Một ngôi nhà được coi là có phong thủy tốt khi nó nằm trên nền đất cao ráo, có chỗ dựa phía sau, khoảng thoáng phía trước, đủ ánh sáng và gió nhưng không bị lùa, cửa chính rõ ràng, bố cục phòng hợp lý, hình dáng gọn và được giữ gìn sạch sẽ. Đây là những tiêu chí mà hầu hết trường phái đều đồng ý, và cũng là những điều kiến trúc sư coi là nhà dễ sống.
Phần tính toán theo tuổi, theo năm, theo sao là lớp sau và các thầy hay nói khác nhau. Bài này chỉ tập trung vào tám tiêu chí lớp nền, cái mà bạn tự quan sát được khi đi xem nhà, thuê nhà hay tự đánh giá nhà mình, kèm lý do thực tế của từng tiêu chí.
Tám tiêu chí và lý do thực tế
Bảng dưới gom tám tiêu chí, cách nói của phong thủy và lý do thực tế đi kèm. Lời khen chê cát hung trong sách là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; còn cột lý do thực tế là thứ bạn kiểm chứng được.
| Tiêu chí | Cách nói trong phong thủy | Lý do thực tế |
|---|---|---|
| 1. Nền đất cao ráo | Đất khô, không trũng, khí không tù | Không ngập, ít ẩm mốc, móng bền |
| 2. Có chỗ dựa phía sau | Hậu có huyền vũ, lưng nhà vững | Chắn gió, riêng tư, cảm giác an toàn |
| 3. Phía trước thoáng | Minh đường rộng, khí tụ trước nhà | Có chỗ đón khách, để xe, ánh sáng vào nhà |
| 4. Đủ sáng, âm dương cân bằng | Không quá tối, không quá chói | Sinh hoạt thoải mái, tiết kiệm điện, hạn chế ẩm |
| 5. Thông gió mà không lùa | Khí lưu chuyển chậm, không xung | Không khí trong lành, không bụi, không lạnh buốt |
| 6. Cửa chính rõ ràng, cân đối | Miệng nạp khí thông, không bị xung | Lối vào an toàn, dễ nhận ra, không bị nhìn xuyên |
| 7. Bố cục hợp lý | Động tĩnh phân minh, bếp và phòng ngủ đúng chỗ | Ít ồn, ít mùi, đi lại thuận tiện |
| 8. Hình dáng gọn, nhà được giữ gìn | Vuông vức, không khuyết góc lớn, không bừa bộn | Dễ bố trí, kết cấu đơn giản, dễ vệ sinh |
Một ngôi nhà hiếm khi đạt đủ cả tám. Mục tiêu không phải là nhà hoàn hảo mà là biết nhà mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và cái yếu nào sửa được bằng thiết kế, bố trí.
Ba tiêu chí về vị trí và thế đất
Nền đất cao ráo. Đây là tiêu chí quan trọng nhất mà sách xưa nào cũng nói. Khi xem nhà, hãy hỏi người xung quanh khu này mưa lớn có ngập không, nhìn vết nước trên chân tường, mùi ẩm trong nhà. Nhà nằm thấp hơn mặt đường là dấu hiệu cần cân nhắc kỹ, vì nước mưa và nước thải có xu hướng dồn vào.
Có chỗ dựa phía sau. Với nhà phố, phía sau thường là nhà khác cao tương đương, như vậy là ổn. Điều nên tránh là phía sau trống hoác, giáp lối đi công cộng, giáp bãi đất trống gió lớn. Với căn hộ, chỗ dựa là bức tường đặc sau phòng khách và phòng ngủ, không phải vách kính hay hành lang chung.
Phía trước thoáng. Khoảng thoáng trước nhà giúp ánh sáng vào sâu và tạo khoảng đệm với đường phố. Nhà mở cửa ra đúng một bức tường cao sát mặt, hay cửa căn hộ đối thẳng cửa thang máy, thường cho cảm giác bí bách. Phong thủy gọi là minh đường hẹp; về thực tế đó là thiếu khoảng đệm.
Ba tiêu chí về ánh sáng, gió và cửa
Đủ sáng nhưng không chói. Hãy đi xem nhà vào buổi sáng và buổi chiều. Phòng khách, bếp nên có ánh sáng tự nhiên; phòng ngủ cần có cách che bớt. Nhà hướng tây nắng chiều gắt có thể chấp nhận nếu có mái hiên, lam che, rèm, cây xanh. Để ý cả ánh sáng nhân tạo từ bên ngoài như đèn biển quảng cáo, đèn đường hắt thẳng vào phòng ngủ ban đêm.
