Giờ khai trương theo tục thường chọn trong các giờ hoàng đạo của ngày; mỗi ngày có sáu giờ hoàng đạo, trong đó thường có hai đến năm giờ rơi vào ban ngày tuỳ chi của ngày. Ví dụ ngày Tý và ngày Ngọ có giờ Mão (5–7 giờ), Ngọ (11–13 giờ), Thân (15–17 giờ), Dậu (17–19 giờ) là hoàng đạo ban ngày. Việc còn lại là chọn trong số đó giờ nào khớp với lúc khách của bạn thật sự có mặt.
Bài này đưa bảng giờ hoàng đạo ban ngày theo sáu nhóm ngày, rồi đi qua cách khớp với nhịp khách của từng loại cửa hàng: quán ăn sáng, cửa hàng bán lẻ, quán cà phê, quán ăn tối. Phong thủy chọn giờ là một tập quán văn hoá; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, còn giờ khách đến thì là chuyện ai mở cửa hàng cũng phải tính.
Canh giờ và giờ hoàng đạo hiểu nhanh
Lịch cổ chia một ngày đêm thành mười hai canh giờ, mỗi canh hai tiếng đồng hồ, đặt tên theo mười hai địa chi. Giờ Tý từ 23 giờ đến 1 giờ, giờ Sửu từ 1 đến 3 giờ, cứ thế đến giờ Hợi từ 21 đến 23 giờ. Ban ngày, tính từ lúc trời rạng, lần lượt là Mão (5–7), Thìn (7–9), Tỵ (9–11), Ngọ (11–13), Mùi (13–15), Thân (15–17), Dậu (17–19).
Mười hai canh giờ lại được gán với mười hai vị thần theo một vòng cố định: Thanh Long, Minh Đường, Thiên Hình, Chu Tước, Kim Quỹ, Bảo Quang, Bạch Hổ, Ngọc Đường, Thiên Lao, Huyền Vũ, Tư Mệnh, Câu Trần. Sáu vị Thanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Bảo Quang, Ngọc Đường, Tư Mệnh được coi là hoàng đạo; sáu vị còn lại là hắc đạo. Điểm bắt đầu của vòng tuỳ theo chi của ngày, nên mỗi nhóm ngày có bộ giờ hoàng đạo khác nhau.
Một chi tiết nhỏ: canh giờ trong sách cổ tính theo mặt trời tại chỗ, còn lịch hiện nay ghi theo giờ đồng hồ. Ở Việt Nam độ lệch này từ vài phút đến khoảng nửa tiếng tuỳ nơi và tuỳ mùa, nên đa số người theo tục không bận tâm, chỉ tránh làm lễ sát ranh giới giữa hai canh giờ.
Giờ hoàng đạo ban ngày theo chi của ngày
Bảng chỉ liệt kê các giờ hoàng đạo từ giờ Dần (3–5 giờ) đến giờ Dậu (17–19 giờ), là khung mà phần lớn cửa hàng có thể làm lễ. Muốn biết chi của ngày, xem can chi ghi trên lịch.
| Ngày có chi | Giờ hoàng đạo ban ngày | Khung đồng hồ tương ứng |
|---|---|---|
| Tý, Ngọ | Mão, Ngọ, Thân, Dậu | 5–7, 11–13, 15–17, 17–19 |
| Sửu, Mùi | Dần, Mão, Tỵ, Thân | 3–5, 5–7, 9–11, 15–17 |
| Dần, Thân | Thìn, Tỵ, Mùi | 7–9, 9–11, 13–15 |
| Mão, Dậu | Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu | 3–5, 5–7, 11–13, 13–15, 17–19 |
| Thìn, Tuất | Dần, Thìn, Tỵ, Thân, Dậu | 3–5, 7–9, 9–11, 15–17, 17–19 |
| Tỵ, Hợi | Thìn, Ngọ, Mùi | 7–9, 11–13, 13–15 |
Bảng trên tính theo quy tắc phổ biến trong lịch vạn niên. Một số lịch dùng thêm các hệ giờ khác như giờ Lý Thuần Phong, nên có thể ghi giờ tốt khác đi đôi chút.
Cách đọc bảng rất đơn giản: nhìn can chi của ngày khai trương trên lịch, lấy chữ thứ hai (chi), tìm hàng tương ứng. Ví dụ ngày Canh Thìn thì chi là Thìn, các giờ hoàng đạo ban ngày là Dần, Thìn, Tỵ, Thân, Dậu. Có thể thấy nhóm ngày Dần – Thân và Tỵ – Hợi có ít giờ đẹp ban ngày nhất, chỉ ba giờ, còn nhóm Mão – Dậu và Thìn – Tuất có tới năm giờ. Nếu cửa hàng chỉ có một khung giờ khách đông rất hẹp, đây cũng là một tiêu chí nhỏ khi chọn ngày.
