Phong thủy bàn làm việc xoay quanh năm điều: lưng có chỗ tựa vững, mắt nhìn thấy lối vào, bàn không nằm thẳng trục một cánh cửa, ánh sáng đủ mà không chói, và mặt bàn đủ gọn để làm việc. Sách vở và các thầy diễn đạt bằng những từ như tựa sơn, minh đường, tránh xung, nhưng khi soi vào từng điều đều thấy một lý do rất đời thường: người ngồi yên tâm hơn, ít bị gián đoạn hơn, đỡ mỏi mắt hơn.
Vấn đề là ở văn phòng thật, hiếm ai được chọn chỗ ngồi thoả cả năm điều. Bàn do công ty xếp, cột nằm sẵn ở đó, cửa sổ chỉ có một phía. Bài này không nhắc lại danh sách "nên – không nên" mà đi vào câu hỏi thực dụng hơn: khi phải đánh đổi, điều nào giữ trước, điều nào bù được bằng cách khác, và điều nào chỉ nên coi là quan niệm để tham khảo.
Năm điều sách phong thủy hay nhắc về bàn làm việc
Tựa sơn: sau lưng có chỗ dựa. Trong mô hình tứ linh, phía sau người ngồi là Huyền Vũ, nên là thứ gì chắc chắn như bức tường, vách kín, tủ cao. Quan niệm cho rằng ngồi lưng trống thì "không có hậu thuẫn". Diễn giải đời thường là sau lưng không có người qua lại liên tục.
Nhìn thấy lối vào nhưng không đối thẳng. Người ngồi nên thấy được cửa ra vào trong tầm mắt, kể cả nhìn chéo, để biết ai đang đến. Đồng thời bàn không nên nằm đúng trên đường thẳng từ cửa đi vào, vì luồng người và luồng gió "xung" thẳng vào chỗ ngồi.
Minh đường: phía trước thoáng. Trước mặt bàn nên có một khoảng trống nhỏ, không bị tường sát mặt hay tủ hồ sơ chắn ngay trước mắt. Sách cổ dùng chữ minh đường cho khoảng sân trước nhà; áp vào bàn làm việc, đó là khoảng nhìn xa giúp mắt được nghỉ.
Ánh sáng đủ, đến từ bên cạnh. Nhiều sách khuyên ánh sáng tự nhiên chiếu từ bên trái hoặc bên phải, không từ sau lưng hay ngay trước mặt. Ở đây phong thủy và công thái học nói cùng một điều: sáng từ bên cạnh thì ít chói và ít loá màn hình.
Mặt bàn gọn, đồ có chỗ. Quan niệm cho rằng bàn bừa bộn làm khí ứ đọng. Nói theo cách khác, mỗi món thừa trên bàn là một thứ kéo mắt và kéo việc dở dang lại trước mặt bạn.
Vì sao các điều này nghe giống lời khuyên của nhà thiết kế
Nhà địa lý học người Anh Jay Appleton, trong cuốn The Experience of Landscape (1975), đưa ra thuyết tầm nhìn – nơi ẩn: con người thấy dễ chịu ở chỗ vừa nhìn được ra xung quanh vừa có chỗ che chắn phía sau. Thuyết này sau được giới kiến trúc và tâm lý môi trường dùng nhiều để giải thích vì sao người ta thích bàn trong góc quán hơn bàn giữa lối đi. Nó không chứng minh phong thủy đúng, nhưng cho thấy điều "tựa sơn – minh đường" chạm vào một cảm giác có thật.
Chuyện tránh thẳng trục cửa cũng có lý do quan sát được. Người đi vào thường nhắm thẳng tới chỗ đầu tiên trong tầm mắt; ngồi đúng điểm đó, bạn là người bị hỏi đường, bị nhờ ký nhận, bị nhìn mỗi khi có người mở cửa. Gió điều hoà hoặc gió ngoài hành lang cũng lùa thẳng theo trục cửa.
Ánh sáng thì rõ hơn cả. Ngồi quay lưng ra cửa sổ, màn hình bị ánh trời phản chiếu; ngồi nhìn thẳng ra cửa sổ sáng, mắt phải điều tiết liên tục giữa vùng rất sáng và màn hình tối hơn. Các hướng dẫn công thái học văn phòng thường khuyên đặt màn hình vuông góc với cửa sổ, đúng với lời khuyên "sáng từ bên cạnh".
Vì có lớp lý do thực tế này, bạn có thể dùng phong thủy như một bảng kiểm. Còn những phần chỉ thuộc về quan niệm, như hướng nào hợp tuổi, thì nên xếp sau, sau khi chỗ ngồi đã thoải mái.
