Phong thủy spa thực chất là sắp xếp đường đi của khách từ ngoài vào trong sao cho mỗi bước yên hơn bước trước: cửa vào có khoảng đệm, quầy đón nhìn thấy cửa, khu chờ tách khỏi lối đi, phòng trị liệu nằm ở phần sâu và tĩnh nhất, còn khu giặt, kho, nhà vệ sinh gom về phía phụ. Đây là nguyên tắc "động ngoài, tĩnh trong" mà phong thủy nhà ở cũng dùng, áp vào một nơi khách đến để được thả lỏng.
Phần lớn điều phong thủy dặn về spa đều có lý do đời thường đi kèm: khách thấy được người đón ngay khi bước vào thì đỡ ngại, giường không kê sát cửa thì khách nằm yên tâm hơn, mùi ẩm từ khu giặt không bay vào phòng thì không gian sạch hơn. Bài này đi theo đường khách, từng khu một, nói quan niệm và lý do thực tế. Những gì gọi là tốt hay xấu theo trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn chuyện ánh sáng, gió, tiếng ồn thì bạn đo được ngay tại mặt bằng của mình.
Nguyên tắc gốc: động ở ngoài, tĩnh ở trong
Trong nhà ở, phong thủy chia không gian thành vùng động (cửa, phòng khách, bếp, lối đi) và vùng tĩnh (phòng ngủ, phòng thờ, phòng làm việc). Spa là một trường hợp đặc biệt: gần như cả cơ sở phục vụ cho sự tĩnh, nhưng vẫn phải có một phần động để đón khách, thu tiền, bán sản phẩm và chuyển đồ. Việc của người bố trí là đặt phần động sát mặt đường, phần tĩnh lùi vào trong, và giữa hai phần có một chỗ chuyển tiếp.
Theo cách nói của phong thủy, khí đi vào từ cửa, cần chậm lại và lan đều chứ không phóng thẳng. Lý giải bằng ngôn ngữ kiến trúc thì đơn giản hơn: tiếng xe, gió bụi và ánh nắng gắt đi vào từ mặt tiền; mỗi lớp tường, vách, rèm mà chúng phải đi qua sẽ làm chúng yếu đi. Phòng trị liệu đặt ở lớp trong cùng thì ít bị làm phiền nhất.
Khi xem một mặt bằng thuê để làm spa, hãy thử vẽ ba vòng: vòng ngoài là cửa và quầy, vòng giữa là khu chờ, thay đồ, rửa chân, vòng trong là phòng trị liệu. Nếu mặt bằng buộc bạn phải đặt phòng trị liệu ngay cạnh cửa, đó là một điểm trừ thật, không chỉ là chuyện quan niệm, vì khách nằm đó sẽ nghe mọi tiếng chuông cửa và tiếng nói chuyện ở quầy.
Cửa vào và khoảng đệm đầu tiên
Cửa không mở thẳng vào giường. Phong thủy kỵ cửa chính nhìn thẳng tới chỗ nằm, gọi nôm na là khí xung. Lý do thực tế rõ hơn: người đi đường nhìn qua cửa kính thấy khách đang nằm thì khách mất riêng tư, còn khách thì không thể thả lỏng khi biết mình đang ở trong tầm mắt người lạ.
Có một khoảng đệm trước quầy. Một khoảng sàn nhỏ, một chậu cây, một kệ thấp hoặc tấm bình phong mỏng giữa cửa và quầy giúp khách có vài bước để chậm lại. Trong phong thủy, đó là cách để khí vào không quá gấp. Với người làm dịch vụ, đó là chỗ khách cởi giày, cất ô, nhìn quanh trước khi phải nói chuyện.
Cửa sáng, sạch, dễ nhận ra. Cửa tối, bị che bởi biển quảng cáo hoặc đồ để lộn xộn được phong thủy coi là "khí khó vào". Khách thì gọi đơn giản là khó tìm và trông không mời gọi. Một cửa sạch, có đèn đủ sáng vào buổi tối, không bày đồ giặt phơi phía trước là việc đầu tiên nên làm.
