Theo quan niệm phong thủy dân gian, ảnh gia đình hợp treo ở không gian chung như phòng khách, hành lang, cầu thang, nơi cả nhà đi qua hằng ngày; ảnh cưới hay treo trong phòng ngủ vợ chồng nhưng nên ở tường bên hoặc tường đối diện giường, không treo ngay trên đầu giường bằng khung lớn, nặng. Ảnh nên tươi tắn, rõ mặt, đủ người; tránh treo ảnh mờ, ảnh rách, ảnh có cảnh buồn ở chỗ trang trọng nhất.
Những lời khuyên này đa phần trùng với lẽ thường về an toàn và cảm giác: khung nặng trên đầu là rủi ro rơi, ảnh vui ở nơi chung tạo không khí ấm. Bài đi qua từng không gian, cách chọn ảnh, cách sắp một bức tường ảnh và cách xử lý tế nhị khi gia đình có thay đổi. Đây là quan niệm văn hoá, mức tin tuỳ mỗi người.
Phong thủy nhìn ảnh gia đình như thế nào
Sách phong thủy cổ không nói về ảnh chụp, vì nhiếp ảnh chỉ mới xuất hiện từ thế kỷ 19. Những lời khuyên về ảnh gia đình ngày nay là phần các thầy suy ra từ nguyên lý chung về hình ảnh trong nhà: hình ảnh vui, đầy đủ, sáng sủa thì tốt; hình ảnh buồn, thiếu, tối thì nên tránh ở chỗ sinh hoạt chung. Ảnh gia đình mang hình người thật trong nhà, nên được coi trọng hơn tranh.
Có một ý được nhắc nhiều: ảnh gia đình là lời khẳng định sự gắn kết. Treo ảnh cả nhà ở phòng khách giống như nói với chính mình và với khách rằng đây là một gia đình. Ý này không cần đến khái niệm "khí" để thấy có lý; các nhà tâm lý cũng hay nói về vai trò của đồ vật kỷ niệm trong việc giữ cảm giác thuộc về.
Ảnh gia đình còn khác tranh ở chỗ nó già đi cùng người trong ảnh. Một tấm ảnh chụp khi con còn bế ngửa, treo mười năm sau vẫn ở đó trong khi con đã cao hơn mẹ. Nhiều gia đình thấy chính sự chênh lệch ấy là điều quý; số khác thích cập nhật ảnh để tường phản ánh hiện tại. Cả hai cách đều hợp lẽ.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là "treo ảnh có hợp phong thủy không", mà là treo ảnh nào, ở đâu để cả nhà thấy dễ chịu khi đi ngang mỗi ngày.
Ảnh gia đình ở từng không gian
Bảng dưới gom các chỗ hay treo ảnh, quan niệm thường gặp và gợi ý thực tế:
| Không gian | Quan niệm | Gợi ý thực tế |
|---|---|---|
| Phòng khách | Hợp nhất cho ảnh cả nhà, ảnh nhiều thế hệ | Một ảnh lớn ở tường phụ hoặc một cụm ảnh; tránh cạnh tranh với tranh chính |
| Hành lang, cầu thang | Chỗ tốt cho ảnh theo thời gian | Xếp ảnh theo năm từ dưới lên, mép theo độ dốc tay vịn |
| Phòng ngủ vợ chồng | Hợp ảnh cưới, ảnh đôi | Treo tường bên hoặc đối diện giường; khung nhẹ |
| Phòng ngủ con | Ảnh con với bạn bè, với cha mẹ | Để con tự chọn ảnh, treo thấp vừa tầm |
| Phòng làm việc | Một ảnh nhỏ trên bàn | Ảnh để bàn hợp hơn ảnh treo lớn |
| Phòng ăn | Ảnh bữa cơm, ngày lễ | Khổ vừa, tránh nơi hơi dầu bám |
| Gian thờ | Chỉ dành cho ảnh thờ | Không treo ảnh người đang sống cạnh ảnh thờ |
Điều cuối bảng là điều nhiều gia đình giữ chặt nhất: ảnh người đang sống không đặt chung khung, chung kệ với ảnh thờ. Lý do là tách bạch giữa tưởng niệm và sinh hoạt, không cần thêm giải thích nào khác.
Ảnh cưới: treo ở đâu trong phòng ngủ
Ảnh cưới phóng to treo ngay trên đầu giường là hình ảnh rất quen ở nhà Việt. Phong thủy dân gian có hai ý về chỗ này. Một số thầy cho rằng ảnh đôi trên đầu giường là tốt vì "đè" lên sự gắn bó; số khác ngại vật nặng trên đầu khi ngủ, coi là áp lực. Nhìn từ an toàn, ý thứ hai có cơ sở rõ ràng: khung ảnh cưới khổ lớn có kính có thể nặng nhiều ký, treo trên giường mà móc yếu hay tường ẩm là rủi ro thật, nhất là ở vùng hay có gió bão hoặc nhà gần đường lớn rung.