Bảng thứ tự ưu tiên khi phải đánh đổi
Bảng xếp theo mức ảnh hưởng tới việc ngồi làm hằng ngày. Thứ tự này là gợi ý của biên tập, dựa trên lý do thực tế đi kèm từng điều, không phải quy định của một trường phái nào.
| Thứ tự | Điều | Vì sao đặt ở mức này | Nếu không làm được thì bù bằng gì |
|---|---|---|---|
| 1 | Không ngồi thẳng trục cửa ra vào hoặc cửa nhà vệ sinh | Ảnh hưởng mọi lúc: bị gián đoạn, gió lùa, mùi | Dịch bàn lệch khỏi trục, đặt kệ thấp hoặc chậu cây làm lớp đệm |
| 2 | Lưng không quay ra lối đi đông người | Cảm giác bị nhìn và giật mình khi có người sau lưng | Ghế tựa cao, vách thấp hoặc tủ thấp sau lưng |
| 3 | Ánh sáng đến từ bên cạnh | Liên quan trực tiếp tới mỏi mắt khi nhìn màn hình | Rèm, xoay màn hình, thêm đèn bàn |
| 4 | Nhìn thấy lối vào | Giúp yên tâm, nhưng có thể bù được | Ngồi chéo góc, dùng gương nhỏ đặt kín đáo nếu công ty cho phép |
| 5 | Phía trước thoáng | Mắt cần chỗ nhìn xa để nghỉ | Nhìn ra cửa sổ vài phút mỗi giờ, giữ tường trước mặt trống |
| 6 | Mặt bàn gọn | Tự làm được ở bất kỳ chỗ nào | Không cần bù, chỉ cần thói quen |
| 7 | Hướng ngồi theo tuổi, cung phi | Thuần quan niệm, các phái tính khác nhau | Bỏ qua nếu mâu thuẫn với các điều trên |
Đọc bảng theo chiều dọc: nếu chỗ ngồi đã đạt điều 1 và 2, phần còn lại thường tự xử lý được. Nếu một vị trí "đúng hướng tuổi" mà lại nằm thẳng trục cửa nhà vệ sinh, nhiều người làm nghề cũng khuyên bỏ hướng tuổi.
Khi được tự chọn chỗ và khi chỗ đã cố định
Ở công ty mới chuyển văn phòng hoặc lúc nhóm được sắp lại chỗ, bạn có cơ hội chọn. Lúc này nên đi một vòng trước khi nói muốn ngồi đâu: đứng ở cửa chính nhìn vào, xem lối đi chính chạy ở đâu, cửa sổ phía nào, máy in và khu pha nước nằm ở đâu, dàn lạnh treo chỗ nào. Những thứ này quyết định chỗ ồn và chỗ yên rõ hơn mọi bản vẽ.
Khi chỗ đã cố định, việc cần làm là xem mình đang thiếu điều nào trong bảng và bù đúng điều đó. Phần lớn các thiếu hụt bù được bằng ghế, vách thấp, chậu cây, đèn bàn và cách xoay màn hình, không cần dời bàn. Nếu thật sự cần dời, nên nói với người quản lý bằng lý do công việc như ánh sáng chói, gió điều hoà thổi thẳng, lối đi đông khiến khó tập trung, thay vì nói "chỗ này phạm phong thủy". Lý do công việc dễ được chấp nhận và không làm đồng nghiệp ngồi chỗ đó thấy lo.
Ví dụ giả định: một nhân viên kế toán được xếp bàn cạnh lối đi chính, lưng quay ra lối đi, cửa sổ ở sau lưng. Xoay bàn chín mươi độ để cửa sổ sang bên trái, lưng tựa vào vách tủ hồ sơ, là giải được ba điều trong bảng chỉ bằng một lần kê lại.
Kiểm một chỗ ngồi trong mười phút
Các bước sau dùng được khi đi xem văn phòng mới, khi được giao chỗ ngồi, hay khi muốn rà lại góc làm việc hiện tại:
- Ngồi thử vào ghế ít nhất năm phút, đúng tư thế làm việc, không đứng nhìn từ xa.
- Đếm số người đi ngang sau lưng trong năm phút đó. Nếu nhiều người đi sát sau ghế, đánh dấu điều 2.
- Nhìn thẳng về cửa ra vào gần nhất: nếu cửa nằm đúng trước mặt hoặc đúng sau lưng trên một đường thẳng, đánh dấu điều 1.
- Bật màn hình, xem có vệt sáng phản chiếu không; nhìn lên trần xem có dàn lạnh, xà ngang ngay trên đầu không.
- Ngửi và nghe: gần nhà vệ sinh, khu pha nước, máy in, phòng họp thường có mùi và tiếng.
- Ghi lại các điều đang thiếu theo thứ tự trong bảng, xử lý từ trên xuống, mỗi tuần một việc.
Mười phút ngồi thử cho bạn nhiều thông tin hơn mọi lời phán về hướng. Phần lớn chuyện khó chịu ở chỗ làm đến từ những thứ nhìn, nghe, ngửi được.
