Theo quan niệm phong thủy phổ biến, gương treo đối thẳng cửa chính bị cho là "đẩy khí ra": khí vừa vào nhà đã bị phản ngược trở lại cửa, nên nhiều người khuyên tránh. Cách xử lý thường gặp không phải là bỏ gương, mà là chuyển gương sang tường bên hông lối vào, để người bước vào thấy gương ở cạnh mình chứ không thấy chính mình đang đứng ở cửa.
Bài này giải thích quan niệm ấy đến từ đâu, những lý do đời thường khiến gương đối cửa gây khó chịu (giật mình, chói, lộ nhà), cách đo xem gương nhà bạn có thật sự "đối cửa" hay không, và các phương án dời gương ở sảnh, tủ giày, hành lang. Đây là kiến thức văn hoá – kiến trúc để tham khảo; phần "khí" là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, còn phần ánh sáng và cảm giác thì bạn tự kiểm được.
Quan niệm "gương đẩy khí" đến từ đâu
Trong phong thủy nhà ở, cửa chính thường được gọi là "khí khẩu", nơi khí từ bên ngoài đi vào nhà. Gương thì được nhìn như một vật có khả năng phản lại thứ chiếu vào nó. Ghép hai ý đó, người ta suy ra: gương đặt ngay trước cửa chính sẽ trả khí trở ra ngoài trước khi khí kịp lan vào phòng khách và các gian khác. Lối giải thích này xuất hiện trong nhiều sách phong thủy phổ thông và được truyền miệng rộng rãi.
Cũng chính vì tin gương "phản" được, người xưa mới dùng gương theo chiều ngược lại: treo gương bát quái bên ngoài cửa để đẩy những thứ bị coi là xấu từ ngoài vào. Một vật mà bên ngoài cửa dùng để đẩy ra thì bên trong cửa, quay mặt ra cửa, cũng bị hiểu là đẩy ra. Logic này nhất quán trong hệ quan niệm của nó, dù không có thiết bị nào đo được "khí" theo nghĩa phong thủy.
Điều đáng chú ý là không phải trường phái nào cũng nói giống nhau. Có người cho rằng gương đối cửa chỉ đáng ngại khi cửa nhìn ra cảnh đẹp, vì "đẩy cảnh đẹp đi"; có người lại khuyên đặt gương đối cửa khi ngoài cửa có thứ khó chịu. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Phần dưới đây tách riêng những lý do có thể kiểm chứng để bạn quyết định dựa trên cả hai mặt.
Những lý do đời thường khiến gương đối cửa gây khó chịu
Giật mình khi mở cửa. Bước vào nhà lúc tối, việc đầu tiên mắt bắt gặp là một bóng người đang đi về phía mình. Não phản ứng với chuyển động trước khi nhận ra đó là mình, nên nhiều người giật thót, nhất là người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Đây là trải nghiệm phổ biến, không cần đến lý thuyết khí.
Chói và lóa ngược. Cửa chính thường là nguồn sáng lớn nhất ở lối vào. Gương đối diện phản lại chính luồng sáng ấy, nên buổi chiều nắng hắt vào cửa hướng Tây, người đứng trong nhà nhìn ra bị lóa từ hai phía. Ban đêm, đèn xe hoặc đèn đường chiếu vào cửa kính cũng bị nhân đôi.
Lộ nhà với người bên ngoài. Người đứng ở cửa hoặc ngoài cổng có thể nhìn vào gương mà thấy những góc nhà vốn bị tường che: phòng khách bên hông, chân cầu thang, thậm chí cửa phòng ngủ. Gương đối cửa vô tình mở rộng tầm nhìn của người ngoài vào trong.
Lối vào mất điểm dừng. Ở góc thiết kế, lối vào cần một bức tường "đón" mắt: tranh, kệ, cây, hoặc đơn giản là một mảng tường sơn đẹp. Gương đối cửa khiến mắt nhìn xuyên qua và trở lại, không dừng ở đâu. Khách mới đến thường thấy lối vào như vậy hơi chông chênh.
