Cách sắp xếp mặt bàn làm việc theo tứ linh thường được tóm thành bốn ý: bên trái (Thanh Long) đặt đồ cao và động như đèn, chồng tài liệu; bên phải (Bạch Hổ) đặt đồ thấp và tĩnh; phía trước (Chu Tước) để trống; phía sau (Huyền Vũ) có thứ chắn như vách hay kệ. Bên trái, bên phải ở đây tính theo người ngồi nhìn ra.
Bố cục này khá gần với cách người làm công thái học chia mặt bàn thành vùng với tay gần, vùng với tay xa và vùng ít dùng. Bài đặt hai cách nhìn cạnh nhau, chỉ ra chỗ chúng trùng và chỗ chúng lệch (nhất là với người thuận tay trái), rồi đi vào từng món đồ quen thuộc trên bàn: máy tính, đèn, điện thoại, cốc nước, giấy tờ, dây điện.
Tứ linh trên mặt bàn làm việc
Mô hình tứ linh vốn mô tả thế đất quanh một ngôi nhà hay ngôi mộ. Khi áp xuống mặt bàn, các sách phổ thông thường chia như sau:
| Phía | Tên trong tứ linh | Ý trong quan niệm | Đồ hay được gợi ý |
|---|---|---|---|
| Bên trái người ngồi | Thanh Long | Động, cao, sáng; nên mạnh hơn bên phải | Đèn bàn, kệ tài liệu đứng, chồng hồ sơ đang làm |
| Bên phải người ngồi | Bạch Hổ | Tĩnh, thấp, không nên lấn bên trái | Điện thoại, sổ tay, khay bút, cốc nước |
| Phía trước | Chu Tước (minh đường) | Thoáng, rộng, không bị chắn | Khoảng trống làm việc, bàn phím, màn hình đặt vừa tầm |
| Phía sau | Huyền Vũ | Vững, có chỗ tựa | Tường, vách, kệ cao phía sau ghế |
Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Một số sách nói thêm "Thanh Long cao hơn Bạch Hổ ba tấc", tức bên trái nên có vật cao hơn bên phải; nên hiểu như một hình ảnh về sự cân đối, không phải số đo.
Vùng với tay: cách công thái học chia mặt bàn
Người làm thiết kế chỗ ngồi văn phòng hay chia mặt bàn theo tầm với. Vùng gần là phần bạn với tới mà không cần duỗi thẳng tay, đặt những thứ dùng liên tục: bàn phím, chuột, cuốn sổ đang ghi. Vùng xa là phần phải duỗi tay mới tới, đặt những thứ dùng vài lần mỗi giờ: điện thoại, cốc nước, tài liệu tham khảo. Ngoài tầm với là chỗ của những thứ dùng vài lần mỗi ngày, có thể nằm trên kệ hoặc trong ngăn kéo.
Theo cách chia này, phần giữa và gần người ngồi phải trống để tay hoạt động. Màn hình nằm thẳng trước mặt, cách mắt khoảng một sải tay, mép trên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút. Đồ dùng chia sang hai bên theo tay thuận: tay nào dùng chuột, cầm bút nhiều thì bên đó đặt đồ hay với tới.
Đặt hai cách chia cạnh nhau sẽ thấy ý "Chu Tước để trống" chính là vùng làm việc phía trước phải thoáng, và ý "Huyền Vũ vững" là chuyện chỗ ngồi chứ không phải mặt bàn. Chỗ cần bàn kỹ là hai bên trái phải.
Người thuận tay phải và người thuận tay trái
Thuận tay phải: hai cách nhìn gần trùng nhau. Chuột, bút, điện thoại thường ở bên phải để tay với nhanh; đèn bàn đặt bên trái để bóng tay không đổ lên chỗ viết. Kết quả là bên trái có vật cao (đèn), bên phải có vật thấp dùng thường xuyên, khớp với bố cục Thanh Long cao, Bạch Hổ thấp. Nhiều người theo phong thủy ngạc nhiên khi thấy bàn của mình vốn đã "đúng" mà không cần sửa.
Thuận tay trái: có chỗ lệch. Đèn nên chuyển sang bên phải, đồ hay dùng chuyển sang bên trái. Như vậy bên phải có vật cao, trái với gợi ý của tứ linh. Trong trường hợp này, nên để công năng quyết định. Một số người thuận tay trái giữ chồng tài liệu đứng ở bên trái cho "đủ" Thanh Long, còn đèn để bên phải; đó là cách dung hoà nếu bạn muốn.
