Khu lãnh đạo theo phong thủy thường được xếp thành một cụm ở phần sâu nhất của văn phòng: phòng tổng giám đốc ở chỗ sâu và yên nhất, các phó giám đốc ở hai bên hoặc phía trước, bàn thư ký và phòng chờ làm lớp đệm giữa khu lãnh đạo và phần còn lại của văn phòng. Cách xếp này mô phỏng thế "tựa núi, có tay ngai hai bên, có án phía trước" của phong thủy loan đầu, và trùng với nhu cầu riêng tư, bảo mật của người ra quyết định.
Các bài phổ thông thường chỉ bàn một phòng giám đốc đứng riêng. Với doanh nghiệp vừa và lớn, câu hỏi khó hơn là xếp cả nhóm: ai ngồi gần ai, phòng nào to, thư ký đặt ở đâu, phòng chờ có cần không. Bài này đi theo cụm đó. Mọi nhận định theo trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; quyết định cuối cùng còn phụ thuộc văn hoá công ty và cách các lãnh đạo làm việc với nhau.
Hình mẫu "tựa núi, tay ngai, án trước" áp vào khu lãnh đạo
Phong thủy loan đầu mô tả một thế đất tốt bằng bốn phía: phía sau có núi cao làm chỗ dựa (Huyền Vũ), hai bên có dải đồi thấp ôm lấy như hai tay ngai (Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải, tính từ trong nhìn ra), phía trước có khoảng thoáng (minh đường) và xa hơn có một gò thấp làm án (Chu Tước). Ở cấp văn phòng, hình mẫu này được dịch khá trực tiếp.
Phòng tổng giám đốc là huyệt: chỗ sâu, lưng tựa tường đặc hoặc lõi toà nhà. Phòng các phó giám đốc, phòng trợ lý hay phòng họp ban lãnh đạo nằm hai bên như tay ngai. Phía trước là bàn thư ký và khu chờ, đóng vai minh đường và án: có khoảng trống để khách đứng, nhưng cũng có một "gò" là bàn thư ký chặn bớt người đi thẳng vào.
Bạn không cần tin phong thủy để thấy hình mẫu này hợp lý. Một người ra quyết định cần chỗ yên, cần các cộng sự gần kề để trao đổi nhanh, và cần một lớp lọc để không bị gõ cửa liên tục. Hình mẫu cổ chỉ là cách nói khác của một bố cục chức năng.
Xếp phó giám đốc bên trái hay bên phải
Thanh Long bên trái được coi là phía "trên", ứng với dương, với sự chủ động; Bạch Hổ bên phải ứng với âm, với sự giữ gìn. Từ đó một số người xếp các vị trí như bảng dưới. Đây là quan niệm thứ bậc truyền thống, mức tin tuỳ mỗi người, và nên cân với cách công ty bạn thực sự vận hành.
| Vị trí so với phòng TGĐ (tính từ trong nhìn ra) | Cách xếp theo quan niệm | Điều cần cân thêm |
|---|---|---|
| Bên trái (Thanh Long) | Phó giám đốc thứ nhất, người phụ trách kinh doanh, phát triển | Người cần trao đổi nhiều nhất với TGĐ nên ở gần, dù bên nào |
| Bên phải (Bạch Hổ) | Phó giám đốc phụ trách tài chính, vận hành, kiểm soát | Phòng tài chính cần kín, ít người qua lại |
| Phía trước, gần lối vào khu | Thư ký, trợ lý, phòng chờ | Phải thấy được cả cửa vào khu lẫn cửa phòng TGĐ |
| Phía sau, sát lõi toà | Phòng họp nhỏ của ban lãnh đạo, kho hồ sơ mật | Dễ kiểm soát ra vào, xa cửa sổ nhìn từ toà đối diện |
Khi hai phó giám đốc ngang cấp, việc xếp trái – phải theo quan niệm có thể vô tình tạo cảm giác hơn kém. Nhiều doanh nghiệp tránh bằng cách làm hai phòng bằng nhau, xếp theo nhu cầu công việc và nói rõ lý do; điều đó quan trọng hơn sự đúng sách.
Phòng tổng giám đốc: kích thước, cửa và chỗ kê bàn
Phong thủy có câu "phòng lớn người ít thì âm khí nhiều", ý nói phòng quá rộng cho một người dễ thành trống trải, lạnh lẽo. Thực tế cũng vậy: phòng quá lớn khó điều hoà, tiếng vang, và người ngồi trong thấy xa cách với cộng sự. Kích thước hợp lý là đủ cho bàn làm việc, một bộ ghế tiếp khách nhỏ, một kệ hoặc tủ, và có thể một bàn họp bốn đến sáu người nếu TGĐ hay họp tại phòng.