Gương có thật sự "đối cửa" không: cách tự đo
Nhiều gia đình lo lắng vì gương "hơi chếch" về phía cửa. Bạn có thể tự đánh giá mức độ bằng cách đứng ngay ngưỡng cửa, nhìn thẳng vào trong và đối chiếu với bảng sau.
| Tình huống | Khi đứng ở cửa nhìn vào | Cách đọc theo quan niệm | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Gương nằm trên bức tường đối diện, cùng trục với cửa | Thấy toàn thân mình và khung cửa phía sau | Đối cửa trực diện, thường được khuyên dời | Chuyển sang tường bên hoặc thay bằng tranh, kệ |
| Gương trên tường đối diện nhưng lệch trục rõ (lệch quá nửa bề rộng cửa) | Chỉ thấy một phần vai hoặc thấy tường bên | Nhiều người coi là chấp nhận được | Giữ được, chú ý ánh sáng chiều |
| Gương trên tường bên hông lối vào, song song với hướng đi | Không thấy mình khi đứng ở cửa, chỉ thấy khi quay sang | Không bị coi là đối cửa | Vị trí được khuyên nhiều nhất |
| Gương cánh tủ giày quay ra cửa | Thấy mình ở ngang hông hoặc ngang chân | Tuỳ người, thường coi là nhẹ | Nếu cánh gương cao, đổi cánh trơn hoặc dán phim mờ |
| Gương ở cuối hành lang dài, thẳng cửa | Thấy mình nhỏ ở xa | Bị coi là đối cửa, khí "dội lại" dọc hành lang | Treo tranh hoặc đặt cây cuối hành lang thay gương |
Cách đo đơn giản nhất là nhìn bằng mắt ở độ cao của người lớn khi bước vào. Nếu bạn không thấy hình mình trong gương khi đứng ở ngưỡng cửa, thì theo đa số cách hiểu, gương ấy không bị coi là đối cửa, dù nó nằm khá gần lối vào.
Gương bên hông lối vào: vì sao được khuyên nhiều
Gương đặt trên tường bên cạnh lối vào, vuông góc với cửa, là vị trí được nhiều người làm phong thủy lẫn người thiết kế nội thất đồng ý. Lý do không chỉ nằm ở quan niệm:
- Dùng được đúng việc của gương. Gương ở lối vào chủ yếu để soi lại quần áo trước khi ra khỏi nhà. Đặt bên hông, bạn quay sang soi tự nhiên, không phải đứng chắn giữa lối đi.
- Mở rộng chiều ngang. Lối vào nhà ống, căn hộ thường hẹp. Gương bên hông phản chiếu bức tường đối diện, làm lối vào có cảm giác rộng gấp đôi theo chiều ngang mà không gây lóa từ cửa.
- Không phản trực tiếp nguồn sáng cửa. Ánh sáng từ cửa đi song song với mặt gương, chỉ phản xạ ở góc nghiêng, nên dịu hơn nhiều.
- Theo quan niệm, khí "được dẫn vào" chứ không bị "đẩy ra". Một số tài liệu phong thủy diễn giải gương bên hông như vật mở rộng minh đường trong nhà, giúp khí lan vào thay vì dội lại.
- Kết hợp được với tủ giày, ghế thay giày. Một gương dài treo phía trên ghế ngồi, cạnh tủ giày, là bố cục lối vào gọn và dễ dùng.
Nếu nhà có hai bức tường bên hông, nên chọn bức không đối diện cửa phòng ngủ hoặc cửa nhà vệ sinh, để gương không phản chiếu những không gian riêng tư cho người ở lối vào thấy.
Dời gương đối cửa mà không phải đục tường
Phần lớn gương lối vào là gương treo bằng móc hoặc gương dán. Bạn có thể xử lý theo thứ tự dưới đây, đi từ việc nhẹ nhất:
- Tháo gương ra, dựng tạm vào tường bên hông trong vài ngày để xem cảm giác lối vào. Ví dụ giả định: một gia đình ở căn hộ tại Thành phố Hồ Chí Minh thấy lối vào hẹp hơn sau khi bỏ gương, nhưng hết cảm giác giật mình mỗi tối.
- Nếu gương dán chết vào tường bằng keo, không cố cạy vì dễ vỡ và bong lớp sơn. Thay vào đó, che bằng một tấm tranh, tấm gỗ ốp hoặc rèm vải treo thanh mảnh phía trên.
- Ở chỗ gương cũ, đặt một điểm dừng mắt: tranh phong cảnh, kệ trang trí có đèn, chậu cây đứng. Lối vào có điểm dừng sẽ dễ chịu hơn cả khi có gương lẫn khi để trống.
- Nếu cần gương soi toàn thân mà không còn tường bên, dùng gương gắn mặt trong cánh tủ quần áo hoặc gương đứng có chân để ở phòng ngủ, soi xong đóng lại.
- Với tủ giày có cánh gương, thay một cánh bằng cánh gỗ trơn, hoặc dán phim mờ lên phần gương ở ngang tầm mắt, giữ phần dưới để soi giày.
- Sau khi đổi, sống thử một hai tuần rồi mới khoan treo cố định ở vị trí mới.
