Tài vị phòng khách, hay "góc tài lộc", theo cách phổ biến nhất là góc nằm chéo đối diện với cửa chính khi bạn đứng ở cửa nhìn vào. Cửa mở lệch về bên trái thì tài vị ở góc trong cùng bên phải, cửa lệch phải thì ở góc trong cùng bên trái, cửa nằm giữa thì hai góc trong cùng đều được tính.
Đó là cách gọi là minh tài vị, dựa trên hình thế. Ngoài ra còn những cách tính theo hướng nhà và theo sao, cho ra vị trí khác. Bài này giải thích cả ba, lý do thực tế khiến góc chéo cửa được chú ý, nên bày và nên tránh gì ở đó. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người: không góc nào tự sinh ra tiền, nhưng một góc được chăm chút thì làm phòng khách dễ chịu hơn thấy rõ.
Khái niệm tài vị từ đâu ra
Chữ "tài vị" (vị trí của tài) xuất hiện dày đặc trong sách phong thủy phổ thông tiếng Hoa và tiếng Việt vài chục năm gần đây. Khó tìm thấy nó như một mục riêng, gọi đúng tên ấy, trong các cổ thư kinh điển về dương trạch; nhiều khả năng đây là cách đóng gói lại những ý cũ về chỗ "khí tụ" trong nhà cho dễ hiểu với người đọc hiện đại. Vì vậy cách tính không thống nhất, mỗi sách một kiểu.
Các sách thường chia hai loại. Minh tài vị là vị trí nhìn thấy được, xác định bằng hình thế: góc chéo với cửa, nơi luồng khí từ cửa vào được cho là dừng lại. Ám tài vị hay chính tài vị là vị trí tính bằng lý khí: theo hướng nhà trong Bát trạch, hoặc theo sao vượng của vận trong Huyền không phi tinh. Hai loại có thể trùng nhau, nhưng thường là không.
Hiểu nguồn gốc giúp bạn đọc các lời khuyên bình thản hơn. Không có một "góc tài lộc chuẩn" duy nhất được mọi trường phái công nhận. Nếu ai đó khẳng định góc này mới đúng, góc kia sai và cần làm lễ hay mua vật phẩm để "kích", bạn đang nghe một cách diễn giải, không phải một sự thật đã kiểm chứng.
Cách xác định minh tài vị theo cửa chính, từng bước
Cách này không cần la bàn, ai cũng làm được trong năm phút. Làm với cửa chính của phòng khách, tức cửa từ ngoài vào; nếu nhà có cửa phụ thường xuyên dùng hơn, nhiều người tính theo cửa hay đi nhất.
- Đứng ngay ngưỡng cửa chính, quay mặt vào trong phòng.
- Xác định cửa nằm lệch trái, lệch phải hay ở giữa bức tường mặt tiền của phòng.
- Cửa lệch trái: tài vị là góc trong cùng phía bên phải. Cửa lệch phải: góc trong cùng phía bên trái.
- Cửa ở chính giữa: hai góc trong cùng bên trái và bên phải đều được coi là tài vị; nhiều nhà chọn góc kín hơn, ít người qua hơn.
- Cửa mở ở góc phòng: tài vị là góc xa nhất theo đường chéo.
- Kiểm tra góc vừa tìm: có phải hai bức tường đặc gặp nhau không, có cửa sổ, cửa đi hay lối đi xuyên qua không. Một "góc" bị cửa phòng ngủ chiếm mất thì theo quan niệm là tài vị "bị phá", phần sau bàn cách xử lý.
Ví dụ giả định: phòng khách căn hộ ở Đà Nẵng, cửa chính nằm sát bên trái bức tường hành lang. Đứng ở cửa nhìn vào, góc trong cùng bên phải là chỗ tường ngăn phòng ngủ gặp tường ban công. Đó là minh tài vị theo cách tính này.
Ba cách tính tài vị và chỗ khác nhau
Nếu bạn đọc nhiều nguồn và thấy mỗi nơi chỉ một góc khác nhau, gần như chắc chắn là các nguồn đang dùng những cách tính khác nhau. Bảng dưới đặt chúng cạnh nhau.
| Cách tính | Dựa vào | Cho ra | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Minh tài vị (hình thế) | Vị trí cửa chính của phòng | Góc chéo đối diện cửa | Phổ biến nhất, dễ làm, gắn với cảm nhận không gian |
| Theo Bát trạch | Hướng nhà, đôi khi cung phi chủ nhà | Một phương "tốt" như Sinh khí, tính từ tâm nhà | Cần đo hướng và đặt lưới tám phương lên mặt bằng |
| Theo Huyền không | Vận và hướng nhà, sao bay theo năm | Cung có sao vượng của vận | Thay đổi theo vận, theo năm; cần lập tinh bàn |
| Cách "theo tuổi" trên mạng | Năm sinh | Một hướng cố định cho mỗi tuổi | Không thống nhất giữa các nguồn, nên đối chiếu kỹ |
Ở nhà phố và căn hộ, cách hình thế thường được dùng nhất vì nó chỉ ra một góc cụ thể trong phòng khách. Hai cách lý khí cho ra một phương tính từ tâm nhà, có khi rơi vào bếp hoặc nhà vệ sinh chứ không phải phòng khách — khi đó lời khuyên "bày ở tài vị" không còn áp dụng được theo nghĩa đen.
