Ngồi quay lưng ra lối đi đông người là vị trí mà sách phong thủy và người làm thiết kế văn phòng cùng khuyên tránh: quan niệm gọi là lưng không có chỗ tựa, còn thực tế là bạn bị giật mình mỗi khi có người đi sát phía sau và luôn có cảm giác màn hình đang bị nhìn. Nếu được chọn, nên đổi. Nếu không đổi được, vẫn có nhiều cách chỉnh tại chỗ để giảm cảm giác này xuống mức chấp nhận được.
Bài này giải thích quan niệm gốc, phân biệt khi nào lưng trống là chuyện nặng và khi nào chỉ là chuyện nhỏ, rồi đi vào từng cách chỉnh cụ thể, từ việc chọn ghế, đặt vách đến cách xoay màn hình. Tất cả đều làm được trong phạm vi chỗ ngồi được giao, không cần sửa văn phòng.
Quan niệm gốc: phía sau là Huyền Vũ
Phong thủy cổ mô tả thế đất lý tưởng bằng bốn hình tượng: phía trước là Chu Tước, phía sau là Huyền Vũ, bên trái Thanh Long, bên phải Bạch Hổ. Huyền Vũ là núi tựa phía sau, càng vững càng tốt. Khi người đời sau áp mô hình này vào nhà ở rồi vào chỗ ngồi, Huyền Vũ trở thành bức tường hay vách chắn sau lưng ghế.
Một người ngồi mà sau lưng là lối đi thì "Huyền Vũ" của người đó là một dòng người chuyển động. Theo cách diễn giải phổ biến, đó là thế không có chỗ dựa, dễ bị động, dễ thấy công việc thiếu người hỗ trợ. Cách nói này mang tính hình tượng; đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Điều đáng chú ý là cảm giác phía sau quan niệm ấy có thật và ai cũng từng gặp. Con người có trường nhìn rộng phía trước và hai bên nhưng hoàn toàn mù phía sau. Tiếng bước chân, cái bóng lướt qua mép màn hình, một bàn tay đặt lên vai bất ngờ đều kích hoạt phản xạ giật mình. Khi chuyện này lặp lại hàng chục lần một ngày, người ngồi dễ căng thẳng mà không rõ vì sao. Phong thủy gọi tên cảm giác đó theo cách của mình.
Vì sao văn phòng hay có những chỗ ngồi lưng ra lối đi
Chỗ ngồi lưng trống không phải do người sắp xếp văn phòng cẩu thả. Phần lớn văn phòng muốn xếp được nhiều bàn nhất trên một diện tích thuê có hạn, nên bàn được kê thành dãy dài, hai dãy quay lưng vào nhau hoặc quay mặt vào nhau, ở giữa là lối đi. Với cách xếp đó, cứ mỗi cụm sẽ có một nửa số người ngồi lưng hướng ra lối đi. Đổi một người thì phải có người khác thế chỗ.
Hiểu điều này giúp bạn nhìn vấn đề đúng mức: chỗ ngồi của bạn không bị "xếp xấu" một cách cố ý, và người quản lý cũng khó đổi cho tất cả mọi người. Vì vậy các cách chỉnh tại chỗ thường thực tế hơn việc đòi đổi chỗ, nhất là khi văn phòng đông.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là bề rộng lối đi. Lối đi giữa hai dãy ghế quay lưng vào nhau thường bị thu hẹp khi cả hai người cùng đẩy ghế ra sau. Khi đó người đi qua buộc phải lách sát lưng ghế, và cảm giác bồn chồn tăng lên rõ rệt. Thỏa thuận với người ngồi dãy đối diện để mỗi bên kéo bàn vào thêm một chút đôi khi đủ giải quyết phần lớn chuyện va chạm.
Đo mức nặng nhẹ trước khi tìm cách chỉnh
Không phải chỗ lưng trống nào cũng giống nhau. Ba yếu tố quyết định: khoảng cách từ lưng ghế tới lối đi, số người đi qua, và việc bạn làm có cần giữ kín màn hình hay không.
| Mức | Dấu hiệu | Gợi ý xử lý |
|---|---|---|
| Nhẹ | Lưng cách lối đi trên một mét rưỡi, ít người qua, việc không cần giữ kín | Ghế tựa cao là đủ; có thể không cần làm gì thêm |
| Vừa | Lối đi cách lưng chừng một mét, người qua thường xuyên vào giờ cao điểm | Ghế tựa cao cộng một vật chắn thấp: kệ, tủ, chậu cây |
| Nặng | Lưng ghế sát mép lối đi chính, người qua liên tục, hay bị chạm vào ghế | Nên xin đổi chỗ hoặc xoay bàn; nếu không được thì vách cao cộng tấm chống nhìn màn hình |
| Đặc biệt | Phía sau là cửa ra vào, cửa thang máy hoặc cửa nhà vệ sinh | Ngoài lối đi còn có gió và tiếng cửa; ưu tiên đổi chỗ hoặc tạo vách chắn hẳn |
Muốn đo cho chắc, bạn ngồi làm việc bình thường một buổi sáng, mỗi lần giật mình hoặc quay lại vì có người phía sau thì gạch một vạch lên giấy. Con số cuối buổi cho biết nên làm đến mức nào.
