Trong căn hộ chung cư, chỗ đặt bàn thờ được nhiều gia đình chọn nhất là một bức tường đặc trong phòng khách, xa cửa ra vào và cửa nhà vệ sinh; nhà nào dư một phòng ngủ nhỏ thì biến thành phòng thờ riêng. Lô gia, hành lang sát cửa và bếp là những chỗ thường được khuyên tránh.
Căn hộ khác nhà đất ở chỗ bạn không chọn được tầng, không có tầng thượng, phía trên là nhà người khác và tường có thể là tường chung. Bài này giúp bạn so từng vị trí trong một căn hộ điển hình, kèm những việc cần kiểm trước khi khoan bắt bàn thờ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần an toàn cháy và nội quy toà nhà thì nên theo dù bạn tin đến đâu.
Căn hộ khác nhà đất ở những điểm nào khi chọn chỗ thờ
Ở nhà phố, quan niệm phổ biến là đặt phòng thờ ở tầng trên cùng để không có gì đè lên. Ở chung cư, điều đó là không thể: phía trên căn của bạn luôn là căn hộ khác, với phòng ngủ, bếp và nhà vệ sinh của họ. Các gia đình sống ở chung cư lâu năm phần lớn chấp nhận điều này, và chỉ lưu ý những gì nằm trong chính căn hộ của mình.
Điểm khác thứ hai là tường. Căn hộ có tường bao ngoài, tường chung với căn bên cạnh, tường hộp kỹ thuật chứa ống nước và dây điện, và vách ngăn nhẹ giữa các phòng. Không phải bức tường nào cũng đặc, khô và khoan được. Chọn sai tường có thể làm thủng ống, đứt dây hoặc bàn thờ treo không chắc.
Điểm khác thứ ba là quy định chung. Toà nhà có hệ thống báo cháy, đầu báo khói trong căn, nội quy về đốt lửa và đốt vàng mã. Khói hương làm đầu báo kêu không phải chuyện hiếm. Vì vậy, chọn chỗ thờ trong căn hộ là bài toán vừa phong tục vừa kỹ thuật vừa quan hệ với hàng xóm, chứ không chỉ là hướng nào hợp tuổi.
Điểm khác cuối cùng là tính tạm thời. Nhiều gia đình trẻ ở chung cư vài năm rồi chuyển sang nhà đất, hoặc thuê căn hộ chứ không mua. Vì vậy, họ thường chọn đồ thờ gọn, dễ tháo lắp, và chọn vị trí không đòi hỏi đục khoét lớn. Một vị trí tốt trong căn hộ là chỗ vừa trang nghiêm ngay bây giờ, vừa dễ chuyển đi khi gia đình dọn nhà mà không để lại vết sửa chữa khó khắc phục.
So các vị trí thường gặp trong căn hộ
Bảng dưới so năm vị trí mà các gia đình hay cân nhắc. Cột "quan niệm" ghi cách nghĩ phổ biến, không phải quy tắc.
| Vị trí | Quan niệm hay gặp | Điểm lợi | Điểm khó |
|---|---|---|---|
| Tường đặc trong phòng khách | Được chấp nhận rộng rãi | Rộng, sáng, cả nhà dễ tụ họp khi giỗ | Ồn, cần tránh lối vào và tivi |
| Phòng ngủ phụ thành phòng thờ | Được ưa nếu có điều kiện | Yên tĩnh, kín đáo, có cửa đóng | Mất một phòng ở, có thể sát nhà vệ sinh |
| Góc hành lang gần cửa vào | Thường kiêng | Không chiếm chỗ phòng nào | Lối đi chật, gió lùa, sát cửa |
| Lô gia, ban công | Thường kiêng | Thoát khói tốt | Nắng, mưa, gió; lưng hở; khó trang nghiêm |
| Trong bếp hoặc phòng ăn | Kiêng với gia tiên | Gần chỗ làm cỗ | Mùi, hơi dầu mỡ, nhiệt |
Với phần lớn căn hộ hai phòng ngủ, phương án thực tế là phòng khách. Căn ba phòng ngủ trở lên, hoặc gia đình ít người, thì phòng ngủ phụ là lựa chọn đáng cân nhắc.
Biến phòng ngủ phụ thành phòng thờ: khi nào hợp lý
Khi gia đình giữ nếp thờ cúng chu đáo. Nhà có nhiều ngày giỗ, cúng rằm, mùng một đều đặn, hoặc thờ cả gia tiên lẫn Phật, sẽ thấy một phòng riêng tiện hơn nhiều: đồ cúng không lấn sang phòng khách, hương khói không bay khắp căn.
