Phong thủy ngại cửa phòng tắm, nhà vệ sinh mở thẳng vào giường, ngại bồn cầu nằm ngay sau vách đầu giường, và ngại phòng tắm ẩm, tối, thiếu thông gió. Ở khách sạn, những điều ấy nên được xử lý bằng cách đổi chiều mở cửa, dùng cửa trượt, làm vách mờ hoặc có rèm, và đầu tư quạt hút, ống thông hơi đúng kỹ thuật.
Lý do phong thủy là quan niệm về "uế khí", tức khí bẩn, ẩm, cần tách khỏi chỗ ngủ. Lý do thực tế thì rõ ràng hơn: mùi, hơi ẩm, tiếng xả nước, ánh đèn bật lên lúc nửa đêm khi người cùng phòng dậy. Bài này đi qua từng tình huống hay gặp trong phòng nghỉ, từ khách sạn mini cho tới phòng nghỉ dưỡng có bồn tắm đặt cạnh cửa sổ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Từ nhà xí cuối vườn đến phòng tắm sát giường
Trong nhà ở truyền thống của người Việt, nhà xí, chuồng gia súc, chỗ tắm thường nằm tách khỏi nhà chính, cuối vườn hoặc phía khuất sau bếp. Phong thủy dân gian quen với cách bố trí đó, nên nhiều lời khuyên xưa về "xí uế" chỉ cần nói đặt nó ở phương xấu, xa cửa, xa bếp. Không có sách cổ nào bàn chuyện nhà vệ sinh nằm sát chỗ ngủ, vì thời ấy không ai làm như vậy.
Khách sạn hiện đại thì gần như phòng nào cũng có phòng tắm riêng, và vì diện tích chật, phòng tắm nằm ngay cạnh giường, chung vách với giường. Phong thủy hiện đại phải thích nghi, nên các lời khuyên bây giờ chủ yếu là cách giảm tiếp xúc giữa hai vùng: cửa không đối thẳng giường, vách đủ kín, phòng tắm khô và thông gió tốt.
Hiểu nguồn gốc này giúp tránh hai thái cực. Một bên cho rằng phòng tắm trong phòng ngủ là "phạm" nặng và đòi đập ra; bên kia gạt hết mọi lời khuyên vì cho là mê tín. Thực tế, lời khuyên tách uế khí khỏi chỗ ngủ là một dạng kinh nghiệm vệ sinh, và phần lớn có thể áp dụng bằng giải pháp kỹ thuật bình thường.
Cửa phòng tắm đối thẳng giường: vì sao bị ngại và sửa thế nào
Quan niệm. Cửa phòng tắm mở ra là uế khí và hơi ẩm "xung" thẳng vào chỗ nằm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Thực tế. Người cùng phòng dậy đêm bật đèn phòng tắm, ánh sáng chiếu thẳng vào mặt người đang ngủ. Tiếng xả nước, tiếng quạt hút lọt ra. Sau khi tắm, hơi nước nóng tràn ra làm phòng ngủ ẩm, có khi đọng nước ở gương và kính cửa sổ.
Đổi chiều cánh cửa. Nếu cửa mở vào trong phòng tắm và bản lề ở phía gần giường, cánh cửa khi mở sẽ che bớt tầm nhìn từ giường. Đây là sửa chữa rẻ nhất.
Cửa trượt hoặc cửa lùa. Hợp với phòng chật, không có cánh cửa vung ra. Cần ray chắc, khe kín để không lọt sáng và mùi.
Đèn đêm tầng thấp. Đèn chân tường hoặc đèn cảm biến chiếu xuống sàn giúp người dậy đêm đi vào phòng tắm mà không phải bật đèn trần. Đây là chi tiết khách đánh giá cao.
Rèm hoặc vách thưa. Nếu cửa không dời được và không đổi được chiều mở, một tấm rèm dày ở phía phòng ngủ là cách che tạm hiệu quả.
Vách giữa phòng tắm và phòng ngủ: các lựa chọn
Xu hướng làm vách kính để phòng trông rộng đã phổ biến ở nhiều khách sạn. Nó cũng là nguồn phàn nàn thường gặp của khách đi cùng đồng nghiệp hoặc bạn bè. Bảng so sánh các phương án:
| Loại vách | Phong thủy thường nói | Thực tế với khách |
|---|---|---|
| Kính trong suốt, không rèm | Không ngăn được uế khí, ranh giới động tĩnh mờ nhạt | Mất riêng tư hoàn toàn; chỉ hợp phòng dành cho cặp đôi và phải ghi rõ khi bán phòng |
| Kính trong có rèm hoặc mành phía phòng ngủ | Chấp nhận được khi rèm kéo | Khách tự chọn mức riêng tư; rèm phải ở phía phòng ngủ để người tắm không phải lo |
| Kính mờ, kính phun cát | Tốt hơn, có ranh giới | Lấy được sáng, giữ riêng tư; vẫn thấy bóng người khi đèn bật |
| Kính điện chuyển mờ | Như kính mờ | Linh hoạt nhưng cần điện, bảo trì; hỏng thì có thể kẹt ở trạng thái trong |
| Tường đặc, ốp gạch | Được ưa nhất, tách hẳn hai vùng | Cách âm, cách mùi tốt nhất; phòng trông nhỏ hơn |
Nếu đã lỡ làm vách kính trong, giải pháp nhanh là dán phim mờ ở độ cao từ thắt lưng tới đầu người, hoặc lắp rèm phía phòng ngủ. Cả hai đều không tốn nhiều và có thể làm ngay trong mùa thấp điểm.
