Theo quan niệm phong thủy, hồ bơi nên nằm phía trước hoặc bên hông nhà, có đường cong ôm về phía nhà, không có góc nhọn chĩa vào cửa hay phòng ngủ, không quá lớn so với ngôi nhà và không nằm sát ngay sau lưng nhà. Mỗi quan niệm ấy đi kèm một lý do thực tế về ánh sáng, độ ẩm, kết cấu và an toàn.
Hồ bơi gia đình ngày càng phổ biến ở biệt thự, nhà vườn, homestay và cả trên sân thượng nhà phố. Đây là khối nước lớn nhất mà một khu đất có thể giữ, nên được phong thủy bàn khá kỹ. Bài này gom các quan niệm hay gặp, đặt cạnh những yêu cầu kỹ thuật và an toàn bắt buộc phải có. Mọi nhận định tốt xấu là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Hồ bơi trong thủy pháp: nước nhân tạo lớn nhất của ngôi nhà
Thủy pháp truyền thống bàn về sông, suối, ao hồ tự nhiên. Khi hồ bơi xuất hiện trong khuôn viên nhà ở, những người hành nghề áp các nguyên tắc ấy sang: hồ là một khối "thủy" tĩnh, cần ở đúng chỗ, đúng cỡ, đúng hình để "tụ" chứ không "lấn".
Ba câu hỏi thường được đặt ra là hồ nằm ở phía nào so với nhà, hồ có hình gì, và hồ lớn đến đâu so với ngôi nhà. Ngoài ra, với hồ trên sân thượng, câu hỏi thêm là có nên đặt khối nước lớn trên đầu người ở hay không. Mỗi câu hỏi đều có một câu trả lời theo quan niệm và một câu trả lời theo kỹ thuật, và hai câu trả lời ấy khá thường xuyên trùng nhau.
Hồ bơi khác ao ở chỗ được xử lý nước bằng lọc tuần hoàn và hoá chất, nên nếu vận hành tốt thì là nước sống, trong. Nhưng hồ bơi cũng mang những rủi ro mà ao không có: thiết bị điện dưới nước, hoá chất, tải trọng rất lớn nếu đặt trên kết cấu. Phần an toàn vì vậy được đặt ngang hàng với phần quan niệm trong bài này.
Vị trí hồ bơi: quan niệm và lý do thực tế
Bảng dưới tóm tắt các vị trí hồ bơi hay gặp trong khuôn viên nhà ở. Cột quan niệm là cách nói phổ biến của người hành nghề, mức tin tuỳ mỗi người.
| Vị trí | Quan niệm hay gặp | Lý do thực tế để cân nhắc |
|---|---|---|
| Phía trước nhà, cách một khoảng sân | Nước tụ ở minh đường, được ưa | Dễ quan sát trẻ từ trong nhà, đón gió mát |
| Bên hông nhà | Chấp nhận được, nhiều người ưa | Tách khỏi lối vào chính, kín đáo |
| Sát ngay sau lưng nhà | Phía sau cần "tựa", nước sau lưng không vững | Khó quan sát từ phòng chính, ẩm sát tường sau |
| Sát ngay cửa chính | Nước "chắn" lối vào | Nguy cơ trượt ngã, trẻ chạy ra là gặp nước |
| Ngay dưới cửa sổ phòng ngủ | Nước sát giường, khí lạnh | Ẩm, tiếng bơm lọc ban đêm, ánh nước phản chiếu |
| Trên sân thượng, mái | Nước trên đầu, nhiều người ngại | Tải trọng rất lớn, chống thấm phức tạp |
Nếu đọc kỹ cột cuối, bạn sẽ thấy vị trí phía trước hoặc bên hông nhà được ưa không chỉ vì quan niệm minh đường, mà vì đó là chỗ người lớn trong nhà dễ nhìn thấy trẻ đang chơi gần nước nhất.
Hình dáng hồ: đường cong ôm nhà và góc nhọn
Đường cong ôm về phía nhà. Hồ hình bầu dục, hình hạt đậu hay hồ có cạnh cong hướng mặt lõm về phía nhà được nhiều người hành nghề khen, vì giống thế nước "ôm" khu đất. Về thiết kế cảnh quan, đường cong mềm cũng làm sân vườn bớt cứng.
Góc nhọn chĩa vào nhà. Hồ hình tam giác hoặc hình chữ nhật đặt chéo để một góc chĩa thẳng vào cửa, vào phòng ngủ thường bị chê. Về thực tế, góc nhọn của thành hồ là chỗ dễ va đập, và một mũi nhọn hướng vào nhà tạo cảm giác thị giác khó chịu.
