Theo phong thủy, nhà vệ sinh và phòng tắm là nơi ẩm và "uế", thuộc Thủy; màu được khuyên là các tông sáng sạch như trắng ngà, kem, be, ghi nhạt, và nhiều người thêm màu Thổ (vàng đất, be) để "chế" bớt Thủy, giữ cảm giác khô ráo. Màu tối, đỏ rực, hay các tông làm phòng trông bẩn và bí được khuyên tránh.
Lời khuyên này hợp với thực tế đến mức gần như trùng khít: nhà vệ sinh cần thấy rõ vết bẩn để lau, cần sáng để an toàn, cần chống nấm mốc. Bài này đi qua màu tường, gạch ốp, ron gạch, màu thiết bị, cùng những trường hợp như nhà vệ sinh không cửa sổ, nhà vệ sinh trong phòng ngủ và phòng tắm cho người già. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Nhà vệ sinh trong quan niệm phong thủy và màu sắc
Phong thủy coi nhà vệ sinh là nơi thải bỏ, nên các phái đều bàn rất kỹ vị trí: không ở trung tâm nhà, không đè lên bếp, bàn thờ, không đối cửa chính. Khi vị trí đã cố định, màu sắc và sự sạch sẽ là thứ còn lại để "chỉnh". Quan niệm chung là nhà vệ sinh càng sạch, khô, thoáng thì "uế khí" càng ít lan ra các phòng khác — nói theo đời thường là ít mùi, ít ẩm, ít vi khuẩn.
Về ngũ hành, nước là Thủy; nhà vệ sinh phòng tắm nhiều nước nên thiên Thủy. Một số người làm nghề khuyên dùng màu Thổ (vàng đất, be, nâu nhạt) vì Thổ khắc Thủy, giữ cho "nước" không tràn sang chỗ khác; số khác khuyên trắng, ghi (Kim) vì sạch và sáng, dù Kim lại sinh Thủy. Hai cách khuyên cho kết quả đều là màu sáng trung tính, nên trên thực tế không mâu thuẫn mấy.
Màu được khuyên tránh gồm đen hoặc xanh than toàn bộ (Thủy chồng Thủy, lại tối), đỏ rực (Hỏa gặp Thủy "xung", đồng thời đỏ làm phòng nhỏ bí bách). Tuy nhiên những khách sạn, nhà hàng dùng đá đen, gạch đen cho phòng vệ sinh rất sang vẫn là chuyện thường; điều khiến họ làm được là ánh sáng tốt và người dọn dẹp mỗi ngày.
Vật liệu và màu cho từng bề mặt trong nhà vệ sinh
Mỗi bề mặt chịu nước, chịu bẩn khác nhau, nên màu nên chọn theo bề mặt chứ không chọn một màu cho cả phòng.
| Bề mặt | Màu hay dùng | Hành theo quan niệm | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Tường ốp vùng tắm | kem, be, trắng ngà, ghi nhạt | Thổ, Kim | sáng, thấy vết cặn, dễ lau |
| Tường khô phía trên | sơn chống ẩm trắng ấm, kem | Kim, Thổ | phản sáng, giảm cảm giác chật |
| Sàn | ghi trung bình, be đậm, vân đá | Thổ, Kim | giấu vết nước, dễ nhìn ranh giới; chọn gạch chống trơn |
| Ron gạch | ghi, be xám (không trắng tinh) | Kim, Thổ | ron trắng dễ ố vàng, xám đen sau vài tháng |
| Trần | trắng, ghi rất nhạt | Kim | sáng, dễ thấy đốm mốc để xử lý sớm |
| Thiết bị vệ sinh | trắng là phổ biến | Kim | dễ thấy bẩn, dễ thay thế đồng bộ |
| Cửa, tủ lavabo | gỗ nhạt, ghi, trắng | Mộc, Kim | chọn vật liệu chịu ẩm hơn là chọn màu |
Nếu nhìn cột "lý do thực tế", có thể thấy phần lớn lựa chọn được quyết định bởi chuyện sạch, sáng và bền ẩm. Lớp ý nghĩa ngũ hành chồng lên trên mà không đòi đổi gì đáng kể — một trong những chỗ phong thủy và kỹ thuật đồng thuận nhất.
Nhà vệ sinh không cửa sổ, nhà vệ sinh trong phòng ngủ
Không cửa sổ. Rất phổ biến ở căn hộ và nhà ống. Màu sáng là bắt buộc, kèm đèn đủ sáng và quạt hút chạy thêm vài phút sau khi dùng. Quan niệm gọi nhà vệ sinh tối, bí là nơi "âm khí tụ"; về kỹ thuật, đó là nơi hơi ẩm đọng lại sinh nấm mốc, mùi. Sơn trần và tường khô bằng sơn có khả năng chống nấm mốc giúp giữ màu sáng lâu.
