Theo quan niệm phong thủy phổ biến, không nên treo gương soi thẳng vào bếp nấu, vì gương bị cho là "nhân đôi" lửa của bếp, mà bếp trong phong thủy đã là nơi hành Hỏa mạnh nhất nhà. Kính ốp tường bếp và cánh tủ bếp mặt bóng thì đa số người làm phong thủy không coi là gương theo nghĩa đó, vì độ phản chiếu thấp và màu kính làm ảnh mờ.
Bài này giải thích lời kiêng gương soi bếp từ đâu ra, đặt nó cạnh chuyện thực tế của căn bếp Việt (nhiệt, dầu mỡ, hơi nước, an toàn khi nấu), rồi bàn riêng về kính ốp tường bếp và tủ bếp mặt bóng, hai thứ phổ biến trong căn hộ hiện nay. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần chọn kính chịu nhiệt và khoảng cách an toàn với bếp thì nên làm đúng dù bạn tin hay không.
Vì sao phong thủy để ý gương trong bếp
Bếp trong phong thủy nhà ở được coi là nơi giữ "lửa" của gia đình, gắn với chuyện ăn uống, sức khoẻ và sự đầm ấm. Nhiều trường phái dành cho bếp những quy tắc riêng: bếp không đối cửa chính, bếp không sát bồn rửa, bếp có tường tựa phía sau. Gương, với đặc tính phản chiếu, bị coi là làm "nhân đôi" thứ nó soi vào.
Từ hai ý đó, có hai cách diễn giải trái ngược. Một số người cho rằng gương soi bếp làm lửa quá vượng, gây nóng nảy, cãi vã trong nhà. Một số khác, nhất là trong các tài liệu phong thủy phương Tây hiện đại, lại cho rằng gương phản chiếu bếp là "nhân đôi" nguồn ăn, tượng trưng cho đủ đầy. Sự trái ngược này cho thấy đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và không có một "chuẩn" duy nhất.
Lời kiêng phổ biến hơn ở người Việt là phiên bản đầu: tránh gương soi thẳng bếp. Điều thú vị là nếu bỏ qua lớp quan niệm, gương treo gần bếp nấu cũng không phải lựa chọn tốt về kỹ thuật, vì những lý do sẽ nói ở phần dưới.
Gương gần bếp nấu: những điều thực tế
Dầu mỡ bám nhanh. Hơi dầu khi xào rán bay lên và bám vào mọi bề mặt quanh bếp. Một tấm gương thường sẽ mờ vệt dầu chỉ sau vài bữa, phải lau liên tục. Dùng chất tẩy dầu mạnh thì dễ chảy vào mép gương làm hỏng lớp tráng bạc.
Nhiệt có thể làm gương nứt. Gương thường làm từ kính chưa qua xử lý cường lực, chịu chênh lệch nhiệt kém. Đặt quá gần ngọn lửa hay mặt bếp nóng, một bên gương nóng nhanh còn bên kia nguội, có thể gây nứt. Kính cường lực chịu được nhiệt tốt hơn nhiều, nhưng cũng cần khoảng cách theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Chói khi nấu. Gương sau bếp phản ánh sáng đèn hút mùi và đèn trần trở lại mắt người đứng nấu. Khi đang thao tác với dầu nóng và dao, một ánh chói bất chợt không phải chuyện dễ chịu.
Thấy chuyển động phía sau. Có người cho rằng gương sau bếp giúp người nấu thấy ai đi vào sau lưng, giống lý do phong thủy muốn người nấu không quay lưng ra cửa. Lập luận này có cơ sở, nhưng một gương nhỏ đặt ở chỗ khác trong bếp, không sát lửa, làm được việc đó mà không vướng các điểm trên.
Kính ốp bếp, tủ bóng, tủ lạnh mặt gương: có bị coi là gương không
Câu hỏi hay gặp nhất không phải về gương treo, mà về những bề mặt bóng có sẵn trong bếp hiện đại. Bảng dưới tóm cách nhìn phổ biến.
