Theo nhiều sách phong thủy, một hành lang dài và thẳng tắp khiến "khí" đi quá nhanh, không kịp lắng lại ở các phòng hai bên, nên người ta khuyên chia nhịp hành lang bằng ánh sáng, đồ trang trí, thảm hay khung vòm để dòng đi chậm lại. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều đáng chú ý là phía sau lời khuyên đó có những lý do rất đời thường: hành lang dài thường tối, gió lùa mạnh, tiếng vọng to và đi lại thấy đơn điệu.
Bài này dành cho người đang ở hoặc sắp xây nhà ống, nhà phố, căn hộ có lối đi dọc nối nhiều phòng. Bạn sẽ thấy hành lang dài được các trường phái nhìn ra sao, những dạng hay gặp ở nhà Việt, lý do thực tế đứng sau từng lời khuyên, rồi cách chia nhịp từng bước mà không phải đập phá gì.
Vì sao phong thủy ngại hành lang dài và thẳng
Phong thủy coi ngôi nhà như một cơ thể có dòng khí đi vào từ cửa, lan tới các phòng rồi thoát ra. Khí được hình dung như gió và nước: gặp đường cong thì chậm lại, gặp đường thẳng dài thì chạy nhanh. Vì vậy trường phái loan đầu, khi xét hình thế bên trong nhà, thường ví hành lang dài như một con kênh đào thẳng hoặc một mũi tên bắn xuyên. Các phòng hai bên nằm dọc dòng chảy đó được cho là khó giữ được khí ổn định.
Mức độ ngại tăng lên khi hành lang dẫn thẳng từ cửa chính ra tận cửa sau hoặc ra một ô cửa sổ lớn cuối nhà. Nhiều người gọi nôm na là thế "trước thông sau", hình dung khí vừa vào đã thoát ra. Hành lang đâm thẳng vào cửa một phòng ngủ ở cuối cũng hay bị nhắc tới, vì người nằm trong phòng đó luôn "đón" thẳng dòng đi lại.
Không phải trường phái nào cũng coi chuyện này là nặng. Người theo bát trạch chú ý hướng cửa, bếp, giường hơn là hình dáng lối đi; người theo huyền không xét vị trí hành lang rơi vào cung nào trên tinh bàn. Điểm chung là hầu hết đều đồng ý một hành lang tối, trống trơn, thẳng tuột là chỗ nên xử lý cho có nhịp. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng cách xử lý lại trùng với những gì người thiết kế nội thất vẫn làm.
Những dạng hành lang dài hay gặp ở nhà Việt
Không phải hành lang dài nào cũng giống nhau. Bảng dưới gom các dạng thường gặp, kèm điều phong thủy hay nói và vấn đề thực tế đi kèm, để bạn nhận ra nhà mình thuộc dạng nào.
| Dạng hành lang | Thường gặp ở | Quan niệm hay nhắc | Vấn đề thực tế |
|---|---|---|---|
| Hành lang dọc một bên nhà ống | Nhà phố mặt tiền 4–5 m, sâu 15–25 m | Khí đi thẳng từ trước ra sau, phòng sau "đói khí" | Phòng giữa tối, gió lùa, đi xa mới tới bếp |
| Hành lang giữa, phòng hai bên | Nhà ống rộng, nhà nghỉ cải tạo, biệt thự hai dãy | Cửa phòng hai bên dễ đối nhau, khí bị kẹp giữa | Hoàn toàn không có sáng tự nhiên nếu không có giếng trời |
| Hành lang trong căn hộ | Căn hộ ba phòng ngủ, lối từ cửa vào phòng ngủ | Lối vào đâm thẳng tới cửa phòng cuối | Hẹp, chỉ có đèn trần, đồ đạc dễ để vướng |
| Hiên dọc nhà cấp 4 | Nhà ở quê, nhà vườn, nhà ba gian có hiên | Ít bị coi nặng vì mở ra sân | Mưa hắt, nắng chiều, trơn trượt khi rêu |
| Hành lang tầng trên nối các phòng ngủ | Nhà ống ba bốn tầng | Đầu hành lang là cầu thang, cuối là phòng | Tối, nóng mái, nhiều cửa cùng mở về một phía |
Nếu nhà bạn có hai dạng cùng lúc, chẳng hạn hành lang dọc ở tầng trệt và hành lang giữa ở tầng trên, nên xử lý riêng từng tầng. Mỗi tầng có nguồn sáng và cách dùng khác nhau, áp chung một giải pháp thường không hợp.