Lý do thực tế khiến góc chéo cửa được coi trọng
Bỏ lớp diễn giải về khí sang một bên, góc chéo cửa có ba đặc điểm thật. Thứ nhất, đó là điểm mắt dừng lại đầu tiên khi ai đó bước vào: tầm nhìn từ cửa tự nhiên quét theo đường chéo dài nhất của phòng. Góc này gọn gàng hay bừa bộn, sáng hay tối quyết định ấn tượng đầu tiên về cả căn nhà.
Thứ hai, đó thường là góc kín và yên nhất phòng: xa cửa, có hai bức tường che, ít người đi qua. Người ngồi ở đây thấy được cửa mà không bị gió và tầm nhìn từ ngoài đường rọi thẳng vào. Đó chính là kiểu chỗ ngồi mà phong thủy gọi là có tựa, có tầm nhìn.
Thứ ba, góc trong cùng dễ bị bỏ quên: thành nơi dồn thùng carton, máy hút bụi, chồng báo cũ. Lời khuyên "giữ tài vị sạch sẽ, sáng sủa" thực chất là nhắc bạn chăm cái góc mà mọi người ít để ý nhưng khách nhìn thấy ngay. Ba lý do này đủ để bạn chăm góc đó cho tử tế, dù tin hay không tin chuyện tài lộc.
Bạn có thể tự kiểm bằng một thử nghiệm nhỏ. Mở cửa chính, bước vào như một người khách lần đầu đến chơi, dừng lại ba giây và để ý mắt mình dừng ở đâu. Với phần lớn phòng khách hình chữ nhật, mắt sẽ dừng ở vùng góc chéo. Nếu chỗ đó đang là đống đồ chưa cất, bạn vừa hiểu vì sao người xưa bảo phải giữ nó cho "sáng". Nếu mắt lại dừng ở một chỗ khác, ví dụ bức tường có tivi lớn hay khung cửa sổ đầy nắng, thì về mặt cảm nhận, đó mới là điểm nhấn thật của phòng bạn, và chăm chút nó cũng có giá trị tương tự.
Nên bày gì và tránh gì ở tài vị
Các nguồn phổ thông khá đồng thuận về nguyên tắc chung, dù khác nhau về món cụ thể. Danh sách dưới chọn những điều có thêm lý do thực tế.
- Nên sáng: một đèn cây, đèn tường hoặc đèn hắt góc. Góc sáng làm phòng trông rộng hơn và người ngồi đọc sách được.
- Nên có thứ "sống": chậu cây lá xanh to bản như trầu bà, kim tiền, phát tài là lựa chọn quen thuộc. Chọn cây hợp ánh sáng thật của góc, không phải cây "hợp phong thủy" mà héo sau một tháng.
- Có thể đặt ghế đơn hoặc sofa góc: biến góc thành chỗ ngồi đẹp nhất phòng, đúng với tinh thần "có tựa, nhìn ra cửa".
- Vật phẩm nếu thích: một món cỡ vừa, đặt trên kệ chắc hoặc tủ thấp; nếu mua, xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy và đừng tin lời hứa công dụng.
- Tránh lối đi xuyên: góc thành đường tắt sang bếp thì không còn là góc yên.
- Tránh vật nặng treo trên đầu, dầm lộ ngay trên ghế: quan niệm gọi là "đè", thực tế là cảm giác bí.
- Tránh thùng rác, giỏ đồ bẩn, máy móc ồn: ai cũng hiểu lý do.
- Tránh bày quá nhiều thứ: cóc, tỳ hưu, thuyền buồm, cây tiền chồng lên nhau làm góc rối, mất đúng cái vẻ gọn mà người ta muốn có.
Khi góc tài vị bị cửa sổ, cửa phòng hoặc cầu thang chiếm
Ở căn hộ và nhà ống, góc chéo cửa rất hay rơi đúng vào cửa ban công, cửa phòng ngủ hoặc chân cầu thang. Theo quan niệm, tài vị có cửa sổ lớn là "tài lộ ra ngoài", có cửa đi là "bị phá". Diễn giải đời thường: góc đó không phải chỗ ngồi yên được, vì gió, ánh nắng hoặc người qua lại.
