Nhà khuyết góc là nhà mà khi đặt lưới cửu cung lên mặt bằng, một hoặc vài ô bị trống một phần đáng kể vì ngôi nhà không phủ tới, thường gặp ở nhà chữ L, chữ U hay nhà trên lô đất méo. Phong thủy gắn mỗi cung với một quẻ và một người trong gia đình, nên có quan niệm cho rằng khuyết cung nào thì "yếu" phần ứng với cung đó. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có bằng chứng nào cho thấy hình dáng nhà quyết định chuyện của từng người.
Bài này giúp bạn nhận ra nhà mình có khuyết góc hay không, đọc các quan niệm về từng cung một cách bình tĩnh, và xử lý phần khuyết bằng những cách có ích thật cho việc sinh hoạt: sân, hiên, cây, ánh sáng, hàng rào. Không có chỗ nào trong bài khuyên bạn đập phá hay mua vật phẩm để "trấn".
Khuyết góc và lồi góc: phân biệt bằng hình học
Lấy đường bao ngôi nhà, vẽ hình chữ nhật nhỏ nhất bao trọn nó. Phần diện tích nằm trong hình chữ nhật nhưng ngoài ngôi nhà là phần lõm. Nếu phần lõm lớn, nhiều tài liệu gọi là khuyết; nếu phần nhà nhô ra ngoài thân chính mà nhỏ, họ gọi là lồi. Ngưỡng hay được nhắc là khoảng một phần ba chiều dài cạnh: phần nhô ra ngắn hơn một phần ba cạnh thì coi là lồi, phần thụt vào dài hơn ngưỡng đó thì coi là khuyết. Mỗi nguồn có thể dùng ngưỡng hơi khác.
Sau khi xác định khuyết hay lồi, bạn đặt lưới cửu cung như bình thường. Ô nào bị phần khuyết chiếm phần lớn thì ghi là "khuyết cung" và ghi theo phương, chẳng hạn khuyết Tây Bắc. Lưu ý rằng việc gán phương phụ thuộc vào hướng đo được; đo lệch là khuyết "chạy" sang cung khác.
Một chi tiết quan trọng: khuyết góc nói về khối nhà, không phải khu đất. Một khu đất vuông vức nhưng nhà xây lệch về một bên để chừa sân vẫn có thể có mặt bằng nhà vuông, không khuyết. Ngược lại, một khu đất méo nhưng nhà thiết kế khéo có thể giữ khối nhà gần vuông.
Vì sao nhà ở Việt Nam hay khuyết góc
Khuyết góc phổ biến hơn nhiều người nghĩ, và phần lớn có lý do rất bình thường.
- Lô đất không vuông. Đất ở đô thị và ven đô thường bị cắt bởi đường, ngõ, ranh giới cũ, tạo ra góc xiên hay phần hẹp.
- Nhà chữ L để có sân. Nhà vườn, biệt thự hay nhà ở quê thường xây chữ L, chữ U để ôm lấy một khoảng sân, vừa lấy sáng vừa có chỗ sinh hoạt ngoài trời.
- Giếng trời, sân trong đặt sát tường. Khi giếng trời nằm ở một góc thay vì ở giữa, mặt bằng có thể bị tính là khuyết góc đó.
- Ban công, lô gia lõm vào. Ở chung cư, lô gia lõm vào khối căn hộ làm một góc của căn bị hụt.
- Lùi tường theo quy định. Một số khu yêu cầu lùi tường ở góc giao lộ hay ở tầng trên, làm khối nhà hụt góc.
- Căn góc chung cư hình đa giác. Các căn ở góc toà nhà hay có hình vát, hình chữ L do kiến trúc chung.
Nhìn danh sách này, bạn sẽ thấy nhiều kiểu khuyết góc là hệ quả của những thiết kế có lợi cho việc sống: có sân, có ánh sáng, đúng quy hoạch. Vì vậy, coi mọi khuyết góc là lỗi cần sửa là cách nhìn thiếu cân bằng.
