Khi gia đình mở công ty và dùng chính ngôi nhà mình làm văn phòng, phong thủy và công năng cùng đòi một điều: tách việc khỏi nhà. Văn phòng nên chiếm phần "dương" gần cửa, thường là tầng trệt hoặc tầng hai, có chỗ đón khách và nhà vệ sinh không phải đi qua khu sinh hoạt; phần gia đình gồm bếp, phòng ngủ, bàn thờ gia tiên lùi lên trên hoặc vào sâu; và cả nhà cùng giữ một nhịp giờ làm việc rõ ràng.
Mô hình này rất phổ biến ở doanh nghiệp nhỏ, công ty gia đình, văn phòng dịch vụ vài người. Nó khác với nhà cho thuê tầng trệt, vì ở đây chủ nhà vừa là chủ công ty, nhân viên ra vào nhà mình mỗi ngày. Bài dưới đi từ việc chọn tầng, phòng giám đốc, chỗ nhân viên, bàn thờ, tới chuyện giờ giấc và giấy tờ trụ sở. Phần quan niệm phong thủy được ghi là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần pháp lý chỉ nêu nguyên lý, cần kiểm quy định hiện hành.
Phần dương cho việc, phần âm cho nhà
Theo phong thủy, phần gần cửa và đường lớn là phần dương: sáng, động, đón người. Phần sâu và phần trên cao là phần âm hơn: yên, kín, dành cho nghỉ ngơi. Công việc là chuyện động, đón khách, nên văn phòng hợp với phần dương; sinh hoạt gia đình cần yên, hợp với phần âm. Đặt ngược lại, ví dụ văn phòng ở tầng ba còn phòng ngủ cha mẹ ở tầng trệt sát cửa, thì khách đi qua nhà, người già bị ồn, và ranh giới việc – nhà biến mất.
Với nhà ống thông thường, tầng trệt làm văn phòng là lựa chọn tự nhiên. Nếu tầng trệt đã dùng làm chỗ để xe và bếp, tầng hai phía trước là lựa chọn thứ hai, với điều kiện cầu thang lên tầng hai đủ sáng và đàng hoàng cho khách. Nhà rộng có hai mặt tiền thì có thể dành một mặt cho văn phòng, mặt kia cho gia đình.
Điều nên tránh là để văn phòng chiếm phần giữa nhà, chia khu gia đình làm hai: ví dụ phòng khách tầng trệt, văn phòng tầng hai, phòng ngủ tầng ba. Mỗi lần người nhà lên xuống đều đi xuyên văn phòng, mỗi lần nhân viên ra về muộn là cả nhà chờ.
Chọn tầng cho văn phòng trong nhà ống
Bảng dưới so các phương án hay gặp ở nhà ống ba, bốn tầng, khi gia đình vẫn sống trong nhà.
| Phương án | Theo quan niệm | Ưu điểm thực tế | Điều cần xử lý |
|---|---|---|---|
| Văn phòng tầng trệt, gia đình tầng trên | Việc ở phần dương, nhà ở phần âm | Khách vào thẳng, không leo thang | Chỗ để xe, bếp phải dời hoặc thu gọn |
| Văn phòng tầng hai phía trước | Vẫn gần mặt tiền, vẫn dương | Giữ tầng trệt cho xe và sinh hoạt | Cầu thang chung, khách đi qua tầng trệt |
| Văn phòng tầng trên cùng | Việc ở chỗ âm, nhà ở chỗ dương, bị coi là ngược | Yên, riêng tư cho văn phòng | Khách đi xuyên toàn bộ nhà |
| Văn phòng phía sau tầng trệt | Phần sâu, ít dương khí | Mặt tiền giữ làm cửa hàng hay chỗ xe | Thiếu sáng, gần bếp |
Phương án thứ ba chỉ hợp khi văn phòng gần như không đón khách, ví dụ một nhóm làm việc trực tuyến; khi đó lý do "đón khách ở phần dương" không còn mạnh.
Phòng giám đốc kiêm phòng làm việc của chủ nhà
Ở công ty gia đình, phòng giám đốc thường là phòng làm việc của chủ nhà. Nguyên tắc vẫn như văn phòng thông thường: ở phần sâu của khu văn phòng, lưng tựa tường đặc, nhìn được cửa, có một khoảng trống phía trước. Khác ở chỗ phòng này hay bị dùng chung với đời sống gia đình: buổi tối con cái vào học, cuối tuần thành chỗ chứa đồ.