Lý do thực tế đứng sau lời khuyên
Gió lùa mạnh. Một lối đi thẳng và hẹp nối hai đầu nhà hoạt động như ống dẫn gió. Khi mở cửa trước và cửa sau cùng lúc, gió chạy rất nhanh qua hành lang, cuốn bụi, đóng sầm cửa phòng. Hình ảnh "khí chạy nhanh" trùng với cảm giác này.
Thiếu sáng ở đoạn giữa. Hành lang dài thường chỉ có sáng ở hai đầu. Đoạn giữa tối, ban ngày cũng phải bật đèn. Người đi qua chỗ tối liên tục dễ thấy nặng nề, đây là điều phong thủy diễn đạt bằng chữ "âm" quá nhiều.
Tiếng vọng và tiếng bước chân. Tường song song, sàn cứng, không đồ vải khiến âm thanh dội qua lại. Người ở phòng hai bên nghe rõ tiếng đi lại, tiếng cửa. Cảm giác bị làm phiền này khớp với lời dặn phòng ngủ không nên nằm ngay đầu dòng đi.
Đơn điệu và cảm giác xa. Một đường thẳng không có điểm nhấn khiến quãng đi có vẻ dài hơn thực tế. Người già, trẻ nhỏ đi ban đêm dễ thấy ngại. Chia nhịp làm quãng đường "ngắn lại" trong cảm nhận.
An toàn khi chạy nhảy. Trẻ con thích chạy dọc hành lang dài, va vào cánh cửa vừa mở ra từ phòng bên. Sàn trơn ở cuối hành lang gần nhà vệ sinh là chỗ ngã thường gặp.
Chia nhịp hành lang dài từng bước
Chia nhịp không có nghĩa là chất đầy đồ. Mục tiêu là tạo vài điểm dừng mắt, để người đi có cảm giác qua từng đoạn ngắn, đồng thời giữ lối đi thông thoáng. Bạn có thể làm theo thứ tự sau, dừng ở bước nào thấy đủ.
- Đo chiều rộng thông thuỷ và đánh dấu các cánh cửa mở ra hành lang. Phần chừa cho đi lại nên giữ ít nhất khoảng 0,9 m; nhà có người dùng xe lăn hay khung tập đi cần rộng hơn.
- Chia hành lang thành hai ba đoạn theo vị trí cửa phòng. Mỗi đoạn có một điểm nhấn riêng, thường đặt ở khoảng tường trống giữa hai cửa.
- Dùng ánh sáng trước tiên: đèn tường hoặc đèn hắt đặt cách quãng tạo các vùng sáng nối nhau, đỡ tốn hơn một dãy đèn trần đều tăm tắp và tạo nhịp rõ hơn.
- Thêm một tấm thảm dài vừa lòng hành lang hoặc hai tấm ngắn đặt so le. Thảm giảm tiếng bước chân và báo cho mắt rằng đây là một đoạn mới. Chọn loại có đế chống trượt.
- Treo tranh hoặc ảnh ở khoảng tường giữa, chiều cao ngang tầm mắt. Tranh phong cảnh có chiều sâu giúp hành lang hẹp đỡ bí; tránh treo quá nhiều khung nhỏ dày đặc.
- Nếu hành lang đủ rộng, làm một khung vòm, ô dầm hoặc đổi màu trần ở đoạn giữa. Đây là cách các nhà truyền thống vẫn dùng: qua mỗi lớp cửa, lớp vòm là qua một không gian.
