Theo cách dùng phổ biến ở Việt Nam, bàn làm việc là đồ đặc của nhà ở nên được đo bằng hàng 42,9 cm trên thước Lỗ Ban. Tính theo hàng này, các khoảng số đẹp gần chiều cao bàn là từ khoảng 59 đến 69,7 cm (cung Nghĩa, Quan) và từ khoảng 80,4 đến 91,2 cm (cung Bản, Tài). Điều ít người để ý là khoảng 70 đến 80 cm, chiều cao bàn văn phòng phổ biến nhất, lại rơi vào cung Kiếp và Hại.
Vì vậy chọn bàn theo thước Lỗ Ban thường dẫn tới một lựa chọn: hạ bàn xuống khoảng 69 cm, hoặc giữ chiều cao hợp tư thế và chấp nhận không theo thước. Bài trình bày cung hàng 42,9, tính sẵn các số hay gặp, giải thích cách chọn chiều cao theo cơ thể, rồi gợi ý cách dung hoà cho cả chiều dài và chiều sâu mặt bàn. Thước Lỗ Ban là quy ước dân gian của nghề mộc, không phải tiêu chuẩn đo lường.
Vì sao bàn làm việc đo bằng hàng 42,9 cm
Thước dây Lỗ Ban bán ở Việt Nam thường in ba hàng: hàng 52,2 cm cho khoảng rỗng như cửa, ô thoáng; hàng 42,9 cm cho khối đặc của nhà ở như bệ, bậc, giường, tủ, bàn; hàng 38,8 cm cho âm phần và đồ thờ. Cách chia việc này là quy ước của thợ, mỗi vùng có thể hơi khác, nhưng phần đông người làm đồ gỗ hiện nay đo bàn làm việc bằng hàng 42,9 cm.
Một số người đo thêm khoảng trống dưới gầm bàn, tức khoảng rỗng nơi để chân, bằng hàng 52,2 cm. Cách làm này ít phổ biến hơn và khiến việc chọn số khó hơn nhiều, vì phải tìm con số đẹp ở cả hai hàng cùng lúc. Nếu không theo trường phái nào cụ thể, chọn một hàng 42,9 cm cho cả chiếc bàn là đủ.
Cần nhớ rằng thước Lỗ Ban không có văn bản chuẩn mực nào thống nhất. Ba chu kỳ trên là những gì được in phổ biến; người thợ cả mỗi phường có thể giữ cách dùng riêng. Vì thế khi hai người thợ nói khác nhau về cùng một số đo, chưa chắc ai sai.
Tám cung của hàng 42,9 cm
Hàng 42,9 cm chia tám cung đều nhau, mỗi cung khoảng 5,36 cm. Tính trong một vòng từ vạch 0, rồi lặp lại sau mỗi 42,9 cm:
| Cung | Khoảng trong một vòng (cm) | Nghĩa dân gian | Quan niệm |
|---|---|---|---|
| Tài | 0 – 5,4 | Tiền của | Tốt |
| Bệnh | 5,4 – 10,7 | Đau ốm | Xấu |
| Ly | 10,7 – 16,1 | Chia lìa | Xấu |
| Nghĩa | 16,1 – 21,4 | Việc thiện, nghĩa tình | Tốt |
| Quan | 21,4 – 26,8 | Công danh | Tốt |
| Kiếp | 26,8 – 32,2 | Mất mát | Xấu |
| Hại | 32,2 – 37,5 | Tổn hại | Xấu |
| Bản | 37,5 – 42,9 | Gốc rễ, nền tảng | Tốt |
Muốn biết một số đo rơi vào cung nào, lấy số đo trừ dần 42,9 cho tới khi còn dưới 42,9, rồi tra bảng. Ví dụ 75 cm: 75 trừ 42,9 còn 32,1, nằm cuối cung Kiếp. Tên và thứ tự cung theo bản in phổ biến; một vài bản in có khác biệt nhỏ.
Tính sẵn các số đo bàn làm việc hay gặp
Bảng dưới tính theo hàng 42,9 cm cho các số đo thường thấy ở bàn bán sẵn và bàn đóng theo yêu cầu. Đây là phép tính theo quy ước, ví dụ giả định để bạn đối chiếu.
