng là vải không buông vào trong chỗ bé nằm, mép màn gọn, không có dây trong tầm với.