Trong phòng ngủ. Nhà vệ sinh khép kín trong phòng ngủ nên có màu nối tiếp với phòng ngủ — cùng họ trung tính, ấm — để khi cửa mở không có cảm giác hai thế giới khác nhau. Cửa nên luôn đóng, màu cửa có thể cùng màu tường phòng ngủ để cửa "chìm" đi, phù hợp với quan niệm không để cửa nhà vệ sinh "nhìn" vào giường.
Phòng tắm kính trong phòng ngủ. Vách kính trong suốt nhìn thẳng vào bồn cầu, vòi sen từ giường là kiểu thiết kế mà nhiều người làm phong thủy không thích. Kính mờ hoặc rèm, cộng màu ốp bên trong sáng trung tính, là cách dung hoà.
Nhà vệ sinh dưới gầm cầu thang. Không gian thấp, hẹp, thường thiếu sáng. Tông sáng nhất có thể, gạch khổ nhỏ hoặc trung bình, và một ngọn đèn ấm ở vị trí không gây bóng đổ lên mặt người dùng.
Màu và an toàn: phòng tắm cho người già và trẻ nhỏ
Phòng tắm là nơi xảy ra nhiều tai nạn trượt ngã trong nhà, nhất là với người cao tuổi. Màu sắc có một vai trò ít được để ý: giúp nhìn rõ ranh giới. Khi sàn, tường, bồn cầu, bậc thềm đều màu trắng hoặc kem, người thị lực kém khó phân biệt đâu là mép bậc, đâu là mép bồn. Các hướng dẫn thiết kế nhà ở cho người cao tuổi thường khuyên tạo tương phản màu giữa sàn và tường, giữa thiết bị và nền, và làm tay vịn màu nổi so với tường.
Áp dụng vào nhà Việt, một phòng tắm cho ông bà có thể dùng tường kem sáng, sàn ghi trung bình chống trơn, viền chân tường đậm hơn, tay vịn inox hoặc màu gỗ trên nền kem, nắp bồn cầu khác màu sàn. Phong thủy gọi đó là "phân minh" — ranh giới rõ ràng; với người già, đó là bớt một lần ngã.
Với trẻ nhỏ, màu sắc sinh động ở khăn, thảm chống trơn, đồ dùng giúp các con thích vào tắm, rửa tay; tường và sàn vẫn nên trung tính để dễ lau và bền lâu. Thảm chống trơn nên có màu nổi trên sàn để không ai vấp vì không thấy nó.
Phòng tắm nhỏ: màu, khổ gạch và gương cho cảm giác rộng
Phần lớn nhà vệ sinh ở nhà phố, căn hộ chỉ từ ba đến năm mét vuông. Ở diện tích này, màu sáng và đồng nhất là cách đơn giản nhất để phòng trông rộng hơn: tường và sàn cùng một họ màu, chỉ chênh độ đậm một bậc, ron gần màu gạch. Khi mắt không bị cắt bởi nhiều đường ranh giới, không gian nhìn liền và thoáng hơn. Theo quan niệm, phòng nhỏ mà "ngũ hành hỗn tạp" thì khí bí; nói cách khác là quá nhiều thứ tranh nhau sự chú ý trong một khoảng hẹp.
Khổ gạch cũng ảnh hưởng: gạch khổ trung bình đến lớn trên tường cho ít đường ron, dễ lau; gạch khổ nhỏ hợp sàn vùng tắm vì dễ tạo độ dốc thoát nước và bám chân hơn. Ốp gạch dọc (cạnh dài theo chiều đứng) giúp phòng trông cao hơn; ốp ngang giúp phòng trông rộng hơn. Một dải gạch nhấn màu đậm hơn ở ngang tầm mắt có thể dùng, nhưng chỉ nên một dải.
Gương lớn trên lavabo nhân đôi ánh sáng và chiều sâu. Phong thủy dặn gương nhà vệ sinh không nên đối thẳng cửa ra vào hay chiếu thẳng vào bồn cầu; đặt gương trên lavabo, vuông góc với cửa là cách thường gặp và cũng tiện dùng nhất. Màu khung gương, phụ kiện, vòi sen nên chọn một tông kim loại — inox, đen mờ hoặc đồng — cho cả phòng, tránh trộn lẫn.
Những lỗi màu hay gặp trong nhà vệ sinh
Phần lớn lỗi dưới đây không phải lỗi phong thủy mà là lỗi dùng, nhưng quan niệm phong thủy cũng coi chúng là chỗ "khí xấu" vì làm nhà vệ sinh bẩn, tối, ẩm:
- Ron gạch trắng tinh trên sàn: vài tháng sau ố vàng, xám đen, cọ mãi không sạch. Ron màu ghi hoặc be xám bền màu hơn.