Bàn dùng chung, đổi ca. Bàn được nhiều người dùng luân phiên nên để mặt bàn trống hoàn toàn, mỗi người mang đồ của mình theo. Bố cục trái phải lúc này do từng người tự sắp khi ngồi xuống.
Bàn chữ L. Bàn chữ L có thêm một cánh. Cánh phụ thường nằm phía tay ít dùng, chứa máy in nhỏ, tài liệu tham khảo. Theo quan niệm, cánh phụ bên trái là thuận hơn, nhưng nếu tay thuận đòi cánh phụ bên phải thì cũng không sao.
Từng món đồ quen thuộc nên nằm ở đâu
Một vài gợi ý chi tiết, kết hợp cả quan niệm và chuyện an toàn, tiện dùng:
- Màn hình, máy tính xách tay: thẳng trước mặt, không đặt lệch hẳn một bên khiến phải vặn cổ. Máy tính xách tay dùng lâu nên kê cao thêm và dùng bàn phím rời.
- Đèn bàn: phía đối diện tay viết, chao đèn che bóng để ánh sáng không chiếu thẳng vào mắt hay phản chiếu lên màn hình.
- Điện thoại: trong vùng xa của tay thuận, úp mặt xuống hoặc tắt thông báo khi cần tập trung. Đặt ngay trước bàn phím là thói quen làm vỡ nhịp làm việc nhiều nhất.
- Cốc nước, bình nước: phía tay thuận nhưng xa bàn phím, xa ổ điện và máy tính. Đây là chỗ an toàn quan trọng hơn mọi bố cục.
- Tài liệu đang làm: khay đứng hoặc giá kẹp bên cạnh màn hình, tốt nhất cùng độ cao với màn hình để không phải cúi lên cúi xuống.
- Tài liệu đã xong: cất khỏi mặt bàn vào cuối ngày. Theo quan niệm, giấy tờ cũ chất đống là khí ứ; thực tế là bạn sẽ mất thời gian tìm cái cần.
- Dây sạc, dây mạng: gom về một phía, đi dọc mép bàn phía sau hoặc dưới gầm bàn bằng máng dây. Dây vắt ngang mặt bàn dễ vướng cốc nước và kéo đổ đồ.
Đồ cá nhân, cây nhỏ và vật biểu tượng
Nhiều người thích bày một tấm ảnh gia đình, một chậu cây nhỏ hay một món vật biểu tượng trên bàn. Các món này nên nằm ở rìa ngoài vùng với tay, không chiếm khoảng làm việc phía trước. Theo quan niệm tứ linh, đồ trang trí cao có thể đặt bên trái, đồ thấp bên phải; nếu không nhớ, bạn chỉ cần giữ cho hai bên không chênh nhau quá.
Cây để bàn nên chọn loại nhỏ, chịu được ánh sáng văn phòng và máy lạnh, chậu có đĩa lót để nước không chảy ra bàn. Đặt cây xa máy tính và ổ điện. Nếu bàn bạn ở văn phòng mở, nên chọn cây không có mùi hương mạnh, không gai, không rụng lá nhiều sang bàn người bên cạnh.
Với vật biểu tượng, một món nhỏ, chắc, đế vững là đủ; càng nhiều món, mặt bàn càng chật và càng dễ đổ vỡ khi bạn với tay. Nếu muốn tìm hiểu ý nghĩa từng món, bạn có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy. Món đồ là để nhắc một ý tốt trong lòng người ngồi; nó không thay được việc sắp xếp chỗ làm cho thuận.
Sắp lại mặt bàn trong mười lăm phút
Khi muốn làm lại bàn làm việc từ đầu, thứ tự sau giúp bạn không bị rối:
- Dọn sạch mọi thứ khỏi mặt bàn, lau bàn.
- Đặt màn hình hoặc máy tính thẳng trước mặt, chỉnh độ cao và khoảng cách trước khi đặt bất cứ thứ gì khác.
- Đặt bàn phím, chuột trong vùng gần; ngồi thử, tay thả lỏng, khuỷu tay gần vuông góc.
- Đặt đèn bàn phía đối diện tay viết, bật lên kiểm tra không loá màn hình.
- Đặt điện thoại, cốc nước, sổ ghi chép trong vùng xa của tay thuận; cốc nước xa máy tính.
- Gom dây điện về một phía, dùng máng hoặc kẹp dây.
- Trả lại đồ cá nhân, cây, vật biểu tượng ở rìa ngoài; giữ khoảng trống phía trước.
- Những thứ còn lại trên tay mà chưa có chỗ: cất ngăn kéo hoặc mang về.