Quan niệm về từng cung bị khuyết và góc nhìn thực tế
Bảng dưới tóm các quan niệm hay gặp trong tài liệu phong thủy, xuất phát từ việc mỗi quẻ gắn với một người trong gia đình theo thiên Thuyết quái. Cột cuối là gợi ý thực tế cho phần khuyết ở phương đó. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
| Cung khuyết | Quẻ – người trong nhà | Quan niệm hay gặp | Gợi ý thực tế cho phần khuyết |
|---|---|---|---|
| Tây Bắc | Càn – người cha | Cho là ảnh hưởng vai trò trụ cột | Phía Tây Bắc hay đón nắng chiều cuối ngày; làm sân có cây che, giàn leo |
| Tây Nam | Khôn – người mẹ | Cho là ảnh hưởng sự ổn định trong nhà | Nắng chiều gắt; ưu tiên cây bóng mát, mái hiên, rèm |
| Đông | Chấn – con trai cả | Cho là ảnh hưởng sự khởi đầu, phát triển | Đón nắng sáng dịu; hợp làm sân sáng, vườn rau, chỗ ngồi buổi sáng |
| Đông Nam | Tốn – con gái cả | Cho là ảnh hưởng giao tiếp, công việc | Nhiều vùng đón gió mát mùa hè; giữ thông thoáng, đừng che kín |
| Bắc | Khảm – con trai giữa | Cho là ảnh hưởng sự thông suốt | Ít nắng trực tiếp; tránh để thành góc ẩm, rêu, bố trí đèn |
| Nam | Ly – con gái giữa | Cho là ảnh hưởng danh tiếng, sự sáng sủa | Nắng nhiều; sân cần bóng mát, vật liệu lát ít hấp nhiệt |
| Đông Bắc | Cấn – con trai út | Cho là ảnh hưởng sự tích luỹ, học hành | Ở Bắc Bộ đón gió mùa đông bắc; cây chắn gió, tường rào kín vừa phải |
| Tây | Đoài – con gái út | Cho là ảnh hưởng niềm vui, giao tiếp | Nắng chiều; giàn cây, mái che, tránh để tường trống hấp nhiệt |
Cột "quan niệm" chỉ ghi lại những gì sách và người làm nghề hay nói; nó không phải lời dự báo cho bất kỳ gia đình nào. Một ngôi nhà khuyết góc Tây Bắc không nói gì về sức khoẻ hay công việc của người cha trong nhà đó. Cột cuối mới là phần bạn có thể làm và kiểm chứng được.
Thiết kế bù cho phần khuyết: thứ tự nên làm
Nếu muốn xử lý phần khuyết, hãy bắt đầu từ những việc vừa có ích cho sinh hoạt vừa được nhiều người làm phong thủy chấp nhận là "bù" hình.
- Biến phần khuyết thành một không gian có chủ đích: sân, hiên, chỗ ngồi, khu phơi. Một góc được dùng thường xuyên khác hẳn một góc bỏ trống.
- Kéo vật liệu lát nền từ trong nhà ra phần khuyết để mắt nhìn thấy mặt bằng liền mạch. Nhiều người coi đây là cách "khép" đường bao nhẹ nhàng nhất.
- Trồng cây hoặc đặt bồn hoa ở đúng góc ngoài cùng của phần khuyết, nơi lẽ ra là góc nhà. Cây vừa làm điểm nhấn vừa cho bóng mát.
- Bố trí đèn sân vườn chiếu vào góc khuyết để buổi tối nó không thành vùng tối.
- Nếu cần mái che, làm giàn leo hoặc mái nhẹ đúng phép; mái kiên cố gắn vào nhà có thể thuộc diện phải xin phép xây dựng, cần kiểm quy định địa phương.
- Chỉ cân nhắc xây bù thành phòng khi gia đình thật sự cần thêm diện tích, có thiết kế, có kỹ sư và đủ thủ tục.
Với căn hộ chung cư, phần khuyết thường là lô gia hoặc phần vát của toà nhà, không xây thêm được. Cách làm phổ biến là bố trí cây, đèn, đồ nội thất sao cho góc trong nhà giáp phần khuyết được dùng tốt, chẳng hạn làm góc đọc sách hay kệ trưng bày.
Ví dụ giả định: một ngôi nhà chữ L ở ven đô
Ví dụ giả định: một gia đình ở ven Hà Nội xây nhà hai tầng hình chữ L trên lô đất gần vuông, mặt tiền quay về Nam. Khối chính chạy dọc phía Bắc lô đất, khối phụ chạy dọc phía Đông, chừa một khoảng sân ở góc Tây Nam. Đặt lưới cửu cung lên khối nhà, ô Tây Nam gần như trống hoàn toàn.
Đọc theo bảng quan niệm, góc Tây Nam ứng với quẻ Khôn, người mẹ. Một người tư vấn thiếu cẩn trọng có thể dừng ở đó và khuyên xây bù. Nhưng nhìn vào thực tế, khoảng sân này là nơi phơi đồ, nơi trẻ con chơi, nơi bóng mát buổi chiều nếu trồng cây đúng chỗ, và là nguồn sáng chính cho phòng khách. Lấp nó đi là mất cả ba thứ.
Cách xử lý hợp lý trong ví dụ này là lát nền sân liền với hiên nhà, trồng một cây tán rộng ở góc ngoài cùng của sân để che nắng chiều Tây Nam, đặt một bộ bàn ghế đá và đèn sân. Phần khuyết được dùng hằng ngày, góc sân có điểm nhấn, nắng chiều được chặn bớt. Gia đình nào tin phong thủy coi đó là đã "bù" góc; gia đình nào không tin vẫn có một khoảng sân dễ chịu hơn.
