Khi trong nhà có con ôn thi, việc phong thủy nên làm nhất là giữ mọi thứ ổn định: không dời góc học, không sửa nhà lớn, giữ phòng ngủ yên và tối, nhà cửa gọn, không khí gia đình nhẹ nhàng. Những phong tục như đặt vật phẩm học hành, đi lễ đầu mùa thi có thể giữ nếu gia đình quen, nhưng nên làm nhẹ nhàng, không biến thành áp lực thêm cho con.
Bài đi theo dòng thời gian từ khoảng ba tháng trước kỳ thi đến ngày thi, với kỳ thi chuyển cấp hay tốt nghiệp trung học phổ thông thường rơi vào cuối mùa xuân, đầu mùa hè. Mỗi lời khuyên ghi rõ phần nào là quan niệm, phần nào là lý do thực tế. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Mùa thi và phong thủy: dùng đúng chỗ
Mùa thi là lúc nhiều cha mẹ tìm đến phong thủy nhất. Lý do dễ hiểu: con đã học, cha mẹ muốn làm thêm một điều gì đó trong tầm tay mình. Thị trường cũng biết điều này, nên mùa thi là mùa của các gói xem nhà, vật phẩm "đỗ đạt", lễ cầu thi cử với giá không nhỏ. Dùng phong thủy đúng chỗ trong giai đoạn này nghĩa là dùng nó để tạo một môi trường ổn định, chứ không phải để mua một lời hứa.
Các trường phái phong thủy, dù khác nhau ở phần lý khí, đều đồng ý ở một điểm: một ngôi nhà yên ổn, gọn gàng, sáng sủa, các thành viên hoà thuận là nền tốt cho mọi việc. Với một người đang ôn thi, đó cũng là điều các nhà giáo dục và bác sĩ hay khuyên: ngủ đủ, ăn uống đều, ít xáo trộn, ít căng thẳng gia đình.
Vì vậy cách tiếp cận của bài này là đặt phong thủy vào vai trò người giữ nhịp. Điều gì làm xáo trộn nhịp học của con thì hoãn lại; điều gì làm nhịp đó yên hơn thì làm. Những nghi thức, vật phẩm mang tính tinh thần được giữ ở mức vừa phải, như một lời chúc, không phải điều kiện.
Sắp nhà theo từng mốc trước kỳ thi
Bảng dưới là một lịch tham khảo. Mốc thời gian tính ngược từ ngày thi; các gia đình điều chỉnh theo lịch thi cụ thể của con.
| Thời điểm | Việc nên làm | Việc nên hoãn | Lý do |
|---|---|---|---|
| Khoảng ba tháng trước | Chốt góc học cố định, sửa đèn, ghế, ổ điện nếu cần | Sửa nhà lớn, đục phá, sơn lại phòng con | Bụi, ồn, mùi sơn; quan niệm tránh động thổ lúc việc lớn |
| Khoảng một tháng trước | Dọn góc học gọn, cất bớt đồ không dùng; giữ phòng ngủ tối, mát | Đổi phòng, đổi giường, mua đồ nội thất mới cho con | Con cần quen chỗ, không mất thời gian thích nghi |
| Khoảng một tuần trước | Giữ giờ ngủ, giờ ăn như thường lệ; chuẩn bị đồ đi thi | Tiệc tùng đông người ở nhà, khách ở lại | Giữ nhịp và giấc ngủ |
| Tối trước ngày thi | Đồ đi thi để sẵn một chỗ gần cửa; nhà yên sớm | Bàn chuyện điểm chuẩn, so sánh với con nhà khác | Tránh căng thẳng trước giờ ngủ |
| Sáng ngày thi | Bữa sáng quen thuộc, đi sớm | Thay đổi món ăn lạ, nghi thức mới | Tránh bất ngờ cho cơ thể và tâm lý |
Điểm chung của mọi dòng là giữ ổn định. Trong phong thủy, khí ổn định được coi là tốt cho người ở; trong đời sống, sự quen thuộc giúp người thi dành sức cho bài thi thay vì cho việc thích nghi.
Phòng ngủ và giấc ngủ của người ôn thi
Giữ giường ở chỗ cũ. Mùa thi không phải lúc đổi hướng giường theo một lời khuyên mới nghe. Giường đã quen thì giấc ngủ quen; đổi giường có thể làm con khó ngủ vài đêm.
Tách bàn học khỏi giường. Phong thủy khuyên vùng ngủ, vùng học riêng. Thực tế học trên giường đến khuya làm não gắn giường với căng thẳng, khó ngủ hơn. Một tấm rèm hay kệ thấp ngăn giữa là đủ.
