Phong thủy coi hành lang tối quanh năm là chỗ âm quá thịnh, nên khuyên làm cho sáng và thông; cách làm hợp lý nhất là mượn ánh sáng từ các phòng bên cạnh hoặc từ mái, sau đó mới dùng màu tường sáng, gương đặt đúng chỗ và đèn có ánh sáng ấm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng ai từng sống trong căn nhà có lối đi tối om giữa nhà đều hiểu cảm giác ngột ngạt mà lời khuyên ấy muốn tránh.
Bài trước về hành lang dài đã nói chuyện chia nhịp lối đi. Bài này tập trung vào một vấn đề hẹp hơn: hành lang nằm kẹp giữa các phòng, không có cửa sổ nào mở ra ngoài, thường gặp ở căn hộ chung cư, nhà ống xây kín hai bên và nhà cải tạo chia thêm phòng. Bạn sẽ thấy cách lấy sáng theo thứ tự từ tốn ít đến tốn nhiều.
Âm dương và hành lang tối: quan niệm nói gì
Âm dương là cặp khái niệm nền của phong thủy. Sáng, ấm, động thuộc dương; tối, lạnh, tĩnh thuộc âm. Một ngôi nhà được coi là cân bằng khi các chỗ sinh hoạt đủ sáng, chỗ ngủ đủ tối và tĩnh. Hành lang là chỗ đi lại, tức là chỗ động, nên theo cách nghĩ này nó cần thiên về dương. Một hành lang tối như hang, lạnh và ẩm bị coi là âm khí tụ lại giữa nhà.
Nhiều sách phong thủy hiện đại còn nói rằng khí đi qua chỗ tối thì yếu đi trước khi tới các phòng phía trong. Diễn đạt khác đi, người đi qua chỗ tối nhiều lần trong ngày dễ có cảm giác nặng nề, và các phòng phía sau hành lang tối thường cũng thiếu sáng. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Đối chiếu với thực tế, hành lang tối thường đi kèm thông gió kém, mùi đọng lại từ bếp hoặc nhà vệ sinh, độ ẩm cao vào mùa nồm. Ban đêm, người già và trẻ nhỏ đi qua chỗ tối dễ vấp. Vì vậy dù bạn có tin chuyện âm dương hay không, làm sáng hành lang vẫn là việc đáng làm.
Các cách mượn ánh sáng tự nhiên, xếp từ dễ đến khó
Ánh sáng tự nhiên luôn tốt hơn đèn, cả theo quan niệm lẫn theo cảm nhận. Hành lang không có cửa sổ vẫn có thể mượn sáng từ các phòng bên cạnh hoặc từ mái. Bảng dưới xếp các cách theo mức độ can thiệp.
| Cách làm | Mức can thiệp | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Để cửa phòng có cửa sổ mở trong giờ ban ngày | Không tốn gì | Mọi nhà | Cần chặn cửa để không đập khi gió |
| Thay cánh cửa gỗ đặc bằng cửa có ô kính mờ | Thay cửa | Phòng làm việc, phòng khách, bếp | Phòng ngủ chọn kính mờ, ô kính phía trên |
| Làm ô kính hoặc ô thoáng phía trên khung cửa | Sửa khung cửa | Nhà có trần cao | Giữ được riêng tư vì ô nằm trên tầm mắt |
| Vách ngăn kính mờ hoặc gạch kính thay một đoạn tường | Sửa tường không chịu lực | Nhà cải tạo | Phải xác định tường không chịu lực trước |
| Ống dẫn sáng từ mái xuống | Khoan mái và trần | Tầng trên cùng nhà phố | Cần thợ có kinh nghiệm chống dột |
| Giếng trời hoặc ô lấy sáng trên mái | Sửa kết cấu | Nhà ống sâu, khi đại tu | Thuộc nhóm sửa lớn, cần thiết kế và thủ tục |
Với căn hộ chung cư, các cách can thiệp vào mái hay kết cấu thường không làm được. Khi đó tập trung vào cửa có ô kính, vách kính mờ ở tường ngăn nhẹ (nếu ban quản lý cho phép) và chiếu sáng nhân tạo.
Màu tường, màu sàn và gương: làm hành lang sáng lên mà không cần thêm đèn
Tường màu sáng, hơi ấm. Trắng ngà, kem, be nhạt, xám ấm phản xạ ánh sáng tốt hơn nhiều so với màu đậm. Theo cách nói ngũ hành, các màu đất nhạt cũng được coi là ổn định, ít xung với phương vị nào. Tránh trắng lạnh xanh, vì dưới đèn trắng trông như hành lang bệnh viện.
Trần sáng hơn tường. Trần trắng hoặc sáng hơn tường một bậc giúp ánh sáng dội xuống đều. Trần sơn tối làm hành lang thấp và bí, phong thủy cũng hay dặn tránh trần nặng nề đè trên lối đi.