| Kích thước | Số đo | Rơi vào cung | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Chiều cao | 69 cm | Quan | Nằm sát cuối cung, nên đo kỹ cả lớp hoàn thiện |
| Chiều cao | 72 cm, 75 cm | Kiếp | Hai số rất phổ biến ở bàn văn phòng |
| Chiều cao | 76 cm, 78 cm | Hại | |
| Chiều cao | 81 cm | Bản | Cao, hợp bàn đứng thấp hoặc người rất cao |
| Chiều sâu | 60 cm | Nghĩa | Độ sâu tối thiểu thường dùng cho bàn có màn hình |
| Chiều sâu | 65 cm, 66 cm | Quan | Thoải mái hơn cho màn hình lớn |
| Chiều dài | 120 cm | Hại | Số rất phổ biến ở bàn bán sẵn |
| Chiều dài | 110 cm, 112 cm | Quan | Phương án gần 120 cm |
| Chiều dài | 128 cm, 132 cm | Bản, Tài | Phương án thay cho 120 hoặc 140 cm |
| Chiều dài | 140 cm | Ly | Số phổ biến ở bàn chữ nhật lớn |
| Chiều dài | 150 cm, 152 cm | Nghĩa, Quan | Phương án thay cho 140 hoặc 160 cm |
| Chiều dài | 160 cm | Kiếp | |
| Chiều dài | 170 cm, 175 cm | Bản, Tài | Bàn lớn, bàn quản lý |
Có thể thấy chiều dài và chiều sâu dễ chọn số đẹp vì chênh vài centimet không ảnh hưởng mấy tới việc dùng. Chiều cao mới là chỗ khó, vì nó gắn với cơ thể người ngồi.
Bàn chữ L, bàn đôi, bàn có hộc: đo cạnh nào
Bàn chữ L có hai cạnh dài, thợ thường đo mỗi cạnh theo mép ngoài, từ đầu mút tới góc ngoài. Một số người chỉ quan tâm cạnh chính, nơi đặt màn hình; người khác muốn cả hai cạnh đều rơi vào cung tốt. Với bàn đóng mới, đưa cả hai cạnh vào cung tốt không khó vì có thể nhích mỗi cạnh vài centimet.
Bàn đôi cho hai người ngồi đối diện hoặc ngồi cạnh nhau thường đo theo cả khối mặt bàn. Nếu là hai bàn đơn ghép lại, mỗi bàn được coi là một vật riêng; đo từng bàn sẽ đúng với cách hiểu này hơn.
Hộc tủ dưới bàn, kệ để máy tính dưới gầm bàn là những khối đặc phụ. Phần đông người không đo riêng chúng. Nếu đóng bàn có hộc liền khối, có thể đo chiều cao hộc theo cùng hàng 42,9 cm, nhưng điều quan trọng hơn là hộc không chiếm chỗ để chân và không làm đầu gối va vào cạnh hộc khi xoay ghế. Đây là chỗ công năng nên quyết định trước, số đo theo quan niệm đi sau.
Chiều cao bàn: bắt đầu từ cơ thể người ngồi
Các hướng dẫn công thái học văn phòng thường nói chiều cao bàn phù hợp là khi bạn ngồi thẳng, bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi gần song song với sàn, vai thả lỏng, khuỷu tay gập khoảng chín mươi độ và cẳng tay đặt nhẹ lên mặt bàn hoặc bàn phím. Với người Việt Nam tầm vóc trung bình, nhiều người thấy khoảng 68 đến 74 cm là dễ chịu, nhưng con số thực của bạn phụ thuộc chiều cao người và chiều cao ghế.
Cách tự đo đơn giản: ngồi trên ghế đã chỉnh để đùi song song sàn, thả tay, gập khuỷu chín mươi độ, nhờ người đo từ sàn tới mặt dưới cẳng tay. Số đó gần với chiều cao mặt bàn phím lý tưởng. Nếu bạn gõ phím trực tiếp trên mặt bàn, mặt bàn nên bằng hoặc thấp hơn số đó một chút.
Ghế chỉnh được độ cao giúp nới rộng khoảng chọn. Bàn cao hơn số lý tưởng vài centimet thì nâng ghế lên và thêm kê chân; bàn thấp hơn thì hạ ghế. Vì vậy một chiếc bàn 69 cm, đúng cung Quan, vẫn hợp với khá nhiều người khi đi cùng ghế chỉnh được. Bàn quá thấp với người cao lại khó bù, vì đầu gối sẽ chạm mặt dưới bàn.
Khi số đẹp không khớp tư thế: chọn bên nào
Ưu tiên tư thế cho người ngồi lâu. Người ngồi tám tiếng mỗi ngày nên để chiều cao bàn theo cơ thể. Mỏi cổ vai gáy, đau cổ tay là chuyện thật, kéo dài nhiều năm; chọn sai chiều cao để theo một cung trên thước là đánh đổi không cân xứng.
Dung hoà bằng ghế và kê chân. Nếu bạn muốn theo thước, chọn chiều cao bàn ở số đẹp gần nhất (69 cm hoặc khoảng 81 cm) rồi bù bằng ghế chỉnh độ cao, kê chân, khay bàn phím. Nhiều người chọn cách này và thấy ổn.
Theo thước ở chiều dài và chiều sâu. Đây là chỗ theo thước gần như không tốn gì. Bàn dài 128 thay vì 120 cm, sâu 65 thay vì 60 cm vẫn dùng tốt, thậm chí rộng rãi hơn.
Bàn nâng hạ thì sao. Bàn nâng hạ thay đổi chiều cao liên tục, nên không có một số đo cố định để xét. Nhiều người chỉ đo chiều dài và chiều sâu mặt bàn theo thước, còn chiều cao để theo tư thế ngồi và đứng.