Phòng tối và mát khi ngủ. Rèm che ánh sáng đường phố, đèn ngủ không quá sáng, nhiệt độ dễ chịu. Ánh sáng và nóng là hai thứ làm giấc ngủ nông đi nhiều nhất trong mùa hè.
Điện thoại ra khỏi đầu giường. Phong thủy không bàn về điện thoại, nhưng lời khuyên giữ đầu giường gọn, ít đồ điện tử thì có. Sạc điện thoại ở bàn học, không ở gối, giúp con không lướt mạng sau giờ ngủ.
Không bày đồ ôn thi khắp phòng. Đề cương dán kín tường đầu giường, sách chất cạnh gối làm phòng ngủ thành phòng thi. Gom tài liệu về góc học; phòng ngủ chỉ để ngủ.
Bữa ăn, căn bếp và không khí trong nhà
Phong thủy coi bếp là nơi giữ lửa của gia đình, và căn bếp ấm, sạch, có bữa ăn đúng giờ được xem là dấu hiệu nhà yên. Mùa thi, nhiều gia đình thay đổi thực đơn liên tục, mua đủ thứ đồ bổ, ép con ăn món lạ. Lời khuyên thực tế ngược lại: giữ các món quen, đủ chất, ăn đúng giờ, không thử món lạ sát ngày thi để tránh đau bụng.
Về kiêng cữ dân gian quanh chuyện ăn uống mùa thi, như kiêng một vài món có tên hay hình gợi điều không may, các gia đình giữ hay bỏ tuỳ nếp nhà. Nếu giữ thì giữ nhẹ nhàng, không biến bữa ăn thành buổi nhắc nhở về chuyện đỗ trượt. Con ăn ngon miệng quan trọng hơn mọi điều kiêng.
Không khí trong nhà có lẽ là phần quan trọng nhất. Phong thủy nói nhiều về sự hoà thuận trong gia đình như một yếu tố của nhà tốt. Cãi vã giữa cha mẹ, so sánh con với anh chị em hay con nhà hàng xóm, nhắc liên tục về điểm chuẩn đều làm "khí" trong nhà nặng nề, theo cả nghĩa bóng lẫn cảm giác thật của người sống trong đó. Một câu hỏi ngắn "hôm nay con học có mệt không" có ích hơn mười lần nhắc "phải cố lên".
Phong tục, vật phẩm và lễ cầu: giữ ở mức nào
Nhiều gia đình Việt có nếp đi lễ, đặt vật phẩm hay sắm sửa gì đó trước mùa thi. Đây là phần văn hoá đáng tôn trọng, chỉ cần giữ đúng mức.
- Đi lễ đầu mùa thi: nhiều học trò và cha mẹ ghé Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đền thờ các bậc hiền tài ở địa phương. Nên đi vào ngày vắng, không để việc đi lễ lấy mất cả ngày ôn tập của con sát kỳ thi.
- Vật phẩm học hành: tháp Văn Xương, bình bút, tượng cá chép là đồ bày mang ý nghĩa khích lệ. Nếu muốn có một món, xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy; chọn món nhỏ, chắc chân, đặt không vướng mặt bàn.
- Không mua theo lời doạ: lời chào kiểu "phòng con đang phạm sao xấu, phải hoá giải ngay" thường đi kèm món hàng giá cao. Không có vật phẩm nào bảo đảm kết quả thi.
- Không đổi bố cục theo xem vội: một buổi xem nhà gấp sát kỳ thi dẫn đến dời bàn, đổi giường, chính là điều làm xáo trộn nhịp học nhất.
- Nói với con bằng giọng chúc, không giọng điều kiện: "mẹ đặt cái này để chúc con thi tốt" khác hẳn "phải có cái này mới đỗ".
Giữ phong tục ở mức một lời chúc giúp gia đình vừa giữ được nếp văn hoá, vừa không đặt thêm gánh nặng lên vai người đi thi.
Tối trước ngày thi và sáng ngày thi
Ví dụ giả định: một gia đình ở Huế có con thi vào lớp mười, điểm thi cách nhà khoảng bốn cây số. Các bước dưới đây giúp tối trước và sáng hôm thi diễn ra trơn tru.
- Chiều hôm trước, cùng con kiểm đồ đi thi theo thông báo của trường: giấy tờ, bút, thước, máy tính được phép, nước uống. Để tất cả vào một túi, đặt ở một chỗ gần cửa ra vào.
- Xem trước đường đi và thời gian, tính dư thời gian cho tắc đường, mưa.
- Ăn tối sớm hơn thường lệ một chút, món quen.
