Phong thủy văn phòng công ty đứng trên bảy nguyên tắc: phía trước có khoảng thoáng (minh đường), cửa vào rõ ràng và không bị đâm thẳng, lối đi bên trong uốn mềm chứ không xuyên một mạch, khu tiếp khách ồn ở ngoài và khu xử lý việc yên ở trong, người đứng đầu ngồi ở chỗ sâu có tựa vững, không gian đủ sáng và thông gió, và mọi thứ được giữ gọn, sửa kịp. Bảy điều này đều đi kèm một lý do đời thường mà bạn tự kiểm được: khách dễ tìm, nhân viên ít bị cắt ngang, người quyết định có chỗ suy nghĩ.
Phần còn lại mà người ta hay bàn, như hướng hợp tuổi giám đốc, màu theo ngũ hành hay vật phẩm đặt góc nào, là lớp sau và mỗi trường phái nói một kiểu. Bài này đi lớp nền trước, vì một văn phòng sai lớp nền thì chỉnh lớp sau cũng không cứu được. Mọi nhận định tốt – xấu ở dưới là quan niệm phong thủy, mức tin tuỳ mỗi người; phong thủy cũng không thay quy chuẩn an toàn cháy, lối thoát nạn hay thiết kế kỹ thuật của toà nhà.
Bảy nguyên tắc nền, nói ngắn từng điều
Có minh đường phía trước. Minh đường là khoảng trống trước cửa: sân, vỉa hè rộng, sảnh toà nhà, hay chỉ là khu chờ trước quầy lễ tân. Phong thủy coi đó là chỗ khí tụ lại trước khi vào. Ở góc thực tế, khoảng thoáng cho khách đứng chờ, cho nhân viên ra vào không chen nhau và cho văn phòng một ấn tượng đầu dễ chịu.
Cửa vào rõ, sáng, không bị đâm. Cửa chính là "miệng" của văn phòng theo cách nói cổ. Cửa nên dễ nhận ra, đủ rộng, không bị cột, góc tường hay đường đi thẳng chĩa vào. Lý do đời thường: khách không lạc, người trong không bị luồng gió hay tầm nhìn trực diện từ hành lang làm phiền.
Lối đi uốn mềm. Quan niệm phong thủy cho rằng khí đi thẳng thì vội, đi uốn thì chậm và tụ. Trong văn phòng, một lối đi thẳng tắp từ cửa tới cuối phòng thường khiến cả dãy bàn bị nhìn thấu và bị đi qua liên tục.
Ngoài động, trong tĩnh. Lễ tân, phòng họp với khách, phòng kinh doanh đặt gần lối vào; kế toán, kỹ thuật, phòng lãnh đạo lùi vào trong. Đây vừa là cách chia âm dương của phong thủy, vừa là nguyên tắc phân vùng tiếng ồn mà kiến trúc văn phòng nào cũng dùng.
Người đứng đầu ngồi sâu, có tựa. Phòng lãnh đạo thường đặt ở phần sâu, xa cửa, lưng tựa tường đặc, mặt nhìn được lối vào. Cách sắp này giống thế đất "tựa núi nhìn sông" thu nhỏ.
Đủ sáng, đủ gió, ít ồn. "Khí" trong phong thủy hiểu rộng, nhưng phần đo được của nó là ánh sáng, nhiệt, độ ẩm và chất lượng không khí.
Gọn và được bảo trì. Đèn cháy, cây héo, góc chất thùng giấy, cửa kẹt là những thứ phong thủy gọi là khí trệ. Ai làm văn phòng lâu năm đều biết chúng cũng là dấu hiệu quản lý lỏng.
Minh đường và cửa vào: nơi văn phòng bắt đầu
Với văn phòng có mặt tiền riêng, minh đường là phần vỉa hè, sân hay khoảng lùi trước nhà. Phần này rộng, phẳng, không bị cột điện, trạm biến áp hay đống vật liệu chắn ngay trước cửa thì được coi là tốt. Với văn phòng thuê trong toà nhà, minh đường dịch vào bên trong: sảnh toà nhà là minh đường lớn, còn khoảng trống trước cửa văn phòng và khu chờ trước quầy lễ tân là minh đường nhỏ. Nhiều văn phòng chỉ có một hành lang hẹp trước cửa; khi đó người ta làm minh đường bên trong bằng cách để trống một khoảng sau cửa, không kê bàn sát lối vào.
