Tranh treo phòng khách theo phong thủy thường đặt ở ba chỗ: tường sau sofa (chỗ treo chính, hợp tranh núi và cảnh rộng), tường đối diện cửa vào (hợp tranh sáng, mở, đề tài đón tiếp) và tường trên kệ tivi (hợp tranh nhỏ hoặc để trống cho mắt nghỉ). Đề tài nên tránh ở phòng khách gồm thú dữ nhe nanh, cảnh tàn, cảnh chia ly và tranh quá tối.
Phòng khách là nơi gia đình ngồi nhiều nhất và là chỗ khách đánh giá căn nhà đầu tiên, nên các thầy phong thủy coi bức tranh ở đây là "bộ mặt" của nhà. Bài đi lần lượt từng bức tường, giải thích quan niệm, lý do thực tế, rồi bàn riêng phòng khách nhỏ, phòng khách chung cư và tranh bộ nhiều tấm. Đây là quan niệm văn hoá, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao bức tranh phòng khách được coi trọng
Trong phong thủy nhà ở, phòng khách thường được gắn với khái niệm minh đường trong nhà: khoảng không gian mở ngay sau cửa chính, nơi "khí" vào nhà dừng lại trước khi đi sâu vào các phòng. Vật gì đặt ở đây, nhìn thấy đầu tiên ở đây, đều được đọc như lời chào của căn nhà. Bức tranh lớn trên tường phòng khách vì thế được chọn kỹ hơn tranh ở những chỗ khác.
Lý do thực tế cũng rõ: đây là bức tường có diện tích lớn nhất mà mọi người nhìn thấy, cũng là phông nền cho mọi buổi tiếp khách, mọi bữa trà, mọi tấm ảnh chụp gia đình dịp lễ Tết. Một bức tranh hợp làm căn phòng có điểm nhấn, có chiều sâu; một bức tranh lệch tông hoặc sai khổ thì làm cả phòng trông lộn xộn dù đồ đạc đẹp.
Vì có hai lớp lý do như vậy, phần lớn lời khuyên dưới đây vừa là quan niệm vừa là thẩm mỹ. Chỗ nào chỉ là quy ước biểu tượng, bài sẽ nói rõ để bạn tự quyết.
Tường sau sofa: chỗ treo chính
Quan niệm phổ biến nhất là treo tranh núi, tranh sơn thủy có núi lớn phía sau, hoặc tranh cảnh rộng có tầng lớp ở tường sau sofa. Lý lẽ đi theo nguyên tắc "lưng có chỗ tựa": người ngồi ghế chủ có núi phía sau, giống thế huyền vũ trong loan đầu. Ngược lại, nhiều thầy khuyên tránh tranh nước chảy xiết hay thác đổ ngay sau lưng ghế chủ, vì đọc thành "sau lưng trôi đi".
Về khổ, tranh sau sofa nên rộng khoảng hai phần ba chiều dài sofa, mép dưới cách lưng ghế một gang tay. Nếu sofa chữ L, căn theo đoạn dài hơn. Tranh quá sát lưng ghế dễ bị đầu người tựa vào làm bẩn, xô lệch; tranh quá cao thì người đứng phải ngửa cổ, người ngồi gần như không thấy.
Nếu không thích tranh núi, các đề tài như rừng cây, đồng lúa, phố cổ, hoa lá theo mảng lớn vẫn hợp chỗ này. Điều quan trọng hơn đề tài là bức tranh có độ "tĩnh": bố cục vững, màu không gắt, ít đường chéo dữ dội. Nhìn từ cửa vào, nó là thứ giữ ánh mắt lại và làm căn phòng có trọng tâm.
Tường đối diện cửa vào: tranh đón khách
Bức tường người bước vào nhìn thấy đầu tiên được phong thủy gọi theo nhiều cách: tường đón, tường minh đường, mặt tiền bên trong. Lời khuyên chung là treo tranh sáng, có chiều sâu, đề tài mở như cánh đồng, mặt hồ lặng, vườn hoa, cảnh làng quê. Nếu là tranh nước, nước nên chảy về phía trong nhà hoặc là mặt nước tĩnh; nếu là tranh thuyền, mũi thuyền hướng vào trong.
Có hai điều nhiều thầy ngại ở chỗ này. Thứ nhất là tranh thú dữ đối diện cửa, như hổ, đại bàng quắp mồi, vì đọc thành "dữ với người đến". Thứ hai là gương lớn thay cho tranh, vì đọc thành "đẩy khí ra" (chuyện gương có danh mục riêng trên trang, ở đây chỉ nhắc). Dưới góc thực tế, khách bước vào gặp ngay hình ảnh hung dữ hay gặp chính hình mình trong gương đều có chút giật mình.
Nếu tường đối diện cửa quá gần cửa, tức là bước vào gần như chạm tường, bức tranh nên có cảnh xa, đường chân trời thấp, để mở chiều sâu cho mắt. Đây là mẹo thị giác mà người làm nội thất cũng dùng cho sảnh hẹp.