Theo quan niệm, phòng làm việc của chủ nhà gánh "khí" của cả việc và nhà, nên giữ gọn càng quan trọng. Thực tế, khi giấy tờ công ty lẫn với giấy tờ gia đình, rủi ro thất lạc hồ sơ, lộ thông tin khách hàng tăng lên. Nên có tủ khoá riêng cho hồ sơ công ty, máy tính riêng cho việc, và một quy ước trong nhà về giờ phòng này được dùng cho việc gì.
Nếu chủ nhà muốn xét hướng bàn theo tuổi, ở đây việc đó đơn giản hơn văn phòng thuê: chủ nhà, chủ công ty và người ngồi bàn thường là một người. Cách tính hướng nhà theo tuổi chủ và hướng bàn theo tuổi người ngồi khi đó trùng nhau, không có câu hỏi "lấy tuổi ai".
Chỗ nhân viên, nhà vệ sinh và pantry
Chỗ ngồi nhân viên gần cửa văn phòng. Nhân viên đến, về theo giờ; khách của nhân viên cũng ghé. Đặt chỗ ngồi của họ gần lối vào, xa cầu thang lên khu gia đình. Đây vừa là động – tĩnh theo phong thủy, vừa giữ riêng tư cho người nhà.
Nhà vệ sinh cho văn phòng. Nếu có thể, làm một nhà vệ sinh riêng ở khu văn phòng. Nhân viên và khách phải lên tầng gia đình để dùng nhà vệ sinh là chuyện bất tiện kéo dài. Theo quan niệm, nhà vệ sinh không đặt đối thẳng cửa chính hay ngay giữa nhà; nhà ống thường đặt ở cuối hoặc dưới gầm thang, có quạt hút tốt.
Pantry tách khỏi bếp gia đình. Một góc pha trà, tủ lạnh nhỏ, bồn rửa ở khu văn phòng giúp nhân viên không phải vào bếp nhà. Bếp gia đình theo phong thủy là chỗ "giữ lửa" của nhà, nên kín đáo; thực tế cũng không ai muốn người ngoài mở tủ lạnh nhà mình.
Chỗ để xe. Nhà ống tầng trệt làm văn phòng thường mất chỗ để xe. Thống nhất trước chỗ để xe của nhân viên và khách, tránh chiếm vỉa hè hay lối đi chung của xóm, chuyện dễ gây va chạm với hàng xóm.
Ví dụ giả định: nhà ống bốn tầng làm văn phòng năm người
Ví dụ giả định: một gia đình có nhà ống ngang 4 mét, sâu 16 mét, bốn tầng, mở công ty dịch vụ năm nhân viên. Trước đây tầng trệt là chỗ để xe phía trước và bếp, phòng ăn phía sau; tầng hai là phòng khách và phòng ngủ cha mẹ; tầng ba là hai phòng ngủ con; tầng bốn là phòng thờ và sân phơi.
Phương án sắp xếp lại: tầng trệt phía trước giữ khoảng ba mét để xe gọn, phần giữa thành văn phòng năm chỗ ngồi kèm một bàn đón khách gần cửa, nhà vệ sinh dưới gầm thang dành cho văn phòng. Bếp và phòng ăn chuyển lên tầng hai phía sau, phòng khách gia đình tầng hai phía trước thu nhỏ lại. Phòng ngủ cha mẹ chuyển lên tầng ba để xa tiếng ồn văn phòng; phòng thờ gia tiên giữ ở tầng bốn. Bàn thờ thần tài đặt ở tầng trệt, góc tường đặc nhìn ra cửa, không nằm dưới bếp mới ở tầng hai.
Chủ nhà kiêm giám đốc làm việc ở bàn cuối khu văn phòng tầng trệt, lưng tựa tường đặc phía cầu thang, nhìn ra cửa. Một cửa xếp có khoá ở chân cầu thang ngăn khu gia đình sau giờ làm. Phương án này phải đổi chỗ bếp, việc tốn kém nhất; gia đình nên hỏi thợ về đường cấp thoát nước, hút mùi trước khi chốt. Đây chỉ là minh hoạ, mỗi nhà có kết cấu và nhu cầu khác nhau.
Bàn thờ thần tài và bàn thờ gia tiên trong cùng một nhà
Nhiều gia đình kinh doanh có tập quán đặt bàn thờ thần tài – thổ địa ở khu kinh doanh, sát sàn, nhìn ra cửa, và bàn thờ gia tiên ở tầng cao, phòng riêng. Khi văn phòng nằm ngay trong nhà, hai bàn thờ này nên được đặt ở hai khu riêng, không chồng lên nhau theo chiều đứng và không chung một gian. Đây là tập quán phổ biến; cách bày cụ thể có khác nhau theo vùng và theo gia đình.