Không để cửa sau thẳng hàng với cửa trước. Hai cửa nằm trên một đường thẳng tạo một luồng gió xuyên qua cả cơ sở. Phong thủy gọi là khí vào rồi thoát ngay. Thực tế, luồng gió đó mang bụi và tiếng ồn đi suốt chiều dài mặt bằng, và từ ngoài đường có thể nhìn xuyên vào khu sau. Một tấm vách lệch hoặc tủ cao giữa đường là đủ ngắt.
Ngưỡng cửa và bậc thềm an toàn. Bậc cao, thềm trơn khi mưa là chỗ khách hay trượt, nhất là khi vừa ra về với da còn dầu. Phong thủy không nói về điều này, nhưng không có cách bày trí nào bù được cho một lần khách ngã ở cửa.
Quầy đón: thấy cửa, có chỗ tựa, không chắn lối
Quầy lễ tân trong spa giống bàn làm việc của chủ nhà trong phong thủy: nên đặt sao cho người ngồi quầy nhìn thấy cửa mà không phải quay đầu, sau lưng là tường hoặc tủ chắc, không phải lối đi hay cửa sổ. Thế ngồi này hay được gọi là thế chỉ huy. Với người làm lễ tân, nó có nghĩa là khách vừa đẩy cửa đã được chào, không ai phải đứng chờ trong im lặng.
Quầy không nên đặt chắn ngang ngay sau cửa đến mức khách bước vào là đụng mặt quầy. Phong thủy coi đó là chặn khí; người thiết kế nội thất coi đó là lối vào chật và tạo cảm giác bị kiểm tra. Đặt quầy hơi lệch sang một bên, chéo góc với cửa, vừa thấy cửa vừa chừa lối đi thẳng vào khu chờ là cách phổ biến.
Mặt quầy nên gọn. Nhiều spa bày sản phẩm, hộp quà, máy quẹt thẻ, sổ sách, lọ hoa trên cùng một mặt quầy. Theo quan niệm, quầy là nơi tụ, bày lộn xộn thì khí cũng rối. Cách nhìn thực dụng hơn: khách cần một chỗ trống để ký phiếu, đặt túi, nhận lại thẻ. Sản phẩm bán kèm nên có kệ riêng ở bên cạnh.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là tầm mắt từ quầy vào trong. Lễ tân nên nhìn được hành lang dẫn vào phòng trị liệu để biết khi nào phòng trống, nhưng khách đứng ở quầy thì không nên nhìn thấy khách khác đang nằm. Vách thấp hoặc rèm ở đầu hành lang giải quyết được cả hai.
Khu chờ, khu thay đồ và khu phụ đặt ở đâu
Bảng dưới gom các khu thường có trong một spa vừa và nhỏ, vị trí hay được khuyên theo phong thủy và lý do thực tế đi kèm. Mặt bằng thật hiếm khi theo được hết; hãy ưu tiên những dòng có lý do thực tế mạnh.
| Khu | Vị trí hay được khuyên | Lý do theo quan niệm | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Khu chờ | Gần quầy, lệch khỏi lối đi chính | Minh đường trong nhà: chỗ khí dừng lại trước khi vào sâu | Khách ngồi không bị người đi qua lại sát chân, lễ tân vẫn thấy khách |
| Khu rửa chân, ngâm chân | Giữa khu chờ và phòng trị liệu | Lớp chuyển từ động sang tĩnh | Khách sạch chân trước khi vào phòng, nước không vương ra cửa |
| Phòng thay đồ, tủ đồ khách | Ngay trước dãy phòng trị liệu | Tách đồ ngoài đường khỏi vùng tĩnh | Khách cất đồ một lần, không mang giày dép vào phòng |
| Nhà vệ sinh khách | Phía phụ, không đối cửa phòng trị liệu | Uế khí không đặt ở chỗ khách nằm hay ở trung tâm | Mùi và tiếng nước không lọt vào phòng, khách vẫn đi được kín đáo |
| Khu giặt, phơi khăn | Phía sau, có lối riêng | Khu ẩm, động, không cho khách thấy | Hơi ẩm, tiếng máy giặt tách xa phòng; khăn bẩn không đi qua lối khách |
| Kho sản phẩm, hoá chất | Phía sau, khô, có khoá | Kho thuộc phần tĩnh phụ | Bảo quản đúng nhiệt độ, an toàn với trẻ đi cùng khách |
| Phòng nhân viên nghỉ | Xa phòng trị liệu | Không trộn chỗ nghỉ của người phục vụ với chỗ của khách | Tiếng nói chuyện, ăn uống không lọt vào phòng khách |
Nếu chỉ được chọn một ưu tiên, hãy giữ cho khu giặt và nhà vệ sinh không chung vách với phòng trị liệu. Tiếng nước và mùi ẩm là hai thứ khách nằm im sẽ nhận ra đầu tiên.
