Về tranh đầu giường, phong thủy có hai luồng: một bên khuyên để trống tường đầu giường cho "yên", tránh vật treo trên chỗ nằm; một bên chấp nhận tranh nếu tranh nhẹ, đề tài êm, treo chắc. Điểm chung của cả hai là không treo tranh nặng, khung kính lớn, đề tài dữ hay buồn trên đầu giường. Phòng ngủ vợ chồng hay chọn tranh có hình ảnh thành đôi, màu dịu; tranh lớn hợp tường đối diện giường hơn tường đầu giường.
Bài đi qua cả hai luồng ý kiến, cách treo an toàn nếu bạn chọn treo, đề tài hợp phòng vợ chồng, chuyện "thành đôi" và những bức tường khác trong phòng ngủ. Danh sách đồ dân gian kiêng để trong phòng ngủ là chủ đề riêng của danh mục phòng ngủ; ở đây chỉ bàn tranh. Đây là quan niệm văn hoá, mức tin tuỳ mỗi người.
Treo hay không: hai luồng quan niệm
Luồng thứ nhất khuyên để trống tường đầu giường hoặc chỉ dùng tấm ốp, đầu giường bọc nệm. Lý lẽ dựa trên ý "đầu giường cần tựa vững và tĩnh", và nỗi ngại vật treo trên chỗ nằm, gần với khái niệm áp đỉnh. Người theo luồng này thường đặt tranh ở tường đối diện giường, nơi nằm xuống vẫn nhìn thấy.
Luồng thứ hai thấy tranh đầu giường là chuyện bình thường, như cách khách sạn và nhiều thiết kế nội thất vẫn làm. Họ chỉ đặt điều kiện: tranh nhẹ, khung mảnh, không kính hoặc kính mica, đề tài êm, màu dịu, treo chắc chắn.
Hai luồng không quá xa nhau như thoạt nghe. Cả hai đều lo một điều có thật là sự an toàn và cảm giác yên khi nằm. Nếu bạn ở vùng có động đất nhẹ, nhà gần đường lớn rung, tường hay ẩm làm bở vữa, hoặc có con nhỏ hay nhảy trên giường, luồng thứ nhất hợp hơn. Nếu tường chắc, tranh nhẹ, luồng thứ hai không có gì đáng lo.
Một cách thử cảm giác trước khi quyết định: dán một tờ giấy bằng khổ bức tranh lên tường đầu giường, ngủ với nó một tuần. Có người thấy không có gì khác; có người thấy hơi khó chịu khi nằm ngửa nhìn lên. Phản ứng của chính bạn là thước đo đáng tin hơn mọi lời khuyên chung. Nếu vợ chồng cảm nhận khác nhau, chọn phương án của người khó ngủ hơn thường là cách công bằng. Giấc ngủ của cả hai quan trọng hơn mọi bức tranh đẹp.
Nếu treo tranh đầu giường: làm cho an toàn
Những bước dưới đây áp dụng cho mọi bức tranh treo trên chỗ nằm, bất kể bạn theo quan niệm nào:
- Chọn tranh nhẹ: canvas căng khung gỗ mỏng, tranh in trên tấm nhẹ; tránh tranh đá, tranh đồng, khung gỗ dày.
- Không dùng kính thường; nếu cần bảo vệ bề mặt thì dùng mica hoặc kính an toàn.
- Treo hai điểm bằng móc chịu tải phù hợp với loại tường; tường thạch cao thì tìm xương hoặc dùng móc chuyên dụng.
- Mép dưới tranh cách đầu giường đủ xa để khi ngồi tựa đầu không chạm khung.
- Bề ngang tranh nhỏ hơn bề ngang giường, thường khoảng hai phần ba, đặt cân giữa.
- Kiểm tra móc và dây mỗi năm, nhất là sau mùa nồm hoặc sau khi sửa tường.
Với giường trẻ nhỏ hoặc giường tầng, nhiều gia đình bỏ hẳn tranh trên đầu giường, thay bằng đề can dán tường mềm.
Đề tài hợp phòng ngủ vợ chồng
Bảng dưới gom các đề tài hay chọn, ý nghĩa dân gian và gợi ý dùng. Ý nghĩa là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
| Đề tài | Ý nghĩa dân gian | Gợi ý |
|---|---|---|
| Đôi chim (uyên ương, chim khách, đôi hạc) | Gắn bó, sum vầy | Hai con nhìn về nhau hoặc cùng hướng; màu dịu |
| Hoa đang nở (mẫu đơn, sen, hoa đào) | Tươi thắm, viên mãn | Tránh hoa héo, cánh rụng nhiều |
| Cảnh tĩnh: hồ sương, đồi cỏ, rừng thông | Yên lành | Hợp người khó ngủ, phòng nhỏ |
| Trăng tròn, cảnh đêm dịu | Đoàn viên | Tránh tranh trăng khuyết nếu người trong phòng ngại |
| Ảnh cưới, ảnh đôi đời thường | Kỷ niệm riêng | Khổ vừa, khung nhẹ; ảnh cưới có bài riêng trong danh mục |
| Tranh trừu tượng tông pastel | Phong thủy cổ không bàn | Mảng mềm, không nét nhọn |
Đề tài nhiều người tránh trong phòng ngủ vợ chồng: người đứng một mình, cảnh chia tay, sóng lớn, thác xối, thú dữ, chân dung người lạ. Lý do chủ yếu là cảm xúc khi nhìn lúc sắp ngủ, không phải điều gì khác.