Bồn cầu, nắp đậy và vị trí so với đầu giường
Một lời khuyên quen thuộc là bồn cầu không nên nằm ngay sau vách đầu giường. Quan niệm cho rằng chỗ ngủ tựa vào nơi uế thì không yên. Lý do thực tế là ống thoát nước, tiếng xả và tiếng nước chảy trong ống đứng truyền qua tường rất rõ vào ban đêm, nhất là ở khách sạn cải tạo dùng vách mỏng. Khi thiết kế mới, đặt bồn cầu ở vách xa giường; khi đã xây xong, bọc ống bằng vật liệu cách âm và làm vách đầu giường hai lớp.
Lời khuyên đậy nắp bồn cầu khi không dùng, được nhắc trong nhiều sách phong thủy phổ thông, cũng có phần thực tế. Các thí nghiệm quay luồng giọt bắn khi xả nước cho thấy một phần giọt nước nhỏ có thể bay lên khỏi miệng bồn; đậy nắp trước khi xả giúp giữ phần lớn chúng lại. Ở khách sạn, có thể đặt nắp đóng êm và nhắc nhân viên dọn phòng luôn đóng nắp sau khi vệ sinh.
Cửa phòng tắm luôn đóng khi không dùng cũng là một lời khuyên phong thủy hay gặp. Nhân viên dọn phòng có thể đóng cửa phòng tắm sau khi dọn xong, như một chi tiết hoàn thiện. Khách bước vào thấy phòng gọn, mùi phòng tắm không lan, và đèn quạt hút không chạy vô ích.
Thông gió, chống ẩm, chống mùi: phần kỹ thuật làm thay vật phẩm
Nhiều chủ cơ sở hỏi nên đặt gì trong phòng tắm để "hoá giải". Câu trả lời thực tế là những thứ dưới đây, không phải một món đồ trang trí:
- Quạt hút đủ công suất cho thể tích phòng tắm, chạy theo công tắc đèn và chạy thêm vài phút sau khi tắt.
- Ống thoát khí dẫn ra ngoài trời hoặc vào trục kỹ thuật có thông gió, không xả vào khoảng trần giả.
- Ga thoát sàn có bộ chặn mùi; xi phông dưới chậu rửa còn nước; phòng ít khách nên xả nước định kỳ để xi phông không khô.
- Khe hở dưới cửa vừa đủ để không khí đi vào cho quạt hút hoạt động, không bịt kín hoàn toàn.
- Vật liệu ít bám ẩm: ron gạch chống nấm, trần chịu ẩm, sơn chống mốc.
- Khăn ướt được thu gom đúng giờ; không để khăn ẩm trong phòng tắm kín qua đêm.
Phòng tắm khô, không mùi là điều khách thấy ngay, và cũng là điều phong thủy gọi là uế khí được xử lý. Nếu muốn thêm một chậu cây chịu ẩm hay đá trang trí cho đẹp, đó là phần trang trí, không thay được thông gió.
Bồn tắm đặt cạnh giường hoặc cạnh cửa sổ
Ở các khu nghỉ dưỡng và phòng hạng cao, bồn tắm đặt giữa phòng ngủ hay sát cửa sổ nhìn ra biển, ra đồi đã thành một kiểu thiết kế được nhiều khách thích. Phong thủy truyền thống không có tiền lệ cho kiểu này; cách nhìn phổ biến là nước sát chỗ ngủ làm vùng ngủ ẩm và động. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Về thực tế, có ba điều cần tính. Một là độ ẩm: phòng phải có điều hoà hoặc thông gió đủ để hơi nước từ bồn tắm nóng không làm ẩm chăn ga. Hai là an toàn: sàn quanh bồn phải chống trơn, có chỗ vịn khi bước ra, và bồn đặt cạnh cửa sổ phải có kính an toàn. Ba là riêng tư: cửa sổ cạnh bồn cần rèm hoặc vị trí không bị nhìn thấy từ bên ngoài.