Về an toàn, nhà ống làm văn phòng thường có nhiều thiết bị điện, giấy tờ, thùng hàng ở tầng trệt. Bàn thờ thần tài nên dùng đèn điện, nhang đặt trong bát hương có cát, xa rèm, xa ổ cắm, và có người tắt nhang trước khi khoá cửa ra về. Phòng thờ gia tiên trên tầng cao cũng nên có cửa sổ thông gió và không đặt dưới đầu báo khói mà tháo đầu báo đi.
Văn khấn khi lập bàn thờ hay khi khai trương văn phòng tại nhà là chuyện theo bản của gia đình, địa phương; trang này không đưa bài khấn. Cách chọn đồ thờ, nếu cần, nên tham khảo nguồn chuyên về đồ thờ.
Giờ giấc, giấy tờ và quy ước trong nhà
Phần cuối là thứ phong thủy cổ không nhắc, nhưng quyết định văn phòng trong nhà có bền hay không. Các bước dưới nên làm ngay từ đầu:
- Kiểm tra quy định hiện hành về đặt trụ sở doanh nghiệp tại nhà ở: nhà ở riêng lẻ thường được chấp nhận nhiều hơn căn hộ chung cư vốn có mục đích để ở; ngành nghề có điều kiện có thể có yêu cầu riêng về địa điểm.
- Rà soát an toàn cháy: số người làm việc, thiết bị điện, lối thoát, bình chữa cháy; nhà ống chỉ có một cầu thang càng cần chú ý.
- Thống nhất giờ làm việc của văn phòng và giờ sinh hoạt của gia đình, đặc biệt giờ ngủ trưa của người già, trẻ nhỏ.
- Quy định khu nào nhân viên được vào, khu nào không; cửa lên khu gia đình nên có khoá.
- Tách điện, internet, camera của văn phòng và gia đình nếu có thể, để chi phí và dữ liệu rõ ràng.
- Báo hàng xóm về việc nhà có văn phòng, lượng người ra vào, chỗ để xe; một lời báo trước tránh được nhiều phàn nàn.
Phong thủy hay nói nhà yên thì việc mới thuận. Ở mô hình văn phòng trong nhà, "nhà yên" cụ thể là người nhà không thấy bị lấn, nhân viên không thấy bị soi, và hàng xóm không thấy bị phiền.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt văn phòng ở phòng khách của gia đình không?
Được, với văn phòng rất nhỏ, nhưng nên dùng vách, kệ hoặc rèm để chia phần đón khách công ty và phần sinh hoạt. Theo quan niệm, phòng khách là minh đường của nhà; dùng chung thì nên giữ gọn, không để giấy tờ, thùng hàng tràn ra.
Văn phòng trong nhà có cần làm lễ khai trương riêng không?
Tuỳ tập quán gia đình. Nhiều nơi làm lễ khai trương nhỏ khi bắt đầu hoạt động, tách với lễ nhập trạch của ngôi nhà. Cách làm và văn khấn nên theo bản của gia đình, địa phương; không bắt buộc làm lớn.
Con nhỏ ở nhà ảnh hưởng tới văn phòng thế nào?
Trẻ nhỏ chạy xuống khu văn phòng, tiếng khóc lúc họp trực tuyến là chuyện thường gặp. Nên có cửa chặn cầu thang, khu chơi cho trẻ ở tầng trên, và lịch họp tránh giờ trẻ ăn ngủ. An toàn của trẻ với ổ điện, máy in, dao rọc giấy cũng cần chú ý.
Đăng ký trụ sở công ty tại căn hộ chung cư được không?
Căn hộ chung cư có mục đích để ở theo pháp luật về nhà ở, và nhiều nơi không chấp nhận làm trụ sở. Quy định có thể thay đổi, nên kiểm với cơ quan đăng ký kinh doanh nơi bạn ở và nội quy toà nhà trước khi đăng ký.
Văn phòng trong nhà có nên dùng màu sơn khác khu gia đình?
Có thể. Một màu khác hoặc vật liệu sàn khác ở khu văn phòng tạo ranh giới thị giác rõ ràng, giúp cả nhân viên lẫn người nhà biết đâu là khu nào. Nếu muốn xét ngũ hành, chọn màu theo phương vị của khu văn phòng là một cách tham khảo.
Khi công ty lớn lên thì nên làm gì?
Khi số người vượt quá sức chứa của tầng dành cho văn phòng, hoặc khi khách và nhân viên bắt đầu lấn vào khu gia đình, đó là lúc nên tính thuê văn phòng riêng. Giữ văn phòng trong nhà quá lâu thường gây căng thẳng cho cả gia đình lẫn nhân viên.