Hồ chữ nhật đặt song song với nhà. Đây là dạng phổ biến nhất vì dễ thi công, dễ bơi. Đặt song song với mặt nhà, không chĩa góc vào cửa, thì hầu hết quan niệm đều coi là ổn. Nếu muốn mềm hơn, có thể bo góc hoặc làm thêm bậc ngồi cong.
Hồ tràn bờ. Hồ tràn bờ nhìn ra cảnh đẹp được ưa trong khu nghỉ dưỡng. Theo quan niệm, nước "tràn ra ngoài" có người lo là không giữ; trên thực tế nước tràn được thu lại qua máng và bơm về, nên đây chủ yếu là lựa chọn thẩm mỹ.
Kích thước hồ so với nhà: khi nào là "thủy lấn nhà"
Một quan niệm hay nghe là hồ bơi không nên quá lớn so với ngôi nhà, nếu không sẽ thành "thủy lấn nhà", nước át đất. Không có con số chuẩn nào trong sách cổ cho chuyện này vì người xưa không làm hồ bơi; người hành nghề hiện đại thường nói chung là hồ nên cân xứng với nhà và sân, không chiếm gần hết khoảng trống của khuôn viên.
Về thực tế, lời khuyên cân xứng có lý do. Hồ quá lớn trong khuôn viên nhỏ làm mất chỗ đi lại, chỗ phơi, chỗ trồng cây; độ ẩm quanh nhà tăng; chi phí vận hành, hoá chất, điện bơm lọc tăng theo thể tích nước. Một hồ vừa đủ cho gia đình bơi thư giãn thường dễ chăm hơn nhiều so với một hồ lớn ít dùng. Với homestay, nhà vườn cho thuê, hồ lớn có thể là điểm thu hút khách, nhưng đi kèm trách nhiệm an toàn với người lạ không quen khu nước, nên cần nội quy, biển báo độ sâu bằng hình vẽ và người phụ trách rõ ràng.
Trước khi chốt kích thước, bạn nên tự hỏi gia đình dùng hồ để làm gì: trẻ con tập bơi, người lớn bơi thư giãn hay chỉ để cảnh quan. Câu trả lời ấy quyết định chiều dài, độ sâu, có cần khu nước nông hay không. Phong thủy cân xứng và công năng hợp lý thường dẫn tới cùng một kết quả.
Hồ bơi trên sân thượng: chuyện tải trọng phải tính từ đầu
Một mét khối nước nặng khoảng một tấn. Ví dụ giả định: hồ bơi trên sân thượng dài 6 mét, rộng 3 mét, sâu 1,2 mét chứa khoảng 21 mét khối nước, tức khoảng 21 tấn, chưa tính thành hồ, lớp chống thấm, gạch ốp và người bơi. Đây là tải trọng mà sàn mái thông thường của nhà ở không được thiết kế để chịu.
Vì vậy hồ trên sân thượng phải được tính toán ngay từ khi thiết kế kết cấu cả ngôi nhà, với dầm, cột, móng tương ứng, không thể "cơi thêm" trên một mái có sẵn. Chống thấm cũng phức tạp hơn nhiều so với hồ trên mặt đất, vì bất kỳ vết rò nào cũng chảy thẳng xuống các tầng dưới. Ngoài ra cần giấy phép xây dựng phù hợp.
Quan niệm "nước trên đầu" khiến nhiều người ngại hồ trên sân thượng; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Nhưng ngay cả khi không tin, lý do kết cấu và chống thấm đã đủ để không làm hồ trên mái một cách tuỳ tiện.
An toàn hồ bơi gia đình: những điều phải có
Đuối nước ở trẻ nhỏ có thể xảy ra rất nhanh, trong im lặng, ngay ở vùng nước nông. Dưới đây là những điều nên có ở mọi hồ bơi gia đình, bất kể phong thủy nói gì:
- Rào chắn bao quanh hồ đủ cao, không có chỗ để trẻ trèo qua, cổng tự đóng và có khoá ở tầm tay người lớn.
- Người lớn luôn trông trẻ khi trẻ ở gần hồ, không rời mắt để nghe điện thoại hay làm việc khác.
- Thiết bị điện dưới nước và quanh hồ như đèn, bơm lọc phải do thợ có chuyên môn lắp, dùng loại dành cho hồ bơi và có thiết bị chống dòng điện rò.
- Hoá chất xử lý nước cất ở chỗ khô, thoáng, có khoá, xa tầm tay trẻ, không trộn lẫn các loại hoá chất với nhau.
- Sàn quanh hồ lát vật liệu chống trơn, không để đồ chơi, dây điện vương vãi.
