Trong cách đọc loan đầu đô thị, một cây cầu vượt hay đường trên cao chạy ngang nhà vừa là một khối "núi" nhân tạo chắn trước mặt, vừa là một "dòng nước" chảy xiết ở trên cao. Vì thế nhà nằm sát cầu thường bị coi là thế khó: khí bị dòng xe cuốn đi, minh đường bị lấp, tầm nhìn bị chặn. Mức độ nặng nhẹ tuỳ khoảng cách, cao độ mặt cầu so với nhà và hình dáng đoạn cầu.
Khác với nhiều chuyện phong thủy, những gì một cây cầu vượt mang tới cho nhà bên cạnh phần lớn đo được: tiếng ồn, bụi, rung, ánh đèn, tầm nhìn bị chắn, lối vào bị che. Bài này đặt quan niệm hình thế cạnh các tác động đó để bạn đánh giá một căn nhà gần cầu cho tỉnh táo. Phần quan niệm là văn hoá tham khảo, tin đến đâu là tuỳ mỗi người.
Cầu vượt trong mắt người đọc hình thế
Câu "nhà cao là núi, đường là nước" của phong thủy đô thị gặp khó khi đường lại nằm trên cao. Người làm nghề thường đọc cầu vượt theo hai lớp. Lớp thứ nhất là khối: thân cầu, trụ cầu, lan can tạo thành một bức tường dài trước mặt nhà, giống một dãy núi thấp chắn ngang minh đường. Lớp thứ hai là dòng: dòng xe chạy nhanh trên mặt cầu giống một con sông chảy xiết, mà theo quan niệm thì nước chảy xiết cuốn khí đi chứ không tụ lại.
Hai lớp này giải thích vì sao nhà ngay chân cầu thường bị đánh giá thấp trong các cuộc bàn phong thủy, kể cả khi mặt tiền vẫn rộng. Nhiều người còn xét hình dáng đoạn cầu: cầu cong ôm về phía nhà được coi là đỡ hơn, cầu cong quay lưng ra phía nhà, mép ngoài khúc cua chĩa vào, bị coi là thế xấu. Các thuật ngữ về đường cong ôm và quay lưng có ở danh mục thuật ngữ, còn cách đọc từng loại sát ở danh mục sát khí của trang.
Cách đọc này là vận dụng hiện đại, không có trong sách cổ. Tuy vậy, nó trùng khá nhiều với cảm nhận của người sống cạnh cầu: không gian trước nhà bị chia cắt, cảm giác xe cộ ào ào trên đầu, và cửa hàng bị khuất.
Vị trí nhà so với cầu vượt và cách đọc
Cùng là "gần cầu vượt" nhưng vị trí cụ thể khác nhau rất nhiều. Bảng dưới gom các trường hợp hay gặp ở các thành phố lớn.
| Vị trí | Quan niệm hình thế hay nói | Điều thực tế đáng xét |
|---|---|---|
| Mặt cầu ngang tầng hai, tầng ba của nhà | Dòng xe đi ngang tầm mắt, khí bị cuốn | Ồn và bụi trực tiếp vào tầng ở, ánh đèn xe vào phòng ngủ |
| Sát chân dốc lên cầu | Thế dốc, dòng xe dồn | Xe tăng tốc, khó quay đầu, khó dừng đỗ trước nhà |
| Dưới gầm cầu, nhìn thẳng vào trụ | Minh đường bị lấp, trụ như cột chắn | Tối, ít người qua lại, an ninh buổi tối |
| Phía mép ngoài khúc cua của cầu | Thế quay lưng, chĩa vào nhà | Nguy cơ vật rơi, xe va lan can, ồn phanh |
| Phía trong khúc cua, cách xa | Thế ôm, được coi là đỡ | Ít ồn hơn nếu đủ xa, vẫn cần xét tầm nhìn |
| Ở xa, chỉ thấy cầu trong cảnh | Cầu như một dải núi thấp ở xa | Tác động nhỏ, có khi là điểm nhìn đẹp ban đêm |
Điểm chung là càng gần và càng ngang tầm, tác động càng lớn. Ở khoảng cách vài trăm mét, cây cầu chỉ còn là một phần phong cảnh, và nhiều người coi đó là lợi thế đi lại.
Những tác động đo được của cầu vượt lên nhà bên cạnh
Tiếng ồn. Xe trên cầu tạo tiếng ồn ở độ cao mà tường rào không chặn được. Khe co giãn của mặt cầu có thể phát ra tiếng gõ đều đặn mỗi khi xe tải đi qua. Bạn nên đứng trong phòng ngủ phía mặt cầu vào giờ cao điểm và vào nửa đêm, khi xe tải thường chạy nhiều, để tự nghe.
Bụi và khí thải. Dòng xe đông ở ngang tầm nhà mang bụi và khí thải vào các tầng có cửa mở ra phía cầu. Ban công phía cầu thường bám bụi nhanh hơn hẳn phía khác.