Hành lang và cách xếp dãy phòng trị liệu
Spa trong nhà phố thường có một hành lang dọc theo chiều sâu, các phòng trị liệu xếp một bên hoặc hai bên. Phong thủy không thích hành lang quá dài và thẳng tuột vì coi đó là khí chạy nhanh như mũi tên. Lý do có thể kiểm được: hành lang dài mà hẹp, đèn trần chạy thẳng một hàng, tạo cảm giác như hành lang bệnh viện, không hợp với một nơi cần thư thái. Đèn hắt chân tường, một bồn cây nhỏ hay một hốc tường giữa chừng làm hành lang chậm lại.
Cửa các phòng không nên đối diện nhau trực tiếp nếu tránh được. Hai cửa đối nhau, người trong phòng này mở cửa là nhìn thẳng vào phòng kia. Phong thủy gọi là cửa đối cửa, xem như dễ sinh va chạm; với spa, vấn đề là riêng tư của khách. So le cửa nửa mét hoặc dùng rèm bên trong cửa là đủ.
Phòng ở cuối hành lang, xa cửa nhất, thường là phòng yên nhất. Nhiều cơ sở dành phòng này cho liệu trình dài hoặc cho khách cần sự kín đáo. Ngược lại, phòng gần quầy nhất hợp làm phòng tư vấn, soi da, gội đầu nhanh, nơi khách ngồi chứ không nằm lâu.
Nếu spa có hai tầng, tầng dưới nên là phần động (đón, chờ, gội, làm móng), tầng trên là phần tĩnh. Cầu thang không nên đổ thẳng vào cửa chính; phần này bạn có thể xem kỹ hơn trong các bài về cầu thang trên trang.
Kiểm mặt bằng spa theo thứ tự trong một buổi
Khi nhận một mặt bằng mới hoặc định sắp xếp lại spa đang chạy, bạn có thể đi một vòng theo các bước dưới đây. Ghi lại từng điểm, chụp ảnh, rồi mới quyết định sửa gì trước.
- Đứng ngoài đường nhìn vào qua cửa: thấy được những gì bên trong, có thấy giường hay khách không.
- Bước vào, đếm số bước tới quầy, xem có khoảng đệm không, chỗ cất giày dép và ô ở đâu.
- Ngồi vào chỗ lễ tân: có thấy cửa không, sau lưng là gì, tay có với tới máy tính tiền và sổ hẹn không.
- Đi theo đường khách vào phòng trị liệu xa nhất, để ý chỗ hẹp, chỗ trơn, chỗ tối.
- Nằm thử trên giường ở từng phòng vài phút, nghe xem có tiếng xe, tiếng máy giặt, tiếng nước, tiếng quầy không.
- Mở cửa phòng ra hành lang: nhìn thẳng thấy gì, có đối cửa phòng khác hay nhà vệ sinh không.
- Đi ra khu sau: lối mang khăn bẩn, lối nhân viên, chỗ thoát hiểm có tách khỏi lối khách không.
- Ghi các điểm cần sửa theo hai cột: có lý do thực tế mạnh (tiếng ồn, riêng tư, trơn trượt) và chỉ là quan niệm. Làm cột thứ nhất trước.
Bảng ghi này cũng là thứ đáng đưa cho người thiết kế hoặc thợ thi công, để họ hiểu bạn muốn sửa vì lý do gì chứ không chỉ là "thầy bảo thế".