| Bề mặt | Độ phản chiếu | Theo đa số người làm phong thủy | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|---|
| Kính màu ốp tường bếp (sau mặt bếp) | Thấp đến trung bình, ảnh mờ | Không coi là gương; nhiều người coi là ổn | Phải là kính cường lực, đúng khoảng cách với lửa |
| Gương tráng bạc ốp tường bếp | Cao, ảnh rõ | Coi như gương, nên tránh | Dễ nứt nhiệt, khó lau dầu |
| Cánh tủ acrylic, laminate bóng | Thấp, ảnh nhòe | Không coi là gương | Dễ trầy, lau bằng khăn mềm |
| Tủ lạnh, lò nướng mặt kính đen bóng | Trung bình | Phần lớn không coi là gương | Không nằm sát mặt bếp nóng |
| Gạch men bóng | Thấp | Không coi là gương | Chọn gạch dễ lau ở khu nấu |
| Thép không gỉ bóng (máy hút mùi, chậu rửa) | Trung bình, ảnh méo | Không coi là gương | Lau theo chiều vân để đỡ vệt |
Tiêu chí đơn giản: nếu đứng nấu mà bạn nhìn rõ mặt mình và ngọn lửa trong bề mặt đó, nhiều người sẽ coi nó như gương. Nếu chỉ thấy bóng nhòe, phần lớn không coi là gương.
Chọn và lắp kính ốp tường bếp cho đúng
Kính ốp tường bếp đã trở thành lựa chọn phổ biến ở căn hộ vì dễ lau, liền mạch, nhiều màu. Vì nó nằm ngay sau ngọn lửa, những điểm sau quan trọng hơn mọi lời bàn về phong thủy:
- Dùng kính cường lực, không dùng kính thường hay gương tráng bạc. Kính cường lực khi vỡ thành hạt nhỏ ít sắc cạnh.
- Giữ khoảng cách giữa ngọn lửa và kính theo hướng dẫn của nhà cung cấp kính và bếp; với bếp gas, khoảng cách thường cần lớn hơn bếp từ.
- Khoét lỗ ổ cắm, công tắc trước khi đưa kính đi cường lực, vì kính đã cường lực không cắt được nữa.
- Chọn màu sáng vừa phải, mặt mờ hoặc bán mờ nếu muốn giảm phản chiếu; màu đen bóng phản chiếu rõ nhất và lộ vết dầu nhiều nhất.
- Keo dán phải tương thích với lớp sơn màu mặt sau kính, để màu không bị loang sau thời gian dài chịu nhiệt.
- Để khe giãn nở giữa các tấm và với tường, theo hướng dẫn của thợ lắp.
Nếu bạn muốn hạn chế cả phản chiếu lẫn chuyện lau chùi, gạch men mờ hoặc đá ốp là lựa chọn khác; về phong thủy, cả hai đều không bị coi là gương.
Đặt gương ở đâu trong phòng bếp nếu vẫn muốn có
Có những căn bếp hẹp, nhất là bếp nhà ống và căn hộ nhỏ, chủ nhà muốn có một mảng gương để bếp trông rộng hơn. Theo quan niệm, chỗ an toàn nhất cho gương là nơi không thấy bếp nấu: ví dụ tường ở khu bàn ăn, phía không nhìn vào bếp, hoặc một mảng tường ở lối vào bếp song song với hướng đi. Về kỹ thuật, những chỗ này cũng xa nhiệt và dầu mỡ.
Gương đặt ở khu ăn uống có một lợi ích được nhiều người thích: phản chiếu bàn ăn, làm bữa cơm trông đầy đặn hơn. Vấn đề cụ thể của gương phòng ăn là một chủ đề riêng, nhưng nguyên tắc chung là gương không nằm ngay sau lưng người ngồi ăn và không soi vào bếp.
Ví dụ giả định: một bếp nhà ống ở Hải Phòng rộng hai mét tư, bếp nấu nằm dọc tường trái, tường phải trống. Chủ nhà định ốp gương toàn bộ tường phải. Sau khi tính lại, họ chỉ ốp một dải gương hẹp ở đoạn tường phải đối diện khu bàn ăn, còn đoạn đối diện bếp nấu thì làm kệ gia vị. Bếp vẫn trông rộng, người nấu không bị chói, và gương không phải lau dầu mỗi ngày.
Bếp mở liền phòng khách: khi gương phòng khách nhìn thấy bếp
Căn hộ và nhà phố mới hay làm bếp mở, không vách ngăn với phòng khách, phòng ăn. Lúc này câu hỏi không còn là gương trong bếp, mà là gương trang trí ở phòng khách có nhìn thấy bếp nấu hay không. Một mảng gương lớn trên tường phòng khách, đối diện khu bếp, sẽ phản chiếu toàn bộ mặt bếp, máy hút mùi và cả cảnh xoong nồi sau bữa ăn.