Bảy cách chỉnh tại chỗ, từ dễ đến khó
Đổi sang ghế tựa cao. Ghế có lưng cao quá vai, tốt nhất là tới gáy, tạo một "bức tường" nhỏ ngay sau người ngồi. Đây là cách phong thủy hay gợi ý và cũng là cách rẻ, dễ xin nhất. Ghế tựa cao còn đỡ lưng tốt hơn khi ngồi lâu.
Kéo bàn lùi xa lối đi. Chỉ cần thêm vài chục centimet giữa lưng ghế và lối đi là người qua không còn sượt vào ghế. Kiểm tra trước chiều sâu bàn và khoảng trống phía trước để không làm hẹp lối của người khác.
Đặt một vật chắn thấp sau lưng. Tủ hồ sơ thấp, kệ ngang hông, chậu cây cao vừa phải đặt giữa ghế và lối đi tạo một lớp đệm. Người đi qua tự động đi vòng ra xa hơn. Chọn vật nặng, chân vững, không có cạnh sắc ở độ cao ngang hông.
Dựng vách ngăn phía sau. Nếu văn phòng có vách lắp ghép, xin thêm một tấm phía sau hoặc bên sườn hở. Vách cao ngang vai khi ngồi đã đủ để không còn thấy bóng người lướt qua khoé mắt.
Xoay bàn một góc. Không xoay được hẳn chín mươi độ thì xoay chéo khoảng bốn mươi lăm độ, để lối đi nằm ở bên sườn thay vì sau lưng. Bạn sẽ thấy người đến bằng khoé mắt, bớt giật mình.
Dán tấm chống nhìn màn hình. Với việc cần giữ kín như kế toán, nhân sự, tấm lọc chống nhìn trộm khiến người đứng chéo phía sau chỉ thấy màn hình tối. Cảm giác bị nhìn giảm hẳn, và đây cũng là biện pháp bảo mật thông tin thật.
Đặt một chiếc gương nhỏ kín đáo. Gương nhỏ cỡ lòng bàn tay ở mép màn hình giúp thấy người đến từ phía sau. Phong thủy dân gian hay dùng cách này. Chỉ dùng khi gương không chiếu vào bàn đồng nghiệp và không làm loá mắt ai.
Những thứ nên tránh khi tự xử lý
Đừng dựng vật chắn chặn mất lối thoát hiểm hoặc làm lối đi hẹp đến mức hai người không tránh nhau được. Quy định phòng cháy của toà nhà thường có yêu cầu về độ rộng lối thoát; nếu không rõ, hỏi bộ phận hành chính trước khi kê thêm đồ.
Không nên dùng vật nặng đặt cao như chậu cây lớn trên nóc tủ hồ sơ ngay sau lưng. Một cú va nhẹ của người đi qua có thể làm rơi đồ đúng vào đầu người ngồi. Vật chắn phía sau nên thấp, rộng chân và đặt trên sàn.
Cũng không nên vì muốn "có chỗ dựa" mà mua vật phẩm cỡ lớn đặt sau ghế. Vật phẩm không thay được một tấm vách hay chiếc ghế tựa cao, và đặt đồ dễ vỡ ở chỗ người qua lại là rủi ro. Nếu thích một món biểu tượng, đặt nó trên bàn, trong phần của mình, cỡ nhỏ.
Cuối cùng, tránh biến chuyện chỗ ngồi thành chuyện than phiền trong nhóm. Người được xếp chỗ đó trước bạn có thể đã quen, và nghe bảo chỗ mình "không có hậu thuẫn" chẳng giúp gì cho họ.
Khi nào nên xin đổi chỗ và nói thế nào
Nếu đã thử các cách chỉnh mà vẫn ở mức nặng, nên đề xuất đổi chỗ. Trình tự gợi ý:
- Ghi lại tình trạng một tuần: số lần bị gián đoạn, giờ đông người, những lần ghế bị va.
