Theo quan niệm phong thủy, phòng ngủ là chỗ "tĩnh" nhất nhà, nên nhiều người khuyên không cho chó mèo ngủ chung giường; nếu muốn để vật nuôi trong phòng, ổ của chúng nên ở cuối giường hoặc góc phòng, không chắn cửa và không sát đầu giường. Về sức khoẻ, ngủ chung có cả lợi lẫn hại: nhiều người thấy yên tâm, dễ chịu khi có thú cưng cạnh bên, nhưng giấc ngủ có thể bị gián đoạn, và người dị ứng, trẻ sơ sinh, người có miễn dịch yếu nên tránh.
Bài này tách ba lớp: quan niệm của phong thủy về phòng ngủ, những gì thực tế cho thấy về chuyện ngủ chung với chó mèo, và cách sắp xếp cụ thể cho những nhà vẫn muốn có vật nuôi trong phòng. Không có câu trả lời đúng cho mọi nhà; điều cần là biết rõ mình đổi lấy điều gì.
Phong thủy nhìn phòng ngủ và con vật trong phòng
Trong cách chia không gian của phong thủy, nhà có khu động như phòng khách, bếp, lối đi, và khu tĩnh như phòng ngủ, phòng thờ. Phòng ngủ được xem là nơi "tàng khí", cần kín, yên, ít vật di chuyển. Chó mèo là sinh vật hoạt động, nhất là mèo thường thức dậy và đi lại lúc rạng sáng, nên trong lối nghĩ này, chúng mang "động khí" vào chỗ cần tĩnh.
Một số sách phổ thông còn nói vật nuôi ngủ chen giữa hai vợ chồng là không nên, vì giường đôi là chỗ của sự gắn kết. Đây là quan niệm mang màu sắc biểu tượng nhiều hơn; nhưng nếu một con chó lớn chiếm chỗ giữa giường mỗi đêm thì người ngủ hai bên khó yên giấc là chuyện có thật.
Các sách phong thủy cổ không bàn chuyện thú cưng trong phòng ngủ, vì xưa chó mèo sống ngoài sân, ngoài bếp. Những lời khuyên hiện nay là cách áp nguyên lý động tĩnh vào đời sống mới. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; nhưng nguyên lý giữ phòng ngủ yên, sạch, thoáng thì khớp với mọi lời khuyên về giấc ngủ.
Ngủ chung với chó mèo: lợi và hại thực tế
Bảng dưới gom các điểm hay được nhắc khi bàn chuyện ngủ chung. Mức ảnh hưởng khác nhau tuỳ người, tuỳ con vật.
| Khía cạnh | Mặt lợi | Mặt hại | Ai nên lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cảm xúc | Nhiều người thấy an tâm, bớt cô đơn | Khó tách khi phải đi xa | Người sống một mình |
| Giấc ngủ | Một số người ngủ dễ hơn khi có thú cưng | Con vật trở mình, gãi, đi lại làm thức giấc | Người khó ngủ, ngủ nông |
| Dị ứng, hô hấp | Không đáng kể | Lông, vảy da, nước bọt bám trên chăn gối | Người dị ứng, hen suyễn |
| Ký sinh trùng, bệnh da | Không đáng kể | Bọ chét, ve, nấm da nếu con vật không được phòng | Trẻ nhỏ, người già |
| An toàn | Chó có thể báo động khi có tiếng lạ | Vấp ngã khi dậy đêm, con vật bị đè | Người già, trẻ nhỏ |
| Hành vi | Gắn bó với chủ | Một số chó giữ giường, gầm gừ khi bị đẩy | Nhà có trẻ nhỏ |
Nhìn tổng thể, ngủ chung không tốt hay xấu tuyệt đối. Với người trưởng thành khoẻ mạnh, con vật sạch, được tẩy giun và phòng ký sinh trùng đều đặn, ngủ chung chủ yếu là chuyện sở thích. Với các nhóm người ở cột cuối, cần cân nhắc kỹ hơn.
Những trường hợp không nên cho thú cưng ngủ chung giường
Có một số trường hợp mà lời khuyên y tế và lời kiêng phong thủy cùng chỉ về một hướng: nên để con vật ngủ chỗ riêng.
- Trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ: không để chó mèo ngủ trong nôi, cũi hay trên giường cùng em bé vì nguy cơ ngạt thở và bị cào cắn khi giật mình.
- Người dị ứng lông, hen suyễn, viêm mũi dị ứng: nên giữ phòng ngủ là "vùng không thú cưng" để giảm tác nhân gây kích ứng.
- Người đang điều trị bệnh làm suy giảm miễn dịch: nên hỏi bác sĩ điều trị trước khi ngủ chung với vật nuôi.
- Người cao tuổi hay dậy đêm: con vật nằm dưới chân giường dễ làm vấp ngã.
