Trong phòng làm việc tại nhà, tủ hồ sơ hoặc tủ sách cao có cánh đặt sau lưng ghế là cách tạo chỗ tựa phổ biến khi phía sau không có tường đặc. Kệ hở thì hợp đặt bên hông bàn, nơi với tay lấy sách thường xuyên. Phong thủy ngại kệ hở sau lưng vì các cạnh ngăn kệ chĩa vào người (gọi là đao sát) và ngại kệ treo ngay trên đầu; về thực tế, kệ hở sau lưng dễ rơi đồ, bám bụi, còn kệ trên đầu dễ va đầu khi đứng dậy.
Bài này đi qua các quyết định bạn sẽ phải làm khi đưa sách và giấy tờ vào phòng làm việc: đặt ở đâu so với bàn, chọn loại kín hay hở, sắp xếp theo thứ tự nào, và giữ cho giấy không ẩm, tủ không đổ. Phần quan niệm và phần kỹ thuật được đặt cạnh nhau để bạn tự cân nhắc; đánh giá tốt xấu theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Tủ sau lưng: biến đồ chứa thành chỗ tựa
Nguyên tắc tựa sơn của phong thủy cần phía sau người ngồi có một khối chắc. Trong phòng làm việc tại nhà, không phải lúc nào cũng kê được bàn sát tường: phòng có cửa sổ ở tường sau, bàn đặt giữa phòng để nhìn ra cửa, hay bàn chéo góc. Khi đó, một tủ cao có cánh kê sau lưng ghế, cách lưng đủ khoảng lùi ghế, là cách tạo "núi" nhân tạo được nhiều thầy gợi ý.
Tủ sau lưng nên đặc và kín ở phần thấp, tức khoảng từ sàn tới ngang vai khi bạn ngồi. Phần này là chỗ lưng cảm nhận nhiều nhất. Phía trên có thể là cánh kính hoặc kệ hở để trưng sách đẹp nếu bạn muốn có phông nền khi họp trực tuyến.
Nếu nhà có trẻ nhỏ hay vật nuôi, tủ sau lưng còn là chỗ cất những thứ không muốn để trẻ chạm vào: dao rọc giấy, mực máy in, giấy tờ quan trọng. Ngăn có khoá ở tầm thấp là một chi tiết đáng chọn khi mua tủ.
Khoảng cách từ mép bàn tới mặt tủ phải đủ cho ghế lùi ra khi đứng dậy, thường từ 80 cm trở lên. Tủ đặt quá sát làm ghế va vào cánh tủ, và mỗi lần lấy hồ sơ bạn phải đứng hẳn dậy, xoay người. Nếu phòng chật, một tủ thấp cao ngang thắt lưng sau ghế vẫn tạo được cảm giác chắn, lại không chiếm tầm nhìn.
Kệ hở và tủ có cánh: so sánh
Cả hai loại đều có chỗ dùng. Bảng dưới so sánh theo các tiêu chí thường gặp trong phòng làm việc gia đình Việt Nam:
| Tiêu chí | Kệ hở | Tủ có cánh |
|---|---|---|
| Lấy đồ nhanh | Rất nhanh, thấy ngay | Chậm hơn một thao tác mở cánh |
| Bụi | Bám nhiều, phải lau thường xuyên | Ít bụi |
| Ẩm mốc mùa nồm | Dễ ẩm nếu sát tường | Kín hơn nhưng phải thông gió, đặt gói hút ẩm |
| Cảm giác thị giác | Sinh động, dễ rối nếu chất nhiều | Gọn, yên mắt |
| Quan niệm phong thủy | Ngại đặt sau lưng vì cạnh ngăn | Hợp làm chỗ tựa |
| Phông nền họp | Đẹp nếu xếp gọn | Đơn điệu nếu toàn cánh gỗ |
Cách phối hay được dùng là tủ có cánh cho phần thấp và phần đựng giấy tờ, kệ hở cho tầng giữa và tầng trên ở bức tường bên hông. Như vậy vừa giữ được chỗ tựa sau lưng, vừa có chỗ trưng những cuốn hay dùng.
Những vị trí nên tránh hoặc làm khác đi
Kệ treo ngay trên đầu người ngồi. Phong thủy gọi đây là áp đỉnh, cảm giác có vật nặng lơ lửng trên đầu. Thực tế là dễ va đầu khi đứng lên và nếu kệ võng, đồ có thể rơi xuống. Dời kệ sang hai bên hông, hoặc nâng lên cao hẳn và chỉ để đồ nhẹ.
Kệ hở sau lưng, cạnh ngăn chĩa thẳng vào gáy. Quan niệm gọi là đao sát. Bạn có thể giữ kệ nhưng thêm cánh cho phần thấp, hoặc xếp sách sát mép ngăn để các cạnh gỗ lẫn vào gáy sách.
