Phong thủy nhà thuốc thường được gói vào mấy ý: quầy dược sĩ đặt ở chỗ nhìn thấy cửa và có tường tựa phía sau, kệ thuốc không bị nắng chiếu trực tiếp và không chắn lối, cửa ra vào sáng, thoáng, không chất hàng, có một góc để khách hỏi riêng, và khu kho, khu thuốc cần điều kiện bảo quản đặc biệt nằm phía trong. Gần như mọi ý đều có lý do thực tế, và nhiều ý trùng với yêu cầu bảo quản thuốc.
Nhà thuốc là cơ sở kinh doanh có điều kiện, phải theo các quy định về cơ sở vật chất, bảo quản, người phụ trách chuyên môn, mà ở Việt Nam thường được nhắc với tên Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc. Phong thủy không thay được những quy định đó; nó chỉ là lớp tham khảo về sắp xếp khi các yêu cầu bắt buộc đã đủ. Những gì gọi là tốt hay xấu theo trường phái trong bài là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Một nhà thuốc khác cửa hàng thường ở chỗ nào
Nhìn bề ngoài, nhà thuốc giống một cửa hàng bán lẻ nhỏ: có quầy, có kệ, có khách ra vào. Nhưng ba điểm khiến nó khác hẳn. Thứ nhất, hàng hoá là thuốc, nhạy với nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm. Thứ hai, người bán là người có chuyên môn, phải hỏi, nghe và tư vấn chứ không chỉ đưa hàng. Thứ ba, khách thường đang có vấn đề sức khoẻ, có khi là chuyện họ không muốn người khác nghe.
Vì vậy những lời khuyên phong thủy chung cho cửa hàng, như bày hàng thật nhiều ra trước để "tụ tài", treo gương lớn để "nhân đôi hàng", mở toang cửa để "đón khí", cần được xét lại khi áp vào nhà thuốc. Thuốc bày dưới nắng hỏng nhanh; gương lớn làm khách ngại khi hỏi về bệnh; cửa mở toang cả ngày làm nhiệt độ trong nhà thuốc khó giữ.
Ngược lại, nhiều nguyên tắc phong thủy cơ bản lại hợp với nhà thuốc: người ngồi chủ vị thấy cửa, lối đi thông, không gian sạch và sáng, đồ đạc ngăn nắp, phần kho nằm phía trong. Bài này giữ những nguyên tắc đó và bỏ qua những gợi ý không hợp.
Quầy dược sĩ: chủ vị của nhà thuốc
Thấy cửa, có tường tựa. Dược sĩ đứng hoặc ngồi ở quầy gần như cả ngày. Theo quan niệm, chỗ này là chủ vị, nên tựa vững và nhìn được ra cửa. Thực tế, dược sĩ cần thấy khách bước vào để chào và hỏi, và cần kệ thuốc ngay sau lưng để lấy thuốc mà không phải đi xa.
Quầy không chắn ngay cửa. Quầy đặt ngang sát cửa khiến khách vừa bước vào đã đứng đối mặt, không có khoảng để nhìn quanh. Quầy đặt lùi vào một chút, hoặc chạy dọc một bên tường, tạo một khoảng đệm nhỏ trước quầy.
Mặt quầy gọn, có chỗ trống. Dược sĩ cần chỗ để đặt đơn thuốc, chia thuốc, ghi hướng dẫn. Mặt quầy bày kín hàng khuyến mãi và hộp quà thì không còn chỗ làm việc. Theo quan niệm, quầy bừa là khí rối; theo thực tế, quầy bừa là dễ đưa nhầm.
Chiều cao quầy vừa tầm. Quầy quá cao khiến khách thấp, người già, người ngồi xe lăn khó trao đổi. Một đoạn quầy thấp hơn ở đầu quầy là chi tiết nhỏ mà người dùng nhớ lâu.
Ánh sáng ở quầy đủ để đọc chữ nhỏ. Dược sĩ phải đọc đơn, đọc hạn dùng, đọc số lô trên vỉ thuốc. Đèn ở quầy cần sáng, trung thực màu, không đổ bóng tay lên mặt quầy.
Kệ thuốc, tủ lạnh, kho: đặt theo quan niệm và theo yêu cầu bảo quản
Bảng dưới đặt hai cách nhìn cạnh nhau. Cột thực tế là những điều mà quy định bảo quản thuốc nói tới ở mức nguyên tắc; chi tiết về nhiệt độ, độ ẩm và cách ghi chép thì chủ nhà thuốc đối chiếu với văn bản hiện hành.