- Tìm phương án cụ thể: chỗ trống khác, hoặc xoay cả cụm bàn để lưng tựa vào tường.
- Trình bày với người phụ trách bằng lý do công việc, ví dụ giả định: việc nhập liệu cần tập trung, mỗi giờ bị gián đoạn nhiều lần làm dễ sai số.
- Nếu chưa đổi được ngay, xin trước những thay đổi nhỏ như ghế tựa cao, vách, tấm chống nhìn màn hình.
- Hẹn xem lại sau một hai tháng, khi có đợt sắp xếp chỗ ngồi mới.
Nói bằng lý do công việc giúp yêu cầu của bạn có trọng lượng, và giữ cho câu chuyện phong thủy ở đúng chỗ của nó: một cách gọi tên cảm giác, không phải lời phán.
Nếu cả nhóm đều có vài người ngồi lưng ra lối đi, đề xuất xoay luân phiên theo quý hoặc sắp lại cả cụm để lối đi chạy dọc bên sườn thay vì sau lưng là cách công bằng hơn việc một người xin đổi riêng. Người quản lý thường dễ đồng ý với phương án có lợi cho cả nhóm.
Lưng trống ở góc làm việc tại nhà
Ở nhà, nhiều người kê bàn làm việc sát tường, mặt nhìn tường, lưng quay ra cửa phòng. Kiểu kê này tiết kiệm chỗ nhưng mang đúng vấn đề lưng trống: người nhà đi vào phía sau, trẻ con chạy ngang, và trong lúc họp trực tuyến khung hình lộ ra cả cánh cửa.
Khác với văn phòng, ở nhà bạn có quyền xoay bàn. Cách thường được khuyên là đặt bàn để lưng tựa vào một bức tường kín, mặt nhìn về phía cửa phòng theo đường chéo. Nếu phòng quá nhỏ, kê bàn vuông góc với tường để cửa nằm bên sườn cũng là phương án tốt. Khi không xoay được, các cách chỉnh như ghế tựa cao, kệ thấp sau lưng vẫn áp dụng y như ở văn phòng.
Những nguyên tắc trên nói chung có lợi cả về cảm giác lẫn công năng. Phần diễn giải theo tứ linh là quan niệm truyền thống để bạn tham khảo, còn việc có thấy dễ chịu hơn hay không thì chính bạn kiểm chứng được sau vài ngày ngồi thử.
Câu hỏi thường gặp
Ngồi quay lưng ra cửa có phải điều đại kỵ không?
Phong thủy coi đây là thế ngồi không tốt vì lưng không có chỗ tựa, nhưng không nên hiểu thành điều gây hoạ. Thực tế đây là chỗ dễ bị gián đoạn và giật mình. Chỉnh bằng ghế tựa cao, vách hoặc xoay bàn là cách xử lý hợp lý.
Đặt gương để nhìn phía sau có bị coi là xấu không?
Một số người ngại gương vì quan niệm gương phản chiếu khí. Gương nhỏ đặt ở mép màn hình chỉ để thấy người đến thường được chấp nhận. Điều cần tránh là gương chiếu thẳng vào đồng nghiệp hoặc phản chiếu ánh đèn vào mắt.
Ghế tựa cao có thật sự giúp bớt bồn chồn không?
Nhiều người cho biết thấy yên tâm hơn khi lưng ghế che được vai và gáy, vì người đi qua không chạm trực tiếp vào lưng và bóng người ít lọt vào khoé mắt. Đây là cảm nhận cá nhân, nhưng chi phí thử thấp nên đáng làm trước.
Cây đặt sau lưng nên chọn loại nào?
Chọn cây có tán vừa phải, chậu nặng, đế rộng để không đổ khi bị va, chịu được bóng râm văn phòng. Tránh cây có gai, lá sắc hoặc nhựa gây kích ứng nếu văn phòng đông người qua lại sát chậu.
Lưng quay ra cửa sổ có giống lưng quay ra lối đi không?
Không giống. Cửa sổ sau lưng không có người qua lại, vấn đề chính là nắng chiếu vào màn hình và gáy. Theo quan niệm, đó vẫn là chỗ tựa không vững, nhưng xử lý chủ yếu bằng rèm và xoay màn hình.
Có nên đặt vật phẩm sau lưng ghế cho có chỗ dựa không?
Vật phẩm không thay được vật chắn thật như vách hay tủ thấp, và đặt đồ dễ vỡ ở chỗ người qua lại dễ gây rơi vỡ. Nếu muốn, đặt một món nhỏ trên bàn của mình; còn sau lưng nên là thứ chắc chắn, thấp và an toàn.