Giường của người già phải nằm lâu nên đặt ở phòng gần sinh hoạt chung và gần nhà vệ sinh, kê sao cho người chăm sóc tiếp cận được hai bên, đầu giường tựa vào tường chắc, người nằm nhìn được cửa sổ và cửa ra vào, không bị gió điều hoà thổi thẳng. Những yêu cầu này trùng phần lớn với lời khuyên phong thủy về giường có chỗ tựa và nhìn được cửa; chỗ khác nhau là phong thủy ngại giường đối cửa, còn việc chăm sóc lại cần lối vào giường thật rộng.
Bài này dành cho gia đình đang chăm ông bà sau một đợt ốm nặng, sau đột quỵ hay khi tuổi cao sức yếu phải nằm nhiều. Bài không bàn chuyện bệnh và điều trị, phần đó cần bác sĩ và nhân viên y tế. Bài chỉ bàn không gian: phòng nào, giường kê ra sao, đồ đạc xung quanh thế nào để người nằm dễ chịu hơn và người chăm đỡ vất vả hơn.
Chọn phòng: gần mọi người hơn là xa cho yên tĩnh
Nhiều gia đình có phản xạ đưa người ốm vào phòng trong cùng cho yên tĩnh. Với người nằm lâu, điều đó có mặt trái: họ tách khỏi sinh hoạt của cả nhà, ít nghe tiếng người, ít được ghé thăm, dễ buồn và mất cảm giác thời gian. Phong thủy có ý nói nhà đông người, có tiếng nói cười là nhà có dương khí; áp vào đây, người nằm lâu nên ở chỗ vẫn cảm nhận được nhịp sống trong nhà, chỉ cần tránh ồn gắt.
Thực tế, một phòng ở tầng trệt, cạnh phòng khách hoặc phòng ăn, có cửa sổ, gần nhà vệ sinh và có lối ra sân là lý tưởng. Gần phòng sinh hoạt thì người chăm sóc đi lại ít, nghe được tiếng gọi. Tầng trệt thì khi cần đưa ông bà đi khám hay cấp cứu, khiêng cáng không phải qua cầu thang hẹp. Nhiều nhà ống không có phòng như vậy, gia đình ngăn một phần phòng khách bằng rèm hay vách nhẹ, và đó là lựa chọn hợp lý.
Nên tránh phòng không có cửa sổ, phòng ẩm, phòng sát nhà xe có khói, phòng trên tầng cao không có thang máy. Nếu gia đình theo Bát trạch và muốn chọn hướng phòng hợp tuổi người nằm, có thể lấy đó làm tiêu chí phụ khi có nhiều phòng tương đương. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Kê giường: ba mặt tiếp cận và một mặt tựa
Đầu giường tựa vào tường chắc. Phong thủy gọi là có chỗ tựa, có núi sau lưng. Thực tế, đầu giường tựa tường giúp giường không xê dịch khi người chăm đỡ ngồi dậy, trở mình, và có chỗ gắn đèn, ổ điện, giá treo đồ.
Hai bên giường đều có lối. Chăm sóc người nằm lâu, như thay ga, lau người, trở mình, thường cần hai người đứng hai bên. Giường kê sát tường một bên khiến mọi việc phải làm từ một phía, người chăm dễ đau lưng và người nằm khó được đỡ đúng cách. Nhiều chuyên viên chăm sóc khuyên chừa lối hai bên đủ cho một người đứng và xoay người.
Cuối giường có khoảng trống. Khoảng này để đặt xe lăn, ghế bô, xe đẩy dụng cụ, và để người chăm đi vòng qua giường. Không đặt tủ to sát chân giường.
Từ giường nhìn thấy cửa ra vào. Phong thủy khuyên người nằm nhìn được cửa. Lý do thực tế: người nằm biết ai đang vào, không bị giật mình, cảm thấy yên tâm hơn. Đây là điểm quan niệm và tâm lý trùng nhau.
Nhìn được cửa sổ. Thấy ánh sáng thay đổi trong ngày giúp người nằm giữ nhịp ngày đêm. Giường đặt cạnh cửa sổ nhưng không sát, tránh gió lùa và nắng chiếu thẳng vào mặt.
Giường đối cửa: quan niệm và cách xử lý nhẹ nhàng
Dân gian nhiều nơi kiêng kê giường mà chân giường quay thẳng ra cửa phòng, vì liên tưởng tới cách đặt người đã khuất trước khi đưa ra. Với một gia đình đang chăm người ốm nặng, đây là quan niệm dễ khiến người nhà áy náy. Cũng cần nói rõ: đây là quan niệm, không có cơ sở nào cho thấy hướng kê giường ảnh hưởng đến bệnh tình. Mức tin tuỳ mỗi gia đình, và không ai nên dùng chuyện này để doạ người đang chăm người bệnh.