- Từ khoảng chín giờ tối, cả nhà giảm tiếng ồn, tắt tivi. Con ôn nhẹ hoặc đọc lại ghi chú, không học bài mới.
- Con đi ngủ đúng giờ quen thuộc. Phòng tối, mát, điện thoại để ngoài.
- Sáng hôm thi, dậy sớm hơn đủ để không phải vội. Bữa sáng quen, không quá no.
- Người đưa con đi thi giữ giọng bình thường, không dặn dò dồn dập trước cổng trường.
Nhà gọn từ tối hôm trước, đồ đặt sẵn một chỗ, buổi sáng không ai phải tìm kiếm hay quát tháo: đó là phần phong thủy đơn giản và có tác dụng thật nhất trong ngày thi.
Sau kỳ thi: trả lại nhịp cho ngôi nhà
Kỳ thi kết thúc, nhiều gia đình thở phào rồi để mọi thứ nguyên như cũ: góc học vẫn chất đề cương, phòng con vẫn dán kín giấy nhắc, đồ ăn bổ vẫn chất trong tủ. Phong thủy coi việc dọn dẹp sau một giai đoạn lớn là cách khép lại khí cũ, mở chỗ cho việc mới. Đời thường thì đó đơn giản là giúp cả nhà chuyển trạng thái, không còn sống trong không khí mùa thi.
Một buổi cuối tuần sau kỳ thi, cả nhà cùng con dọn góc học: tài liệu nào giữ lại cho em, tài liệu nào bán giấy vụn, sách nào tặng thư viện hay học sinh khóa sau. Phòng ngủ trả lại đúng là phòng ngủ. Những việc sửa chữa đã hoãn trong mấy tháng qua, như sơn lại phòng, thay đèn, đổi bàn ghế cho hợp với cấp học mới, lúc này mới làm.
Đây cũng là lúc hợp nhất nếu gia đình muốn xem lại phong thủy góc học theo trường phái mình tin: chọn lại vị trí bàn cho năm học tới, tính Văn Xương theo can hay xem sao năm. Làm việc này khi không có áp lực thi cử thì quyết định bình tĩnh hơn, và con có cả mùa hè để quen với chỗ mới. Còn kết quả thi ra sao, đó là chuyện của bài làm và cả quá trình học, không phải của chiếc bàn hay cái tháp đặt trên bàn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên sửa nhà, sơn lại phòng con trong mùa thi không?
Nên hoãn đến sau kỳ thi. Sửa nhà gây bụi, ồn, mùi sơn và làm xáo trộn chỗ học, chỗ ngủ. Nhiều người theo phong thủy cũng kiêng động thổ, sửa lớn khi trong nhà có việc quan trọng. Nếu có hư hỏng cần sửa gấp như dột, chập điện thì vẫn sửa.
Có nên xem lại hướng bàn học cho con trước kỳ thi không?
Nếu góc học hiện tại sáng, yên và con đã quen thì không nên đổi sát ngày thi. Việc đổi chỗ khiến con mất thời gian thích nghi. Nếu muốn xem theo phong thủy, nên làm sau kỳ thi để chuẩn bị cho năm học mới.
Kiêng ăn một số món trước khi đi thi có cần không?
Đây là phong tục dân gian, mỗi nhà giữ một kiểu. Nếu gia đình quen giữ thì có thể giữ, miễn bữa ăn vẫn đủ chất và con ăn ngon miệng. Điều quan trọng hơn là tránh món lạ, món dễ gây khó tiêu sát ngày thi.
Nên đặt vật phẩm gì cho con trong mùa thi?
Không bắt buộc đặt gì. Nếu gia đình muốn, một món nhỏ như tháp Văn Xương hay bình bút đặt gọn trên bàn có thể là lời chúc. Nên nói với con đó là món quà khích lệ, không phải thứ quyết định kết quả thi.
Con học khuya mùa thi, cha mẹ nên làm gì để giữ không khí trong nhà?
Giữ nhà yên trong giờ con học, không bàn chuyện điểm chuẩn hay so sánh. Chuẩn bị đồ ăn nhẹ, nước uống. Nhắc con đi ngủ đúng giờ thay vì khuyến khích thức khuya, vì giấc ngủ đủ giúp nhớ bài tốt hơn.
Có thầy nói phòng con phạm sao xấu năm nay thì xử lý thế nào?
Bình tĩnh hỏi rõ căn cứ và đề xuất. Nếu đề xuất là dời bàn, đổi giường gấp hay mua vật phẩm giá cao, nên hoãn đến sau kỳ thi. Theo chính các trường phái phong thủy, giữ yên chỗ ở trong giai đoạn quan trọng thường được khuyên hơn là xáo trộn.