Phong thủy phòng khám nha khoa có một điểm khác mọi phòng khám khác: người bệnh nằm ngửa trên ghế nha, nhìn thẳng lên trần trong suốt buổi. Vì vậy những điều phong thủy hay dặn về chỗ nằm, như không đặt dưới xà, không nằm thẳng trục cửa, không để đèn chói ngay trên mặt, ở đây áp dụng gần như nguyên vẹn, cộng thêm chuyện tiếng máy và mùi.
Nhiều người sợ đi nha sĩ. Một không gian bố trí hợp lý không xoá được nỗi sợ đó, nhưng giúp người bệnh bớt căng: thấy trần sạch thay vì vết ố, nghe ít tiếng khoan từ phòng bên, ngồi chờ ở nơi không nhìn thẳng vào ghế nha. Bài này nói quan niệm và lý do thực tế cho từng phần. Mọi đánh giá tốt hay xấu theo trường phái là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn yêu cầu về thiết bị, khử khuẩn, an toàn bức xạ khi chụp phim thì theo quy định chuyên môn hiện hành.
Ghế nha: chỗ nằm quan trọng nhất
Trong phong thủy nhà ở, giường là chỗ được chú ý nhất vì người nằm ở đó lâu và trong trạng thái thả lỏng, dễ bị tác động. Ghế nha không giống giường ngủ, nhưng người bệnh cũng ngả lưng, mở miệng, không nhìn được xung quanh, và hoàn toàn phụ thuộc vào người làm. Đó là lúc cảm giác an toàn quan trọng nhất.
Lời khuyên phổ biến là đầu ghế nha không quay thẳng ra cửa, và chân ghế cũng không chĩa thẳng ra cửa. Lý do thực tế: người bệnh nằm ngửa ở thế này mà cửa mở thì người ngoài nhìn thẳng vào mặt, còn người bệnh nghe tiếng cửa mà không thấy ai. Ghế đặt song song với tường có cửa, hoặc chéo góc, để người bệnh liếc mắt là thấy cửa, là cách hay gặp.
Phía sau đầu ghế là chỗ nha sĩ ngồi. Theo nguyên tắc tựa sơn, sau lưng nha sĩ nên có tường hoặc tủ dụng cụ, không phải lối đi. Điều này cũng tiện: tủ dụng cụ nằm ngay sau lưng, xoay ghế là lấy được.
Ghế nha không nên đặt ngay dưới xà ngang lộ, dưới dàn lạnh hay ngay cạnh cửa sổ có nắng chiếu vào mặt. Người bệnh nằm ngửa nhìn khối xà ngay trên mặt suốt nửa giờ, hay bị gió lạnh phả thẳng vào cổ, sẽ khó chịu hơn bình thường. Đây là chỗ quan niệm "xà đè", "phong sát" và cảm giác thật trùng khớp.
Trần nhà: thứ người bệnh nhìn lâu nhất
Trần phẳng, sạch, màu sáng dịu. Người bệnh nhìn trần nhiều hơn mọi thứ khác trong phòng. Vết ố, vết nứt, mạng nhện ở góc trần hiện rõ hơn ai hết với người đang nằm ngửa. Theo quan niệm, trần sạch là khí sạch; theo thực tế, trần sạch là lời nói không thành tiếng về vệ sinh của phòng khám.
Không đặt đèn trần ngay trên mặt người bệnh. Ghế nha đã có đèn chuyên dụng chiếu vào miệng. Đèn trần chói thêm ngay phía trên làm người bệnh phải nhắm mắt. Đèn trần nên lệch về phía chân ghế hoặc dùng đèn hắt gián tiếp.
Có thể làm trần có điểm nhìn. Một số phòng nha làm một mảng trần có hoạ tiết mây trời, lá cây nhạt hoặc gắn màn hình nhỏ chiếu cảnh thiên nhiên không chữ. Theo quan niệm, đó là cách đưa khí sinh vào chỗ nằm; người bệnh thì có thứ để nhìn ngoài đèn khám.
Miệng gió điều hoà không đặt ngay trên ghế. Gió lạnh thổi thẳng xuống mặt và cổ khi miệng đang mở là điều nhiều người bệnh phàn nàn. Miệng gió nên ở phía chân ghế hoặc thổi dọc trần.