Cách dung hoà phổ biến: nếu treo trên đầu giường thì chọn khung nhẹ, không kính hoặc kính mica, móc chịu lực hai điểm, mép dưới cách đầu giường đủ xa. Nếu không, treo ảnh cưới ở tường bên cạnh giường hoặc tường đối diện, chỗ nằm xuống vẫn nhìn thấy.
Ảnh cưới cũng không nhất thiết phải là bức phóng to duy nhất. Nhiều cặp chọn vài ảnh nhỏ đời thường hơn, như ảnh chụp lúc đi chơi, ảnh có con, và đổi dần theo năm. Phòng ngủ nhờ đó có câu chuyện của hai người thay vì một tấm ảnh studio đứng yên mãi.
Chọn ảnh nào để treo
Ảnh vui, rõ mặt, đủ người. Quan niệm chuộng ảnh cả nhà tươi cười, đủ thành viên. Ảnh thiếu một người vì đi vắng lúc chụp thì vẫn treo được, chỉ có người ngại khi treo ở chỗ trang trọng nhất.
Ảnh nét, màu tốt. Ảnh mờ, nhoè, ám màu được dân gian coi là kém; về thẩm mỹ, ảnh chất lượng thấp phóng to cũng trông lộn xộn. Nếu là ảnh kỷ niệm cũ quý giá, có thể phục chế rồi in lại.
Tránh ảnh có người khóc, cảnh tang, cảnh bệnh viện ở nơi chung. Những ảnh này có giá trị kỷ niệm riêng nhưng không hợp không gian ai cũng nhìn. Cất trong album hoặc đặt ở góc riêng.
Ảnh lưng quay ra hoặc người cắt mất đầu. Nhiều người ngại vì hình ảnh "thiếu". Lý do thực tế đơn giản: nhìn không đẹp.
Ảnh trẻ nhỏ. Ảnh con nhỏ treo trong nhà thì không sao; ảnh treo ở phòng khách nơi khách lạ ra vào, hay ở cửa hàng tại gia, nên cân nhắc thông tin riêng tư như đồng phục ghi tên trường.
Sắp một bức tường ảnh gia đình
Bức tường nhiều ảnh dễ thành rối mắt, điều phong thủy gọi là "loạn" còn nội thất gọi là thiếu trật tự. Cách sắp gọn:
- Chọn một bức tường có đủ ánh sáng, không bị nắng chiếu thẳng làm phai ảnh.
- Chọn một yếu tố thống nhất: cùng màu khung, cùng tông ảnh (toàn đen trắng hoặc toàn màu), hoặc cùng loại viền.
- Đặt ảnh lớn nhất làm tâm, thường là ảnh cả nhà; các ảnh nhỏ xếp xung quanh.
- Cắt giấy bằng khổ từng khung, dán thử lên tường bằng băng dính giấy, chỉnh tới khi khoảng cách đều.
- Giữ đường căn chung: mép trên bằng nhau, mép dưới bằng nhau hoặc tâm cụm ngang tầm mắt.
- Khoan và treo, kiểm thăng bằng từng khung.
Tường ảnh theo năm ở cầu thang là cách kể chuyện rất tự nhiên: ảnh cũ ở chân thang, ảnh mới lên dần. Đi lên mỗi ngày là đi qua lịch sử của gia đình.
Ảnh gia đình trong căn hộ nhỏ và nhà thuê
Căn hộ một hai phòng ngủ thường thiếu tường trống: một mặt là cửa sổ, một mặt là tủ, một mặt là kệ tivi. Thay vì cố tìm chỗ cho một ảnh phóng to, nhiều gia đình dùng kệ treo mỏng dọc hành lang hoặc phía trên tủ giày để dựng ảnh trong khung đứng. Ảnh dựng dễ đổi theo mùa, dễ cất khi có khách lạ, và không cần khoan.
Nhà thuê thường bị hạn chế đục tường. Móc dán chịu lực dùng được cho khung nhẹ; khung có kính nặng thì nên dựng trên kệ hoặc tủ thấp, tựa vào tường. Phong thủy dân gian không phân biệt ảnh treo với ảnh dựng; điều được nhắc vẫn là ảnh đặt ở chỗ sáng, sạch, không bị đồ đạc che khuất.
Một điểm nhỏ đáng để ý: ở căn hộ, phòng khách thường liền bếp. Ảnh treo gần khu nấu dễ bám hơi dầu, khung nhanh xỉn. Chọn tường xa bếp hoặc khung có kính để lau được. Với phòng ngủ nhỏ, một ảnh đôi khổ vừa ở tường đối diện giường thường đủ, tránh chất nhiều khung quanh giường làm phòng chật thêm.