Nếu gia đình vẫn muốn tránh, cách xử lý nhẹ nhàng nhất là xoay giường để cạnh giường song song với tường có cửa, hoặc kê lệch sang một bên để chân giường không thẳng trục cửa. Như vậy người nằm vẫn nhìn được cửa ở góc chéo, đúng với ý "nhìn được người vào". Một bức bình phong thấp hoặc rèm vải ở cửa cũng giúp giữ riêng tư khi có khách.
Khi phòng quá nhỏ và chỉ có một cách kê đủ lối hai bên giường, việc chăm sóc nên được ưu tiên. Người nằm được trở mình đúng cách, được lau người kỹ, được đỡ ngồi dậy an toàn quan trọng hơn hướng chân giường. Nhiều gia đình chọn cách này và đặt một chậu cây, một tấm rèm ở cửa để yên lòng.
Đồ đạc quanh giường người nằm lâu: đặt gì, ở đâu
Bảng dưới gom những thứ thường cần quanh giường. Cột phong thủy chỉ ghi khi có quan niệm hay được nhắc:
| Đồ | Đặt ở đâu | Lý do thực tế | Quan niệm hay nhắc |
|---|---|---|---|
| Bàn đầu giường | Bên tay khoẻ của người nằm | Tự với được nước, kính, chuông gọi | Hai bên cân đối thì tốt, nhưng không bắt buộc |
| Chuông gọi | Kẹp vào thành giường hoặc gối | Gọi được mà không phải cao giọng | Không có |
| Ổ điện | Đầu giường, cao hơn mặt sàn | Cho đệm hơi, đèn, quạt, sạc điện thoại; tránh dây chạy ngang lối | Không có |
| Đèn | Đèn đọc có chao, đèn đêm thấp | Chăm sóc ban đêm không phải bật đèn chính | Phòng người ốm cần đủ dương quang |
| Gương | Không đối thẳng giường | Tránh loá, tránh giật mình vì thấy bóng mình | Kiêng gương chiếu giường |
| Điều hoà, quạt | Không thổi thẳng vào người nằm | Người nằm lâu dễ lạnh, khô | Tránh gió xung vào giường |
| Tủ đồ chăm sóc | Gần nhưng ngoài lối đi | Khăn, ga, găng tay, đồ vệ sinh trong tầm tay người chăm | Gọn gàng thì khí thông |
Với những thiết bị như giường điều chỉnh, đệm chống loét, máy tạo oxy, hãy hỏi nhân viên y tế về cách đặt và an toàn điện; phần này không thuộc phạm vi phong thủy.
Không khí, mùi và sự dễ chịu của căn phòng
Phòng người nằm lâu cần thông thoáng hơn phòng ngủ thường. Một vài điều nên làm:
- Mở cửa sổ mỗi ngày một hai lần cho gió vào, che chắn người nằm trong lúc mở để khỏi bị gió lạnh.
- Dùng quạt hút hoặc quạt thông gió nếu phòng ít cửa sổ; không dùng nhiều tinh dầu hay hương nồng để át mùi, vì có thể gây khó chịu đường thở.
- Không thắp hương, đốt nến trong phòng người nằm lâu; nếu gia đình muốn thắp hương cầu an, thắp ở bàn thờ ngoài phòng.
- Giữ phòng gọn: đồ dùng chăm sóc cất trong tủ, sàn trống để lau dễ và người chăm đi lại không vấp.
- Đặt vài đồ thân quen trong tầm mắt người nằm: ảnh gia đình, một chậu cây nhỏ, chiếc đồng hồ mặt số to.
- Để ý độ ẩm; mùa nồm ở miền Bắc nên dùng máy hút ẩm, mùa khô nóng giữ phòng mát mà không lạnh buốt.
Phong thủy nói nhiều về khí lưu thông và tránh tù đọng; với phòng người bệnh, quan niệm ấy trùng với nhu cầu có thật về không khí sạch.
Đừng quên chỗ của người chăm sóc
Khi sắp xếp phòng cho người nằm lâu, gia đình thường dồn hết chú ý vào chiếc giường, quên rằng người chăm sóc cũng ở trong phòng ấy nhiều giờ mỗi ngày, có khi cả đêm. Một chiếc ghế có lưng tựa đặt cạnh đầu giường để ngồi trò chuyện, cho ăn, đọc báo cho ông bà nghe là thứ dùng nhiều nhất sau chính chiếc giường. Ghế nên vững, có tay vịn, đặt ở phía không chắn lối chăm sóc.