- Gạch sàn bóng gương: đẹp lúc khô, trơn khi ướt và lộ mọi vệt nước. Chọn bề mặt mờ, có độ nhám.
- Gạch tối toàn phòng nhỏ: phòng 3–4 mét vuông ốp gạch đen hay xanh than trông như hộp kín, lộ cặn vôi trắng rất rõ.
- Sơn thường cho tường khô: sơn nội thất không chống ẩm phồng rộp, mốc đen sau một mùa nồm.
- Quá nhiều màu gạch: ba bốn loại gạch, mỗi loại một màu trong một phòng nhỏ khiến không gian rối và lộ mọi chỗ ghép không khéo.
- Đèn trắng lạnh chói: làm gạch kem thành xám, da người xanh xao khi soi gương; đèn trung tính hoặc ấm dễ chịu hơn.
Một nhà vệ sinh sáng, khô, sạch, không mùi đã đạt gần trọn những gì phong thủy mong ở căn phòng này. Màu sắc là công cụ giúp duy trì trạng thái đó dễ hơn, chứ không thay được việc lau dọn và thông gió.
Ví dụ giả định: chọn màu cho nhà vệ sinh chung ở giữa nhà ống
Ví dụ giả định: một nhà ống ở Hà Nội có nhà vệ sinh chung tầng một nằm giữa nhà, dưới gầm cầu thang, không cửa sổ. Gia đình đã được nghe rằng nhà vệ sinh giữa nhà là vị trí bị kiêng, nhưng chưa thể dời vì kết cấu. Họ muốn ít nhất làm cho nó sạch và "nhẹ" hơn.
Hướng xử lý: ốp tường gạch men màu kem sáng khổ vừa, sàn gạch ghi trung bình bề mặt nhám, ron màu be xám. Phần tường khô phía trên và trần sơn chống ẩm màu trắng ấm. Lắp quạt hút có ống thoát ra ngoài, đèn ấm đủ sáng và một đèn nhỏ bật cảm biến ban đêm. Cửa nhà vệ sinh làm cùng màu với tường hành lang để "chìm" bớt, luôn đóng.
Theo quan niệm, màu Thổ (kem, be) ở tường và sàn giúp "trấn" Thủy ở vị trí trung cung vốn thuộc Thổ; theo kỹ thuật, quạt hút và vật liệu chống ẩm mới là phần làm phòng hết mùi, hết mốc. Hai lớp lý do cùng dẫn về một căn phòng sáng sạch — và đó là điều gia đình cần nhất khi chưa thể dời vị trí.
Câu hỏi thường gặp
Nhà vệ sinh nên sơn màu gì theo phong thủy?
Thường là các tông sáng sạch như trắng ngà, kem, be, ghi nhạt. Nhiều người thêm màu Thổ như vàng đất, be để cân bằng Thủy của nước. Tránh màu tối toàn bộ và đỏ rực trong phòng nhỏ. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Gạch nhà vệ sinh màu đen có nên dùng không?
Có thể dùng nếu phòng rộng, sáng và được lau thường xuyên, vì gạch đen lộ cặn vôi, vết nước rất rõ. Phòng nhỏ không cửa sổ thì nên tránh. Theo quan niệm, đen là Thủy chồng lên Thủy nên ít được khuyên.
Ron gạch nên chọn màu gì?
Ron màu ghi, be xám thường bền màu hơn ron trắng tinh, nhất là ở sàn và vùng tắm. Nên chọn keo chà ron có khả năng chống thấm, chống nấm mốc. Màu ron gần màu gạch giúp mặt ốp liền mạch, khác màu thì tạo hiệu ứng ô lưới.
Nhà vệ sinh có nên đặt cây xanh không?
Một chậu cây nhỏ chịu ẩm, ít sáng được nhiều người đặt vì theo quan niệm Mộc hút bớt Thủy. Nếu phòng không có ánh sáng tự nhiên, cây sẽ yếu dần; khi đó cây giả hoặc màu xanh lá ở khăn cũng tạo được điểm nhấn.
Phòng tắm cho người già nên chọn màu thế nào?
Nên tạo tương phản giữa sàn và tường, giữa bồn cầu và sàn, và làm tay vịn nổi so với tường để người lớn tuổi nhìn rõ ranh giới. Sàn bề mặt nhám chống trơn, đèn đủ sáng và có đèn ngủ nhỏ ban đêm.
Có cần sơn nhà vệ sinh theo phương vị không?
Ít người làm vậy vì nhà vệ sinh không phải nơi cần "vượng" theo phương. Phần lớn chỉ cần sáng, sạch, khô. Nếu muốn theo ngũ hành, màu Thổ nhạt hoặc trắng ghi là đủ cho hầu hết vị trí.