Khi gia đình có thay đổi
Gia đình nào cũng thay đổi: người lớn tuổi mất đi, con cái lập gia đình riêng, có khi vợ chồng chia tay. Lúc đó ảnh trên tường thành chuyện khó xử. Phong thủy dân gian thường khuyên thay ảnh khi gia đình đổi khác, để hình ảnh trên tường khớp với cuộc sống hiện tại. Lời khuyên này đúng ở chỗ ảnh treo là thứ nhìn hằng ngày; một tấm ảnh gợi nỗi đau mỗi lần đi ngang thì không còn làm nhiệm vụ gắn kết.
Tuy vậy không có thời hạn nào bắt buộc. Với người thân đã khuất, nhiều gia đình vẫn giữ ảnh chung có người đó trên tường như một cách tưởng nhớ, chỉ tách ảnh thờ riêng ra bàn thờ. Với trường hợp chia tay, khi có con nhỏ, nên hỏi ý con trước khi tháo ảnh có cả cha lẫn mẹ.
Điều nên tránh là quyết định một mình trong lúc xúc động. Bàn với người trong nhà, cất ảnh cẩn thận vào hộp thay vì bỏ đi; sau này có thể muốn lấy lại. Khi treo ảnh mới, có thể giữ một chỗ cho ảnh cũ ở tường ảnh theo năm, để câu chuyện của gia đình vẫn liền mạch thay vì bị cắt ngang ở một thời điểm.
Bảo quản ảnh in và khung ảnh treo lâu năm
Ảnh treo trên tường nhiều năm hay gặp mấy vấn đề, xử lý sớm thì đỡ mất ảnh quý:
- Ảnh in phai màu vì nắng: treo xa cửa sổ, dùng kính lọc tia cực tím cho ảnh quý.
- Ảnh dính vào kính khung do ẩm: dùng khung có lề giấy (passe-partout) ngăn ảnh chạm kính.
- Mốc ở mặt sau khung: định kỳ tháo khung lau khô, nhất là sau mùa nồm; ảnh dính kính thì không cố gỡ, nhờ thợ xử lý.
- Móc treo gỉ, dây đứt: kiểm tra mỗi năm một lần, thay móc và dây khi thấy gỉ.
- Giữ bản số hoá: chụp hoặc quét lại mọi ảnh treo tường, lưu ở hai nơi khác nhau.
Nếu muốn bày thêm một món trang trí trên kệ cạnh tường ảnh, như đôi chim gỗ hay bình hoa, có thể chọn món ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy; đồ trang trí mang ý biểu tượng, không thay được sự gắn bó thật trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Có nên treo ảnh cưới phóng to ở phòng khách không?
Nhiều gia đình treo, nhất là vợ chồng trẻ ở riêng. Quan niệm không cấm, nhưng một số người thấy ảnh cưới là chuyện riêng của hai người, hợp phòng ngủ hơn. Ở phòng khách, ảnh cả gia đình hay ảnh đời thường của hai vợ chồng thường dễ treo và gần gũi với khách hơn.
Treo ảnh gia đình đối diện cửa chính có được không?
Được, nếu ảnh vui và khung chắc. Có người thích vì vừa vào nhà đã thấy gia đình mình; có người ngại vì khách lạ thấy ngay ảnh người nhà. Đây là chuyện quan niệm và thói quen riêng tư của mỗi nhà, không có đúng sai.
Ảnh gia đình có người đã mất thì xử lý thế nào?
Nhiều gia đình vẫn giữ ảnh chung có người thân đã khuất trên tường như một cách tưởng nhớ, trong khi ảnh thờ đặt riêng trên bàn thờ. Một số người lại muốn cất đi để đỡ buồn. Cả hai đều phải lẽ; nên bàn với người trong nhà trước khi quyết định.
Ảnh treo bị rơi, vỡ kính có phải điềm không?
Dân gian có người lo, nhưng nguyên nhân thường là móc yếu, dây mục, tường ẩm hay rung động. Thay vì lo điềm, hãy kiểm tra móc treo của các khung còn lại, nhất là khung lớn trên giường, sofa và lối đi của trẻ nhỏ.
Có nên treo ảnh trong phòng ngủ của người già?
Nhiều ông bà thích treo ảnh con cháu trong phòng mình. Nên chọn khung nhẹ, treo ở tường không phải đầu giường, độ cao ông bà nhìn thoải mái khi ngồi. Ảnh nên rõ nét, khổ đủ lớn cho mắt người lớn tuổi.
Ảnh cưới bao lâu thì nên thay?
Không có thời hạn. Có cặp giữ ảnh cưới hàng chục năm, có cặp thay sau vài năm bằng ảnh có con. Phong thủy dân gian chỉ ngại ảnh đã phai, mốc hoặc khung hỏng; khi đó nên phục chế hoặc in lại thay vì để ảnh xuống cấp trên tường.