Tủ cao chắn mất cửa sổ. Phòng tối đi, gió không vào. Ưu tiên giữ cửa sổ, tủ đặt ở tường đặc.
Tủ đặt sát tường chung với nhà vệ sinh hoặc tường ngoài hứng mưa. Đây là hai bức tường dễ ẩm nhất. Nếu phải dùng, kê tủ cách tường vài phân và kiểm mặt sau định kỳ.
Kệ chắn lối đi từ cửa vào chỗ ngồi. Vừa vướng vừa làm phòng như bị thắt lại. Lối từ cửa tới bàn nên thông.
Tủ kính phản chiếu đặt đối diện bàn. Cánh kính trong hoặc gương trên tủ đặt trước mặt người ngồi sẽ phản chiếu đèn, cửa sổ và chính bạn. Quan niệm ngại gương soi thẳng vào chỗ ngồi; thực tế là mắt bị kéo theo những chuyển động trong kính. Chọn kính mờ, kính màu khói hoặc dời tủ sang tường bên hông.
Tủ hồ sơ đặt sát máy lạnh hoặc cửa gió. Giấy tờ gần cửa gió lạnh dễ hút ẩm khi máy tắt, và luồng gió thổi bụi vào kệ hở. Để tủ cách cửa gió một khoảng, hướng gió lên trần.
Giữ sách và giấy tờ không ẩm mốc
Ở miền Bắc, mùa nồm có thể làm giấy ẩm, gáy sách mốc chỉ sau vài tuần. Miền Nam ít nồm nhưng mưa nhiều và nóng ẩm quanh năm. Một số cách giữ sách:
- Kê tủ, kệ cách tường vài phân để không khí lưu thông phía sau. Mặt sau tủ áp sát tường ẩm là chỗ mốc bắt đầu.
- Không để sách và hộp giấy trực tiếp trên sàn; ngăn thấp nhất nên cách sàn một khoảng.
- Đóng cửa phòng và bật máy hút ẩm hoặc máy lạnh chế độ khô trong những ngày nồm, thay vì mở toang cửa sổ cho hơi ẩm tràn vào.
- Đặt gói hút ẩm trong tủ kín, thay khi gói đổi màu hoặc vón cục.
- Lấy sách ra lật, phủi bụi vài tháng một lần; sách để lâu không động đến hay bị mọt, bị dính trang.
- Giấy tờ quan trọng như sổ đỏ, hợp đồng, văn bằng nên để trong túi kín hoặc hộp có nắp, tách khỏi sách đọc thường ngày.
Phong thủy nói về "khí tù đọng" ở những góc kín, ẩm, không người động tới. Với tủ sách, điều đó rất cụ thể: góc kín ẩm là góc mốc. Giữ khí thông ở đây đơn giản là giữ không khí lưu thông và thỉnh thoảng mở tủ ra.
An toàn: neo tủ và tải trọng đợt kệ
Tủ sách cao, nặng, đầy sách là một trong những đồ nội thất dễ gây tai nạn nhất trong nhà có trẻ nhỏ: trẻ trèo lên ngăn dưới hoặc kéo cánh tủ, cả tủ có thể đổ về phía trước. Tủ cao nên được neo vào tường bằng ke, dây hoặc thanh giằng chống đổ, nhất là tủ đặt sau lưng ghế, vì đó là chỗ bạn ngồi nhiều giờ mỗi ngày.
Đợt kệ dài và mỏng sẽ võng dần dưới sức nặng của sách. Nếu thấy đợt cong ở giữa, thêm thanh đỡ, chia đợt ngắn lại hoặc dời sách nặng xuống ngăn dưới. Nguyên tắc chung: đồ nặng ở thấp, đồ nhẹ ở cao, để trọng tâm tủ hạ xuống.
Kệ treo tường cần bắt vào tường gạch đặc hoặc bê tông bằng tắc kê phù hợp; vách thạch cao cần bắt vào khung xương hoặc dùng loại tắc kê chuyên dùng. Nếu không chắc tường chịu được tải, hỏi thợ trước khi treo. Một kệ sách rơi giữa đêm không chỉ hỏng đồ mà còn làm bạn mất cảm giác yên tâm với chính căn phòng của mình, và đó cũng là điều phong thủy coi trọng.
Sắp xếp tủ sách theo vùng với tay
Một cách sắp xếp đơn giản giúp phòng làm việc gọn và dùng nhanh là chia theo tần suất dùng, tính từ chỗ bạn ngồi:
- Vùng với tay khi đang ngồi: sách tra cứu dùng hằng ngày, hồ sơ dự án đang làm. Thường là ngăn kéo bàn và ngăn kệ bên hông ngang tầm tay.