Tường trên kệ tivi và các tường phụ
Tường trên kệ tivi là chỗ nhiều nhà lúng túng. Tivi đã là một mảng đen lớn; treo thêm tranh to ngay trên thì bức tường thành hai trọng tâm tranh nhau. Lời khuyên thực tế là để trống, ốp vật liệu tạo mảng, hoặc treo một cụm tranh nhỏ lệch sang một bên. Phong thủy không có lời khuyên riêng cho tivi vì sách cũ không biết tới thứ này; các thầy hiện nay thường xếp tivi vào nhóm "động", nên đề tài tranh gần đó càng tĩnh càng tốt.
Các tường phụ, như tường cạnh cửa sổ, tường cạnh cầu thang, có thể treo tranh hẹp chiều dọc: tranh tứ quý, tranh chữ dạng liễn, tranh hoa một cành. Tranh dọc làm trần trông cao hơn, hợp nhà phố trần thấp.
Tường cạnh lối đi lên cầu thang hợp một bức tranh làm điểm dừng mắt, treo theo độ dốc của thang thì căn tâm tranh theo đường xiên song song tay vịn. Tường hẹp giữa hai cửa thì tranh khổ đứng nhỏ hoặc một chậu cây cao hợp hơn tranh ngang.
Một lưu ý hay bị bỏ qua là tường có cửa sổ đối diện. Tranh lồng kính đặt ở đó sẽ phản chiếu ánh sáng chói, nhìn từ sofa chỉ thấy vệt sáng. Với chỗ này nên chọn tranh không kính, kính chống loá hoặc canvas.
Phòng khách nhỏ, phòng khách chung cư: chọn tranh thế nào
Phòng khách nhà phố hẹp và căn hộ chung cư có những ràng buộc riêng. Bảng gom các tình huống hay gặp và cách xử lý thường dùng:
| Tình huống | Quan niệm | Cách xử lý thực tế |
|---|---|---|
| Phòng khách dưới 15 m² | Tranh to "đè" không gian | Một bức vừa phải hoặc tranh bộ ba tấm nhỏ, màu sáng, cảnh có chiều sâu |
| Phòng khách liền bếp | Tranh ở khu khách không nên "nhìn" thẳng bếp lửa | Treo tranh trên tường quay lưng với bếp; chọn chất liệu chịu hơi dầu |
| Tường duy nhất là vách kính ban công | Không có chỗ tựa sau lưng | Đặt sofa tựa tường đặc nếu được; tranh treo ở tường đặc đó |
| Trần thấp, nhiều dầm | Áp lực từ trên xuống | Tranh dọc, khung mảnh, treo thấp hơn bình thường một chút |
| Căn hộ thuê, không được khoan | Không có quan niệm riêng | Dùng giá dựa tường, kệ tranh hoặc móc dán chịu lực cho tranh nhẹ |
Với căn hộ chung cư, một cách quen dùng là chọn tranh có ánh sáng và chiều sâu (bầu trời, mặt nước xa, con đường đi vào) để bù cho cảm giác bốn bức tường gần nhau. Đây vừa là gợi ý phong thủy "mở minh đường" vừa là mẹo thị giác của nội thất.
Đề tài nên tránh ở phòng khách và lý do
Thú dữ nhe nanh, cảnh săn mồi. Quan niệm cho rằng hình ảnh hung dữ ở nơi tiếp khách làm không khí căng, người đến thấy "bị đe". Lý do thực tế là trẻ nhỏ trong nhà dễ sợ, và khách lớn tuổi nhiều người không thoải mái. Nếu gia đình thích tranh hổ vì ý nghĩa uy nghi, nhiều người chọn tranh hổ nằm nghỉ, dáng hiền, treo ở phòng làm việc thay vì phòng khách.
Cảnh tàn, cây khô, lá rụng, nhà đổ. Dân gian đọc thành hình ảnh suy. Về cảm giác, những cảnh này mang tâm trạng buồn, hợp với phòng tranh hơn là căn phòng gia đình ngồi mỗi tối. Tranh mùa thu lá vàng vẫn treo được nếu màu ấm và cảnh có sức sống, chỉ nên tránh cảnh tiêu điều.
Cảnh chia ly, chiến trận, tai nạn. Thuyền rời bến, người ngồi một mình nhìn ra biển, cảnh chiến tranh: đẹp về nghệ thuật nhưng nhiều gia đình ngại vì ý nghĩa không lành. Đây là kiêng cữ theo cảm xúc, ai yêu một tác phẩm như thế thì đặt ở phòng riêng.
Tranh quá tối hoặc màu quá gắt. Một mảng đen lớn làm phòng khách trông nhỏ và u; mảng đỏ rực lớn thì làm phòng nóng mắt. Phong thủy nói bằng âm dương mất cân bằng, thiết kế nói bằng tương phản quá mạnh. Hai cách nói dẫn tới cùng một lời khuyên.