Phòng chờ, khu tiệt khuẩn, phòng chụp phim: đặt ở đâu
Phòng khám nha khoa nhà phố thường có các khu dưới đây. Bảng gợi ý vị trí theo cách chia động tĩnh của phong thủy, kèm lý do thực tế.
| Khu | Theo quan niệm | Lý do thực tế | Gợi ý vị trí |
|---|---|---|---|
| Phòng chờ | Minh đường, nơi khí dừng lại | Người chờ nên không nghe rõ tiếng máy khoan, không nhìn thẳng vào ghế nha | Gần cửa, tách khỏi phòng điều trị bằng cửa hoặc vách |
| Phòng điều trị | Vùng tĩnh, lùi vào trong | Riêng tư, giảm tiếng ồn ra ngoài | Phía trong, mỗi ghế một buồng nếu được |
| Khu tiệt khuẩn dụng cụ | Phần phụ, không bày ra trước | Có máy hấp, nóng, ồn, cần tách đường sạch và bẩn | Giữa các phòng điều trị, có cửa, không lộ ra phòng chờ |
| Phòng chụp phim | Không đặt ở chỗ người qua lại | Yêu cầu an toàn bức xạ theo quy định chuyên môn | Theo thiết kế được duyệt, không tự ý đặt theo quan niệm |
| Máy nén khí, máy hút | Hoả và động, đặt xa chỗ tĩnh | Ồn và rung, cần thông gió | Phòng kỹ thuật riêng, phía sau hoặc tầng mái |
| Nhà vệ sinh | Không đối cửa phòng điều trị | Mùi, riêng tư | Gần phòng chờ, cửa không mở vào hàng ghế |
Dòng phòng chụp phim là ví dụ rõ nhất cho nguyên tắc chung của bài: nơi nào có quy định chuyên môn thì phong thủy đứng sau. Không có lý do quan niệm nào đáng để dời một phòng chụp phim khỏi vị trí đã được thiết kế an toàn.
Tiếng máy, mùi thuốc và nỗi sợ của người bệnh
Tiếng máy khoan, tiếng hút nước bọt và mùi thuốc sát khuẩn là những thứ người sợ nha sĩ nhắc tới nhiều nhất. Trong phong thủy, âm thanh và mùi đều là một phần của khí. Một phòng chờ nghe rõ tiếng khoan từ phòng bên là nơi khí động truyền sang chỗ cần tĩnh.
Cách xử lý phần lớn là kỹ thuật: cửa phòng điều trị đặc và kín mép, vách có lớp cách âm, máy nén khí và máy hút đặt ở phòng riêng xa khu khách, nhạc nền ở phòng chờ đủ để che tiếng lạ. Quạt hút ở phòng điều trị và khu tiệt khuẩn giúp mùi không tràn ra phòng chờ.
Một số phòng nha đặt bể cá, cây xanh hay tranh phong cảnh ở phòng chờ để người chờ có thứ nhìn ngoài cánh cửa phòng điều trị. Đây là cách làm hợp lý, miễn là bể cá và cây được chăm sạch. Một bể nước đục, cây héo trong phòng chờ phản tác dụng.
Với trẻ em, phòng chờ có góc riêng với ghế nhỏ, đồ chơi dễ lau, và không nhìn thẳng vào ghế nha là điều nhiều phụ huynh đánh giá cao. Phong thủy gọi đó là bố trí theo người dùng; người làm nha khoa nhi thì gọi là giảm lo âu trước điều trị.
Nha khoa nhà phố hẹp: ba cách xếp hay gặp
Một ghế ở tầng trệt, phòng chờ phía trước. Đây là kiểu nhỏ nhất. Phòng điều trị nằm sau một vách có cửa, ghế đặt song song vách để khi cửa mở người chờ không nhìn thẳng vào mặt người bệnh. Quầy kiêm phòng chờ ở phía trước, máy nén khí đặt ở gầm cầu thang hoặc sân sau, có hộp cách âm.
Phòng chờ tầng trệt, ghế nha tầng trên. Cách này tách hẳn tiếng máy khỏi phòng chờ, theo quan niệm là động dưới tĩnh trên. Đổi lại người bệnh phải lên cầu thang, nên cầu thang cần sáng, có tay vịn, không trơn. Người già và người đi lại khó khăn nên có một ghế điều trị ở tầng trệt nếu được.
Nhiều ghế dọc hành lang. Mỗi ghế một buồng nhỏ, cửa buồng so le chứ không đối nhau, khu tiệt khuẩn ở giữa dãy để dụng cụ đi quãng ngắn nhất. Hành lang không dài thẳng tuột mà có điểm dừng, ví dụ một hốc tường đặt cây, để không giống hành lang bệnh viện.
Đi một vòng như người bệnh lần đầu
Cách kiểm hiệu quả nhất là nhờ một người chưa từng đến phòng khám đi thử, hoặc tự đi lại với con mắt của người bệnh đang sợ. Ghi lại cảm giác ở từng điểm.
- Từ vỉa hè, tìm cửa phòng khám: có thấy ngay không, có chỗ để xe và chỗ đứng khô khi mưa không.