- Cuối hành lang đặt một điểm dừng mắt dễ chịu: một chậu cây nếu có sáng, một bức tranh, một kệ thấp. Tránh để cuối hành lang là bức tường trống trơn hay cửa nhà vệ sinh mở toang.
Làm xong, hãy đi thử vào buổi tối với đèn ngủ. Nếu không vấp, không phải với tay tìm công tắc, không có cánh cửa nào đập vào người đi ngang, phần chia nhịp đã ổn.
Những thứ nên tránh trên hành lang dài
Một số thói quen làm hành lang dài khó chịu hơn, và cũng là những điều phong thủy hay dặn tránh. Phần lớn có lý do thực tế rõ ràng.
- Gương lớn ở cuối hành lang đối thẳng lối vào: phong thủy cho rằng gương đẩy khí ngược lại; thực tế người đi tới dễ giật mình vì thấy bóng người, ban đêm còn bị loá đèn.
- Tủ giày, thùng đồ, xe đạp xếp dọc tường: lối đi hẹp lại, khí bị coi là tắc, còn thực tế là vướng chân và cản đường thoát khi có sự cố.
- Dãy đèn trần đều nhau, cùng một màu ánh sáng trắng gắt: làm hành lang giống hành lang bệnh viện, càng nhấn mạnh cảm giác dài và lạnh.
- Để cửa trước và cửa sau mở thông nhau cả ngày: gió lùa, bụi, cửa phòng đập; nếu muốn thông gió, nên mở cửa sổ các phòng xen kẽ thay vì mở thẳng hai đầu.
- Đồ trang trí có cạnh sắc, kệ nhô ra ngang tầm hông: trẻ nhỏ chạy qua dễ va; nếu muốn có kệ, chọn kệ nông, bo góc.
- Cây lớn cần nhiều nắng đặt ở đoạn tối: cây yếu dần, lá úa; phong thủy cũng coi cây héo là điều nên tránh. Đoạn tối hợp với tranh, đèn hơn là cây.
Đầu và cuối hành lang: chỗ hay bị hỏi nhất
Hành lang thường bắt đầu ở cửa chính hoặc chân cầu thang và kết thúc ở một cửa phòng, một ô cửa sổ hay nhà vệ sinh. Theo quan niệm, đầu và cuối là hai chỗ khí vào và dừng lại, nên được chú ý hơn đoạn giữa. Cuối hành lang là cửa phòng ngủ bị coi là phòng đó chịu dòng đi thẳng vào; cuối hành lang là nhà vệ sinh bị coi là khí trôi về chỗ ô uế. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Về mặt thực tế, phòng ngủ cuối hành lang hay bị ánh đèn hành lang chiếu vào khe cửa và nghe tiếng đi lại; nhà vệ sinh cuối hành lang mở cửa thì mùi và hơi ẩm lan ra cả lối đi. Cách xử lý đơn giản: lắp cửa tự đóng hoặc bản lề giảm chấn cho nhà vệ sinh, giữ quạt hút chạy, đặt một tấm rèm hoặc vách lửng trước cửa phòng ngủ cuối nếu có chỗ. Nhiều nhà dời cửa phòng sang mặt bên của đoạn cuối, để cửa không còn nằm thẳng trục hành lang.
Nếu cuối hành lang là cửa sổ lớn nhìn ra ngoài, đó thường là điểm cộng vì mang ánh sáng vào. Người theo phong thủy lo khí thoát ra cửa sổ thì có thể đặt một chậu cây, một rèm voan hay một kệ thấp trước cửa sổ. Như vậy hành lang vẫn sáng, mắt có chỗ dừng, mà không cần bít cửa sổ đi.