Khi phòng ấy không sát nhà vệ sinh. Phòng ngủ phụ trong nhiều căn hộ nằm cạnh nhà vệ sinh chung, có khi tường chung với khu tắm. Nên đặt bàn thờ ở bức tường xa nhà vệ sinh nhất trong phòng, và kiểm tra tường đó không có ống nước đi bên trong.
Khi phòng có cửa sổ thông thoáng. Phòng kín không cửa sổ, chỉ có điều hoà, sẽ đọng khói hương rất nhanh. Phòng có cửa sổ thì bàn thờ không nên tựa vào chính cửa sổ đó; chọn tường bên cạnh và để cửa sổ làm lối thoát khói.
Khi cả nhà đồng ý mất một phòng. Với gia đình trẻ có con nhỏ, một phòng ngủ có thể quý hơn một phòng thờ. Có nhà làm phòng thờ kết hợp phòng đọc sách hoặc phòng ngủ cho khách ít khi dùng, miễn là giường không kê đầu sát tường bàn thờ và phòng được giữ gọn.
Đặt trong phòng khách: chọn bức tường nào
Tránh bức tường cùng phía cửa ra vào. Bàn thờ đặt trên tường có cửa chính sẽ nằm ngay cạnh lối vào, người ra vào lướt qua sát bát hương, giày dép để ngay dưới. Đây là vị trí bị kiêng nhiều nhất trong phòng khách căn hộ, và cũng là chỗ bất tiện nhất khi thắp hương.
Không đặt chung một mảng tường với tivi. Tivi, loa và bàn thờ trên cùng một bức tường làm gian thờ thành phông nền của giờ xem phim. Nhiều nhà thấy không hợp; về thực tế, ánh sáng màn hình và tiếng ồn cũng làm góc thờ mất yên. Nếu phòng khách chỉ có một tường dài, có thể chia hai đầu và đặt một vách lam thấp ở giữa.
Ưu tiên tường không có cửa sổ phía sau. Tường bao ngoài có cửa sổ cho ánh sáng ngược và gió lùa, đặt bàn thờ ở đó thì phải làm tấm hậu. Tường ngăn với phòng ngủ thường kín hơn, chỉ cần lưu ý giường bên kia không kê đầu sát vào.
Giữ một khoảng đứng phía trước. Trước bàn thờ cần đủ chỗ cho vài người đứng vái khi có giỗ mà không phải kéo sofa đi. Bàn trà và sofa nên đặt sao cho khoảng này luôn trống. Khi bàn thờ ở chung không gian với chỗ tiếp khách, cách sắp xếp chi tiết hơn được bàn riêng trong bài về bàn thờ chung phòng khách.
Phía trên bàn thờ là nhà ai, phòng gì
Câu hỏi hay gặp là căn tầng trên có nhà vệ sinh ngay phía trên bàn thờ không. Ở chung cư, các căn thường được thiết kế chồng khít nhau theo chiều đứng: nhà vệ sinh nằm trên nhà vệ sinh, bếp trên bếp, phòng khách trên phòng khách, vì ống nước và ống thoát phải đi thẳng qua các tầng. Vì vậy, nếu bạn đặt bàn thờ trong phòng khách hoặc phòng ngủ của căn mình, khả năng rất cao phía trên cũng là phòng khách hoặc phòng ngủ của căn trên.
Trường hợp ngoại lệ thường gặp ở căn góc, căn đã bị chủ trước sửa đổi công năng, hoặc toà nhà có nhiều loại căn khác nhau xen kẽ. Bạn có thể nhìn trần nhà để tìm hộp kỹ thuật, đường ống chạy ngang, hoặc hỏi ban quản lý xem bản vẽ mặt bằng điển hình của tầng trên. Phần lớn các gia đình không đi xa đến mức hỏi hàng xóm. Nếu sau khi xem vẫn còn băn khoăn, nhiều nhà chọn một bức tường khác trong căn hơn là để nỗi lo ấy theo mình mỗi lần thắp hương.
Nhiều người cũng cho rằng ở chung cư, quan niệm "không có gì đè lên bàn thờ" nên hiểu nới ra: điều gia đình kiểm soát được là trong căn của mình, phía trên chỗ đặt bàn thờ không có gác xép làm chỗ ngủ, không có kệ chất đồ lặt vặt. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Khói hương, đầu báo khói và nội quy toà nhà
Phần này gắn với an toàn chung của cả toà nhà, nên đáng làm kỹ hơn mọi chuyện hướng hay tuổi.
- Xem vị trí đầu báo khói trong căn trước khi chốt chỗ đặt bàn thờ; tránh đặt bàn thờ ngay dưới hoặc gần đầu báo. Không tự ý tháo, che đầu báo.
- Dùng hương ít khói, thắp số nén vừa phải, và có người ở nhà trông khi hương còn cháy; không để hương nến cháy khi cả nhà đi vắng.