Thông gió mà không lùa. Thử mở cửa sổ hai đầu nhà xem có luồng gió xuyên không. Nhà ống chỉ có mặt tiền và mặt hậu nên có giếng trời hoặc khoảng thông tầng. Ngược lại, chỗ gió quá mạnh như hành lang tầng cao hay ban công đón gió biển cần có lớp chắn.
Cửa chính rõ ràng, cân đối. Cửa chính không nên bị khuất, quá nhỏ so với nhà hay quá to so với mặt tiền. Đứng ngoài nhìn vào không nên thấy xuyên ra cửa sau. Trước cửa không nên là cột điện, góc nhọn công trình hay đường đâm thẳng; nếu có, cần che chắn bằng cây, bình phong, mái hiên. Cửa cũng nên mở và khoá dễ dàng, đủ rộng để chuyển đồ đạc và thoát ra nhanh khi có sự cố, vì cửa chính trước hết là lối đi an toàn của cả nhà.
Hai tiêu chí về bố cục và cách giữ gìn nhà
Tiêu chí thứ bảy là bố cục hợp lý. Phong thủy nói động tĩnh phân minh, tức khu sinh hoạt chung như phòng khách, bếp, phòng ăn tách khỏi khu nghỉ ngơi như phòng ngủ. Bếp không nên đối diện cửa chính, không nên kẹp giữa hai nhà vệ sinh; phòng ngủ không nên nằm ngay cạnh cửa ra vào hay ngay trên bếp. Lý do thực tế rất dễ thấy: tiếng ồn, mùi nấu ăn, khói, người qua lại đều ảnh hưởng tới giấc ngủ và sự riêng tư.
Tiêu chí thứ tám gồm hai ý: hình dáng gọn và nhà được giữ gìn. Mặt bằng vuông vức hoặc chữ nhật dễ bố trí đồ đạc, ít góc chết, kết cấu đơn giản; nhà nhiều góc khuyết, nhiều đoạn méo thì cần thiết kế bù. Còn sự giữ gìn là thứ ai cũng làm được: nhà gọn gàng, sạch sẽ, thoáng khí, không chất đồ hỏng lâu năm ở góc nhà, không để nhà vệ sinh bẩn. Nhiều thầy phong thủy nói vui rằng dọn nhà là cách hoá giải rẻ nhất và hiệu quả nhất.
Hai tiêu chí này cho thấy phong thủy không chỉ là chuyện chọn lúc mua mà còn là chuyện sống hằng ngày. Một ngôi nhà vị trí đẹp nhưng bừa bộn, bí bách vẫn là nơi khó chịu; một căn nhỏ bình thường được chăm sóc tốt có thể trở thành chỗ ở dễ chịu.
Hướng nhà hợp tuổi đứng ở đâu trong danh sách
Nhiều người khi nghe tới phong thủy nghĩ ngay tới hướng nhà hợp tuổi. Theo trường phái Bát trạch, mỗi người có cung phi tính từ năm sinh, ứng với bốn hướng tốt và bốn hướng xấu. Phần này phổ biến ở Việt Nam, nhưng nó là quy ước của một trường phái; các phái khác như Huyền không không xét hướng theo tuổi mà xét theo thời điểm xây nhà.
Vì vậy trong bài này, hướng hợp tuổi không nằm trong tám tiêu chí lớp nền. Nó là lớp thứ hai, để tham khảo khi các tiêu chí cơ bản đã ổn. Một ngôi nhà hướng hợp tuổi mà ngập nước, tối tăm thì vẫn là nhà khó sống; một ngôi nhà hướng không hợp tuổi nhưng sáng, thoáng, khô ráo vẫn có thể là chỗ ở tốt. Nếu gia đình coi trọng hướng hợp tuổi, nhiều thầy vẫn cho rằng có thể điều chỉnh bằng hướng cửa phòng, hướng bếp, hướng giường thay vì loại bỏ cả ngôi nhà.
Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều nên tránh là để tiêu chí hướng hợp tuổi lấn át mọi yếu tố khác khi quyết định mua một tài sản lớn.
Những thứ hay bị thổi phồng nhưng không nằm trong lớp nền
Khi tìm hiểu nhà có phong thủy tốt hay không, bạn sẽ gặp rất nhiều chi tiết được nói như thể quyết định tất cả. Phần lớn chúng thuộc lớp quy ước hoặc lớp trang trí, nên được xếp sau tám tiêu chí ở trên:
- Số nhà, số tầng, số căn hộ đẹp hay xấu: thuộc văn hoá con số, mỗi vùng mỗi khác, không thay đổi điều kiện sống của ngôi nhà.