| Khu | Theo quan niệm | Theo yêu cầu thực tế | Gợi ý vị trí |
|---|---|---|---|
| Kệ thuốc chính | Sau lưng quầy là chỗ dựa, tụ hàng | Tránh nắng trực tiếp, tránh ẩm, dễ lấy, sắp xếp theo nhóm | Tường trong, không đối diện cửa kính hướng Tây |
| Kệ hàng tự chọn | Đặt phía trước cho khách xem, khí động | Chỉ hàng được phép trưng bày tự chọn, không chắn lối | Hai bên lối vào, thấp hơn tầm mắt |
| Tủ lạnh bảo quản thuốc | Kim, Thuỷ, nên ở chỗ tĩnh | Nguồn điện ổn định, theo dõi nhiệt độ, không mở ra phía khách | Sau quầy hoặc trong khu kho |
| Kho thuốc | Phần tĩnh phụ, phía sau | Khô, thoáng, có kệ kê cao khỏi sàn, có khoá | Phía trong, tách khỏi khu sinh hoạt gia đình |
| Khu thuốc trả lại, chờ huỷ | Đồ không dùng, không để lẫn chỗ chính | Tách riêng, có ghi nhãn, không bán nhầm | Ngăn riêng trong kho |
| Bàn tư vấn | Chỗ khí dừng lại, yên | Riêng tư cho người hỏi | Góc trong, có vách thấp hoặc quay lưng ra cửa |
Nếu chỉ sửa một thứ, hãy kiểm nắng. Đứng trong nhà thuốc vào buổi chiều, xem vệt nắng qua cửa kính rơi vào đâu. Kệ nào bị nắng chiếu thì dời đi hoặc dán phim cách nhiệt, rèm cuốn cho cửa kính.
Cửa kính, mặt tiền và lối vào
Nhà thuốc ở Việt Nam thường có mặt tiền kính để người đi đường thấy bên trong. Theo phong thủy, cửa sáng và thông là cửa tốt. Nhưng cửa kính lớn cũng có nghĩa là nhiệt và nắng đi vào nhiều, nhất là mặt tiền hướng Tây. Phim cách nhiệt, mái hiên đủ sâu và rèm cuốn là ba cách hay dùng để giữ được cái sáng mà bớt cái nóng.
Lối vào nên trống. Xe máy dựng chắn cửa, thùng hàng mới nhập chưa kịp cất, bảng quảng cáo đứng che nửa cửa đều làm nhà thuốc khó vào hơn. Phong thủy gọi là khí bị chặn; người mua thì đơn giản là đi sang nhà thuốc bên cạnh.
Đèn ngoài cửa đặc biệt quan trọng với nhà thuốc vì người ta hay cần mua thuốc vào buổi tối, khi con sốt hay người nhà đau bụng. Một nhà thuốc sáng đèn, cửa sạch, dễ nhận ra từ đầu phố là điều có ích thật, không cần đến lý giải phong thủy nào.
Bậc thềm cao, sàn trơn khi mưa là chỗ người già và người đang mệt dễ ngã. Bậc thấp, có tay vịn, thảm chống trơn ở cửa là việc nên làm trước mọi món trang trí.
Chỗ tư vấn riêng: điều nhà thuốc hay thiếu
Nhiều khách vào nhà thuốc mang theo câu hỏi họ ngại nói to: thuốc tránh thai, bệnh da liễu, thuốc cho người nhà bị bệnh khó nói. Ở một nhà thuốc nhỏ, quầy là chỗ duy nhất để nói chuyện, và người đứng sau cũng nghe được hết. Khách vì ngại có thể không hỏi đủ, và đó là điều không tốt cho việc dùng thuốc đúng.
Phong thủy không có thuật ngữ cho chỗ tư vấn riêng, nhưng có một ý gần: nơi bàn chuyện quan trọng nên là chỗ tĩnh, kín, có tựa, không ở ngay lối đi. Một góc nhỏ cuối quầy, có vách thấp hoặc kệ cao che bớt, đủ để dược sĩ và khách nói chuyện mà người chờ không nghe rõ.
Nếu không có chỗ, có thể dùng một quy ước đơn giản: khách đứng chờ cách quầy một khoảng, có vạch hoặc thảm báo chỗ đứng. Điều này vừa giữ riêng tư vừa tạo trật tự vào giờ đông.
Ghế ngồi cho người già, người mang thai chờ lấy thuốc cũng là một chi tiết nhỏ đáng có. Theo quan niệm, chỗ có ghế là chỗ khí dừng; theo thực tế, đó là chỗ người mệt được nghỉ trong vài phút.
Kiểm nhà thuốc theo ba thời điểm trong ngày
Một nhà thuốc thay đổi nhiều trong ngày: sáng sớm vắng, trưa nóng, tối đông. Đi một vòng vào ba thời điểm giúp bạn thấy chỗ cần sửa mà nhìn bản vẽ không ra.
- Sáng mở cửa: kiểm nhiệt độ và độ ẩm khu kho, tủ lạnh; mở cửa cho thoáng nhưng không để gió bụi thổi thẳng vào kệ.
