Bố trí cửa đi trong nhà: cửa phòng đối nhau, chiều mở cánh, cửa nhìn vào nhà vệ sinh

Với cửa đi bên trong nhà, quan niệm phong thủy phổ biến khuyên: hai cửa phòng không đối thẳng nhau trên hành lang, cửa nhà vệ sinh không nhìn thẳng vào bếp, bàn ăn, giường hay cửa chính, cánh cửa mở vào phòng và áp về phía tường gần nhất để không che tầm nhìn. Mỗi lời khuyên này đều có một lý do thực tế đi kèm: riêng tư, tiếng ồn, mùi và lối đi.

Cửa chính và cổng ngõ có bài riêng. Bài này chỉ nói về cửa phòng ngủ, cửa nhà vệ sinh, cửa bếp, cửa phòng làm việc, những thứ được quyết ngay khi vẽ mặt bằng và rất khó dời sau khi đã xây tường. Các nhận định tốt – xấu theo trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.

Cửa trong nhà khác cửa chính ở điểm nào

Phong thủy coi cửa chính là khí khẩu của cả ngôi nhà, còn cửa từng phòng là khí khẩu của căn phòng ấy. Vì vậy những gì người ta nói về cửa chính, như không bị đâm thẳng, không thẳng hàng với cửa sau, cũng được áp thu nhỏ vào cửa phòng. Khác biệt là cửa trong nhà nhiều hơn hẳn, nằm gần nhau hơn, và gắn với các hoạt động riêng tư.

Về kiến trúc, cửa trong nhà quyết định ba thứ: lối đi trong phòng, tường nào còn lại để kê đồ, và người ngoài nhìn thấy gì khi cửa mở. Một cánh cửa đặt sai chỗ có thể làm mất bức tường duy nhất kê được giường, hoặc khiến ai đi ngang hành lang cũng thấy thẳng vào bồn cầu.

Do đó vị trí cửa nên được vẽ cùng lúc với vị trí đồ nội thất chính, không phải để thợ quyết khi xây tường. Một quy tắc đơn giản là cửa phòng nên đặt gần một góc phòng, cách góc một khoảng đủ cho khuôn cửa, để phần tường dài còn lại liền mạch kê được tủ, giường hay sofa.

Hai cửa phòng đối nhau trên hành lang

Quan niệm. Hai cửa phòng nằm đối diện thẳng nhau qua hành lang được một số tài liệu gọi là cửa đối cửa, cho rằng dễ sinh xích mích giữa người ở hai phòng. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có căn cứ đo đếm.

Lý do thực tế. Khi cả hai cửa cùng mở, người phòng này nhìn thẳng vào phòng kia; tiếng nói, ánh đèn, tiếng tivi đi thẳng sang. Với phòng của con lớn, phòng của khách ở lại hay phòng của ông bà, chuyện riêng tư này đáng quan tâm.

Cách đặt lệch. Đẩy một trong hai cửa lệch đi ít nhất một bề rộng cánh cửa, tức khoảng tám chục phân đến một mét. Khi đó cửa mở ra chỉ thấy tường đối diện chứ không thấy vào phòng kia.

Khi không lệch được. Hành lang nhà phố hẹp đôi khi buộc hai cửa đối nhau. Có thể cho hai cánh mở về hai phía ngược nhau để cánh này che tầm nhìn sang cánh kia, hoặc dùng cửa có tay co tự đóng.

Cửa lệch một phần. Hai cửa chồng lên nhau chỉ một nửa bề rộng thường bị coi là khó chịu hơn cả đối thẳng, vì mép cửa chĩa vào nhau. Nếu đã lệch thì nên lệch hẳn.

Cửa nhà vệ sinh nhìn vào đâu

Trong các lời khuyên về cửa trong nhà, cửa nhà vệ sinh được nhắc nhiều nhất. Quan niệm phổ biến khuyên cửa nhà vệ sinh không nhìn thẳng vào bếp nấu, bàn ăn, giường ngủ, bàn thờ và cửa chính. Lý do theo trường phái là khí uế từ khu vệ sinh đi thẳng vào nơi nấu ăn, nơi nghỉ, nơi thờ. Lý do thực tế là mùi, hơi ẩm và tầm nhìn: không ai muốn ngồi ăn mà nhìn thẳng vào bồn cầu mỗi khi có người mở cửa.