- Bước vào: được chào ngay hay phải đứng chờ, có nghe tiếng máy khoan từ cửa không.
- Ngồi ở ghế chờ xa nhất: nhìn thấy gì, nghe thấy gì, ngửi thấy gì trong năm phút.
- Đi vào phòng điều trị: lối có hẹp, có tối, có đi ngang khu tiệt khuẩn hay không.
- Nằm lên ghế nha, ngả hết lưng: nhìn thấy gì trên trần, đèn có chói, gió có thổi vào mặt không.
- Quay đầu sang hai bên: có thấy cửa không, có thấy dụng cụ sắc bày ngay trước mắt không.
- Ngồi dậy, đi ra quầy thanh toán: có phải đi qua phòng chờ đông người trong lúc miệng còn tê không.
Những chỗ khiến bạn khựng lại trong vòng đi này là những chỗ đáng sửa trước, dù nó có tên gọi trong phong thủy hay không. Dụng cụ sắc bày trước mắt người nằm, chẳng hạn, được dân gian gọi là sát khí, còn người bệnh gọi đơn giản là sợ.
Màu sắc và vật liệu cho phòng nha
Phòng nha cần sạch về mặt chuyên môn và dịu về mặt cảm giác. Một vài gợi ý hay gặp, theo quan niệm và theo thực tế:
- Tường phòng điều trị màu sáng, mặt nhẵn, chịu chất tẩy rửa; theo ngũ hành, trắng thuộc Kim, nên thêm chút gỗ hoặc xanh lá để bớt lạnh.
- Phòng chờ có thể dùng màu ấm hơn: be, gỗ sáng, xanh rêu nhạt, để khác hẳn với phòng điều trị.
- Sàn chống trơn, không có khe nối sâu khó vệ sinh; sàn gỗ tự nhiên không hợp với phòng điều trị.
- Rèm vải chỉ dùng ở phòng chờ; phòng điều trị nên dùng rèm cuốn hoặc kính mờ dễ lau.
- Đồ trang trí trong phòng điều trị tối thiểu; mọi bề mặt đều phải lau khử khuẩn được.
- Màu đỏ đậm nên hạn chế trong phòng điều trị: theo quan niệm là Hoả quá vượng, còn thực tế là gợi liên tưởng không dễ chịu với người sợ máu.
Tất cả gợi ý về màu theo ngũ hành là quan niệm. Chuẩn vật liệu cho phòng điều trị thì không phải quan niệm; nếu có mâu thuẫn, chọn vật liệu đáp ứng yêu cầu vệ sinh.
Câu hỏi thường gặp
Ghế nha nên quay mặt về hướng nào?
Một số người chọn theo tuổi chủ phòng khám, nhưng điều quan trọng hơn là ghế không nằm thẳng trục cửa, không dưới xà hay dàn lạnh, và nha sĩ có tường hoặc tủ sau lưng. Hướng theo tuổi là quan niệm, có thể xét sau khi đã đủ các điều kiện kia.
Phòng nha có hai ghế chung một phòng thì xếp thế nào?
Hai ghế song song, cùng hướng, giữa có vách lửng hoặc rèm, để người bệnh không nhìn thấy nhau. Tránh xếp hai ghế đối đầu hay đối chân, vì người nằm sẽ nhìn thẳng vào người kia.
Có nên treo gương lớn trong phòng điều trị không?
Một gương cầm tay để người bệnh xem răng sau điều trị là đủ. Gương lớn treo tường chiếu vào ghế khiến người bệnh thấy mình đang nằm há miệng, ít ai thấy thoải mái; phong thủy cũng không khuyên gương chiếu vào chỗ nằm.
Phòng nha không có cửa sổ thì có sao không?
Rất nhiều phòng điều trị không có cửa sổ để giữ vô khuẩn và yên tĩnh. Điều cần có là hệ thông gió tốt, ánh sáng đủ và trần sáng. Phòng chờ thì nên có ánh sáng tự nhiên nếu được.
Đặt cây xanh trong phòng điều trị nha khoa được không?
Không nên đặt chậu đất trong phòng điều trị vì đất là nguồn bụi và vi sinh. Cây xanh hợp ở phòng chờ hoặc hành lang, hoặc dùng tranh, ảnh cây lá trên trần và tường để có cảm giác thiên nhiên.
Tiếng máy khoan nghe rõ ra phòng chờ thì làm sao?
Kiểm tra cửa phòng điều trị có kín mép không, vách có cách âm không, máy nén khí đặt ở đâu. Thêm nhạc nền ở phòng chờ và đóng cửa khi điều trị. Đây là chỗ đáng đầu tư hơn mọi món trang trí.