Nếu muốn giữ kiểu thiết kế này mà vẫn tôn trọng quan niệm, có thể tách bồn tắm khỏi giường bằng một bậc sàn, một vách thấp hoặc một tấm rèm dày. Như vậy khách vẫn có trải nghiệm tắm nhìn cảnh, còn vùng ngủ có ranh giới rõ.
Ví dụ giả định: sửa phòng tắm cho mười phòng khách sạn mini ở Hải Phòng
Ví dụ giả định: một khách sạn mini mười phòng, phòng tắm nằm ngay cạnh cửa vào, cửa phòng tắm là cánh kính trong mở ra phía giường. Khách hay phàn nàn về đèn và mùi. Chủ cơ sở có ngân sách hạn chế và muốn sửa trong mùa vắng khách. Trình tự hợp lý có thể như sau:
- Kiểm tra quạt hút từng phòng bằng cách đặt một tờ giấy ăn sát miệng quạt: giấy không bị hút dính là quạt yếu hoặc ống tắc. Sửa phần này trước, vì không có thông gió thì mọi cách khác đều chỉ là che.
- Đổ nước vào các ga thoát sàn và xi phông của phòng ít khách để chặn mùi ngược từ ống.
- Dán phim mờ lên cánh cửa kính phòng tắm, chừa một dải trong phía trên để vẫn lấy sáng.
- Đổi bản lề để cánh cửa mở vào trong phòng tắm, hoặc thay bằng cửa trượt ở những phòng quá chật.
- Lắp đèn cảm biến chiếu sàn ở đoạn lối giữa giường và phòng tắm.
- Thêm vào quy trình dọn phòng hai việc: đóng nắp bồn cầu, đóng cửa phòng tắm sau khi dọn.
- Theo dõi đánh giá của khách trong vài tháng sau, xem các phàn nàn về đèn và mùi có giảm không.
Không bước nào ở trên cần tới vật phẩm hay xem ngày. Nhưng nếu hỏi một người theo phong thủy, họ sẽ thấy các lời khuyên quen thuộc đều đã được thực hiện: uế khí được hút ra, cửa không còn mở thẳng về giường, ranh giới giữa chỗ tắm và chỗ ngủ rõ hơn. Đó là cách để quan niệm và kỹ thuật cùng đi một hướng.
Với khách sạn đang xây mới, hãy đưa các yêu cầu này vào bản vẽ ngay từ đầu: vị trí ống đứng xa vách đầu giường, chiều mở cửa, loại vách, công suất quạt. Sửa trên giấy luôn rẻ hơn sửa sau khi đã ốp lát.
Câu hỏi thường gặp
Phòng tắm nằm ở giữa phòng ngủ có xấu không?
Theo quan niệm, phòng tắm nằm giữa nhà hoặc giữa phòng là điều nhiều trường phái ngại, vì đó là vùng trung tâm. Với phòng khách sạn, nếu không dời được thì xử lý bằng vách kín, cửa không đối giường và thông gió tốt; phần còn lại là chuyện tin hay không của mỗi người.
Có nên đặt gương lớn trong phòng tắm đối diện cửa phòng tắm?
Gương phòng tắm là cần thiết. Theo quan niệm, chỉ nên tránh để gương phản chiếu thẳng ra giường khi cửa phòng tắm mở. Đặt gương trên chậu rửa ở vách bên, khi mở cửa người nằm không thấy ánh đèn phản chiếu là đủ.
Phòng tắm không có cửa sổ có ổn không?
Ở khách sạn, phòng tắm không có cửa sổ là bình thường. Điều kiện là có quạt hút và ống thoát khí đúng cách. Phong thủy coi phòng tắm cần khô thoáng; quạt hút tốt làm được việc đó tốt hơn một cửa sổ nhỏ không mở.
Nhà nghỉ dùng phòng tắm chung thì xét phong thủy ra sao?
Đặt khu tắm chung ở cuối hành lang hoặc góc khuất, không đối thẳng cửa phòng ngủ nào. Lối đi tới khu tắm cần có đèn, sàn chống trơn, khu nam nữ tách rõ. Đây vừa là quan niệm vừa là chuẩn tiện nghi tối thiểu khách mong đợi.
Màu sắc phòng tắm khách sạn nên chọn thế nào theo phong thủy?
Một số người dựa vào ngũ hành, coi phòng tắm thuộc Thủy nên dùng màu trắng, xanh nhạt, xám. Thực tế màu sáng giúp nhân viên nhìn thấy vết bẩn để dọn, còn ron tối màu che vết ố tốt hơn. Chọn theo vận hành trước, phần ngũ hành là tham khảo.
Đặt cây trong phòng tắm khách sạn có nên không?
Có thể đặt cây chịu ẩm, chịu bóng nếu phòng tắm có chút ánh sáng tự nhiên và có người chăm. Phòng tắm hoàn toàn không có sáng thì cây sẽ úa nhanh, khi đó cây giả chất lượng tốt hoặc không đặt gì còn gọn hơn.