Khớp giờ hoàng đạo với nhịp khách từng nghề
Quán ăn sáng, tiệm bánh mì, quán phở. Khách đến từ 6 đến 9 giờ. Nếu ngày khai trương có giờ Mão hoặc Thìn là hoàng đạo thì rất thuận: thắp hương, mở cửa đầu giờ và bán ngay. Nếu không, nhiều chủ quán làm lễ thật sớm trong giờ Dần rồi mở bán đúng giờ quen thuộc.
Cửa hàng bán lẻ, tạp hoá, cửa hàng thời trang. Khách bắt đầu ghé từ khoảng 8 giờ. Giờ Thìn và Tỵ là khung hay được chọn nhất vì trời đã sáng rõ, người đến chúc mừng dễ sắp xếp, mà vẫn còn cả ngày để bán.
Quán cà phê, trà sữa. Tuỳ vị trí: gần văn phòng thì đông buổi sáng, gần trường học thì đông chiều. Có quán chọn làm lễ giờ Thìn rồi chạy chương trình khai trương vào giờ Thân, giờ Dậu khi học sinh tan học.
Quán nhậu, quán nướng, nhà hàng buổi tối. Khách đông từ 17 giờ. Ngày có giờ Dậu là hoàng đạo sẽ rất khớp. Nếu không, có thể làm lễ vào giờ hoàng đạo buổi chiều, sau đó mở bán theo giờ tối như dự kiến.
Văn phòng, phòng khám, cửa hàng dịch vụ hẹn trước. Khách đến theo lịch hẹn nên giờ lễ không cần trùng giờ khách. Thường chọn giờ hoàng đạo buổi sáng để nhân viên đủ mặt và còn thời gian đón đối tác.
Chọn giờ khai trương từng bước
Ví dụ giả định: một cửa hàng văn phòng phẩm gần trường ở Thanh Hoá, đã chọn được ngày khai trương là ngày Dần. Các bước chọn giờ:
- Xem bảng: ngày Dần có giờ hoàng đạo ban ngày là Thìn (7–9), Tỵ (9–11), Mùi (13–15).
- Xác định giờ khách chính: phụ huynh đưa con đi học khoảng 6 giờ 30 đến 7 giờ 15, học sinh tan trường khoảng 11 giờ và 16 giờ 30.
- Đối chiếu: giờ Thìn bắt đầu lúc 7 giờ, ngay sau đợt đưa con đi học. Có thể làm lễ đầu giờ Thìn, mở cửa đón luôn lượt phụ huynh quay về.
- Chuẩn bị lễ và sắp đặt cửa hàng xong trước 6 giờ 45 để không phải làm vội.
- Báo giờ cho người thân, bạn bè đến chúc mừng: hẹn từ 7 giờ đến 8 giờ, tránh để khách đến lúc đường đông.
- Giữ giờ Tỵ làm phương án dự phòng nếu buổi sáng có việc phát sinh, ví dụ hàng giao trễ hoặc trời mưa lớn.
Cách làm này cho thấy giờ hoàng đạo hiếm khi mâu thuẫn hoàn toàn với giờ kinh doanh: hầu như ngày nào cũng có ít nhất một giờ ban ngày dùng được.
Xếp các phần của buổi lễ trong một canh giờ
Một canh giờ dài hai tiếng, đủ cho hầu hết buổi khai trương cỡ vừa. Nhiều gia đình xếp các phần theo thứ tự dưới đây, để phần quan trọng nhất rơi vào đầu canh giờ và phần đón khách kéo dài thoải mái:
- Dọn và bày mâm lễ xong trước khi canh giờ bắt đầu khoảng nửa tiếng. Thắp hương không nên làm lúc mâm còn đang bày dở.
- Đầu canh giờ: chủ tiệm thắp hương, khấn theo bài gia đình quen dùng. Đây là thời điểm nhiều người coi là "giờ khai trương" chính thức.
- Ngay sau đó: mở cửa, kéo rèm, bật đèn biển hiệu. Nếu có cắt băng hay múa lân, xếp vào khoảng này để khách mời còn đủ mặt.
- Bán món hàng đầu tiên: người theo tục thường nhờ người thân hoặc khách quen có tuổi hợp mua món mở hàng.
- Phần còn lại của canh giờ dành cho đón khách, chụp ảnh, chương trình ưu đãi.
- Hạ lễ sau khi hương tàn, thường trong cùng buổi. Đồ lễ chia cho nhân viên và khách thân thiết.