- Giữa trưa: đứng ở từng kệ xem có nắng chiếu tới không, sờ mặt kệ gần cửa kính xem có nóng không.
- Đầu giờ chiều với mặt tiền hướng Tây: đây là lúc nắng chiếu sâu nhất, ghi lại vệt nắng để quyết định chỗ đặt rèm hoặc phim cách nhiệt.
- Chập tối: ra đường nhìn vào, xem nhà thuốc có dễ nhận ra không, đèn quầy có đủ sáng để đọc đơn không.
- Giờ đông khách buổi tối: đứng ở chỗ khách chờ, nghe xem có nghe rõ câu chuyện ở quầy không.
- Trước khi đóng cửa: kiểm lối thoát, ổ điện, tủ lạnh, khoá kho; ghi lại những gì cần sửa vào sổ.
Sau vài ngày, danh sách sẽ cho thấy rõ đâu là vấn đề thật của mặt bằng, đâu chỉ là cảm giác. Phong thủy gọi đó là quan sát khí theo giờ; với dược sĩ, đó là kiểm điều kiện bảo quản và điều kiện phục vụ.
Những lời khuyên phong thủy cho nhà thuốc nên nghe có chọn lọc
Trên mạng có nhiều gợi ý phong thủy cho nhà thuốc. Một số hợp lý, một số nên cân nhắc trước khi làm:
- Treo gương lớn đối diện kệ để "nhân đôi hàng": làm khách thấy mình trong gương khi đang hỏi chuyện tế nhị, và dội nắng nếu đối cửa. Nên cân nhắc.
- Bày thật nhiều hàng ra cửa cho "tụ khí": thuốc dưới nắng và bụi đường hỏng nhanh. Không hợp với nhà thuốc.
- Đặt cây xanh ở cửa và khu chờ: hợp lý, miễn là không đặt sát kệ thuốc vì chậu đất có thể ẩm và có côn trùng.
- Chọn màu tường trắng, xanh nhạt: hợp với cảm giác sạch; theo ngũ hành là Kim và Mộc, cân bằng.
- Đặt vật phẩm ở quầy để "kéo khách": nếu đặt, chọn món nhỏ, kín đáo, không gợi ý chữa bệnh. Có thể xem các món ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, hiểu ở mức biểu tượng.
- Làm lễ để "hút khách" theo lời mời của người lạ: là khoản chi nên hỏi kỹ, vì nó không thay được sự tin cậy mà khách dành cho một dược sĩ tận tâm.
Điều cuối cùng đáng nhắc: trong nhà thuốc, không nên bày bất kỳ món đồ nào khiến khách hiểu rằng đồ vật có tác dụng chữa bệnh. Đó vừa là chuyện trung thực, vừa là chuyện an toàn cho người dùng thuốc.
Câu hỏi thường gặp
Quầy thuốc nên quay mặt về hướng nào?
Thường là quay ra cửa hoặc chéo góc với cửa, để dược sĩ thấy khách vào. Một số người chọn theo tuổi chủ, nhưng điều đó là quan niệm; thấy cửa và có kệ thuốc ngay sau lưng là điều kiện làm việc thực tế quan trọng hơn.
Nhà thuốc hướng Tây nắng gắt thì xử lý ra sao?
Dùng mái hiên, phim cách nhiệt, rèm cuốn cho cửa kính, và dời kệ thuốc vào tường trong không bị nắng chiếu. Theo dõi nhiệt độ trong nhà thuốc vào buổi chiều để biết có cần thêm điều hoà hay không.
Có nên đặt bàn thờ thần tài trong nhà thuốc không?
Đó là tập quán của nhiều gia đình kinh doanh. Nếu đặt, nên đặt ở chỗ trang trọng, không chiếm kệ thuốc, không cạnh tủ lạnh bảo quản thuốc, và nhang khói không ảnh hưởng tới hàng hoá.
Nhà thuốc chung nhà với gia đình thì cần tách thế nào?
Khu nhà thuốc và kho nên tách với khu sinh hoạt, có cửa hoặc vách. Thuốc không để chung với đồ ăn, đồ giặt, và trẻ nhỏ trong nhà không được tự do vào kho thuốc. Đây là yêu cầu an toàn trước khi là chuyện phong thủy.
Kệ thuốc cao sát trần có bị coi là đè không?
Một số người cho rằng kệ quá cao sau lưng tạo cảm giác đè nặng. Thực tế, kệ cao cần cố định vào tường để không đổ và có thang an toàn để lấy hàng trên cao. Hàng nặng nên ở tầng thấp.
Nhà thuốc nhỏ có nên làm vách tư vấn riêng không?
Nếu diện tích cho phép, một góc tư vấn có vách thấp rất có ích cho khách ngại hỏi chuyện tế nhị. Nếu không, có thể quy ước chỗ đứng chờ cách quầy một khoảng để người sau không nghe rõ.