Màu sắc và ánh sáng trong spa, theo cách nhìn ngũ hành, thường nghiêng về Mộc và Thổ (gỗ, vải thô, màu đất, xanh lá dịu) để tạo cảm giác ấm và tự nhiên, dùng Kim và Thuỷ (trắng, xám, kính, đá lạnh) ở mức vừa cho sạch và gọn, còn Hoả (đỏ, cam rực, ánh sáng gắt) chỉ ở điểm nhấn nhỏ. Về ánh sáng, khu đón khách và khu tư vấn cần sáng, trung thực màu; khu nằm cần đèn gián tiếp, ánh ấm, không thấy bóng đèn khi nằm ngửa.
Những gợi ý ngũ hành này là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều thú vị là chúng khá khớp với những gì người làm nội thất hay chọn cho không gian nghỉ, vì lý do thị giác: màu ấm và độ bão hoà thấp làm mắt dịu, ánh sáng gián tiếp không gây chói. Bài này đi qua từng khu của spa và đặt hai cách giải thích cạnh nhau.
Ngũ hành trong màu và vật liệu: đọc nhanh
Trong phong thủy, mỗi hành gắn với một nhóm màu, hình dáng và vật liệu. Mộc là xanh lá, gỗ, mây tre, hình dài đứng. Hoả là đỏ, cam, hồng đậm, ánh nến, hình nhọn. Thổ là vàng đất, nâu, be, gạch nung, gốm, hình vuông thấp. Kim là trắng, xám bạc, kim loại, hình tròn. Thuỷ là đen, xanh đậm, kính, mặt nước, hình uốn lượn.
Quan niệm cho rằng một không gian cân bằng là không gian không để hành nào lấn hẳn, trừ khi có chủ ý. Spa là nơi nghỉ, nên nhiều người chọn để Mộc và Thổ làm nền vì hai hành này gợi đất và cây, sự ổn định và sinh trưởng. Kim và Thuỷ được dùng để làm sạch bố cục. Hoả, hành của nhiệt và động, chỉ dùng điểm xuyết.
Có hai điều cần nhớ khi dùng bảng ngũ hành. Thứ nhất, bảng này là quy ước, các sách và các thầy đôi khi xếp một màu vào hành khác nhau, ví dụ hồng nhạt có người xếp Hoả, có người xếp Thổ. Thứ hai, không nên dùng màu theo mệnh của chủ spa làm màu chủ đạo cho cả cơ sở, vì spa là nơi của khách. Màu chủ đạo nên chọn theo cảm giác bạn muốn khách có khi bước vào.
Gợi ý màu và đèn cho từng khu của spa
Bảng dưới gợi ý màu nền, vật liệu và ánh sáng cho từng khu. Cột cuối giải thích bằng lý do thị giác, để bạn tự kiểm khi đứng trong không gian của mình.
| Khu | Màu và vật liệu gợi ý | Ánh sáng | Lý do thị giác |
|---|---|---|---|
| Mặt tiền, cửa vào | Gỗ, đá tự nhiên, cây xanh; điểm nhấn màu thương hiệu | Sáng rõ, nhất là buổi tối | Dễ nhận ra từ xa, tạo cảm giác đón mời |
| Quầy đón, khu bán sản phẩm | Be, gỗ sáng, trắng ngà | Sáng đều, trung thực màu | Khách nhìn đúng màu sản phẩm, đọc được phiếu |
| Khu chờ | Màu đất, xanh rêu nhạt, vải thô | Ấm, có đèn bàn hoặc đèn sàn | Chậm nhịp lại sau khi từ đường vào |
| Phòng tư vấn, soi da | Trung tính, ít hoạ tiết | Sáng, trung thực màu, có thể ánh sáng tự nhiên | Nhìn đúng màu da, không bị đèn vàng đánh lừa |
| Phòng trị liệu | Nâu gỗ, be ấm, xanh lá rất nhạt | Gián tiếp, ánh ấm, điều chỉnh được độ sáng | Không chói khi nằm ngửa, mắt dễ thả lỏng |
| Phòng xông, khu ướt | Gạch, đá, gỗ chịu ẩm | Đèn chống nước, ánh dịu | An toàn điện, không phản chiếu chói trên bề mặt ướt |
| Hành lang | Tiếp nối màu phòng trị liệu | Đèn hắt chân tường hoặc hắt tường | Dẫn đường mà không tạo cảm giác hành lang bệnh viện |
Nếu spa của bạn hướng tới phong cách hiện đại, trắng và xám nhiều hơn, vẫn có thể giữ cảm giác ấm bằng ánh đèn và một vài mảng gỗ, vải. Điều tránh là để cả không gian chỉ có Kim và Thuỷ, vì trông lạnh và cứng như phòng thí nghiệm.