Ví dụ giả định: nhà ống 4 m x 20 m ở Cần Thơ
Ví dụ giả định: một gia đình ở Cần Thơ có căn nhà ống mặt tiền 4 m, sâu 20 m. Tầng trệt gồm phòng khách phía trước, một phòng ngủ ở giữa, bếp và nhà vệ sinh ở sau. Lối đi dọc tường trái chạy suốt từ cửa chính tới cửa sau, dài gần 14 m, rộng 1 m. Ban ngày đoạn giữa phải bật đèn, gió mở cửa sau là lùa thẳng ra trước, cửa phòng ngủ thường xuyên đập.
Gia đình không muốn đập tường. Họ làm như sau: thay dãy ba đèn ốp trần bằng bốn đèn tường ánh vàng, đặt ở các khoảng giữa cửa; trải hai tấm thảm dài so le; treo một bức tranh phong cảnh sông nước ngay khoảng tường đối diện cửa phòng ngủ; đổi cửa sau sang loại có ô thoáng phía trên, chỉ mở hẳn khi cần. Ở khoảng giữa phòng khách và phòng ngủ, họ làm một khung gỗ nhẹ ốp quanh lối đi như một lớp cửa không cánh.
Sau vài tuần, chuyện gió đập cửa gần như hết, hành lang không còn cảm giác như ống dẫn, và người lớn tuổi trong nhà dễ đi ban đêm hơn. Theo cách nói phong thủy, khí đã được làm chậm lại; theo cách nói kiến trúc, lối đi đã được chia thành các đoạn có nhịp. Hai cách nói dẫn về cùng một kết quả mà không tốn công sửa kết cấu.
Câu hỏi thường gặp
Hành lang dài bao nhiêu mét thì bị coi là dài theo phong thủy?
Không có con số thống nhất giữa các sách. Thường người ta xét tương quan: hành lang chiếm gần hết chiều sâu nhà, thẳng một mạch, không có điểm dừng thì bị coi là dài. Với nhà ống sâu trên 15 m, lối đi dọc thường rơi vào trường hợp này.
Hành lang dài có nên đặt gương để trông rộng hơn không?
Có thể đặt gương ở tường bên, song song lối đi, để hành lang hẹp trông rộng ra. Nên tránh gương lớn ở cuối hành lang đối thẳng lối vào, vì quan niệm cho rằng gương đẩy khí ngược lại và thực tế dễ gây giật mình, loá đèn.
Có cần đập tường để làm hành lang cong cho hợp phong thủy không?
Không cần. Hầu hết các cách chia nhịp như đèn tường, thảm, tranh, khung vòm nhẹ đã đủ làm dòng đi chậm lại trong cảm nhận. Mọi việc đập tường, đổi kết cấu đều phải theo tư vấn kỹ thuật và quy định xây dựng, phong thủy không thay được những điều đó.
Hành lang tầng trên nối nhiều phòng ngủ nên xử lý thế nào?
Ưu tiên giảm tiếng ồn và ánh sáng lọt vào phòng: thảm, đèn ngủ cảm biến ánh sáng thấp, cửa phòng có gioăng. Nếu cửa các phòng nằm đối nhau, có thể lệch vị trí treo đồ trang trí để mắt không bị kéo thẳng từ cửa này sang cửa kia.
Đặt cây trong hành lang dài có tốt không?
Cây giúp chia nhịp và làm mềm không gian, nhưng chỉ hợp ở đoạn có ánh sáng tự nhiên. Đoạn tối nên dùng tranh, đèn hoặc cây giả chất lượng tốt. Cây héo úa trong hành lang tối vừa xấu mắt vừa bị phong thủy coi là điều nên tránh.
Hành lang dài dẫn thẳng ra cửa sau có cần bịt cửa sau không?
Không nhất thiết. Bạn có thể giữ cửa sau để thông gió, lấy sáng và làm lối thoát, chỉ cần tránh mở thông hai đầu suốt ngày. Đặt một tấm bình phong, chậu cây hay rèm trước cửa sau là đủ cắt trục nhìn thẳng mà vẫn dùng được cửa.