Còn nhà lồi góc thì sao
Lồi góc là trường hợp ngược lại: một phần nhỏ của nhà nhô ra ngoài thân chính. Nhiều tài liệu coi phần lồi nhỏ là điểm cộng cho cung đó, theo lối nghĩ "có thêm" thay vì "thiếu". Tuy nhiên, khi phần nhô ra quá lớn, vượt ngưỡng, thì thân chính lại trở thành phần khuyết ở phía đối diện; lúc ấy cần xét lại đường bao và tâm nhà.
Ở góc nhìn kiến trúc, phần lồi thường là cửa sổ lồi, ban công nhô, phòng làm thêm. Phần lồi có thể tạo thêm góc nhìn, thêm ánh sáng, nhưng cũng có thể là nơi khó chống thấm, dễ nóng nếu quay về phía Tây. Nên đánh giá bằng tiêu chí sử dụng trước khi bàn tới cung vị.
Một điểm hay bị quên là các phép đo khuyết và lồi đều phụ thuộc vào việc chọn đường bao ban đầu. Nếu bạn tính gara gắn liền vào nhà, căn nhà có thể trở thành vuông; nếu bỏ gara, nó thành khuyết góc. Vì vậy, trước khi lo một góc khuyết, hãy kiểm lại xem mình đã lấy đường bao thế nào và tài liệu mình theo lấy thế nào.
Khi nào không nên sửa nhà vì khuyết góc
Có những trường hợp lý do phong thủy không đủ nặng để can thiệp, và nên dừng ở mức thiết kế cảnh quan.
- Khi phải đụng vào kết cấu chịu lực, móng, dầm, cột.
- Khi phần xây thêm vi phạm chỉ giới, mật độ xây dựng hay quy hoạch, hoặc chưa xin phép được.
- Khi phần khuyết đang là nguồn sáng, nguồn gió chính của nhà; lấp đi là đổi sự thông thoáng thật lấy một quan niệm.
- Khi chi phí lớn so với lợi ích sử dụng, nhất là khi lý do duy nhất là một lời phán.
- Khi việc sửa ảnh hưởng nhà hàng xóm: che sáng, đổ nước mưa sang, lấn ranh.
- Khi người đề nghị sửa đồng thời đề nghị bán vật phẩm hay dịch vụ "hoá giải" kèm lời doạ. Đó là dấu hiệu nên dừng lại và hỏi thêm ý kiến khác.
Trong mọi trường hợp, thứ tự ưu tiên nên là: an toàn và pháp lý trước, tiện nghi sinh hoạt sau, quan niệm phong thủy cuối cùng. Giữ thứ tự đó thì dù tin phong thủy nhiều hay ít, quyết định của bạn vẫn đứng vững.
Câu hỏi thường gặp
Nhà chữ L có phải là nhà xấu theo phong thủy không?
Không nên nói vậy. Nhà chữ L bị tính là khuyết một cung theo lưới cửu cung, và một số tài liệu có quan niệm về cung đó. Nhưng nhà chữ L cũng là kiểu nhà phổ biến vì có sân, có ánh sáng. Nhiều người làm nghề chỉ khuyên dùng tốt phần sân ôm trong chữ L.
Khuyết bao nhiêu thì mới tính là khuyết góc?
Nhiều tài liệu dùng ngưỡng khoảng một phần ba chiều dài cạnh: phần hụt lớn hơn mức này thì coi là khuyết. Một số người dùng ngưỡng khác hoặc xét theo diện tích ô bị hụt. Không có con số thống nhất, nên ghi rõ mình theo ngưỡng nào.
Treo gương có bù được góc khuyết không?
Một số người theo quan niệm dân gian dùng gương lớn ở bức tường giáp phần khuyết để tạo cảm giác "mở rộng". Về thực tế, gương làm không gian trông rộng và sáng hơn. Đây là lựa chọn thẩm mỹ, cần tránh chiếu thẳng vào giường hay cửa ra vào gây chói.
Mua nhà khuyết góc có nên ngại không?
Nên đánh giá như mọi ngôi nhà khác: pháp lý, kết cấu, ánh sáng, gió, giao thông, giá. Khuyết góc chỉ là một quan niệm trong số nhiều yếu tố. Nếu phần khuyết là một khoảng sân đẹp, đó có thể còn là điểm cộng khi sống.
Chung cư căn góc bị vát có tính là khuyết không?
Theo cách đặt lưới cửu cung, phần vát có thể làm một ô bị hụt. Tuy vậy căn góc thường có thêm mặt thoáng, nhiều ánh sáng hơn căn giữa. Nên cân nhắc cả hai mặt thay vì chỉ nhìn ô hụt trên lưới.
Có cần cúng hay làm lễ khi nhà khuyết góc không?
Không có yêu cầu nào như vậy trong cách phân tích bằng cửu cung. Việc cúng lễ thuộc tín ngưỡng của mỗi gia đình. Nếu có người gắn khuyết góc với lời doạ và đề nghị làm lễ tốn kém, nên thận trọng và hỏi thêm ý kiến khác.