- Vùng phải đứng lên nhưng không cần ghế: tài liệu dùng hằng tuần, sách nghề, hộp văn phòng phẩm dự trữ.
- Vùng cao hoặc thấp sát sàn: hồ sơ lưu trữ ít dùng, sách cũ để làm kỷ niệm. Đặt trong hộp có nhãn để không phải lục.
- Ngăn trưng bày: vài cuốn sách đẹp, một món đồ có ý nghĩa, một chậu cây nhỏ. Không cần nhiều, nhất là ở bức tường xuất hiện trong khung hình họp.
- Mỗi quý rà một lần: chuyển những thứ không dùng nữa từ vùng gần ra vùng xa, và từ vùng xa ra khỏi phòng.
Cách xếp này không thuộc riêng trường phái nào, nhưng nó khớp với ý chung của phong thủy là chỗ nào dùng thì để thông, chỗ nào lưu thì để yên.
Sách cũ, giấy tờ hết hạn và quan niệm về đồ tồn đọng
Nhiều người giữ lại mọi cuốn sách từng mua và mọi tờ giấy từng nhận, đến mức tủ sách chiếm cả phòng làm việc. Phong thủy dân gian thường khuyên bỏ bớt đồ cũ tồn đọng để "khí mới" vào được. Về thực tế, tủ quá tải làm khó tìm, khó lau, và mỗi lần nhìn vào lại thấy một đống việc chưa làm.
Không có quy tắc nào bảo phải bỏ sách cũ. Sách bạn còn đọc lại, sách có giá trị kỷ niệm, sách hiếm thì đáng giữ. Thứ nên rà là giấy tờ hết hạn, hoá đơn đã quá thời gian cần lưu, tài liệu của công việc cũ, sách mua rồi chưa từng mở và biết mình sẽ không mở. Giấy tờ có thông tin cá nhân thì huỷ bằng máy hoặc xé nhỏ, không bỏ nguyên tờ vào thùng rác.
Sách còn tốt mà bạn không cần nữa có thể tặng thư viện trường, tủ sách cộng đồng hay người quen đang học ngành ấy. Một tủ sách vừa đủ làm phòng làm việc thoáng hơn, và theo cách nói của phong thủy, khí trong phòng lưu thông hơn. Việc dọn dẹp toàn phòng theo nhịp hằng tuần có bài riêng trong danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Đặt tủ sách sau lưng bàn làm việc có tốt không?
Theo quan niệm, tủ chắc có cánh sau lưng tạo chỗ tựa, được nhiều người ưa. Về thực tế, cần chừa đủ khoảng lùi ghế, neo tủ vào tường và để phần thấp kín để lưng không bị cạnh ngăn kệ chĩa vào. Kệ hở hoàn toàn sau lưng thì nên cân nhắc.
Kệ sách treo phía trên bàn làm việc có nên không?
Kệ treo ngay trên đầu người ngồi bị quan niệm coi là áp đỉnh, thực tế dễ va đầu và rơi đồ. Kệ treo phía trên bàn nhưng lệch sang hai bên, hoặc ở cao hẳn và chỉ để đồ nhẹ, thì dùng được.
Làm sao chống mốc sách trong mùa nồm?
Kê tủ cách tường, không để sách sát sàn, đóng cửa và bật hút ẩm hoặc máy lạnh chế độ khô những ngày nồm, đặt gói hút ẩm trong tủ kín và lật sách định kỳ. Sách đã mốc nên tách riêng, lau nhẹ và phơi chỗ thoáng, không phơi nắng gắt.
Tủ hồ sơ nên đặt bên trái hay bên phải bàn?
Một số người theo quan niệm Thanh Long – Bạch Hổ muốn phía tay trái cao, chắc hơn phía tay phải, nên đặt tủ cao bên trái. Về thực tế, hãy đặt tủ ở phía tay bạn hay với tới, và không chắn cửa sổ hay lối đi.
Có nên để sách cũ không đọc trong phòng làm việc không?
Sách còn giá trị với bạn thì cứ giữ. Sách và giấy tờ không còn dùng nên chuyển ra khỏi phòng làm việc hoặc tặng đi, để tủ không quá tải. Quan niệm gọi đó là giữ khí thông; thực tế là tìm đồ nhanh và dễ lau dọn.
Tủ sách cao có cần bắt vít vào tường không?
Nên bắt, nhất là nhà có trẻ nhỏ. Tủ đầy sách có trọng tâm cao, trẻ trèo hoặc kéo cánh có thể làm đổ. Dùng ke góc, dây chống đổ hoặc thanh giằng bắt vào tường gạch, bê tông hoặc khung xương vách.