Sàn vừa phải, không quá bóng. Sàn sáng màu giúp sáng lên, nhưng sàn quá bóng sẽ loá đèn và trơn khi ướt. Gỗ màu sồi nhạt, gạch men mờ là lựa chọn hợp lý cho lối đi.
Gương đặt song song, không đặt chắn đầu. Một tấm gương dọc tường bên phản chiếu ánh sáng từ cửa phòng đối diện, làm hành lang hẹp trông rộng gấp đôi. Đừng đặt gương ở cuối hành lang đối thẳng người đi tới; phong thủy cho rằng gương đẩy khí ngược, thực tế thì dễ giật mình.
Tranh có nền sáng. Tranh phong cảnh nền sáng, có đường chân trời xa tạo cảm giác như mở thêm một ô cửa sổ. Tránh tranh tông tối, khung dày ở lối đi vốn đã tối.
Chọn đèn cho hành lang không có ánh sáng tự nhiên
Đèn là nguồn sáng chính của hành lang không cửa sổ, nên cần chọn kỹ hơn những chỗ khác. Vài nguyên tắc dưới đây vừa hợp với lời khuyên phong thủy về ánh sáng ấm, vừa đúng với kỹ thuật chiếu sáng nhà ở.
- Nhiệt độ màu ánh sáng ấm hoặc trung tính, khoảng 2.700–4.000 K. Ánh sáng ấm dễ chịu hơn vào buổi tối; trung tính hợp với hành lang dùng nhiều ban ngày.
- Chỉ số hoàn màu (CRI) từ 80 trở lên để màu tường, màu tranh không bị xỉn, da người không tái.
- Kết hợp đèn trần với đèn hắt tường hoặc đèn rọi tranh. Ánh sáng chiếu lên tường làm hành lang rộng ra trong cảm nhận, tốt hơn chỉ có ánh sáng rọi thẳng xuống sàn.
- Lắp đèn chân tường hoặc đèn cảm biến chuyển động mức sáng thấp cho ban đêm, để người dậy đi vệ sinh không phải bật đèn chói.
- Công tắc hai đầu (công tắc đảo chiều) để bật ở đầu này, tắt ở đầu kia, không phải đi trong tối tìm công tắc.
- Theo quan niệm, đèn hỏng nên thay ngay vì bóng đèn tắt bị coi là chỗ khí suy. Thực tế, một bóng hỏng tạo một đoạn tối ngay giữa lối đi, dễ vấp.
Những lỗi hay gặp khi cố làm sáng hành lang
Khi thấy hành lang tối, nhiều người xử lý vội và lại sinh ra vấn đề mới. Dưới đây là các lỗi hay gặp, kèm lý do nên tránh, để bạn khỏi tốn công làm hai lần.
- Lắp thật nhiều đèn công suất lớn, ánh sáng trắng gắt: hành lang sáng nhưng chói, ban đêm đi qua bị loá, ánh sáng lọt vào khe cửa phòng ngủ làm khó ngủ.
- Dán giấy dán tường bóng hoặc ốp gạch men bóng toàn bộ tường: phản chiếu bóng đèn thành từng đốm sáng loá, lại dễ đọng hơi nước vào mùa nồm.
- Đặt nhiều gương đối nhau hai bên tường: tạo hiệu ứng hành lang vô tận, nhiều người thấy chóng mặt; phong thủy cũng không ưa gương đối gương.
- Tự ý đục tường để làm ô kính mà chưa xác định tường đó có chịu lực, có đi đường điện, ống nước bên trong hay không.
- Thay cửa phòng ngủ bằng kính trong suốt cho sáng: mất riêng tư, ban đêm đèn hành lang chiếu thẳng vào giường; nếu muốn mượn sáng, dùng kính mờ và đặt ô kính phía trên.
- Sơn trắng lạnh toàn bộ, kể cả trần và sàn: sáng nhưng lạnh lẽo, thiếu điểm dừng mắt; nên giữ một chút màu ấm ở tường hoặc đồ gỗ.
- Chỉ lo ánh sáng mà quên thông gió: hành lang sáng sủa nhưng ngột ngạt, mùi bếp và nhà vệ sinh vẫn đọng lại.
Nguyên tắc chung là thêm từ từ: làm một hai thay đổi, sống thử vài tuần, thấy còn thiếu mới làm tiếp. Cách này vừa đỡ tốn kém vừa tránh được việc sửa đi sửa lại.
Thông gió cho hành lang kín
Hành lang không có cửa sổ thường cũng không có gió. Mùi nấu ăn từ bếp, mùi ẩm từ nhà vệ sinh dồn vào đây và ở lại. Phong thủy gọi đó là khí trệ; thực tế là không khí không được thay. Một hành lang sáng đèn nhưng ngột ngạt vẫn không dễ chịu.