Những việc không nên làm nhân danh phong thủy bàn làm việc
Có vài thói quen phổ biến nhưng gây phiền cho chính mình hoặc cho người xung quanh:
- Tự ý dời bàn chắn lối thoát hiểm, chắn tủ điện, chắn bình chữa cháy để "tựa tường". Quy định an toàn của toà nhà luôn đứng trên mọi quan niệm.
- Treo gương bát quái, gương lồi hướng vào bàn đồng nghiệp hoặc cửa phòng người khác. Người bị chiếu vào sẽ thấy khó chịu, và đây là chuyện ứng xử nơi công sở.
- Mua vật phẩm giá cao vì được bảo chỗ ngồi "đại kỵ". Không món đồ nào thay được việc kê lại bàn cho đúng ánh sáng và lối đi.
- Đặt quá nhiều cây, tượng, đá trên mặt bàn làm việc chung, lấn sang phần bàn bên cạnh.
- Đổi chỗ liên tục mỗi khi công việc không suôn sẻ. Kết quả công việc phụ thuộc vào nhiều thứ hơn chỗ ngồi.
- Kết luận một người ngồi chỗ nào là "xui" và nói ra trong nhóm. Lời nói kiểu đó dễ làm người ta lo lắng vô cớ.
Nếu thích có một món đồ biểu tượng trên bàn, một món nhỏ, gọn, chọn chất liệu rõ ràng là đủ; bạn có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Tin đến đâu là vừa
Những điều về tựa lưng, lối vào, ánh sáng đều có lý giải thực tế, nên làm theo chỉ có lợi. Những điều như hướng ngồi hợp cung phi, góc tài lộc trên mặt bàn, màu bàn hợp mệnh là quan niệm của từng trường phái; các phái tính khác nhau, và chưa có bằng chứng cho thấy chúng ảnh hưởng tới kết quả công việc hay thu nhập. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cách dùng hợp lý là để phần có lý do thực tế quyết định chỗ ngồi, còn phần quan niệm, nếu bạn thích, dùng để chọn giữa những phương án đã đều thoải mái. Một chỗ ngồi tốt là chỗ bạn ngồi cả ngày mà không mỏi cổ, không chói mắt, không giật mình mỗi khi có người đi qua. Nếu đạt được điều đó, bạn đã làm đúng phần cốt lõi của phong thủy bàn làm việc.
Với góc làm việc tại nhà, các nguyên tắc vẫn vậy nhưng bạn có nhiều quyền tự quyết hơn: được chọn phòng, được kê lại đồ, được treo rèm. Văn phòng công ty thì ngược lại, nên càng cần biết điều nào đáng xin đổi và điều nào tự bù được.
Câu hỏi thường gặp
Bàn làm việc nên quay về hướng nào là tốt nhất?
Không có một hướng tốt cho mọi người. Về thực tế, hướng tốt là hướng mà lưng có chỗ tựa, mắt thấy lối vào, ánh sáng đến từ bên cạnh. Trường phái bát trạch có tính hướng theo cung phi, nhưng đó là quan niệm và nên xếp sau các điều thực tế.
Ngồi quay lưng ra cửa sổ có sao không?
Theo quan niệm, cửa sổ sau lưng là chỗ tựa không vững. Về thực tế, nắng sau lưng dễ làm loá màn hình và nóng gáy. Nếu không đổi được, kéo rèm mỏng, xoay màn hình hoặc dùng ghế tựa cao là đủ cải thiện đáng kể.
Chỗ ngồi không thấy cửa ra vào thì xử lý thế nào?
Thử xoay bàn chéo để cửa lọt vào khoé mắt. Nếu không được, một chiếc gương nhỏ đặt kín đáo ở góc bàn giúp thấy người đến từ phía sau; chỉ dùng khi không chiếu vào chỗ đồng nghiệp và công ty không cấm.
Có cần xem tuổi trước khi nhận chỗ ngồi mới không?
Không cần. Chỗ ngồi văn phòng thường do công ty sắp xếp, và hướng hợp tuổi là quan niệm của một số trường phái. Nên ưu tiên ánh sáng, lối đi, tiếng ồn; nếu muốn tham khảo hướng tuổi thì dùng để chọn giữa các chỗ đã thoải mái.
Bàn làm việc đặt giữa phòng có xấu không?
Bàn giữa phòng thường không có chỗ tựa và có người đi quanh bốn phía, nên dễ thấy bồn chồn. Nếu buộc phải đặt giữa phòng, đặt một kệ thấp hoặc tủ thấp sau lưng ghế để tạo cảm giác có chỗ dựa và chắn lối đi.
Phong thủy bàn làm việc có giúp thăng tiến không?
Không có bằng chứng cho thấy cách kê bàn quyết định chuyện thăng tiến. Điều có thể thấy là một chỗ ngồi yên, sáng, ít gián đoạn giúp bạn làm việc thoải mái hơn. Mọi hứa hẹn thăng chức nhờ đổi hướng bàn nên được nghe với sự dè dặt.