Ánh sáng: chỗ quan niệm và thị giác gặp nhau
Ánh sáng tự nhiên ở nơi khách ngồi, không ở nơi khách nằm. Theo quan niệm, ánh sáng tự nhiên là khí dương, tốt cho khu đón và khu chờ. Phòng trị liệu thuộc phần âm, cần tối dịu. Thực tế, khách nằm ngửa mà có cửa sổ sáng bên cạnh thì nheo mắt; khách ngồi chờ mà có cửa sổ thì thấy thoáng.
Nhiệt độ màu đèn thay đổi theo khu. Đèn có ánh trắng xanh, trung tính và vàng ấm. Khu tư vấn, khu soi da cần đèn gần trung tính để nhìn đúng màu. Khu nằm hợp với ánh vàng ấm. Một spa dùng cùng một loại đèn trắng lạnh ở khắp nơi thường cho cảm giác giống phòng khám hơn là nơi thư giãn.
Không thấy bóng đèn trần khi nằm. Đèn âm trần có chụp sâu, đèn hắt từ hốc trần hay đèn rọi tường là cách để ánh sáng có mặt mà nguồn sáng không đập vào mắt. Phong thủy gọi đèn chói thẳng xuống người nằm là một dạng sát; người nằm gọi là chói.
Có thể điều chỉnh độ sáng. Phòng trị liệu cần sáng khi dọn và kiểm tra vệ sinh, tối khi có khách. Đèn có bộ điều chỉnh độ sáng hoặc hai mạch đèn riêng là giải pháp đơn giản nhất.
Ánh nến và đèn giả nến. Nến thật gợi Hoả, ấm, nhưng ở phòng có vải, có dầu và khách nằm nhắm mắt thì là rủi ro cháy. Nhiều spa dùng đèn giả nến chạy pin để giữ cảm giác mà bỏ phần nguy cơ.
Vật liệu: màu không chỉ nằm ở lớp sơn
Màu của một spa đến từ vật liệu nhiều hơn từ sơn. Một mảng gỗ thật, một tấm rèm vải lanh, một sàn gạch đất nung tạo ra màu có kết cấu, nhìn ấm và sâu hơn hẳn một bức tường sơn phẳng cùng tông. Đây là lý do nhiều spa ở Việt Nam dùng mây tre, gỗ, gốm và vải thô, vừa hợp ngũ hành Mộc và Thổ theo quan niệm, vừa gợi chất địa phương.
Vật liệu trong spa phải chịu được hơi ẩm, dầu và chất tẩy rửa. Gỗ cần phủ bề mặt chống thấm; mây tre đặt ở chỗ khô; vải dùng loại giặt được hoặc có lớp bọc tháo ra; gạch và đá chọn loại chống trơn ở khu ướt. Một vật liệu đẹp mà nhanh ố, nhanh mốc sẽ làm spa trông xuống cấp chỉ sau một mùa nồm.
Kim loại và kính có chỗ đứng ở tay nắm, khung gương, vách tắm, bồn rửa. Chúng làm không gian trông sạch và hiện đại. Dùng quá nhiều, nhất là inox bóng và kính trong, thì không gian phản chiếu nhiều, ánh đèn bị dội lại, và cảm giác lạnh tăng lên.
Đá tự nhiên như đá cẩm thạch, đá ong hay đá xanh thường được dùng ở quầy hoặc khu ướt. Theo quan niệm, đá thuộc Thổ hoặc Kim tuỳ màu; theo thực tế, đá nặng, mát, bền, nhưng một số loại thấm dầu và cần xử lý bề mặt.
Màu theo khí hậu ba miền
Phong thủy Việt Nam xưa vốn gắn chặt với khí hậu: nhà hướng Nam để đón gió mát mùa hè và tránh gió lạnh mùa đông ở miền Bắc, mái dốc để thoát mưa. Khi chọn màu cho spa, nhìn theo khí hậu nơi mình ở là cách áp dụng tinh thần đó.
Ở miền Bắc, mùa đông lạnh và mùa nồm ẩm kéo dài. Spa nên thiên về màu ấm, gỗ, vải, ánh đèn vàng, để khách bước vào từ cái lạnh thấy ấm ngay. Vật liệu phải chịu được nồm: tường sơn chống ẩm, gỗ phủ kỹ, tránh giấy dán tường ở tầng trệt.
Ở miền Nam, nắng nóng quanh năm. Màu sáng, xanh lá dịu, gỗ sáng, đá mát giúp không gian trông mát hơn; ánh đèn vẫn nên ấm ở khu nằm, nhưng khu đón khách có thể sáng và thoáng hơn. Mặt tiền hướng Tây cần lớp che nắng trước khi bàn tới màu.