Cửa phòng TGĐ nên mở từ phía khu thư ký, không mở thẳng ra hành lang chính của văn phòng. Cửa không nên đối thẳng cửa nhà vệ sinh, cửa thang máy hay cửa phòng họp lớn. Bàn làm việc đặt ở góc chéo với cửa, lưng tựa tường đặc, mặt nhìn được cửa mà không nhìn thẳng vào khung cửa. Nếu buộc phải đặt bàn thẳng trục cửa, kéo bàn lùi sâu và đặt bộ ghế tiếp khách ở giữa làm lớp đệm.
Cửa sổ lớn sau lưng là tình huống hay gặp ở văn phòng toà nhà, vì phòng lãnh đạo thường được đặt sát mặt kính để có view. Phong thủy cho là thiếu tựa; thực tế là ngược sáng khi họp trực tuyến và nóng lưng buổi chiều. Có thể xoay bàn để cửa sổ nằm bên cạnh, hoặc dùng rèm dày và một kệ thấp sau lưng làm chỗ tựa mềm.
Vách kính hay tường đặc cho phòng lãnh đạo
Vách kính trong suốt. Tạo cảm giác cởi mở, ánh sáng đi sâu vào văn phòng. Phong thủy cho là phòng thiếu tựa, khí tán; thực tế là thiếu riêng tư khi trao đổi chuyện nhân sự, tài chính, và người ngồi trong luôn ở trong tầm nhìn của người bên ngoài.
Vách kính mờ một phần. Dải mờ ngang tầm mắt ngồi, phần trên trong để lấy sáng. Đây là cách dung hoà được nhiều văn phòng dùng: giữ ánh sáng mà người ngồi trong không bị nhìn thẳng.
Tường đặc. Đúng nhất với ý "tựa núi" và tốt nhất cho cách âm. Nhược điểm là phòng có thể tối nếu không có cửa sổ, và tạo khoảng cách với nhân viên.
Kết hợp. Mặt sau lưng bàn là tường đặc, mặt nhìn ra văn phòng là kính mờ một phần, có rèm để kéo khi cần họp kín. Cách này gần như đáp ứng đồng thời quan niệm, ánh sáng và bảo mật. Dù chọn kiểu nào, nên thử ngồi trong phòng vào giờ đông nhất và nói chuyện ở âm lượng bình thường để kiểm tra bên ngoài có nghe rõ không; cách âm kém là điểm yếu chung của mọi loại vách mỏng.
Bàn thư ký và phòng chờ: lớp đệm mà nhiều văn phòng bỏ qua
Trong mô hình cổ, phía trước huyệt cần một án sơn: một gò thấp vừa tầm, không che khuất, không chèn ép. Bàn thư ký là án sơn của phòng lãnh đạo. Nó nên đặt trước cửa phòng TGĐ, lệch sang một bên để không chắn đường vào, thư ký ngồi nhìn được cả lối vào khu lãnh đạo lẫn cửa phòng TGĐ. Một mặt bàn hơi cao ở phía khách giúp giữ giấy tờ trên bàn khỏi tầm nhìn.
Phòng chờ hay một bộ ghế chờ cạnh bàn thư ký là minh đường của khu lãnh đạo. Khách đến gặp TGĐ, nhân viên chờ ký giấy tờ ngồi ở đây thay vì đứng ngoài cửa phòng. Nếu không đủ diện tích, hai chiếc ghế tựa tường và một bàn nhỏ là đủ.
Doanh nghiệp nhỏ thường bỏ lớp đệm này, để phòng giám đốc mở thẳng ra khu làm việc chung. Không có gì sai, nhưng người đứng đầu sẽ bị gián đoạn nhiều hơn. Một cách ít tốn kém là đặt một kệ thấp hoặc một cụm cây trước cửa phòng, đủ để người đi qua phải dừng một nhịp trước khi gõ cửa.
Ví dụ giả định: xếp khu lãnh đạo trên một sàn 300 m²
Ví dụ giả định: một công ty thuê nửa sàn khoảng 300 mét vuông trong một toà văn phòng, cửa vào nằm giữa cạnh dài phía hành lang, đối diện là mặt kính nhìn ra đường, phía đông là mặt kính có view, phía tây giáp lõi thang và nhà vệ sinh chung. Ban lãnh đạo gồm một tổng giám đốc, hai phó giám đốc và một trợ lý.
Bước đầu là loại các chỗ không hợp: khu sát cửa vào để làm sảnh, phần sát lõi thang và nhà vệ sinh để làm kho, pantry, phòng máy. Phần còn lại cho khu lãnh đạo là góc phía đông xa cửa nhất. Phòng TGĐ đặt ở góc đó, lưng tựa vách đặc dựng mới, cửa sổ phía đông nằm bên cạnh bàn để lấy sáng buổi sáng mà không ngược sáng. Hai phòng phó giám đốc nằm hai bên phòng TGĐ dọc mặt kính: phó phụ trách kinh doanh ở bên trái tính từ chỗ TGĐ ngồi nhìn ra, phó phụ trách tài chính ở bên phải, sát phòng kế toán.