Giới hạn: phong thủy không thay quy định và không hứa đông khách
Một spa muốn hoạt động phải đáp ứng điều kiện kinh doanh, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh và các quy định chuyên môn tuỳ theo dịch vụ được làm. Không có cách bày trí phong thủy nào thay được lối thoát hiểm, bình chữa cháy, ổ điện an toàn ở khu ẩm hay hệ thống thông gió cho phòng xông hơi. Khi hai bên mâu thuẫn, ví dụ lối thoát hiểm buộc phải nằm ở chỗ "không đẹp" theo quan niệm, an toàn luôn đi trước.
Phong thủy cũng không hứa doanh thu. Một spa bố trí hợp lý giúp khách thấy dễ chịu, nhân viên làm việc trơn tru, và đó là những điều có ích thật. Còn khách quay lại hay không phụ thuộc vào tay nghề, vệ sinh, thái độ và giá trị dịch vụ. Nếu có ai đề nghị bạn trả thêm tiền để "kích tài lộc" cho spa bằng một món đồ hay một lễ nào đó, hãy cân nhắc như mọi khoản chi khác: nó mang lại gì mà bạn kiểm được.
Cuối cùng, nhiều chủ spa thích đặt vài món trang trí mang ý nghĩa phong thủy ở quầy hoặc khu chờ. Điều đó không sao nếu món đồ hợp không gian, chịu được ẩm và dễ lau. Nếu cần chọn, bạn có thể xem các món có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy; còn công dụng thì nên hiểu ở mức biểu tượng.
Câu hỏi thường gặp
Spa nhỏ chỉ có một phòng thì áp dụng phong thủy thế nào?
Nguyên tắc vẫn là động ngoài, tĩnh trong, chỉ thu nhỏ lại. Quầy và ghế chờ đặt gần cửa, giường đặt ở phía trong cùng, có rèm hoặc vách ngăn giữa hai phần. Giường không nằm trên đường thẳng từ cửa vào, và đầu giường tựa vào tường đặc.
Quầy lễ tân spa nên quay mặt ra cửa hay quay ngang?
Theo quan niệm, người ngồi quầy nên nhìn thấy cửa, nên quầy thường đặt chéo góc hoặc vuông góc với cửa, người ngồi quay mặt về phía cửa. Quay lưng ra cửa vừa bị coi là thế yếu, vừa khiến lễ tân không biết khách vào.
Có nên đặt bể cá hay thác nước ở cửa spa không?
Nhiều người thích vì nước gợi sự thư giãn và theo quan niệm là tụ tài. Lý do thực tế cần cân nhắc là tiếng bơm, độ ẩm, rêu và việc vệ sinh. Nếu đặt, chọn loại nhỏ, chạy êm, để gần quầy chứ không sát cửa nơi khách dễ va vào.
Nhà vệ sinh nằm giữa mặt bằng spa thì xử lý ra sao?
Theo phong thủy, nhà vệ sinh ở trung tâm là điều kỵ; thực tế nó dễ làm mùi lan khắp nơi. Nếu không dời được, hãy lắp quạt hút ra ngoài, cửa kín, giữ khô, và không cho cửa nhà vệ sinh mở thẳng vào hành lang phòng trị liệu.
Spa có cần chọn hướng theo tuổi chủ không?
Một số trường phái như Bát trạch tính hướng tốt theo cung phi của chủ. Với cơ sở kinh doanh thuê lại, hướng mặt tiền thường đã cố định. Bạn có thể dùng tuổi chủ để chọn hướng ngồi ở quầy hay bàn làm việc, nhưng đó là quan niệm, không nên vì thế mà bỏ một mặt bằng tốt.
Spa ở tầng hai, khách phải đi cầu thang lên thì có xấu không?
Không có gì xấu theo nghĩa tuyệt đối. Điều cần chú ý là chân cầu thang ở tầng trệt phải sáng, dễ thấy, có tay vịn, và đầu cầu thang ở tầng hai có chỗ đón khách ngay chứ không để khách đứng giữa hành lang không biết đi đâu.