Tranh khoả thân, tranh gợi cảm. Đây là đề tài nghệ thuật chính đáng, nhưng phòng khách là nơi có người lớn tuổi, trẻ nhỏ và khách lạ. Nhiều gia đình dời loại tranh này vào không gian riêng để ai cũng thoải mái.
Tranh có góc nhọn chĩa vào ghế ngồi. Một số tranh trừu tượng có mảng hình tam giác nhọn hoặc tranh kiếm, giáo treo chéo. Quan niệm gọi là "nhọn chĩa người". Nếu treo, đặt sao cho mũi nhọn không hướng thẳng vào chỗ ngồi chính.
Tranh bộ nhiều tấm và tranh treo cụm
Tranh bộ ba tấm, năm tấm. Rất phổ biến ở phòng khách nhà phố. Một số người ngại số chẵn, số lẻ theo quan niệm riêng; đa số nhà treo bộ ba hoặc bộ năm vì bố cục cân. Khoảng hở giữa các tấm nên đều, thường vài phân, để mắt vẫn đọc thành một bức.
Tranh tứ bình, tứ quý. Bộ bốn tấm dọc (mai, lan, cúc, trúc hoặc xuân, hạ, thu, đông) là lối treo truyền thống, hợp tường dài. Bốn tấm nên treo liền theo thứ tự mùa; chiều đọc trái sang phải hay phải sang trái tuỳ cách bộ tranh được vẽ, nên hỏi người bán hoặc người vẽ.
Cụm tranh nhiều cỡ. Nếu thích treo nhiều tranh nhỏ, nên chọn một đường căn chung (mép dưới bằng nhau hoặc tâm cụm ngang tầm mắt) và một yếu tố thống nhất như cùng màu khung. Không có trật tự thì phong thủy gọi là "loạn", thiết kế gọi là rối mắt.
Tranh lớn kèm tranh nhỏ hai bên. Kiểu bố cục chủ – phụ: một bức chính giữa, hai bức nhỏ đối xứng. Hợp phòng khách kiểu truyền thống có bộ bàn ghế gỗ, gợi lối bày gian giữa nhà xưa.
Câu hỏi thường gặp
Tranh sau sofa nên là tranh núi hay tranh nước?
Theo quan niệm phổ biến, tường sau sofa hợp tranh có núi làm chủ thể, vì gắn với ý có chỗ tựa phía sau người ngồi. Tranh nước hợp hơn ở tường phía trước tầm nhìn hoặc tường đối diện cửa. Nếu bức tranh có cả núi lẫn nước, đặt sao cho núi ở phía sau người ngồi và nước hướng vào trong phòng.
Phòng khách có bàn thờ thì tranh treo thế nào?
Thường không treo tranh trên tường phía trên bàn thờ, vì đó là khoảng dành cho ảnh thờ và đồ thờ. Tranh nên treo ở tường khác, đề tài trang nhã, tránh tranh màu sặc sỡ hay tranh có hình ảnh vui đùa ngay cạnh bàn thờ. Chuyện vị trí bàn thờ có danh mục riêng trên trang.
Tranh phòng khách có cần đổi theo năm hay theo mùa không?
Không bắt buộc. Một số trường phái theo phi tinh từng năm có gợi ý đổi bài trí ở vài phương, nhưng đó là thực hành của trường phái riêng. Nhiều gia đình đổi tranh dịp Tết hoặc theo mùa đơn giản vì muốn nhà có không khí mới, điều này hoàn toàn tuỳ ý.
Treo tranh chân dung gia đình lớn ở phòng khách được không?
Được, nhiều gia đình treo ảnh gia đình phóng to ở phòng khách như một cách khẳng định sự gắn kết. Nên chọn ảnh mọi người tươi tắn, khung chắc, treo ở tường phụ hoặc tường sau sofa nếu không có tranh khác. Ảnh gia đình có bài riêng trong danh mục này.
Tranh 3D, tranh đèn LED có hợp phòng khách không?
Phong thủy cổ không bàn về loại tranh này. Ở góc thực tế, tranh đèn nên có công tắc riêng, không sáng quá mức gây chói khi xem tivi, và dây điện đi gọn. Tranh 3D hiệu ứng mạnh dễ gây mỏi mắt khi nhìn lâu, nên dùng ở tường phụ hơn là tường chính.
Phòng khách đã có cửa sổ lớn nhìn ra cảnh đẹp thì có cần tranh không?
Cảnh thật qua cửa sổ thường được coi là thứ tốt hơn mọi bức tranh. Khi đó tranh chỉ cần làm vai phụ ở tường đối diện, đề tài nhẹ, không tranh sự chú ý với khung cửa. Nhiều thầy gọi cảnh đẹp qua cửa là minh đường tự nhiên của căn phòng.