Theo quan niệm, trường hợp này cũng được tính như gương soi bếp, chỉ nhẹ hơn vì khoảng cách xa. Về thực tế, điều làm phiền nhiều hơn là thẩm mỹ: phòng khách là nơi tiếp khách, còn bếp mở thường không lúc nào gọn hoàn toàn. Gương phòng khách nhân đôi đúng phần ít muốn khoe nhất của căn hộ.
Cách xử lý phổ biến là đặt gương phòng khách trên bức tường song song với trục bếp – phòng khách, hoặc trên tường phía sau sofa nếu sofa quay lưng về bếp, để gương nhìn ra cửa sổ, ban công thay vì nhìn vào bếp. Một kệ thấp hoặc quầy bar ngăn giữa bếp và phòng khách cũng che bớt mặt bếp khỏi tầm phản chiếu. Trước khi khoan treo gương lớn ở căn hộ bếp mở, bạn có thể dựng tạm gương và đi một vòng từ sofa, bàn ăn, cửa chính để xem nó phản chiếu những gì.
Hiểu lời kiêng cho vừa phải
Lời kiêng "gương không soi bếp" là một trong những điều phong thủy dễ làm theo nhất, vì nó gần như không tốn kém và trùng với lý do thực tế. Nhưng cũng không nên đẩy nó đi quá xa: không cần thay toàn bộ tủ bếp bóng, không cần sơn đè lên kính ốp bếp chỉ vì nó hơi phản chiếu. Những bề mặt đó không bị phần lớn người làm phong thủy coi là gương.
Điều đáng lo hơn trong bếp là an toàn: bếp gas có van và ống dẫn còn tốt không, máy hút mùi có hút được khói không, ổ điện có xa nước không, có bình chữa cháy nhỏ trong tầm tay không. Một căn bếp an toàn, thoáng và sạch là nền mà mọi trường phái phong thủy đều đồng ý, trước khi bàn đến gương hay hướng bếp.
Nếu gia đình có người tin mạnh vào lời kiêng và thấy không yên khi gương soi bếp, việc dời gương là cách đơn giản để cả nhà thoải mái. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, và tôn trọng cảm giác của người dùng bếp nhiều nhất trong nhà cũng là một cách sắp xếp hợp lý.
Câu hỏi thường gặp
Gương soi vào bếp nấu có thật sự làm gia đình bất hoà không?
Không có cơ sở nào cho thấy điều đó. Đây là quan niệm của một số trường phái, mức tin tuỳ mỗi người. Điều có thật là gương gần bếp dễ bám dầu, có thể nứt vì nhiệt và gây chói khi nấu, nên dời gương đi vẫn là việc hợp lý.
Kính ốp tường bếp màu đen có bị coi là gương không?
Kính đen bóng phản chiếu rõ hơn kính màu sáng, nhưng ảnh vẫn tối và nhoè, nên phần lớn người làm phong thủy không coi là gương. Nếu bạn ngại phản chiếu, chọn màu sáng hoặc mặt mờ.
Có nên dùng gương tráng bạc thay kính ốp bếp cho rẻ?
Không nên. Gương tráng bạc thường không phải kính cường lực, chịu nhiệt kém, dễ nứt khi ở gần lửa, và lớp bạc phía sau bị hơi dầu, hơi nước làm hỏng. Khu sau bếp nấu cần kính cường lực đúng chủng loại.
Tủ lạnh mặt gương đặt đối diện bếp có sao không?
Mặt tủ lạnh bóng phản chiếu không rõ như gương, đa số không coi là gương soi bếp. Điều cần chú ý hơn là tủ lạnh không nên đặt sát bếp nấu vì nhiệt từ bếp làm tủ phải chạy nhiều hơn.
Bếp đảo có nên ốp gương quanh chân đảo không?
Gương ốp chân đảo dễ bị đá, va chạm khi đi lại và bám bẩn ở tầm thấp. Về quan niệm, nó cũng có thể phản chiếu bếp nấu nếu đảo nằm đối diện. Laminate, gỗ hoặc đá là lựa chọn bền hơn.
Muốn bếp nhỏ trông rộng mà không dùng gương thì làm thế nào?
Tủ bếp màu sáng, tủ trên kịch trần để bớt mảng vụn, đèn dưới tủ trên chiếu sáng mặt bếp và một mảng kính ốp màu sáng giúp bếp trông rộng hơn mà không cần gương. Lối đi thông thoáng cũng làm bếp đỡ chật.