- Con vật chưa được tẩy giun, phòng bọ chét, ve, hoặc đang có bệnh da.
- Chó có biểu hiện giữ giường, gầm gừ khi người khác lại gần; cần huấn luyện trước khi cho lên giường.
Với những nhà có người thuộc các nhóm trên, đặt ổ cho chó mèo ở phòng khách hay hành lang, kèm một món đồ có mùi của chủ, thường giúp con vật quen dần mà không phải nằm trong phòng ngủ.
Nếu để chó mèo trong phòng ngủ, đặt ổ ở đâu
Cuối giường hoặc góc phòng đối diện cửa. Đây là vị trí vừa xa đầu người ngủ, vừa cho con vật nhìn được cửa, nên chúng thấy an toàn. Theo quan niệm phong thủy, cuối giường cũng là vùng ít ảnh hưởng đến "chỗ tựa" của đầu giường.
Không chắn lối từ giường ra cửa. Người dậy đêm đi vệ sinh không bật đèn dễ vấp vào ổ. Lối đi trong phòng ngủ nên thông suốt, đúng cả theo quan niệm khí lưu thông lẫn theo an toàn.
Không sát đầu giường. Con vật thở, gãi, liếm lông ngay cạnh mặt làm người ngủ khó yên. Lông và bụi cũng gần đường thở hơn.
Không dưới cửa sổ có gió lùa hay dưới máy lạnh thổi thẳng. Chó mèo nhỏ, nhất là giống lông ngắn, dễ bị lạnh khi nằm dưới luồng gió suốt đêm.
Tách khay cát và bát ăn ra khỏi phòng ngủ. Ổ ngủ có thể ở trong phòng, nhưng chỗ đi vệ sinh và chỗ ăn nên ở ngoài để phòng ngủ giữ mùi sạch.
Chọn ổ dễ giặt. Ổ có áo tháo rời, giặt được mỗi tuần giúp giảm lông và mùi trong phòng.
Giữ phòng ngủ sạch khi có thú cưng
Phòng ngủ có thú cưng cần nếp vệ sinh đều hơn. Ga, vỏ gối, chăn nên giặt thường xuyên bằng nước ấm; tấm phủ chân giường riêng cho con vật nằm giúp giảm lông bám lên ga chính. Hút bụi gầm giường, góc phòng vài lần mỗi tuần vì lông và vảy da hay đọng ở đó.
Chải lông cho chó mèo ở ngoài ban công hoặc phòng khách, không chải trong phòng ngủ. Lau chân cho chó sau khi đi dạo về, nhất là mùa mưa, trước khi cho vào phòng. Phòng bọ chét, ve và tẩy giun theo lịch bác sĩ thú y khuyên là điều kiện tiên quyết nếu con vật lên giường.
Mở cửa sổ đón gió mỗi sáng, phơi chăn gối ra nắng khi trời đẹp. Máy lọc không khí có màng lọc phù hợp có thể giúp người hơi dị ứng, nhưng không thay được việc vệ sinh. Theo cách nói của phong thủy, phòng ngủ cần "khí trong"; nói theo cách ngày nay, đó là không khí ít bụi, ít lông, ít mùi.
Một thói quen nhỏ khác là để riêng một bộ chăn mỏng hoặc tấm phủ cho chỗ con vật hay nằm trên giường, thay giặt mỗi tuần cùng áo ổ của nó. Nếu trong nhà có người hay hắt hơi, ngứa mắt vào buổi sáng, hãy thử để thú cưng ngủ ngoài phòng vài tuần và xem triệu chứng có giảm không; đó là phép thử đơn giản giúp cả nhà quyết định dựa trên điều quan sát được, thay vì chỉ dựa trên lời kiêng hay thói quen. Khi triệu chứng kéo dài, người đó nên đi khám để biết nguyên nhân thật.
Tập cho chó mèo ngủ ổ riêng ngoài phòng ngủ
Nhiều nhà muốn chuyển con vật ra khỏi phòng ngủ sau khi đã quen ngủ chung. Làm từ từ thì dễ thành công hơn.
- Chọn chỗ đặt ổ mới ở phòng khách hoặc hành lang, ấm, yên, nhìn được cửa phòng ngủ.
- Đặt vào ổ một chiếc áo cũ có mùi của chủ để con vật thấy quen.
- Ban ngày cho con vật nghỉ ở ổ mới, thưởng khi nó tự nằm vào.
- Tuần đầu, đặt ổ ngay cạnh cửa phòng ngủ, cửa khép hờ; dần dần dời ổ ra xa hơn.
- Cho con vật vận động, chơi đùa vào buổi tối để nó mệt và ngủ sâu hơn.
- Không mắng hay phạt khi con vật cào cửa; chờ nó yên rồi mới đáp lại, để không vô tình thưởng cho việc cào.