Cách xử lý tốt nhất là xoay cửa nhà vệ sinh sang mặt hông, mở ra một đoạn hành lang nhỏ hoặc một khu rửa tay đệm. Trong căn hộ, nhà vệ sinh chung thường mở ra hành lang dẫn vào cụm phòng ngủ; nhà vệ sinh trong phòng ngủ chính nên có cửa không đối diện đầu giường hay cuối giường.

Nếu không xoay được, cửa nên có bản lề tự đóng hoặc tay co thủy lực, có gioăng kín, và nhà vệ sinh có quạt hút ra ngoài trời đủ mạnh. Nhiều gia đình treo thêm rèm hay đặt bình phong trước cửa; đó là cách che tầm nhìn đơn giản, không cần coi là vật “hoá giải”.

Chiều mở cánh cửa

Cửa phòng mở vào trong. Thói quen phổ biến ở nhà Việt là cửa phòng ngủ, phòng làm việc mở vào trong phòng để không chiếm hành lang. Cánh cửa nên mở áp về phía tường gần nhất, để khi mở ra người bước vào thấy ngay cả căn phòng chứ không bị cánh che. Quan niệm phong thủy nói đó là cửa “đón” khí vào phòng; thực tế là phòng trông rộng hơn và không bị cánh cửa chắn ngang.

Cửa nhà vệ sinh. Cửa nhà vệ sinh mở ra ngoài có lợi khi người bên trong bị ngã chắn sau cửa, người ngoài vẫn mở được để giúp; bất lợi là cánh cửa có thể đập vào người đi hành lang. Nhiều nhà có người già chọn cửa trượt hoặc cửa mở ra ngoài cho nhà vệ sinh của ông bà.

Cửa trượt, cửa xếp. Cửa trượt không chiếm chỗ quét cánh, hợp với phòng nhỏ và lối đi hẹp. Điểm cần cân nhắc là cách âm kém hơn cửa cánh có gioăng, nên hợp với phòng thay đồ, bếp, ban công hơn là phòng ngủ.

Cửa trên lối thoát nạn. Cửa trên đường thoát ra ngoài, nhất là cửa ra cầu thang, ban công thoát hiểm, cần mở dễ dàng theo chiều thoát và không bị khoá bằng ổ khoá cần chìa từ bên trong. Đây là yêu cầu an toàn, đứng trước mọi lời bàn về hướng.

Cửa thẳng giường, thẳng bàn làm việc

Quan niệm phổ biến coi giường nằm thẳng trục cửa phòng, nhất là chân giường hướng thẳng ra cửa, là điều nên tránh. Bàn làm việc mà người ngồi quay lưng ra cửa cũng được khuyên đổi chỗ. Hai lời khuyên này có lý do tâm lý khá rõ: con người thấy yên tâm hơn khi nhìn được lối vào mà không bị lối vào nhìn thẳng vào mình. Tâm lý học môi trường gọi đây là nhu cầu vừa có tầm nhìn vừa có chỗ ẩn.

Ở bước thiết kế mặt bằng, điều quan trọng là chốt vị trí cửa và vị trí giường cùng lúc. Với phòng ngủ chữ nhật, cửa đặt ở góc cạnh ngắn thì giường thường kê được vào giữa cạnh dài đối diện, chéo với cửa, người nằm nhìn thấy cửa mà không thẳng trục. Nếu cửa đặt ở giữa cạnh dài, gần như chắc chắn giường hoặc tủ phải chịu thẳng cửa.

Chi tiết kê giường, đầu giường, gương trong phòng ngủ thuộc mục phòng ngủ. Ở đây chỉ cần nhớ: muốn giường đặt đẹp thì cửa phải được vẽ đúng chỗ từ đầu.

Cửa bếp và cửa gian thờ

Bếp ở nhà Việt hiện nay ít khi có cửa đóng kín; phần lớn là khoảng mở nối với phòng ăn. Dù vậy, vị trí khoảng mở ấy vẫn quan trọng. Quan niệm phổ biến khuyên bếp nấu không nằm ngay trong tầm nhìn từ cửa chính, và người đứng nấu không quay lưng thẳng ra lối vào bếp. Lý do thực tế là khói mùi đi theo đường gió từ cửa vào, còn người đứng nấu bị giật mình khi có người bước vào sau lưng lúc đang cầm dao hay chảo nóng.

Nếu bếp có cửa ra sân sau hoặc khu giặt phơi, nên tránh để cửa này thẳng hàng với cửa chính qua cả nhà, vì tạo luồng gió xuyên làm lửa bếp chập chờn và mùi bếp lan khắp nhà. Lệch cửa sau sang một bên là đủ.