Chuyện "thành đôi" trong phòng vợ chồng
Phong thủy dân gian đặc biệt chú ý đến tính đôi trong phòng ngủ vợ chồng: hai tủ đầu giường, hai đèn, hai gối, đồ trang trí theo cặp. Tranh cũng vậy: nhiều người chọn tranh có hai con chim, hai bông hoa, hoặc treo hai bức nhỏ đối xứng thay cho một bức lớn. Ngược lại, tranh có một hình đơn độc như con chim lẻ trên cành, một người ngồi nhìn xa được cho là gợi cô đơn.
Cách hiểu này không có trong sách phong thủy cổ dưới dạng quy tắc về tranh; nó là phần mở rộng hiện đại từ biểu tượng uyên ương, long phụng vốn có từ lâu trong đồ cưới. Biết nguồn gốc giúp bạn dùng nó như lời chúc, không như điều kiện.
Ý này có thể đọc theo hai lớp. Lớp biểu tượng là lời chúc gắn bó. Lớp thực tế là sự cân đối: một phòng ngủ đối xứng quanh giường cho cảm giác ổn định, công bằng giữa hai bên, ai cũng có đèn đọc sách, có chỗ để đồ của mình. Lớp thứ hai có lẽ quan trọng hơn trong đời sống hằng ngày của hai người.
Nếu bạn đã có một bức tranh đơn hình rất thích, không cần bỏ. Có thể treo ở tường khác, hoặc chấp nhận nó như một tác phẩm nghệ thuật thay vì một biểu tượng. Phong thủy không đòi phòng ngủ phải là một bộ sưu tập đồ đôi.
Tường đối diện giường và tường bên
Tường đối diện giường là chỗ mà nhiều thầy coi là hợp nhất cho tranh phòng ngủ: không treo trên chỗ nằm, và là thứ đầu tiên bạn thấy khi mở mắt. Một bức cảnh sáng dịu ở đây tạo cảm giác buổi sáng nhẹ nhàng. Nếu tường đối diện giường đã có tivi, nhiều người chọn để trống hoặc dùng tủ âm tường, tránh dồn quá nhiều thứ vào tầm nhìn khi nằm.
Tường bên giường hợp tranh nhỏ, tranh dọc hoặc một cụm ảnh. Đây cũng là chỗ hợp với tranh chữ ngắn, ý êm nếu bạn thích chữ. Tránh treo gương lớn đối diện giường thay cho tranh; chuyện gương có danh mục riêng trên trang.
Một lưu ý về ánh sáng: tranh treo cạnh đèn đầu giường hoặc dưới đèn hắt trần sẽ được chiếu khi đọc sách buổi tối. Tranh có kính dễ phản chiếu đèn vào mắt người nằm. Thử bật đèn, nằm xuống, nhìn bức tranh từ đúng góc nằm trước khi khoan.
Màu và chất liệu tranh trong phòng ngủ
Phòng ngủ là nơi phong thủy coi trọng tính "âm": tĩnh, dịu, tối vừa đủ khi đêm xuống. Tranh vì vậy hợp tông pastel, màu đất nhạt, xanh rêu, xám ấm, hồng phấn; tránh mảng đỏ rực, cam chói, đen đặc khổ lớn. Lý do thực tế dễ thấy: tương phản mạnh giữ mắt tỉnh táo, trong khi người ta vào phòng ngủ để thả lỏng. Nếu thích màu nóng, có thể dùng ở chi tiết nhỏ trong tranh thay vì làm nền.
Về chất liệu, tranh canvas, tranh in trên giấy mỹ thuật, tranh lụa nhẹ hợp phòng ngủ hơn tranh đá, tranh đồng, tranh gương. Phòng ngủ đóng kín cửa và bật điều hoà nhiều giờ có thể ẩm hơn bạn nghĩ khi tắt máy vào buổi sáng; tranh giấy, lụa nên có khung kín và treo trên tường không thấm.
Tranh có mùi sơn mới, keo dán mới nên để ở phòng thoáng vài ngày trước khi treo trong phòng ngủ. Đây là chi tiết nhỏ, nhưng người nhạy mùi sẽ thấy khác biệt rõ khi ngủ cạnh một bức tranh vừa đóng khung.