Cửa chính được xét theo ba điều. Thứ nhất là cửa có bị "xung" không: một hành lang dài, một cột lớn, góc tường nhọn hay cửa thang máy chĩa thẳng vào. Thứ hai là từ cửa nhìn vào thấy gì: nếu thấy thẳng một dãy bàn, cửa sổ phía sau hay nhà vệ sinh, phong thủy cho là khí vào rồi thoát ngay hoặc gặp chỗ uế. Thứ ba là cửa có tương xứng với văn phòng không: văn phòng ba mươi người mà cửa hẹp một cánh, hay văn phòng nhỏ mà cửa kính khổng lồ đều bị coi là lệch.
Cách xử lý ưu tiên kiến trúc: một vách lửng hay bức tường trang trí sau quầy lễ tân để chặn tầm nhìn xuyên phòng, một chậu cây lớn ở góc chĩa vào cửa, xoay hướng dãy bàn đầu tiên. Bình phong hay vách chắn chỉ được đặt khi không làm hẹp lối thoát nạn. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng phần lý do thực tế, tức sự riêng tư và cảm giác chào đón, thì ai cũng thấy.
Lối đi, phân vùng và nhịp làm việc
Đường đi trong văn phòng quyết định ai bị làm phiền và ai được yên. Phong thủy dùng hình ảnh dòng nước: nước chảy thẳng và xiết thì cuốn đi, nước chảy quanh co thì bồi đắp. Áp vào mặt bằng, lối đi chính nên chạy men theo một cạnh hoặc uốn qua các cụm bàn, thay vì xẻ đôi phòng bằng một đường thẳng từ cửa tới cửa sổ cuối. Bàn kê sát lối đi chính cũng bị coi là chịu "khí xung"; trên thực tế người ngồi đó bị người qua lại sau lưng, khó tập trung.
Phân vùng động – tĩnh đi kèm lối đi. Khách đến chỉ nên đi qua sảnh, phòng họp và có thể phòng giao dịch, không phải đi xuyên qua khu kế toán để tới phòng giám đốc. Nhóm hay ra ngoài như kinh doanh, giao nhận ngồi gần cửa; nhóm cần tập trung lâu như lập trình, thiết kế, kế toán ngồi sâu. Khu pha trà, máy in, nhà vệ sinh là những điểm tạo tiếng ồn và người qua lại, nên tách khỏi khu tĩnh bằng một lớp đệm như tủ hồ sơ hay vách kính mờ.
Một phép thử đơn giản: cầm sơ đồ mặt bằng, vẽ đường đi của khách, của nhân viên đi lấy nước và của người giao hàng. Chỗ nào ba đường cắt nhau, chỗ đó không nên đặt bàn của người cần yên. Văn phòng nào làm phép thử này trước khi kê bàn thường tránh được việc phải xếp lại sau vài tháng.
Chỗ ngồi của người đứng đầu và các vị trí thường bị tránh
Phong thủy văn phòng dành nhiều chữ nhất cho chỗ ngồi của người ra quyết định. Bảng dưới gom các vị trí hay được nhắc, kèm lý do theo quan niệm và lý do thực tế đi cùng; mức tin tuỳ mỗi người.