Cách đơn giản nhất là để không khí đi xuyên: mở cửa sổ ở hai phòng nằm hai đầu hành lang, khép hờ cửa các phòng giữa, gió sẽ đi qua lối đi. Nếu cửa phòng ngủ cần đóng, có thể làm khe hở dưới cánh cửa hoặc ô lá sách trên cửa để không khí vẫn lưu thông mà không lộ ánh sáng, tiếng động quá nhiều.
Ở nhà vệ sinh mở ra hành lang, quạt hút phải chạy đủ lâu sau khi tắm. Bếp gần hành lang nên có máy hút mùi thoát ra ngoài, không phải loại chỉ lọc rồi thổi lại. Mùa nồm, một máy hút ẩm nhỏ đặt ở hành lang giúp sàn bớt đọng nước. Những việc này đều nằm ngoài sách cổ, nhưng chính là cách làm cho khí trong nhà lưu thông theo nghĩa đen.
Ví dụ giả định: căn hộ ba phòng ngủ ở Hà Nội
Ví dụ giả định: một căn hộ ba phòng ngủ ở Hà Nội có hành lang dài khoảng 6 m nối phòng khách với ba phòng ngủ và một nhà vệ sinh. Hành lang không có cửa sổ, tường sơn ghi đậm, cửa gỗ đặc, chỉ một đèn ốp trần ánh sáng trắng. Ban ngày đi qua vẫn phải bật đèn, mùa nồm sàn hay ướt.
Gia chủ thay cửa phòng làm việc ở cuối hành lang bằng cửa có ô kính mờ lớn, để ánh sáng cửa sổ phòng đó tràn ra lối đi. Hai phòng ngủ giữ cửa gỗ nhưng làm ô kính mờ phía trên khung. Tường sơn lại màu kem ấm, trần trắng. Đèn ốp trần đổi sang ba đèn âm trần ánh sáng trung tính và một đèn rọi tranh. Một gương dài đặt ở tường bên, đối diện cửa phòng làm việc.
Kết quả là ban ngày hành lang đủ sáng để đi lại không bật đèn, buổi tối ánh sáng dịu hơn. Gia chủ đặt thêm một máy hút ẩm nhỏ cho mùa nồm. Theo phong thủy, lối đi đã chuyển từ âm sang hài hoà hơn; theo người ở, đơn giản là bớt ngột ngạt. Ví dụ không có thay đổi kết cấu nào, phù hợp với căn hộ chung cư.
Câu hỏi thường gặp
Hành lang tối có nên để đèn sáng suốt ngày đêm không?
Không cần. Để đèn sáng liên tục tốn điện và không làm hành lang dễ chịu hơn bao nhiêu. Nên ưu tiên mượn ánh sáng tự nhiên ban ngày, buổi tối dùng đèn bình thường, ban đêm dùng đèn cảm biến mức sáng thấp.
Sơn hành lang màu gì để bớt tối?
Các màu sáng, hơi ấm như trắng ngà, kem, be nhạt, xám ấm phản xạ ánh sáng tốt và dễ phối. Trần nên sáng hơn tường. Tránh màu đậm như xanh đen, nâu sẫm ở hành lang không có cửa sổ.
Đặt gương ở hành lang tối có bị kiêng không?
Gương đặt ở tường bên, song song lối đi, thường không bị kiêng và giúp hành lang sáng rộng hơn. Điều nên tránh là gương lớn chắn cuối hành lang đối thẳng người đi tới hoặc đối thẳng cửa phòng ngủ.
Ống dẫn sáng có dùng được cho nhà nhiều tầng không?
Ống dẫn sáng hiệu quả nhất ở tầng ngay dưới mái. Với tầng thấp hơn, ống phải đi xuyên nhiều sàn nên khó làm và ánh sáng giảm đi đáng kể. Nhà nhiều tầng thường dùng giếng trời hoặc mượn sáng từ phòng bên cạnh.
Có cần đặt cây trong hành lang tối cho hợp phong thủy không?
Không bắt buộc. Cây thật cần ánh sáng, đặt ở hành lang tối dễ héo, mà cây héo lại bị coi là điều nên tránh. Nếu muốn có màu xanh, chọn cây chịu bóng và luân phiên mang ra chỗ sáng, hoặc dùng tranh phong cảnh.
Hành lang tối có ảnh hưởng tới sức khoẻ không?
Bản thân bóng tối không gây bệnh, nhưng hành lang tối thường đi kèm thông gió kém và ẩm, dễ sinh nấm mốc, mùi. Ban đêm, chỗ tối dễ vấp ngã với người già. Làm sáng và thông gió giải quyết được phần lớn những điều này.