Trước ba phòng là bàn trợ lý và hai ghế chờ, tạo thành một khoảng sân nhỏ chung. Một phòng họp sáu chỗ của ban lãnh đạo đặt cạnh đó, cửa mở về phía khu chờ chứ không mở ra khu nhân viên. Nhân viên muốn gặp lãnh đạo đi qua khu chờ, khách quan trọng được dẫn từ sảnh đi men theo mặt kính phía bắc tới thẳng khu này mà không xuyên qua khu làm việc chung. Phương án này chỉ là minh hoạ; mỗi sàn có cột, dầm, lõi khác nhau nên cần kiến trúc sư vẽ cụ thể.
Những vị trí thường bị tránh cho phòng lãnh đạo
Các vị trí dưới hay được nhắc trong sách phong thủy văn phòng. Bên cạnh mỗi điều là lý do thực tế, để bạn cân nhắc cả khi không quá tin quan niệm:
- Ngay cạnh cửa chính văn phòng: bị cho là chịu xung; thực tế là ồn và mọi người đi qua đều nhìn vào.
- Cuối một hành lang dài thẳng: bị cho là khí xung; thực tế là cửa phòng luôn trong tầm nhìn từ đầu hành lang.
- Sát nhà vệ sinh, pantry hay phòng máy: bị cho là gần uế khí, động khí; thực tế là mùi, tiếng ồn, nhiệt.
- Dưới dầm lớn hoặc ống gió chạy ngang trần: bị cho là áp đỉnh; thực tế là trần thấp và tiếng gió.
- Phòng có góc nhọn do mặt toà cắt xéo: bị cho là có sát; thực tế là khó kê đồ, góc chết.
- Phòng nằm giữa hai phòng ban ồn: bị cho là bị kẹp; thực tế là khó cách âm hai phía.
Không phải văn phòng nào cũng tránh được hết. Thứ tự ưu tiên hợp lý là: yên tĩnh và riêng tư trước, có tường tựa sau, nhìn được cửa sau, rồi mới tới các yếu tố hướng và vị trí theo trường phái.
Câu hỏi thường gặp
Phòng giám đốc có nên đặt ở góc chéo với cửa chính văn phòng không?
Nhiều tài liệu phong thủy coi góc chéo sâu nhất là chỗ khí tụ, hợp cho người đứng đầu. Thực tế, đó thường là chỗ yên và ít người qua lại nhất. Nếu góc đó bị nắng tây hay có cột lớn, có thể chọn góc sâu khác vẫn đảm bảo yên tĩnh.
Chủ tịch hội đồng quản trị và tổng giám đốc ngồi phòng nào?
Không có quy tắc cổ cho chức danh hiện đại. Nếu cả hai thường xuyên làm việc tại văn phòng, nhiều nơi đặt hai phòng cạnh nhau ở phần sâu, phòng của người giữ vai trò cao hơn ở phía trong hơn. Quan trọng là hai người dễ trao đổi và có chung lớp đệm thư ký.
Phòng phó giám đốc có nên to bằng phòng tổng giám đốc?
Theo quan niệm thứ bậc, phòng người đứng đầu thường lớn hơn hoặc ở vị trí sâu hơn. Thực tế, kích thước nên theo nhu cầu: phó giám đốc hay tiếp khách cần phòng đủ chỗ. Chênh lệch quá nhiều có thể tạo cảm giác xa cách trong ban lãnh đạo.
Thư ký ngồi quay lưng vào phòng giám đốc có sao không?
Phong thủy không ưa người ngồi quay lưng ra cửa ra vào. Nếu thư ký quay lưng vào cửa phòng TGĐ thì không thấy giám đốc ra vào. Cách thường dùng là đặt bàn thư ký vuông góc với cửa phòng TGĐ, nhìn được cả hai lối.
Văn phòng mở hoàn toàn thì làm khu lãnh đạo thế nào?
Có thể dùng một cụm bàn ở phần sâu, tựa tường, có kệ thấp hoặc cây làm ranh giới, kèm một phòng họp nhỏ để trao đổi kín khi cần. Cách này giữ được hình mẫu tựa sau, có lớp đệm phía trước mà không cần vách cố định.
Có nên đặt bàn thờ trong phòng tổng giám đốc?
Tuỳ tập quán của doanh nghiệp và quy định toà nhà. Nếu có, bàn thờ không đặt sau lưng ghế ngồi hay đối diện nhà vệ sinh, nên dùng đèn điện và đặt nơi sạch, yên. Nhiều doanh nghiệp chọn đặt bàn thờ ở khu chung thay vì trong phòng riêng.