| Vị trí | Quan niệm phong thủy | Lý do thực tế đi kèm |
|---|---|---|
| Góc sâu, chéo với cửa vào | Được nhiều tài liệu coi là chỗ khí tụ, hợp cho người đứng đầu | Ít người đi qua, nhìn bao quát được lối vào |
| Lưng tựa tường đặc | Có "chỗ dựa", ứng với Huyền Vũ | Không ai đi sau lưng, không bị nhìn màn hình |
| Ngay sát cửa ra vào | Bị coi là thế chịu xung, khó giữ khí | Bị cắt ngang liên tục, thiếu riêng tư |
| Dưới dầm lớn | Gọi là áp đỉnh, gây cảm giác đè nén | Trần thấp cục bộ, đèn khó bố trí |
| Lưng quay ra cửa sổ lớn | Thiếu tựa, khí sau lưng động | Ngược sáng khi họp trực tuyến, nắng chiều nóng lưng |
| Sát nhà vệ sinh, pantry | Gần chỗ uế và chỗ ồn | Mùi, tiếng nước, người qua lại |
Nếu mặt bằng không cho chọn chỗ lý tưởng, thứ tự ưu tiên hợp lý là: có tường đặc sau lưng trước, nhìn thấy cửa sau, rồi mới tới hướng hợp tuổi. Hướng theo tuổi người đứng đầu là chuyện của trường phái Bát trạch và được bàn riêng ở một bài khác trong danh mục này.
Ánh sáng, không khí, tiếng ồn: phần đo được của "khí"
Một văn phòng được nhận xét là "khí tốt" thường có ba thứ: ánh sáng tự nhiên vào được sâu, không khí không bí, và tiếng ồn ở mức nói chuyện bình thường được. Cả ba đều đo được. Ánh sáng làm việc văn phòng thường được các tiêu chuẩn chiếu sáng nơi làm việc khuyến nghị quanh mức 500 lux trên mặt bàn cho việc đọc, viết, đánh máy; một máy đo ánh sáng cầm tay hoặc ứng dụng đo trên điện thoại cho bạn con số tham khảo. Không khí bí thì người ngồi lâu dễ uể oải; máy đo CO2 để bàn là cách nhanh nhất để biết phòng họp có cần thêm gió tươi không.
Phong thủy nói tới "quang sát" khi nắng chói phản từ kính toà đối diện, và "âm khí nặng" khi phòng thiếu sáng, ẩm. Hai cách gọi này ứng với hai việc kỹ thuật rõ ràng: chống chói bằng rèm, lam, phim cách nhiệt; chống ẩm bằng thông gió và hút ẩm. Văn phòng ở các toà mặt kính hướng Tây tại các thành phố phía Nam thường gặp nóng chiều nặng; chỗ đó hợp làm kho, phòng họp ít dùng buổi chiều hơn là chỗ ngồi cố định.
Tiếng ồn ít được nhắc trong sách phong thủy cũ, vì nhà xưa không có máy lạnh ngoài trời hay máy in chạy cả ngày, nhưng người làm phong thủy hiện đại hay xếp nó vào nhóm "động khí". Đặt máy in, máy hủy giấy, quạt hút xa khu cần tập trung là cách xử lý vừa đúng quan niệm vừa đúng nhu cầu.
Những việc nên làm trước khi bàn tới vật phẩm
Nhiều doanh nghiệp bắt đầu phong thủy văn phòng bằng việc mua tượng, bể cá hay cây tài lộc. Thứ tự đó ngược. Danh sách dưới là những việc nên xong trước, gần như không tốn kém mà tác động rõ hơn:
- Dọn khu cửa vào: bỏ thùng giấy, xe đẩy, giày dép, đồ chờ thanh lý khỏi tầm nhìn đầu tiên của khách.
- Thay mọi bóng đèn hỏng, sửa cửa kẹt, tay nắm lỏng; phong thủy coi đồ hỏng là khí trệ, khách coi đó là thiếu chăm chút.
- Kiểm tra lối thoát nạn và bình chữa cháy không bị vách, tủ hay chậu cây che khuất.
- Xếp lại chỗ ngồi sao cho người ra quyết định có tường sau lưng và nhìn thấy cửa.
- Đo ánh sáng ở vài chỗ ngồi sâu nhất; thiếu sáng thì bổ sung đèn trước khi nghĩ tới màu sơn.
- Gom dây điện, dây mạng vào máng; dây chạy ngang lối đi vừa xấu vừa dễ vấp ngã.
- Chỉ khi các việc trên xong mới chọn thêm vật trang trí; nếu cần, xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, chọn món đúng cỡ và an toàn.