Ở miền Trung và Tây Nguyên, khí hậu thay đổi mạnh theo mùa và theo độ cao. Spa ở vùng cao như Lâm Đồng có thể dùng màu ấm và vật liệu dày như ở miền Bắc; spa ven biển miền Trung cần vật liệu chịu muối và gió, màu sáng để giảm hấp nhiệt mùa hè.
Thử màu trước khi sơn cả spa
Màu trên bảng mẫu và màu trên tường dưới đèn của chính bạn thường khác nhau. Một quy trình thử ngắn giúp tránh sơn lại:
- Chọn hai ba màu ứng viên cho mỗi khu, đừng chọn chỉ một.
- Sơn thử một mảng lớn, cỡ một mét vuông, trên đúng bức tường sẽ sơn.
- Nhìn mảng thử vào ba thời điểm: buổi sáng, buổi chiều có nắng, buổi tối chỉ có đèn spa.
- Đặt mảng vải, gỗ, gạch dự định dùng cạnh mảng sơn để xem chúng đi với nhau thế nào.
- Nằm thử trên giường trị liệu nhìn lên mảng thử nếu đó là trần hoặc tường đầu giường.
- Chụp ảnh và nhờ vài người chưa quen spa nhìn, hỏi cảm giác đầu tiên của họ.
Nếu bạn muốn chọn theo ngũ hành, hãy chọn trong số những màu đã qua vòng thử này. Như vậy quan niệm và cảm nhận thực tế cùng được tính.
Lỗi màu và đèn hay gặp ở spa nhỏ
Khi đi xem nhiều spa nhỏ, có thể thấy một số lỗi lặp lại. Chúng không cần đến phong thủy để nhận ra, nhưng phong thủy cũng có cách gọi riêng cho từng lỗi:
- Tường hồng đậm hoặc tím đậm toàn bộ: theo quan niệm là Hoả quá vượng; thực tế là mắt mỏi, màu da khách trong gương bị lệch.
- Đèn trắng lạnh khắp nơi: thiếu phần âm cho khu nghỉ; thực tế là trông như phòng khám.
- Đèn chùm pha lê ngay trên giường trị liệu: một dạng đèn đè theo quan niệm; thực tế là chói và khó vệ sinh.
- Giấy dán tường hoa văn dày đặc trong phòng nhỏ: khí rối; thực tế là phòng trông chật và rối mắt.
- Quá nhiều màu thương hiệu: mỗi khu một màu nổi khiến không gian thiếu mạch.
- Không có đèn ngoài cửa: cửa tối vào buổi tối, khách khó tìm.
- Rèm mỏng sáng màu ở phòng trị liệu có cửa sổ ra đường: ban đêm đèn trong phòng làm rèm thành màn chiếu, người ngoài thấy bóng bên trong.
Lỗi cuối cùng đáng kiểm ngay tối nay: bật đèn phòng trị liệu, ra đường nhìn vào. Nếu thấy bóng người, cần rèm hai lớp hoặc phim mờ.
Câu hỏi thường gặp
Spa nên chọn màu theo mệnh chủ hay theo khách?
Màu chủ đạo của spa nên chọn theo cảm giác muốn tạo cho khách, vì spa là nơi của khách. Chủ spa có thể dùng màu hợp mệnh mình ở phòng làm việc riêng hoặc vài điểm nhấn nhỏ. Màu theo mệnh là quan niệm.
Spa màu trắng toàn bộ có tốt không?
Trắng gợi sạch và sáng, theo ngũ hành là Kim. Spa trắng toàn bộ dễ trông lạnh và phải lau chùi rất thường xuyên. Thêm gỗ, vải, cây xanh và ánh đèn ấm là cách giữ cái sạch mà bớt cái lạnh.
Đèn phòng trị liệu nên dùng màu ánh sáng nào?
Phần lớn spa dùng ánh vàng ấm cho phòng nằm, có thể giảm độ sáng. Nếu phòng có làm liệu trình cần nhìn kỹ màu da, nên có thêm một đèn trung tính riêng để bật khi cần.
Có nên dùng đèn màu xanh, tím trong spa không?
Đèn màu dùng làm điểm nhấn trang trí ở hành lang hay bể nước thì được. Dùng làm ánh sáng chính trong phòng trị liệu thì làm da khách trông lạ, khó quan sát và nhiều người thấy không thoải mái.
Spa có cần sơn màu khác cho từng phòng không?
Không cần. Một mạch màu thống nhất cho toàn spa, thay đổi nhẹ ở độ đậm nhạt và vật liệu giữa các khu, thường cho cảm giác yên hơn là mỗi phòng một màu riêng.
Tranh và đồ trang trí có tính vào ngũ hành không?
Theo quan niệm có: tranh nước thuộc Thuỷ, tranh cây lá thuộc Mộc, gốm thuộc Thổ. Với spa, điều quan trọng hơn là tranh có nội dung tĩnh, màu dịu, khổ vừa với tường, và không quá nhiều món trong một phòng.