- Dụng cụ cứu hộ như phao, sào đặt sẵn cạnh hồ; người lớn trong nhà nên biết bơi và sơ cứu cơ bản.
- Nắp đậy hoặc lưới che khi hồ không dùng trong thời gian dài.
Một hồ bơi đặt đúng phương theo phong thủy nhưng thiếu rào chắn vẫn là một hồ bơi nguy hiểm. Trong mọi quyết định về hồ, an toàn của trẻ nhỏ phải đứng đầu danh sách.
Vận hành hồ cho nước luôn "sống"
Theo chính quan niệm phong thủy, một hồ bơi nước xanh rêu, đục, có mùi là nước tù, không còn ý nghĩa tụ thủy. Giữ nước sống là việc vận hành: hệ lọc chạy đủ giờ mỗi ngày, kiểm tra độ pH và nồng độ chất khử trùng định kỳ, vớt lá, chải thành hồ, vệ sinh lõi lọc.
Hồ bơi gần nhà còn ảnh hưởng đến không gian sống: độ ẩm tăng, mặt nước phản chiếu ánh nắng có thể gây chói vào phòng khách hướng Tây, tiếng bơm lọc chạy ban đêm có thể nghe rõ ở phòng ngủ sát hồ. Đặt phòng máy bơm cách xa phòng ngủ, trồng cây che nắng phía Tây của hồ, chọn rèm phù hợp là những chi tiết nhỏ giúp hồ thành điểm cộng thật sự của ngôi nhà. Ở vùng mưa nhiều, cần tính thêm đường xả tràn khi mưa lớn làm hồ dâng, để nước hồ không tràn ngược về phía nhà.
Nếu gia đình ít dùng hồ, hãy cân nhắc thật kỹ trước khi xây. Một khoảng sân cỏ, một hàng cây, một bể nước nhỏ dễ chăm có khi mang lại cảm giác dễ chịu không kém, và theo quan niệm phong thủy cũng vẫn giữ được tinh thần "có thủy, có chỗ tụ" mà không cần một khối nước lớn.
Câu hỏi thường gặp
Hồ bơi nên đặt trước nhà hay sau nhà?
Theo quan niệm, hồ bơi phía trước hoặc bên hông nhà được ưa hơn, vì phía sau nhà được coi là cần chỗ tựa vững. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Về thực tế, hồ phía trước hoặc bên hông dễ quan sát trẻ nhỏ từ phòng sinh hoạt chung.
Hồ bơi hình gì được coi là tốt?
Nhiều người hành nghề ưa hồ có đường cong ôm về phía nhà như hình bầu dục, hạt đậu, và tránh hồ có góc nhọn chĩa vào cửa hay phòng ngủ. Hồ chữ nhật đặt song song với nhà cũng được coi là ổn. Lựa chọn cuối cùng nên dựa vào khuôn viên và nhu cầu bơi.
Có nên làm hồ bơi trên sân thượng nhà phố không?
Chỉ nên làm khi ngôi nhà được thiết kế kết cấu cho hồ ngay từ đầu, có kỹ sư tính toán và giấy phép phù hợp. Một hồ nhỏ đã nặng hàng chục tấn khi đầy nước, và chống thấm rất phức tạp. Không nên cơi thêm hồ trên một mái có sẵn.
Hồ bơi gia đình cần những gì để an toàn cho trẻ?
Cần rào chắn bao quanh với cổng tự đóng và khoá, người lớn luôn trông trẻ khi ở gần hồ, sàn chống trơn, thiết bị điện đạt chuẩn có chống dòng rò, hoá chất cất có khoá và dụng cụ cứu hộ đặt sẵn. Người lớn trong nhà nên biết bơi và sơ cứu cơ bản.
Hồ bơi quá lớn so với nhà có sao không?
Theo quan niệm, hồ quá lớn so với nhà bị coi là nước lấn đất. Về thực tế, hồ quá lớn làm mất không gian sân vườn, tăng độ ẩm và chi phí vận hành. Kích thước nên dựa trên nhu cầu thật của gia đình, như tập bơi cho trẻ hay bơi thư giãn.
Đặt hồ bơi ngay dưới cửa sổ phòng ngủ được không?
Nhiều người ngại vì quan niệm nước sát chỗ ngủ. Về thực tế, phòng ngủ sát hồ có thể ẩm hơn, nghe tiếng bơm lọc ban đêm và bị ánh nước phản chiếu. Nếu không dời được, hãy đặt phòng máy bơm xa phòng ngủ và dùng rèm, cây xanh để giảm chói.