Gian thờ ở tầng trên cùng thường có cửa ra sân thượng hoặc sân phơi. Theo quan niệm, bàn thờ không nên đối diện thẳng một cửa ra vào hay nằm ngay cạnh cánh cửa đóng mở liên tục. Thực tế, gió từ cửa đó thổi thẳng vào làm tàn hương bay và nến dễ tắt. Đặt cửa ra sân ở cạnh bên của gian thờ, hoặc lệch hẳn khỏi trục bàn thờ, giải quyết cả hai.

Bảng tình huống cửa trong nhà và cách xử lý

Bảng gom các tình huống hay gặp khi đọc mặt bằng, kèm hướng xử lý ưu tiên ngay trên bản vẽ.

Phần lớn các xử lý trong bảng chỉ là dời cửa vài chục phân đến một mét trên bản vẽ, gần như không tốn thêm chi phí xây dựng nếu làm trước khi xây tường.

Kích thước cửa trong nhà

Kích thước thông thủy cửa phòng ở nhà ở Việt Nam thường nằm trong khoảng bảy mươi đến chín mươi phân chiều rộng, cửa nhà vệ sinh khoảng sáu mươi đến bảy mươi lăm phân, chiều cao phổ biến quanh hai mét đến hai mét hai. Đây là con số thực hành tham khảo; người thiết kế sẽ chọn cụ thể theo đồ cần mang vào và theo người sử dụng.

Nhà có người già dùng xe lăn hoặc khung tập đi cần cửa rộng hơn, thường từ tám mươi đến chín mươi phân trở lên cho phòng ngủ và nhà vệ sinh của người đó, không có bậc cửa. Cửa phòng ngủ chính nên đủ rộng để mang giường, tủ lớn vào; nhiều nhà phải tháo khuôn cửa chỉ vì quên tính chuyện này.

Nhiều gia đình muốn kích thước cửa rơi vào cung tốt trên thước Lỗ Ban. Đây là quy ước dân gian, các loại thước lưu hành có khác nhau. Cách làm hợp lý là chọn kích thước theo công năng trước, sau đó chỉnh vài phân cho khớp thước nếu gia đình muốn; đừng vì một cung trên thước mà làm cửa hẹp đến mức khó đi.

Câu hỏi thường gặp

Hai cửa phòng đối diện nhau có sao không?

Theo quan niệm, cửa đối cửa dễ sinh xích mích; đây là quan niệm, không có căn cứ đo đếm. Thực tế là mất riêng tư và dễ nghe tiếng ồn từ phòng kia. Có thể lệch một cửa khoảng một bề rộng cánh hoặc cho hai cánh mở về hai phía ngược nhau.

Cửa nhà vệ sinh đối diện bếp xử lý thế nào?

Tốt nhất là xoay cửa sang mặt hông hoặc thêm khu rửa tay đệm. Nếu không được, dùng cửa có tay co tự đóng, gioăng kín và quạt hút ra ngoài trời. Rèm hoặc bình phong giúp che tầm nhìn.

Cửa phòng ngủ nên mở vào trong hay ra ngoài?

Thói quen phổ biến là mở vào trong để không chiếm hành lang, cánh áp về phía tường gần nhất để khi mở thấy được cả phòng. Cửa trên lối thoát nạn thì cần mở theo chiều thoát.

Cửa nhà vệ sinh nên mở ra ngoài không?

Mở ra ngoài có lợi khi người bên trong bị ngã chắn cửa, người ngoài vẫn mở được; bất lợi là cánh có thể vướng người đi hành lang. Nhà có người già thường chọn cửa trượt hoặc mở ra ngoài cho nhà vệ sinh của ông bà.

Cửa phòng nên đặt ở đâu trên tường?

Thường nên đặt gần một góc phòng, chừa đủ chỗ cho khuôn cửa, để phần tường dài còn lại liền mạch kê giường, tủ hay sofa. Cửa ở giữa cạnh dài dễ làm mất chỗ kê đồ và khiến giường đối thẳng cửa.

Kích thước cửa phòng bao nhiêu là vừa?

Con số tham khảo phổ biến là bảy mươi đến chín mươi phân chiều rộng, cửa vệ sinh sáu mươi đến bảy mươi lăm phân, cao khoảng hai mét đến hai mét hai. Nhà có xe lăn cần rộng hơn và không có bậc cửa.