Màu cửa chính theo phong thủy thường được chọn theo hành của hướng cửa: cửa nhìn hướng nào thì dùng màu bản vị hoặc màu tương sinh của hành hướng ấy, và tránh màu của hành khắc nó. Ví dụ cửa hướng Nam (Hỏa) hợp đỏ trầm, nâu gỗ, xanh lá; cửa hướng Tây (Kim) hợp trắng, ghi, vàng đất; cửa hướng Bắc (Thủy) hợp đen, xanh dương, trắng ánh kim; cửa hướng Đông (Mộc) hợp nâu gỗ, xanh lá, đen.
Cửa chính được phong thủy gọi là "khí khẩu" — miệng đón khí của ngôi nhà — nên được chú ý nhiều hơn mọi bộ phận khác. Nhưng màu cửa còn chịu chi phối bởi chất liệu, bởi màu tường bao quanh và bởi nắng mưa đập thẳng vào cánh cửa. Bài này đi qua cả ba. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao màu cửa chính được chú ý riêng
Trong phong thủy dương trạch, ba thứ thường được xét trước tiên là cửa, chủ (phòng ngủ chủ nhà) và bếp. Cửa đứng đầu vì là nơi người, ánh sáng, gió và cả tiếng ồn đi vào nhà. Cửa sạch sẽ, sáng sủa, mở đóng êm được coi là cửa "đón khí"; cửa tróc sơn, kẹt bản lề, tối om được coi là cửa "nghẽn khí". Bỏ chữ "khí" đi, mô tả vẫn đúng: cửa là thứ người nhà chạm vào nhiều lần mỗi ngày và là thứ khách nhìn đầu tiên.
Màu cửa chính vì thế mang hai vai trò. Vai thứ nhất là biểu tượng: theo ngũ hành, màu cửa phải "thuận" với phương cửa nhìn ra. Vai thứ hai là nhận diện và tâm lý: cửa có màu rõ, dễ thấy giúp người lạ tìm nhà, tạo cảm giác chào đón; cửa cùng màu tường hoàn toàn thì mặt tiền phẳng lặng, đôi khi lạnh lùng.
Ở nhiều nền văn hoá chịu ảnh hưởng phong thủy, cửa đỏ là hình ảnh quen thuộc, gắn với sự tươi vui và may mắn. Ở Việt Nam, cửa gỗ để màu tự nhiên hoặc sơn màu cánh gián, nâu trầm phổ biến hơn; nhiều nhà cổ ở Hội An có tường vàng, cửa gỗ sơn xanh. Không có màu cửa nào là "chuẩn" chung cho mọi nhà.
Màu cửa theo hướng cửa: bản vị, tương sinh và màu dùng ít
Bảng dưới áp quan hệ ngũ hành cho tám hướng cửa. Màu tương sinh là màu của hành sinh ra hành của hướng, thường được coi là "nuôi" khí ở cửa; màu dùng ít là màu của hành khắc hành của hướng.
| Hướng cửa | Hành | Màu bản vị | Màu tương sinh | Dùng ít |
|---|---|---|---|---|
| Bắc | Thủy | đen, xanh dương đậm | trắng, ghi, ánh kim | vàng đất, nâu đậm |
| Đông Bắc | Thổ | vàng đất, nâu nhạt, be | đỏ trầm, cam đất | xanh lá |
| Đông | Mộc | xanh lá, nâu gỗ | đen, xanh dương | trắng, ánh kim |
| Đông Nam | Mộc | xanh lá, nâu gỗ | đen, xanh dương | trắng, ánh kim |
| Nam | Hỏa | đỏ trầm, cam đất, tím than | xanh lá, nâu gỗ | đen, xanh dương đậm |
| Tây Nam | Thổ | vàng đất, nâu, be | đỏ trầm, cam đất | xanh lá |
| Tây | Kim | trắng, ghi, ánh kim | vàng đất, nâu nhạt | đỏ |
| Tây Bắc | Kim | trắng, ghi, ánh kim | vàng đất, nâu nhạt | đỏ |
Nâu gỗ được xếp vào Mộc theo chất liệu, nhưng nhiều sách lại xếp sắc nâu vào Thổ theo màu. Vì thế cửa gỗ tự nhiên gần như "hợp" với mọi hướng theo cách giải thích nào đó, và đây cũng là một lý do cửa gỗ được ưa chuộng lâu đời. Nếu một thầy bảo cửa gỗ hợp, thầy khác bảo không hợp, khác biệt thường nằm ở chỗ xếp nâu vào Mộc hay Thổ.
Hướng cửa ở đây là hướng nhìn ra khi bạn đứng trong nhà, lưng quay vào nhà, mặt nhìn ra ngoài qua cánh cửa. Đo bằng la bàn, đứng cách cửa sắt hoặc khung thép một khoảng để kim không bị lệch.