Thay tranh theo các giai đoạn của gia đình
Phòng ngủ vợ chồng không đứng yên. Thời mới cưới, nhiều cặp treo ảnh cưới hay tranh đôi chim; khi có con nhỏ ngủ chung, phòng thêm nôi, thêm đồ, và tranh nặng trên đầu giường trở thành nỗi lo an toàn thật sự. Đây là lúc nhiều gia đình dời tranh sang tường đối diện, thay khung kính bằng mica, hoặc tạm cất bớt.
Khi con lớn ra phòng riêng, phòng ngủ trở lại là không gian của hai người, có thể chọn lại tranh theo sở thích đã đổi khác sau nhiều năm. Với vợ chồng lớn tuổi, tranh khổ to hơn, màu sáng hơn giúp mắt nhìn rõ; đề tài quen thuộc như cảnh quê, con cháu thường được ưa hơn tranh trang trí.
Quan niệm dân gian không có lịch thay tranh, nhưng có một ý đáng giữ: đồ trong phòng ngủ nên phản ánh cuộc sống hiện tại của người ngủ trong đó. Một bức tranh treo hai mươi năm mà không ai còn nhìn tới thì thay đổi là chuyện bình thường.
Phòng ngủ người độc thân, người lớn tuổi, phòng ngủ nhỏ
Người độc thân. Một số người theo quan niệm muốn có bạn đời thì treo tranh đôi; đây là gửi gắm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều có ích hơn là phòng ngủ có cá tính của chính bạn, đủ gọn để mời người khác vào cũng không ngại.
Người lớn tuổi. Tranh khổ đủ lớn, đề tài quen thuộc như cảnh quê, ảnh con cháu; treo ở tường ông bà nhìn thấy khi ngồi trên giường. Tránh tranh tối màu ở phòng thiếu sáng vì mắt người lớn tuổi cần nhiều ánh sáng hơn để nhìn rõ.
Phòng ngủ nhỏ. Tranh tông sáng, cảnh có chiều sâu giúp phòng trông rộng hơn. Một bức vừa phải tốt hơn nhiều bức nhỏ rải quanh.
Phòng ngủ có cửa sổ ở đầu giường. Không còn tường đầu giường để treo, tranh dời sang tường đối diện hoặc tường bên; đầu giường dưới cửa sổ có danh mục phòng ngủ bàn riêng.
Câu hỏi thường gặp
Tranh đầu giường nên to bao nhiêu?
Một quy ước quen dùng trong nội thất là bề ngang tranh khoảng hai phần ba bề ngang giường, đặt cân giữa. Giường đôi rộng 1,6 m thì tranh hoặc cụm tranh khoảng 1 m là vừa. Tranh rộng hơn giường dễ tạo cảm giác đè, tranh quá nhỏ trông lạc lõng.
Treo tranh đầu giường hình tròn có tốt hơn hình chữ nhật không?
Một số người theo ngũ hành coi hình tròn là Kim, hình chữ nhật dọc là Mộc, hình vuông là Thổ, rồi ghép với phương của phòng. Đây là quy ước, mức tin tuỳ mỗi người. Về thẩm mỹ, tranh tròn hợp đầu giường bọc nệm cong, tranh chữ nhật ngang hợp giường vuông vức.
Có nên treo tranh hoa sen trong phòng ngủ?
Hoa sen mang ý thanh cao, được nhiều gia đình yêu thích. Một số người ngại sen trong phòng ngủ vì gắn hoa sen với không gian thờ tự. Nếu bạn không có cảm giác đó, tranh sen màu dịu, sen đang nở hoàn toàn có thể treo ở tường đối diện giường.
Vợ chồng thích hai kiểu tranh khác nhau thì làm sao?
Có thể chia: tường đầu giường để trống hoặc dùng tấm ốp trung tính, mỗi người chọn một bức nhỏ ở phía giường của mình. Hoặc chọn tranh trừu tượng có màu cả hai cùng thích. Phòng ngủ chung nên là nơi cả hai thấy dễ chịu, không phải nơi một người nhượng hoàn toàn.
Tranh 3D, tranh đèn trong phòng ngủ có ảnh hưởng giấc ngủ không?
Tranh có đèn nếu bật buổi tối có thể làm phòng sáng hơn mức cần cho giấc ngủ. Nên có công tắc riêng, tắt khi ngủ. Tranh 3D hiệu ứng mạnh dễ gây mỏi mắt khi nhìn lâu; với phòng ngủ, tranh phẳng màu dịu thường dễ chịu hơn.
Đã treo tranh nặng trên đầu giường nhiều năm có cần tháo ngay không?
Không cần hoảng, nhưng nên kiểm tra móc, dây và tường ngay. Nếu móc gỉ, tắc kê lỏng hay vữa bở, gia cố hoặc dời tranh sang tường khác. Nếu mọi thứ chắc chắn và bạn vẫn thấy yên khi nằm, bức tranh có thể ở lại.