Nếu buổi lễ nhỏ, cả trình tự trên chỉ mất ba mươi đến bốn mươi phút. Không cần kéo dài hết canh giờ, cũng không cần ép mọi việc vào đúng phút đầu tiên. Với đoàn lân hay ban nhạc thuê ngoài, nên hẹn họ đến sớm hơn giờ biểu diễn mười lăm phút, vì xe dừng đỗ ở phố đông thường mất thời gian hơn dự tính.
Khi giờ đẹp rơi vào lúc vắng hoặc lúc không tiện
Trường hợp hay gặp nhất là ngày chỉ có giờ hoàng đạo vào sáng sớm, trong khi cửa hàng là quán nhậu hoặc tiệm spa mở cửa muộn. Cách phổ biến là tách hai việc: làm lễ ngắn trong giờ hoàng đạo, chủ tiệm và một hai người thân dự, sau đó đóng cửa chuẩn bị tiếp và chính thức mở bán theo giờ quen của nghề. Nhiều gia đình coi thời điểm thắp hương mới là "giờ khai trương", còn giờ đón khách là chuyện vận hành.
Trường hợp ngược lại là giờ hoàng đạo rơi vào trưa nắng gắt, chẳng hạn giờ Ngọ hoặc Mùi giữa mùa hè ở Tây Ninh hay Đồng Nai. Lễ ngoài trời lúc này vừa mệt cho khách mời, vừa dễ làm hoa, bánh trên mâm héo, chảy. Nếu vẫn chọn giờ này, nên làm lễ trong nhà, rút ngắn phần nghi thức và mời khách vào chỗ có mái che.
Còn khi trời mưa đúng giờ đã chọn, không có lý do gì phải đổi ngày. Nhiều người còn coi mưa là điềm tốt theo nghĩa "tiền vô như nước". Việc cần làm là có sẵn bạt, thảm chống trơn ở cửa và chỗ để áo mưa cho khách.
Giờ khai trương và những lời khuyên nên nghe có chọn lọc
Quanh chuyện giờ khai trương có nhiều lời khuyên thêm thắt: phải mở cửa đúng phút thứ mấy, phải thắp hương trước khi mặt trời mọc, phải bán món đầu tiên trong vòng mười lăm phút. Các chi tiết này không có trong phần lý thuyết về giờ hoàng đạo; chúng là thói quen của từng gia đình hoặc từng người xem, có thể theo nếu thấy thoải mái, không theo cũng không sao.
Một tiêu chí thực tế nên giữ là sự đúng giờ. Khi đã báo giờ cho khách mời, nhân viên, đoàn lân hay người giao hoa, giữ đúng giờ là cách tôn trọng họ. Đổi giờ vào phút chót vì một lời khuyên mới thường gây nhiều phiền phức hơn lợi ích tinh thần nó mang lại.
Cuối cùng, giờ khai trương chỉ là điểm khởi đầu. Những gì xảy ra trong mấy tuần sau, từ chất lượng hàng đến cách nhân viên tiếp khách, mới quyết định cửa hàng có được khách nhớ hay không. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và nó nên đứng đúng chỗ của nó trong toàn bộ việc chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp
Một ngày có bao nhiêu giờ hoàng đạo?
Mỗi ngày có sáu giờ hoàng đạo và sáu giờ hắc đạo trong mười hai canh giờ. Số giờ hoàng đạo rơi vào ban ngày thay đổi theo chi của ngày, thường từ ba đến năm giờ trong khoảng 3 giờ đến 19 giờ.
Giờ hoàng đạo tính theo giờ đồng hồ hay giờ mặt trời?
Sách cổ tính theo mặt trời tại chỗ. Lịch hiện nay ghi theo giờ đồng hồ cho tiện; ở Việt Nam độ lệch không lớn, nên đa số người chỉ tránh làm lễ sát ranh giới giữa hai canh giờ.
Có cần chọn giờ khai trương hợp tuổi chủ không?
Một số người tránh giờ có chi xung với tuổi chủ, ví dụ người tuổi Tý tránh giờ Ngọ. Đây là lớp lọc thêm, không bắt buộc. Nếu áp dụng mà không còn giờ nào thuận tiện, có thể bỏ qua.
Khai trương buổi tối có được không?
Được. Không có quy định nào cấm khai trương buổi tối. Quán ăn tối, quán nhậu, cửa hàng ở phố đi bộ thường khai trương chiều tối. Người theo tục sẽ chọn giờ Dậu nếu đó là giờ hoàng đạo của ngày.
Làm lễ giờ hoàng đạo rồi mở bán giờ khác có sao không?
Không sao. Nhiều cửa hàng làm như vậy: thắp hương trong giờ đẹp, mở bán theo giờ khách đến. Đây là cách dung hoà phổ biến giữa tập quán và nhu cầu kinh doanh.