Chất liệu cửa quyết định dải màu
Cửa gỗ tự nhiên. Có thể để màu gỗ, phủ dầu, sơn PU trong suốt hoặc sơn màu. Gỗ để màu tự nhiên đẹp và dễ hoà mọi mặt tiền, nhưng ở mặt nhà nắng gắt, lớp phủ sẽ xuống màu, nứt chân chim nếu không bảo dưỡng định kỳ. Cửa gỗ sơn màu đậm như xanh rêu, đỏ trầm, đen giữ được vẻ cổ điển, nhưng cần sơn lại khi bong.
Cửa thép vân gỗ, cửa thép sơn tĩnh điện. Màu được làm sẵn tại xưởng, dải màu phụ thuộc nhà sản xuất: vân gỗ các tông, ghi, đen, trắng. Bền nắng hơn sơn tay nhưng khó đổi màu sau này; chọn màu một lần là sống với nó nhiều năm. Theo quan niệm, thép là Kim dù bề mặt có giả vân gỗ, nên người tin kỹ sẽ xét cả hai lớp.
Cửa nhôm kính. Màu nằm ở khung: trắng, ghi, đen, nâu, vân gỗ. Phần lớn mặt cửa là kính nên màu khung chỉ là đường viền. Với nhà hướng Tây, kính nên có lớp hạn chế nhiệt hoặc có mái hắt; với mọi nhà, kính lớn sát sàn cần dấu hiệu nhận biết ở tầm mắt để trẻ nhỏ, người già không đâm vào.
Cửa cuốn, cửa xếp nhà phố. Nhiều nhà phố dùng cửa cuốn ngoài và cửa kính hoặc cửa gỗ phía trong. Khi ban ngày cửa cuốn mở, cửa trong mới là bộ mặt thật; nên chọn màu cho cửa trong, còn cửa cuốn lấy màu trung tính như ghi, trắng sữa để hoà mặt tiền.
Phối màu cửa với tường và mặt tiền
Màu cửa không đứng một mình mà nằm giữa bức tường. Cách phối dễ nhất là tạo tương phản vừa phải: tường sáng, cửa đậm hơn hai ba bậc, ví dụ tường kem với cửa nâu gỗ, tường trắng với cửa ghi đậm hoặc xanh rêu. Cửa đậm trên tường sáng làm lối vào rõ ràng, người lạ nhìn là biết đâu là cửa chính — điều mà phong thủy diễn đạt là "khí khẩu minh bạch".
Cửa cùng màu tường thường chỉ hợp với kiến trúc tối giản cố ý giấu cửa. Với nhà ở thông thường, cửa chìm vào tường khiến mặt tiền thiếu điểm nhấn, khách đứng trước nhà lúng túng không biết bấm chuông ở đâu. Ngược lại, cửa quá rực trên tường quá sẫm — đỏ tươi trên tường xám than chẳng hạn — tạo tương phản gắt, nhìn lâu mỏi mắt.
Nếu muốn theo ngũ hành cả cửa lẫn tường, bạn có thể chọn cặp tương sinh: tường vàng kem (Thổ) với cửa trắng hoặc ghi (Kim); tường trắng (Kim) với cửa đen hoặc xanh dương (Thủy); tường be (Thổ) với cửa đỏ trầm (Hỏa sinh Thổ). Còn nếu cặp màu bạn thích lại thuộc hai hành khắc nhau, một khung viền, bậc thềm hay chậu cây mang màu trung gian thường đủ "thông quan" theo quan niệm, và cũng đủ làm dịu mắt.
Mấy màu cửa hay được hỏi
Cửa đỏ. Theo quan niệm, đỏ là Hỏa, tươi vui, hợp cửa hướng Nam, Đông Nam (Mộc sinh Hỏa) hoặc Tây Nam, Đông Bắc (Hỏa sinh Thổ). Nên chọn đỏ trầm, đỏ gạch, đỏ son thay vì đỏ tươi, vì đỏ tươi dễ phai, loang sau một vài mùa nắng.
Cửa đen. Đen là Thủy, hợp cửa hướng Bắc, Đông, Đông Nam. Cửa đen trên tường trắng là lối phối hiện đại rất phổ biến. Lưu ý cửa đen ở mặt đón nắng chiều sẽ nóng bỏng tay, tay nắm kim loại càng nóng.
Cửa trắng. Trắng là Kim, hợp cửa hướng Tây, Tây Bắc, Bắc. Một số người ngại cửa trắng vì liên tưởng tang lễ; nếu ngại, trắng ngà, trắng sữa hoặc trắng phối viền ghi là lựa chọn dịu hơn. Cửa trắng lộ vết tay, vết bẩn nhanh, cần lau thường xuyên.
Cửa xanh lá, xanh rêu. Mộc, hợp cửa hướng Đông, Đông Nam, Nam. Xanh rêu trên tường vàng nhạt gợi không khí nhà cổ, rất hợp nhà vườn và nhà phố phong cách Đông Dương.
Cửa vàng. Thổ, hợp cửa hướng Tây Nam, Đông Bắc, Tây, Tây Bắc. Vàng tươi trên cửa chính ít gặp ở nhà Việt vì tâm lý kiêng sắc cung đình ở một số vùng; vàng đất, vàng gỗ sồi thì phổ biến.