Rung. Nhà rất gần trụ cầu hay gầm cầu có thể cảm nhận rung khi xe nặng qua. Mức độ tuỳ kết cấu cầu và nền đất, nên kiểm bằng cảm nhận tại chỗ và hỏi cư dân.
Ánh sáng. Ban ngày cầu che sáng tầng thấp; ban đêm đèn chiếu sáng cầu và đèn xe lại chiếu vào nhà. Phòng ngủ hướng ra cầu cần rèm chắn sáng.
Riêng tư. Người đi trên cầu nhìn được vào tầng ngang mặt cầu. Ở nhiều nơi, chủ nhà phải dùng kính mờ hoặc rèm cả ngày cho tầng ấy.
Lối vào và buôn bán. Cầu che mặt tiền khỏi tầm nhìn của người đi đường dưới, đường gom bên dưới thường hẹp, xe khó dừng. Với nhà dùng để kinh doanh, đây là yếu tố ảnh hưởng doanh thu rõ hơn mọi lời bàn về khí.
Đường cao tốc, đường sắt trên cao và nút giao nhiều tầng
Ngoài cầu vượt nút giao, các thành phố Việt Nam ngày càng có thêm đường trên cao dài, đường sắt đô thị trên cao, nút giao nhiều tầng. Mỗi loại có đặc điểm riêng cần để ý:
- Đường sắt đô thị trên cao: dòng tàu không liên tục như dòng xe, tiếng ồn theo từng chuyến và thường thấp hơn xe tải trên cầu, nhưng có tiếng phanh ở gần ga. Nhà gần ga lại có lợi thế đi lại rõ rệt.
- Đường trên cao dài chạy dọc phố: tạo một "trần" dài phía trên con phố, đường bên dưới tối hơn, cửa hàng tầng trệt khuất. Theo quan niệm, đây là thế dòng nước đè ngang trên đầu.
- Nút giao nhiều tầng: nhiều nhánh cầu cong quanh một khu vực, nhà nằm giữa các nhánh bị bao bởi dòng xe nhiều phía, ồn từ nhiều hướng.
- Đường cao tốc ngoài đô thị đi qua vùng ven: thường có hàng rào và dải cây, nhưng ồn lan xa trên địa hình trống. Nhà gần đường gom cao tốc nên kiểm tiếng ồn ban đêm.
- Cầu vượt dành cho người đi bộ: nhỏ, ít tác động về ồn, nhưng chân cầu thang có thể chắn một phần mặt tiền và tạo góc khuất.
Với công trình giao thông đang chuẩn bị xây, bạn nên tìm hiểu hồ sơ dự án công bố công khai để biết vị trí trụ, cao độ mặt cầu, đường gom, và thời gian thi công. Giai đoạn thi công kéo dài thường là giai đoạn khó chịu nhất.
Nhà kinh doanh mặt tiền gần chân cầu
Nhiều chủ cửa hàng hỏi chuyện phong thủy khi cầu vượt mọc lên trước cửa vì doanh thu giảm. Theo cách đọc hình thế, mặt tiền bị cầu che là minh đường bị lấp, dòng khách như dòng nước bị dẫn đi trên cao mà không ghé vào. Lời giải thích thực tế đơn giản hơn: người đi trên cầu không thấy cửa hàng, người đi đường gom bên dưới ít hơn và khó dừng xe.
Những điều chủ cửa hàng có thể làm nằm ở tầng thực tế: làm biển hiệu nhìn được từ vị trí người đi đường gom, chiếu sáng mặt tiền vì dưới gầm cầu tối, bố trí chỗ để xe hợp pháp, tăng kênh bán hàng không phụ thuộc người đi ngang. Một số người làm thêm vật trang trí theo quan niệm; điều đó tuỳ niềm tin, nhưng không thay được các việc trên.
Nếu đang tìm mặt bằng thuê để kinh doanh, hãy đứng ở các phía của con đường và tự hỏi: người đi xe máy, ô tô từ hướng nào thấy được cửa hàng, có chỗ dừng không, đi từ cầu xuống thì phải vòng bao xa mới tới. Ba câu hỏi đó gần với ý "dòng khí có vào được nhà không" của người đọc hình thế.
Trước khi mua hay thuê: hỏi về cây cầu như hỏi về một dòng sông
Người xưa trước khi dựng nhà ven sông sẽ hỏi nước lũ lên tới đâu, dòng chảy có đổi không, bờ có lở không. Với một cây cầu vượt, các câu hỏi tương ứng là: cầu đã xong hay đang xây, có kế hoạch mở rộng thêm nhánh không, đường gom bên dưới sẽ rộng bao nhiêu, có cấm dừng đỗ không. Cách hỏi này giúp bạn nhìn cây cầu như một yếu tố hình thế sẽ còn thay đổi chứ không đứng yên.