Đừng sửa bàn đã dùng tốt. Nếu bàn hiện tại vừa người mà đo ra cung xấu, không cần cưa chân hay đóng bàn mới. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có bằng chứng nào cho thấy cung trên thước ảnh hưởng tới công việc.
Đo bàn theo thước Lỗ Ban cho đúng
Năm bước để đo bàn có sẵn hoặc kiểm bản vẽ bàn sắp đóng:
- Xác định đang đo gì: chiều cao tính từ sàn tới mặt trên của bàn, chiều dài và chiều sâu tính theo mép ngoài mặt bàn.
- Chọn đúng hàng 42,9 cm trên thước; nếu thước cũ mờ chữ, nhận hàng bằng cách xem cung Tài lặp lại ở vạch 42,9 cm.
- Kéo thước thẳng, căng, đọc số centimet trước rồi mới dò cung. Ghi lại cả số lẫn tên cung.
- Nếu số nằm sát ranh giới hai cung, trong khoảng dưới một centimet, coi như không chắc và nhích vào giữa cung khi đóng mới.
- Với bàn đóng mới, dặn thợ tính cả độ dày lớp phủ mặt bàn, tấm kính hoặc tấm lót nếu có, vì những lớp này làm tăng chiều cao vài milimét tới cả centimet.
Bàn văn phòng mua sẵn thường có chân chỉnh ren vài centimet. Trước khi kết luận bàn "xấu số", thử vặn chân xem có đưa về được số mong muốn không.
Nhìn thước Lỗ Ban cho tỉnh táo
Thước Lỗ Ban gắn với nghề mộc truyền thống, và với nhiều gia đình, chọn số đẹp là một cách đặt cái tâm khi sắm đồ, giống chọn ngày khai trương. Điều đó hoàn toàn có thể làm, miễn không đi quá xa: không đập bỏ đồ còn tốt, không chi thêm tiền chỉ để có một con số, và không để con số làm hỏng tư thế ngồi.
Cũng nên biết rằng nhiều trang và nhiều người bán đưa ra "kích thước bàn làm việc chuẩn Lỗ Ban" khác nhau, vì họ dùng hàng thước khác nhau hoặc đo ở điểm khác nhau. Khi gặp một con số được giới thiệu là chuẩn, bạn chỉ cần hỏi lại: đo bằng hàng nào, từ đâu tới đâu. Câu trả lời rõ ràng thì đáng tin hơn một con số không kèm giải thích.
Cuối cùng, bàn làm việc tốt là bàn vừa người, đủ rộng cho việc của bạn, chắc chắn, mặt bàn không chói. Thước Lỗ Ban là lớp quy ước dân gian phủ lên trên, để tham khảo khi bạn còn được chọn giữa nhiều phương án đều tốt.
Câu hỏi thường gặp
Chiều cao bàn làm việc chuẩn Lỗ Ban là bao nhiêu?
Tính theo hàng 42,9 cm, các khoảng đẹp gần chiều cao bàn là từ khoảng 59 đến 69,7 cm và từ khoảng 80,4 đến 91,2 cm. Số hay được chọn là 69 cm. Tuy vậy nên kiểm tư thế ngồi của chính bạn trước khi quyết định.
Bàn làm việc 75 cm có xấu không?
Tính theo hàng 42,9 cm, 75 cm rơi vào cuối cung Kiếp, bị coi là cung xấu theo quan niệm. Về công năng, 75 cm là chiều cao phổ biến và hợp với nhiều người. Nếu bàn đang dùng thoải mái, không cần thay chỉ vì con số.
Đo bàn làm việc bằng hàng 52,2 cm có được không?
Một số người dùng hàng 52,2 cm cho khoảng trống dưới gầm bàn, nhưng cách phổ biến là đo cả chiếc bàn bằng hàng 42,9 cm. Chọn một hàng và dùng nhất quán sẽ tránh rối; đây là quy ước dân gian, không có chuẩn duy nhất.
Bàn làm việc dài 120 cm có nên đổi sang 128 cm?
Nếu đang mua hoặc đóng mới và có chỗ, 128 cm vừa rộng rãi hơn vừa rơi vào cung Bản theo hàng 42,9 cm. Nếu bàn 120 cm đã có và dùng tốt, không có lý do thực tế để đổi.
Có tính cả tấm kính trên mặt bàn khi đo không?
Nếu tính theo thước, nên đo tới mặt trên cùng mà tay bạn đặt lên, tức là tính cả tấm kính hoặc tấm lót. Một tấm kính dày có thể đẩy số đo sang cung khác khi số đo ban đầu nằm sát ranh giới.
Bàn nâng hạ có cần theo thước Lỗ Ban không?
Bàn nâng hạ không có chiều cao cố định nên khó áp thước cho chiều cao. Nếu muốn, bạn có thể chọn chiều dài, chiều sâu mặt bàn theo số đẹp, còn chiều cao để theo tư thế ngồi và đứng của mình.