- Số bậc cầu thang phải rơi vào chữ tốt theo vòng đếm dân gian: là quy ước; điều đáng quan tâm hơn là bậc cao vừa phải, có tay vịn, đủ sáng.
- Màu sơn cửa theo mệnh chủ nhà: là quan niệm; màu nên hợp tổng thể mặt tiền và chịu được thời tiết.
- Vật phẩm đặt ở góc tài lộc, góc văn xương: là lớp trang trí biểu tượng, đặt thì giữ sạch, gọn, không thay được các tiêu chí nền.
- Kích thước cửa phải khớp cung tốt trên thước Lỗ Ban: là quy ước dân gian của nghề mộc; kích thước cửa trước hết phải hợp công năng và quy chuẩn thoát nạn.
Những điều trên không vô nghĩa với người tin, và nếu chi phí không đáng kể thì không có gì sai khi làm theo cho yên lòng. Chỉ cần nhớ thứ tự: tám tiêu chí lớp nền quyết định ngôi nhà dễ sống hay không, các chi tiết này chỉ là phần thêm.
Dùng tám tiêu chí khi đi xem nhà
Khi bạn chuẩn bị mua hay thuê nhà, có thể mang theo danh sách này và đi theo trình tự sau để đánh giá nhanh:
- Xem vị trí và thế đất trước khi vào nhà: nền cao hay thấp so với đường, phía sau và phía trước có gì.
- Đứng ở cửa chính nhìn vào và nhìn ra: có xuyên thẳng không, trước cửa có gì gây khó chịu không.
- Đi qua từng phòng vào giờ có nắng: phòng nào tối, phòng nào chói, có mùi ẩm không.
- Mở cửa sổ thử luồng gió; với căn hộ, ra ban công cảm nhận gió và tiếng ồn.
- Xem bố cục: bếp, nhà vệ sinh, phòng ngủ nằm ở đâu, có chỗ nào khó sửa không.
- Ghi điểm từng tiêu chí theo thang đơn giản: tốt, tạm, cần sửa; sau đó cân nhắc cùng giá, pháp lý, đi lại.
Nếu cần, bạn có thể mời một người hiểu phong thủy và một kiến trúc sư cùng xem, mỗi người nhìn một góc. Phần đánh giá này luôn đi kèm, không thay cho kiểm tra pháp lý và chất lượng xây dựng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không đạt đủ tám tiêu chí có nên mua không?
Rất ít nhà đạt đủ. Điều quan trọng là tiêu chí nào không đạt và có sửa được không. Thiếu sáng có thể mở thêm cửa sổ, giếng trời; cửa xung có thể che chắn. Còn nền thấp, ngập nước hay kết cấu yếu thì khó sửa và tốn kém, nên cân nhắc kỹ hơn.
Căn hộ chung cư áp dụng tám tiêu chí thế nào?
Phần lớn tiêu chí vẫn dùng được. Thế đất thay bằng vị trí toà nhà và tầng; chỗ dựa là bức tường đặc; khoảng thoáng phía trước là sảnh và phòng khách; ánh sáng, gió, bố cục, sự gọn gàng áp dụng như nhà đất. Có thêm yếu tố riêng như cửa căn hộ đối thang máy hay đối cửa căn khác.
Nhà méo, không vuông vức có phải là xấu không?
Theo quan niệm, nhà vuông vức được ưa chuộng hơn. Về thực tế, nhà méo khó bố trí đồ đạc và dễ có góc chết. Có thể dùng tủ âm, kệ, bồn cây để làm cho các phòng chính vuông lại, phần méo dùng làm kho hay chỗ để đồ.
Nhà tối có thể sửa theo phong thủy không?
Có nhiều cách: mở rộng cửa sổ, làm giếng trời, dùng kính mờ, sơn màu sáng, đặt gương phản chiếu ánh sáng tự nhiên, dùng đèn ánh sáng ấm ở góc tối. Khi đục tường, mở sàn cần hỏi kỹ sư để không ảnh hưởng kết cấu.
Có cần thầy phong thủy khi đi xem nhà không?
Không bắt buộc. Tám tiêu chí lớp nền bạn có thể tự đánh giá. Nếu gia đình coi trọng phần lý khí như hướng hợp tuổi, có thể hỏi thêm người có nghề, nhưng hãy yêu cầu họ giải thích lý do và tránh những lời khuyên kèm chi phí lớn.
Nhà phong thủy tốt có giúp gia đình làm ăn khá hơn không?
Không có cơ sở để cam kết điều đó. Một ngôi nhà sáng, thoáng, khô ráo, bố trí hợp lý giúp sinh hoạt thoải mái, ngủ ngon, tiếp khách dễ chịu. Kết quả công việc và tài chính phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác của mỗi người.