- Cân nhắc đèn thờ điện thay cho nến và đèn dầu; dây điện đèn thờ đi gọn, ổ cắm có nắp, không dùng ổ nối chất chồng.
- Đọc nội quy toà nhà về đốt vàng mã: nhiều nơi cấm đốt trong căn và ngoài hành lang, chỉ cho đốt ở khu vực chung có thùng đốt riêng.
- Mở cửa sổ hoặc bật quạt hút khi thắp hương để khói thoát ra, đỡ ám trần và đỡ làm phiền căn bên cạnh.
Nếu toà nhà đã có hướng dẫn riêng cho ngày rằm, mùng một hay Tết, nên theo đúng hướng dẫn ấy. Giữ nếp thờ cúng mà làm phiền hàng xóm thì cũng không trọn vẹn.
Chọn vị trí bàn thờ trong căn hộ từng bước
Bạn có thể đi theo trình tự sau, từ những điều bắt buộc đến những điều tuỳ quan niệm.
- Vẽ sơ mặt bằng căn hộ, đánh dấu cửa ra vào, cửa nhà vệ sinh, bếp, lô gia và vị trí đầu báo khói.
- Gạch bỏ các bức tường là hộp kỹ thuật, tường có ống nước, tường chung với nhà vệ sinh trong căn.
- Trong các bức tường còn lại, ưu tiên tường đặc, không có cửa sổ phía sau, không nằm trên lối đi chính.
- Kiểm tra từ chỗ ấy nhìn ra có thẳng cửa ra vào hay cửa nhà vệ sinh không; nếu có, xem đã có thể che chắn được không.
- Nếu gia đình theo hướng hợp tuổi, đo hướng của từng bức tường ứng viên và đối chiếu ở bước này.
- Dò dây điện, ống nước trong tường trước khi khoan; bàn thờ treo cần tắc kê và vít đúng loại cho tường bê tông hoặc gạch.
Kết quả thường là một hoặc hai bức tường thật sự phù hợp. Khi đã chọn được, phần đồ thờ gọn cho căn hộ như tủ thờ thấp, bàn thờ treo hay kệ thờ bạn có thể tham khảo thêm ở các trang chuyên về đồ thờ.
Câu hỏi thường gặp
Chung cư có nên đặt bàn thờ không?
Nhiều gia đình sống ở chung cư vẫn giữ bàn thờ gia tiên như ở nhà đất. Không có quy định cấm thờ cúng trong căn hộ, nhưng cần theo nội quy toà nhà về hương nến, đốt vàng mã và an toàn cháy. Chọn chỗ đặt hợp lý giúp vừa giữ nếp vừa không ảnh hưởng hàng xóm.
Phía trên bàn thờ là nhà vệ sinh căn tầng trên thì sao?
Ở chung cư, các căn thường chồng khít nhau nên trường hợp này ít gặp nếu bàn thờ ở phòng khách hay phòng ngủ. Nếu nghi ngờ, bạn có thể xem hộp kỹ thuật trên trần hoặc hỏi ban quản lý bản vẽ tầng điển hình. Nhiều gia đình chỉ lưu ý những gì nằm trong căn của mình.
Đặt bàn thờ ngoài lô gia được không?
Thường được khuyên tránh. Lô gia chịu nắng, mưa, gió, bàn thờ thiếu lưng tựa và khó giữ trang nghiêm. Khói thoát tốt là điểm lợi duy nhất. Nếu căn hộ quá nhỏ, nhiều nhà chọn bàn thờ treo trên tường đặc trong phòng khách thay vì đưa ra lô gia.
Khói hương làm đầu báo cháy kêu thì làm thế nào?
Nên dời bàn thờ khỏi khu vực ngay dưới đầu báo, dùng hương ít khói, thắp ít nén và mở cửa sổ hoặc quạt hút khi thắp. Không tự tháo hay bọc đầu báo vì đó là thiết bị an toàn chung; nếu cần điều chỉnh, hãy liên hệ ban quản lý toà nhà.
Có nên đặt bàn thờ trong phòng ngủ chính không?
Phần lớn gia đình tránh, vì phòng ngủ là nơi riêng tư, sinh hoạt vợ chồng. Nếu bắt buộc vì căn quá nhỏ, có nhà dùng tủ thờ có cánh đóng lại khi không thắp hương. Phòng ngủ phụ ít dùng hoặc phòng khách thường là lựa chọn được ưa hơn.
Bàn thờ chung cư có cần hợp hướng tuổi không?
Tuỳ gia đình. Căn hộ thường chỉ có một hai bức tường phù hợp, nên nhiều nhà ưu tiên tường đặc, yên tĩnh, xa cửa và nhà vệ sinh trước, rồi mới xét hướng. Nếu cả hai điều kiện cùng đạt thì tốt; nếu không, phần lớn chọn sự trang nghiêm và an toàn.