Màu cửa, ánh sáng lối vào và chuyện nhìn thấy ban đêm
Phong thủy coi lối vào sáng là điều kiện để khí khẩu "minh", và đây là chỗ màu cửa gặp ánh sáng. Một cánh cửa xanh than hay đen trong một hiên nhà khuất nắng sẽ gần như biến mất vào buổi chiều tối; khách đến đứng loay hoay, người nhà về muộn mò ổ khoá. Nếu chọn cửa màu tối, lối vào cần một ngọn đèn đủ sáng chiếu xuống mặt cửa và bậc thềm, tốt nhất là đèn bật tự động khi có người.
Ngược lại, cửa màu sáng ở hiên đón nắng trưa có thể chói. Cửa trắng bóng hướng Nam hay hướng Tây hắt sáng vào mắt người đứng trước cửa; bề mặt mờ hoặc sắc ngà, sắc ghi nhạt dễ chịu hơn. Màu cửa cũng nên khác màu bậc thềm và khung cửa đủ để người già nhìn ra mép bậc, ranh giới cửa — một chi tiết an toàn nhỏ nhưng có thật.
Ở nhà ống, cửa chính hay lùi vào trong so với mặt tiền, phía trước là khoảng để xe. Khi đó cửa nằm trong vùng tối của mái hiên tầng hai; màu cửa trung bình đến sáng, kết hợp đèn trần ở khoảng để xe, giúp lối vào không thành "hang tối" — đúng điều quan niệm phong thủy dặn tránh, và cũng là điều người ở nhà ống nào cũng thấy rõ mỗi tối.
Chọn và giữ màu cửa chính theo năm bước
Gộp quan niệm, chất liệu và chuyện bảo dưỡng lại, bạn có thể làm theo thứ tự sau:
- Đo hướng cửa bằng la bàn, ghi hành của hướng và các màu bản vị, tương sinh theo bảng.
- Chốt chất liệu cửa trước (gỗ, thép, nhôm kính), xem dải màu thực tế của chất liệu đó và loại các màu không làm được.
- Đặt mẫu màu cửa cạnh mẫu màu tường thật, đứng ngoài đường nhìn ở khoảng cách khách thường đứng.
- Với cửa đón nắng chiều hoặc mưa tạt, ưu tiên màu trung bình, bền nắng; cân nhắc thêm mái hắt để cửa khỏi bạc nhanh.
- Lên lịch bảo dưỡng: cửa gỗ kiểm tra lớp phủ mỗi năm, cửa thép kiểm tra chỗ trầy để dặm sơn trước khi gỉ lan ra.
Một cánh cửa đúng màu theo sách mà bong tróc, kẹt khoá vẫn là cửa "nghẽn" trong mắt người làm phong thủy. Ngược lại, cửa màu bình thường nhưng sạch, chắc, mở êm và đủ sáng ở lối vào đã đạt phần quan trọng nhất của cái gọi là khí khẩu tốt.
Câu hỏi thường gặp
Cửa chính hướng Nam nên sơn màu gì?
Theo ngũ hành, hướng Nam thuộc Hỏa, hợp đỏ trầm, cam đất, tím than và màu tương sinh là xanh lá, nâu gỗ. Thường tránh đen, xanh dương đậm vì Thủy khắc Hỏa. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Cửa gỗ để màu tự nhiên có hợp mọi hướng không?
Nhiều người coi cửa gỗ tự nhiên là lựa chọn an toàn vì gỗ là Mộc mà sắc nâu lại gần Thổ, dễ phối với hầu hết hướng và màu tường. Điều quan trọng hơn là bảo dưỡng lớp phủ để cửa không nứt, bạc, cong vênh.
Cửa chính và cửa cổng có cần cùng màu không?
Không bắt buộc. Nhiều nhà để cổng màu trung tính như đen, ghi để hoà hàng rào, còn cửa chính mang màu nhấn. Nếu cổng và cửa nhìn thấy cùng lúc từ ngoài đường, nên cho hai màu thuộc cùng một họ hoặc tương sinh để mặt tiền liền mạch.
Căn hộ chung cư có tự sơn màu cửa chính được không?
Mặt ngoài cửa căn hộ thường thuộc quy định chung của toà nhà, nhiều nơi không cho đổi màu. Bạn có thể đổi màu mặt trong cửa, thảm chùi chân, đèn lối vào. Nên hỏi ban quản lý trước khi sơn mặt ngoài.
Màu tay nắm cửa có cần theo phong thủy không?
Một số người chọn tay nắm đồng vàng, inox hay đen theo hành của hướng, nhưng đây là chi tiết rất nhỏ. Quan trọng hơn là tay nắm chắc, dễ cầm, không nóng bỏng khi cửa đón nắng và hợp với khoá an toàn.
Cửa chính bị bạc màu có cần sơn lại ngay không?
Nên xử lý sớm vì lớp phủ bạc là lúc gỗ bắt đầu hút ẩm, thép bắt đầu dễ gỉ. Theo quan niệm, cửa tươi tắn là khí khẩu tốt; theo kỹ thuật, sơn lại đúng lúc giữ cửa bền thêm nhiều năm.