Nếu cầu đang thi công, hãy tính cả giai đoạn ấy vào quyết định. Tiếng máy, bụi, rào chắn, đường tạm có thể kéo dài nhiều năm tuỳ dự án. Nhà cho thuê ở đoạn đang làm cầu thường được chào giá thấp hơn, nhưng người thuê để kinh doanh cần biết chắc mình chịu được bao lâu.
Nếu cầu đã xong từ lâu, hãy hỏi những người đã sống ở đó vài năm: họ phải thay cửa chưa, phòng nào họ không dùng được, buổi tối khu vực có vắng không. Những câu trả lời ấy cho bạn bức tranh rõ hơn mọi bản phân tích hình thế, và nếu bạn vẫn muốn nghe người tư vấn phong thủy, hãy đặt những dữ kiện này lên trước lời khuyên.
Giảm tác động cho nhà đã ở gần cầu
Nếu nhà bạn đã ở cạnh cầu vượt và không có ý định chuyển, các bước dưới giúp giảm phần khó chịu. Thứ tự ưu tiên đi từ chỗ ở được hằng ngày tới phần trang trí.
- Chuyển phòng ngủ sang phía xa cầu nếu mặt bằng cho phép; phía gần cầu dùng làm kho, cầu thang, khu làm việc ban ngày.
- Thay cửa phía cầu bằng cửa kính hộp hoặc kính dày có gioăng kín để giảm ồn và bụi.
- Dùng rèm hai lớp: lớp mỏng cho ban ngày để giữ riêng tư, lớp chắn sáng cho ban đêm.
- Trồng cây xanh ở ban công phía cầu, chọn loại lá dày chịu bụi, có thể làm thêm giàn leo để có một lớp đệm.
- Vệ sinh lưới lọc điều hoà, thông gió theo hướng lấy gió từ phía không giáp cầu.
- Nếu là cửa hàng, chiếu sáng mặt tiền và biển hiệu cho người đi đường gom thấy được.
- Chỉ sau các bước trên mới tính tới vật trang trí theo quan niệm, và chọn món đặt trong nhà mình.
Mọi thay đổi mặt tiền, mái che, biển hiệu sát công trình giao thông cần đúng quy định về hành lang an toàn đường bộ. Hỏi phường hoặc cơ quan quản lý trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Nhà gần cầu vượt có nên mua không?
Tuỳ khoảng cách và mục đích. Nhà sát cầu, mặt cầu ngang tầng ở thường chịu ồn, bụi, mất riêng tư; quan niệm hình thế cũng không chuộng. Nhà cách vài trăm mét lại có lợi thế đi lại. Hãy đến nghe ồn vào giờ cao điểm và ban đêm trước khi quyết định.
Cầu cong ôm vào nhà và cầu cong quay ra khác nhau thế nào?
Theo quan niệm hình thế, nhà nằm phía trong khúc cong được coi là được ôm, nằm phía mép ngoài khúc cong bị coi là bị chĩa vào. Thực tế, mép ngoài khúc cua là nơi xe có xu hướng văng ra, nên nhà ở đó cần chú ý an toàn và tiếng phanh.
Nhà dưới gầm cầu có cách nào cải thiện không?
Thiếu sáng và ít người qua lại là hai vấn đề chính. Chiếu sáng mặt tiền, sơn màu sáng, giữ khu vực trước nhà gọn sạch và lắp camera hợp pháp giúp cải thiện cả cảm giác lẫn an ninh. Tầng trên có thể mở thêm cửa lấy sáng phía không bị cầu che.
Đường sắt trên cao chạy qua có giống cầu vượt ô tô không?
Có điểm giống là khối công trình trên cao chắn tầm nhìn. Khác ở chỗ dòng tàu theo chuyến, không liên tục, và nhà gần ga có lợi thế đi lại lớn. Tiếng ồn tuỳ loại tàu và khoảng cách, nên nghe thực tế ở các thời điểm khác nhau.
Có cần làm lễ hay đặt vật phẩm khi cầu vượt xây trước nhà không?
Đó là lựa chọn theo niềm tin của từng gia đình. Không có căn cứ nào cho thấy vật phẩm thay đổi được tiếng ồn hay bụi. Nếu muốn yên tâm, bạn có thể làm, nhưng nên dành nguồn lực chính cho cửa cách âm, rèm, cây xanh và bố trí lại phòng.
Tra cứu dự án cầu vượt sắp xây ở đâu?
Thông tin dự án giao thông thường được công bố trên cổng thông tin của địa phương và trong các cuộc lấy ý kiến người dân bị ảnh hưởng. Bạn cũng có thể hỏi ủy ban phường, xã hoặc cơ quan quản lý quy hoạch. Đừng dựa vào tin đồn hay lời môi giới.