Sau lần sắp đầu tiên, mỗi cuối ngày dành hai phút đưa mặt bàn về trạng thái này. Theo quan niệm là giữ khí thông; theo thực tế là sáng hôm sau bạn bắt đầu làm việc ngay mà không phải dọn.
Khi rời bàn: những thứ không nên để lại trên mặt bàn
Mặt bàn ở văn phòng là chỗ công cộng hơn bạn nghĩ. Người dọn vệ sinh, đồng nghiệp đi ngang, khách đến làm việc đều có thể nhìn thấy những gì bạn để lại. Vì vậy ngoài chuyện bố cục, nên có thói quen kiểm mặt bàn mỗi khi đứng dậy lâu.
Những thứ nên cất: giấy tờ có thông tin khách hàng, hợp đồng, bảng lương; mẩu giấy ghi mật khẩu dán ở mép màn hình; con dấu, chìa khoá tủ; ví và điện thoại. Màn hình nên khoá mỗi khi rời chỗ. Đây là những điều mà bộ phận phụ trách an toàn thông tin của nhiều công ty yêu cầu, gọi là chính sách bàn sạch, màn hình sạch.
Theo quan niệm phong thủy, mặt bàn gọn lúc cuối ngày giúp "khí" không ứ đọng qua đêm. Hai lý do gặp nhau ở cùng một việc: trước khi về, cất hết giấy tờ vào ngăn có khoá, để lại trên bàn chỉ những thứ cố định như màn hình, đèn, cây nhỏ. Sáng hôm sau, bạn bắt đầu với một mặt bàn trống và tự chọn việc đầu tiên, thay vì bị chồng giấy hôm qua chọn giúp.
Đừng để bố cục thành gánh nặng
Mô hình tứ linh trên mặt bàn là một cách nhìn có ích vì nó buộc bạn nghĩ về cân đối: một bên không quá nặng, phía trước không bị chắn. Nhưng nó không phải luật. Bàn của một người làm kế toán cần chỗ cho chồng chứng từ, bàn của một người vẽ cần chỗ cho bảng vẽ, và mỗi công việc có bố cục riêng hợp lý nhất.
Một số bài viết đi xa hơn, gán cho từng góc bàn một ý nghĩa như góc tài lộc, góc quý nhân, góc học vấn và khuyên đặt vật phẩm tương ứng. Đó là cách áp bát quái lên mặt bàn của một số trường phái; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không nên vì thế mà nhồi đồ vào mọi góc. Bàn gọn, sáng, đồ trong tầm tay, đi lại không vướng là nền tảng chung mà mọi cách nhìn đều đồng ý.
Câu hỏi thường gặp
Tả thanh long hữu bạch hổ tính theo người ngồi hay người nhìn vào?
Tính theo người ngồi tại bàn, nhìn ra phía trước. Bên tay trái người ngồi là Thanh Long, bên tay phải là Bạch Hổ. Người đứng đối diện nhìn vào sẽ thấy ngược lại, đây là chỗ nhiều người hay nhầm khi đọc hướng dẫn.
Đèn bàn nên đặt bên trái hay bên phải?
Đặt phía đối diện tay viết: người thuận tay phải đặt bên trái, người thuận tay trái đặt bên phải, để bóng tay không che chỗ viết. Với người thuận tay phải, cách này trùng với quan niệm Thanh Long bên trái nên cao và sáng.
Người thuận tay trái có nên đảo bố cục tứ linh không?
Nên để công năng quyết định: đồ dùng thường xuyên đặt bên tay thuận. Nếu muốn giữ quan niệm, có thể để một vật cao ít dùng như chồng tài liệu đứng ở bên trái. Đây là quan niệm, không có quy định bắt buộc.
Có nên để cốc nước bên phải bàn phím không?
Đặt cốc nước bên tay thuận thì tiện, nhưng nên để xa bàn phím, máy tính và ổ điện, tốt nhất ở góc ngoài của bàn. Dùng cốc có nắp hoặc bình nước miệng nhỏ để giảm nguy cơ đổ vào thiết bị.
Bàn làm việc nhỏ không đủ chỗ cho bố cục bốn phía thì sao?
Giữ hai điều chính: phía trước trống để làm việc và hai bên không chênh nhau quá. Dùng kệ treo, khay nhiều tầng, ngăn kéo để giảm đồ trên mặt bàn. Bàn nhỏ càng cần bớt đồ trang trí.
Mặt bàn có cần trống hoàn toàn mới đúng phong thủy không?
Không cần. Quan niệm chỉ khuyên phía trước thoáng và đồ đạc có trật tự, không chất đống. Một mặt bàn có đủ đồ đang dùng, sắp gọn, vẫn được coi là ổn.