Bạn có vài lựa chọn. Một là dời "điểm nhấn" sang góc trong cùng còn lại nếu nó kín hơn — nhiều sách cho phép linh hoạt như vậy khi cửa ở gần giữa. Hai là tạo một góc mới bằng nội thất: kệ sách thấp, tủ trang trí hoặc chậu cây lớn đặt vuông góc với tường, chia ra một khoảng kín cạnh cửa sổ. Ba là dùng rèm dày vừa phải cho cửa ban công để buổi chiều góc bớt nắng gắt.
Điều không nên làm là bít cửa sổ, chặn lối ban công hay chắn cửa phòng chỉ để "giữ tài". Cửa sổ là nguồn sáng và gió; lối ban công ở căn hộ cao tầng còn liên quan tới thoát nạn. Không có góc tài lộc nào đáng đổi lấy những thứ đó.
Mức tin hợp lý và chuyện tiền bạc thật
Một góc nhà gọn gàng, sáng sủa không làm thu nhập tăng lên. Thứ nó làm được là khiến không gian sống dễ chịu, khách đến có ấn tượng tốt, và với người tin, có thêm cảm giác yên tâm. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; giữ niềm tin ấy ở mức một thói quen chăm nhà là vừa vặn.
Cẩn thận với những lời mời "kích hoạt tài vị" bằng lễ cúng, bùa, hay bộ vật phẩm đắt tiền kèm lời doạ rằng không làm thì "thất thoát". Không có căn cứ nào cho những lời ấy, và khoản chi đó là khoản mất thật trong khi khoản lợi chỉ là lời hứa. Nếu muốn bày một món mang ý nghĩa may mắn, hãy coi nó như một món trang trí bạn thích ngắm mỗi ngày.
Còn chuyện tiền bạc thật của gia đình — chi tiêu, tiết kiệm, nợ nần — nằm ở sổ sách và thói quen, không ở góc phòng. Có người còn đùa rằng tài vị thật của nhà là cái ngăn kéo đựng hoá đơn: giữ nó gọn thì biết tiền đi đâu. Câu đùa ấy có lẽ đúng hơn nhiều lời đồn về góc tài lộc.
Câu hỏi thường gặp
Nhà có hai cửa vào phòng khách thì tính tài vị theo cửa nào?
Phần lớn sách tính theo cửa chính, tức cửa đón khách và có hướng nhà. Nếu cả nhà hầu như chỉ đi cửa phụ, ví dụ cửa từ gara hay cửa hông, một số người tính theo cửa đó vì luồng người qua lại thật sự đi đường ấy. Không có quy định thống nhất, bạn chọn cửa hay dùng nhất là hợp lý.
Tài vị có nhất thiết phải đặt cây xanh không?
Không bắt buộc. Cây được chuộng vì xanh, sống, dễ nhìn. Nếu góc thiếu sáng, cây sẽ héo và lại thành "đồ suy" theo chính quan niệm ấy. Một đèn đẹp, một ghế đơn hay kệ sách gọn đều là lựa chọn hợp lý cho góc ít ánh sáng tự nhiên.
Đặt bể cá ở tài vị được không?
Một số nguồn khuyến khích, số khác lại cho rằng nước ở tài vị không hợp. Thực tế, bể cá cần nguồn điện an toàn, chỗ đặt chịu được tải nặng, xa nắng trực tiếp và dễ thay nước. Nếu góc chéo cửa đáp ứng được những điều ấy thì đặt được; không đáp ứng thì nên chọn chỗ khác.
Căn hộ không có góc nào kín, tài vị ở đâu?
Phòng khách liền bếp hoặc mở ra ban công đôi khi không có góc kín đúng nghĩa. Bạn có thể tạo góc bằng kệ thấp, sofa chữ L hoặc chậu cây lớn. Theo tinh thần của quan niệm, một khoảng yên, sáng và gọn trong phòng quan trọng hơn việc nó nằm đúng chóc ở đường chéo.
Tài vị có thay đổi theo năm không?
Minh tài vị tính theo cửa thì không đổi chừng nào cửa còn ở đó. Cách tính theo Huyền không phi tinh thì có thay đổi theo vận và theo năm vì sao bay khác nhau. Đó là lý do một số lời khuyên bảo bạn dời đồ mỗi năm; nếu không theo trường phái ấy, bạn không cần làm vậy.
Đặt két sắt ở tài vị có hợp lý không?
Theo quan niệm, nhiều người thích để két ở góc tài lộc. Về an ninh, góc trong cùng, kín, ít người qua là chỗ hợp lý, nhưng két phải được bắt chặt vào sàn hoặc tường và không lộ ra cho khách thấy ngay khi bước vào. Hai yêu cầu này đôi khi mâu thuẫn, lúc đó nên ưu tiên an ninh.