- Giữ nếp đều đặn ít nhất hai đến ba tuần trước khi đánh giá kết quả.
Nếu con vật lo âu kéo dài, kêu suốt đêm, phá phách hay bỏ ăn sau khi đổi chỗ ngủ, nên hỏi bác sĩ thú y hoặc người huấn luyện có kinh nghiệm để tìm cách phù hợp với tính khí của nó.
Căn hộ một phòng ngủ, phòng trọ: khi không có chỗ nào khác
Lời khuyên "để ổ chó mèo ngoài phòng ngủ" chỉ dễ làm khi nhà có phòng khách, hành lang. Với căn hộ studio, phòng trọ hay căn hộ một phòng ngủ, phòng ngủ cũng là phòng sinh hoạt, và thú cưng gần như chắc chắn ở cùng người. Khi đó, điều có thể làm là chia vùng trong chính căn phòng thay vì tách phòng.
Cách chia thường dùng là đặt giường ở góc xa cửa nhất, đầu giường tựa tường kín, còn khu của con vật gồm ổ nằm, bát ăn, khay cát đặt về phía gần cửa ra vào hoặc gần ban công. Một tấm thảm nhỏ, kệ thấp hoặc rèm vải có thể đánh dấu ranh giới giữa khu ngủ và khu của thú cưng. Theo quan niệm phong thủy, cách này giữ cho vùng giường ngủ được "tĩnh" và có chỗ tựa; theo thực tế, nó giữ mùi khay cát và vụn thức ăn xa chỗ nằm của người. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Phòng nhỏ thì thông gió càng quan trọng. Mở cửa sổ hay cửa ban công mỗi sáng, dùng quạt hút nếu phòng kín, dọn khay cát hằng ngày và rửa bát ăn sau mỗi bữa. Nếu nhà trọ có quy định về vật nuôi, bạn nên hỏi chủ nhà trước, thống nhất chuyện vệ sinh, tiếng ồn và trách nhiệm khi con vật làm hỏng đồ đạc. Ví dụ giả định: một người thuê phòng 20 mét vuông nuôi một con mèo có thể kê giường sát vách trong, đặt khay cát và cây cào sát cửa ban công, giữa hai vùng là bàn học. Con mèo vẫn có thể lên giường ban ngày, nhưng ổ ngủ chính của nó nằm ở khu gần ban công.
Câu hỏi thường gặp
Cho chó ngủ chung giường có xấu theo phong thủy không?
Một số người theo phong thủy khuyên không nên vì phòng ngủ là khu tĩnh, con vật mang động khí vào. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Thực tế, ngủ chung chủ yếu ảnh hưởng đến giấc ngủ và vệ sinh; người khoẻ mạnh, con vật sạch thì đó phần lớn là chuyện sở thích.
Mèo ngủ trên đầu giường có sao không?
Mèo thích chỗ cao và ấm nên hay nằm trên gối. Về vệ sinh, lông và vảy da gần mặt dễ gây kích ứng cho người nhạy cảm. Về giấc ngủ, mèo hoạt động lúc rạng sáng dễ làm người thức giấc. Đặt cho mèo một ổ cao, ấm ở góc phòng có thể giúp nó đổi chỗ.
Có nên để chó mèo ngủ cùng em bé?
Không nên. Trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ có nguy cơ ngạt thở nếu con vật nằm đè hay nằm sát mặt, và có thể bị cào cắn khi con vật giật mình. Nên để chó mèo ngủ ngoài phòng của bé hoặc ít nhất không được lên nôi, cũi, giường của bé.
Người dị ứng lông có nuôi chó mèo được không?
Một số người vẫn nuôi được nếu giữ phòng ngủ là vùng không có thú cưng, vệ sinh nhà thường xuyên và tham khảo bác sĩ về cách kiểm soát triệu chứng. Không có giống chó mèo nào hoàn toàn không gây dị ứng, dù có giống ít rụng lông hơn.
Đặt ổ chó trong phòng ngủ ở vị trí nào là hợp?
Cuối giường hoặc góc phòng đối diện cửa thường hợp nhất: xa đầu người ngủ, con vật nhìn được cửa nên thấy an toàn. Tránh chắn lối từ giường ra cửa, tránh dưới máy lạnh thổi thẳng và tránh sát đầu giường. Khay vệ sinh và bát ăn nên để ngoài phòng.
Chó đã quen ngủ chung giờ muốn tách ra có khó không?
Có thể mất vài tuần. Nên làm từ từ: đặt ổ mới gần cửa phòng, để áo cũ có mùi chủ trong ổ, thưởng khi chó tự nằm vào, cho vận động buổi tối. Không phạt khi chó cào cửa. Nếu chó lo âu kéo dài, nên hỏi bác sĩ thú y hoặc người huấn luyện.