Danh sách này cũng là cách đánh giá nhanh một văn phòng định thuê: chỗ nào phải sửa nhiều ở các bước đầu thì chi phí cải tạo thật sẽ cao.
Phong thủy văn phòng nên đứng ở đâu trong quyết định của doanh nghiệp
Một văn phòng được chọn vì vị trí đi lại, giá thuê, diện tích, pháp lý và hình ảnh thương hiệu. Phong thủy là một lớp xem xét thêm, không phải lớp đầu. Doanh nghiệp tỉnh táo dùng nó như danh sách kiểm tra về cảm giác không gian: có chỗ đứng chờ không, có ai bị ngồi ở chỗ khó chịu không, lãnh đạo có chỗ yên không. Những câu này có ích cho mọi văn phòng, dù người chủ tin phong thủy nhiều hay ít.
Điều nên tránh là để quan niệm đè lên an toàn và pháp luật: đục tường chịu lực để đổi cửa theo hướng tuổi, chặn lối thoát hiểm bằng bình phong, đặt bàn thờ có nhang đèn ngay dưới đầu báo khói rồi tháo đầu báo đi. Cũng nên tránh để chuyện phong thủy thành chỗ chia rẽ trong công ty, ví dụ đổi chỗ ngồi nhân viên theo tuổi mà không giải thích. Khi có ý kiến khác nhau, ưu tiên điều có lý do thực tế, và nói rõ phần nào là quan niệm. Cách làm đó giữ được sự tôn trọng với người tin và cả người không tin.
Câu hỏi thường gặp
Văn phòng thuê trong toà nhà có cần xem phong thủy không?
Có thể xem, nhưng ở mức phù hợp với quyền sửa của bạn. Văn phòng thuê thường không đổi được cửa, cột, dầm hay hướng toà, nên tập trung vào chọn vị trí sàn, bố trí chỗ ngồi, lối đi và ánh sáng. Những việc này làm được trong hợp đồng thuê mà không phải đục phá.
Bàn thờ thần tài ở văn phòng nên đặt thế nào cho an toàn?
Theo tập quán, bàn thờ thần tài – thổ địa đặt sát sàn, nhìn ra cửa, ở chỗ sạch và yên. Về an toàn, nên dùng đèn điện thay đèn dầu, đặt xa rèm và vật dễ cháy, không tháo đầu báo khói. Cách bày đồ thờ chi tiết nên tham khảo nguồn chuyên về đồ thờ.
Văn phòng có cửa sổ phía sau thẳng cửa chính có sao không?
Phong thủy gọi đây là khí xuyên đường, vào rồi thoát ngay. Thực tế, gió lùa thẳng và cả phòng bị nhìn xuyên từ hành lang. Cách xử lý thường dùng là đặt vách lửng, kệ thấp hoặc cụm cây ở khoảng giữa để chia tầm nhìn mà vẫn giữ ánh sáng.
Có nên đổi chỗ ngồi nhân viên theo tuổi từng người không?
Nên cân nhắc kỹ. Bố trí theo nhóm công việc và luồng đi thường mang lại lợi ích rõ hơn. Nếu muốn xét hướng theo tuổi, có thể để người trong cuộc tự chọn trong vài chỗ trống, thay vì áp đặt, để tránh hiểu lầm và ganh tị trong tập thể.
Văn phòng nhỏ dưới hai mươi mét vuông áp dụng được bao nhiêu nguyên tắc?
Phần lớn vẫn áp dụng được ở mức thu nhỏ: để trống một khoảng sau cửa, người đứng đầu ngồi sâu có tường sau lưng, gom máy in ra góc, giữ lối đi không vướng. Chỉ phần phân vùng động – tĩnh là khó, có thể thay bằng giờ họp cố định và tai nghe.
Phong thủy văn phòng có giúp doanh nghiệp làm ăn tốt hơn không?
Không có cơ sở để hứa điều đó. Phần có lý do thực tế, như ánh sáng đủ, ít bị cắt ngang, khách dễ tìm, giúp người làm việc thoải mái hơn. Kết quả kinh doanh phụ thuộc sản phẩm, thị trường và cách quản lý; phong thủy là quan niệm tham khảo.