Nếu có người trực đêm, nên tính chỗ ngủ của họ ngay từ đầu: một giường xếp, một tấm nệm mỏng, hay giường của người trực đặt ở phòng bên cạnh với cửa mở và một thiết bị báo gọi. Người chăm sóc thiếu ngủ lâu ngày dễ kiệt sức, dễ sơ suất khi đỡ người bệnh. Việc chia ca trong gia đình, hay thuê thêm người hỗ trợ khi cần, là chuyện tổ chức cuộc sống chứ không phải chuyện phong thủy, nhưng không gian có chỗ cho người chăm sóc nghỉ sẽ giúp việc đó bền hơn.
Một góc nhỏ để đồ của người chăm sóc cũng hữu ích: móc treo áo, kệ để cốc nước, sổ ghi giờ uống thuốc, giờ trở mình. Phong thủy hay nói về khí của người ở trong nhà; trong căn phòng này, có hai người cùng ở, và sự dễ chịu của người chăm sóc cũng là một phần của sự dễ chịu của người nằm.
Chuẩn bị phòng trong vài ngày trước khi đón ông bà từ viện về
Nhiều gia đình chỉ có vài ngày giữa lúc bác sĩ cho xuất viện và lúc ông bà về nhà. Trình tự gợi ý:
- Hỏi bác sĩ và điều dưỡng về những gì ông bà cần ở nhà: có cần giường điều chỉnh, đệm chống loét, dụng cụ gì; ông bà có tự đi lại được không.
- Chọn phòng gần sinh hoạt chung và nhà vệ sinh, dọn bớt đồ đạc để có lối hai bên giường.
- Kê giường đầu tựa tường, nhìn được cửa và cửa sổ; xử lý hướng chân giường nếu gia đình theo quan niệm, miễn là không mất lối chăm sóc.
- Bố trí ổ điện, đèn, chuông gọi, bàn đầu giường, tủ đồ chăm sóc.
- Kiểm đường từ cửa nhà tới giường: có đủ rộng để khiêng người hoặc đẩy xe lăn không.
- Thống nhất trong gia đình ai trực ban đêm, người đó ngủ ở đâu để nghe tiếng gọi.
Phòng sẽ cần chỉnh thêm sau vài ngày ông bà về. Đừng ngại kê lại khi thấy chỗ nào bất tiện; một căn phòng chăm sóc tốt là căn phòng được sửa theo cách gia đình thật sự dùng nó.
Câu hỏi thường gặp
Giường người bệnh có nên kê chân quay ra cửa không?
Dân gian nhiều nơi kiêng vì liên tưởng tới tang lễ. Đây là quan niệm, không có cơ sở cho thấy hướng giường ảnh hưởng tới sức khoẻ. Nếu gia đình muốn tránh, xoay giường song song với tường có cửa hoặc kê lệch trục cửa. Khi phòng quá nhỏ, nên ưu tiên đủ lối hai bên giường cho việc chăm sóc.
Có nên đặt giường người già nằm lâu trong phòng khách?
Nhiều gia đình làm vậy vì phòng khách ở tầng trệt, rộng, sáng và gần mọi người. Có thể ngăn bằng rèm hoặc vách nhẹ để giữ riêng tư khi có khách. Theo quan niệm, phòng khách là nơi tiếp người ngoài, nên một số nhà ngại; mức tin tuỳ mỗi gia đình, còn lợi ích chăm sóc là có thật.
Giường kê sát tường một bên cho gọn có được không?
Với người còn tự xoay trở được thì được. Với người nằm lâu cần người khác trở mình, lau người, thay ga, giường sát tường khiến việc chăm sóc khó và người chăm dễ đau lưng. Nên chừa lối ở cả hai bên, ít nhất là trong giai đoạn ông bà cần chăm sóc nhiều.
Có nên thắp hương trong phòng người già nằm lâu để cầu an?
Không nên thắp trong phòng vì khói hương có thể làm khó thở với người nằm lâu, nhất là người có bệnh hô hấp, và có nguy cơ cháy khi không có người trông. Gia đình muốn cầu an có thể thắp ở bàn thờ trong nhà, theo phong tục của mình.
Đặt giường dưới xà ngang có sao không?
Phong thủy ngại giường nằm dưới xà ngang vì quan niệm bị đè nén. Lý giải thực tế là người nằm nhìn lên thấy khối nặng, có thể thấy bức bối, và những thứ treo trên xà có thể rơi. Nếu không tránh được, có thể làm trần giả che xà hoặc dời giường lệch khỏi xà khi phòng đủ chỗ.
Phòng người nằm lâu có cần máy lọc không khí không?
Không bắt buộc. Thông gió tốt bằng cửa sổ và quạt hút thường đủ cho phần lớn gia đình. Máy lọc không khí có thể hữu ích khi nhà gần đường bụi hoặc vào mùa ô nhiễm. Nếu người nằm có bệnh hô hấp, nên hỏi bác sĩ điều trị về nhu cầu cụ thể.