Khi tháo và di chuyển gương lớn, nên có hai người, đeo găng tay và giữ gương ở tư thế đứng. Gương nằm ngang dễ gãy giữa vì trọng lượng tự thân.
Những trường hợp đặc biệt: cửa kính, căn hộ, nhà ống
Cửa chính bằng kính lớn hoặc cửa nhôm kính là trường hợp hay gặp ở nhà phố. Bản thân cửa kính đã phản chiếu khi trời tối và trong nhà bật đèn, nên nếu bên trong lại có gương đối diện, hai mặt phản chiếu tạo ra những hình lặp mờ khá rối mắt. Ở đây rèm cửa hoặc phim dán mờ phần dưới cửa kính thường giải quyết được cả chuyện riêng tư lẫn chuyện phản chiếu.
Căn hộ chung cư thường có cửa chính mở vào một hành lang ngắn, cuối hành lang là phòng khách hoặc lô gia. Gương đặt cuối hành lang, đối thẳng cửa căn hộ, là bố cục hay gặp trong các căn mẫu vì nó làm căn hộ trông sâu. Người tin phong thủy thường chuyển gương sang tường bên hành lang hoặc thay bằng tranh; người không tin thì vẫn nên chú ý chuyện giật mình và chuyện người hàng xóm nhìn vào được khi cửa mở.
Nhà ống có cầu thang ở giữa và tường cuối nhà thẳng cửa chính. Tường cuối này nếu ốp gương sẽ phản cả chiều dài nhà, khiến nhà vốn đã sâu lại trông như một đường hầm. Bố cục được ưa hơn là đặt một bức bình phong, kệ sách hay cây xanh ở khoảng giữa nhà để ngắt đường nhìn thẳng, rồi dùng gương ở tường bên để mở rộng chiều ngang.
Giữ gương ở lối vào cho đúng việc
Bỏ hẳn gương ở lối vào cũng có cái bất tiện: ra khỏi nhà không có chỗ soi lại quần áo, đầu tóc. Vì vậy mục tiêu không nên là "không có gương", mà là gương ở đúng chỗ, đúng cỡ. Gương lối vào hợp lý thường cao khoảng từ thắt lưng đến trên đầu, đủ soi nửa người trên; gương toàn thân thì nên ở phòng ngủ hoặc phòng thay đồ.
Gương lối vào nên được lau sạch thường xuyên. Một tấm gương mờ bụi, có vệt nước, nằm ngay chỗ khách bước vào sẽ khiến cả lối vào trông kém chăm sóc, điều mà phong thủy và cả cách tiếp khách thông thường đều không muốn. Gương nứt, ố mép thì nên thay, vì mép gương ố thường là dấu hiệu lớp tráng bạc phía sau đã hỏng do ẩm.
Nếu bạn muốn đặt thêm vật trang trí theo phong thủy ở lối vào, như một đôi lục bình hay một chậu cây, nên ưu tiên đồ có chất liệu rõ ràng và dễ lau; có thể xem vật phẩm có ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy. Còn tấm gương, việc quan trọng nhất là nó không làm người trong nhà giật mình mỗi lần mở cửa.
Câu hỏi thường gặp
Gương đối diện cửa chính có phải là điều xấu chắc chắn không?
Không có gì chắc chắn ở đây. Kiêng gương đối cửa là quan niệm của một số trường phái phong thủy, mức tin tuỳ mỗi người. Phần có thể kiểm chứng là chuyện giật mình, chói và lộ nhà; nếu nhà bạn không gặp những điều đó thì việc dời gương không gấp.
Gương đối diện cửa chính nhưng nhỏ, chỉ soi được mặt thì sao?
Gương nhỏ ít gây giật mình và ít phản sáng hơn, nên nhiều người coi là nhẹ. Theo quan niệm, càng thấy rõ toàn thân mình khi đứng ở cửa thì càng được coi là đối cửa. Gương nhỏ ở tầm mặt thường được để nguyên hoặc dời sang tường bên nếu tiện.
Có nên treo gương đối cửa để mở rộng lối vào hẹp?
Để mở rộng lối vào hẹp, gương bên hông có hiệu quả không kém mà không kèm theo chuyện giật mình hay chói. Gương đối cửa chỉ làm lối vào trông sâu hơn, trong khi điều người ta cảm thấy chật thường là chiều ngang.
Cửa kính phòng khách phản chiếu như gương có bị coi là đối cửa không?
Đa số người làm phong thủy không coi vách kính hay cửa kính là gương, vì ban ngày nó trong suốt. Ban đêm kính phản chiếu khá rõ; nếu thấy khó chịu, bạn chỉ cần kéo rèm sau khi bật đèn trong nhà.
Gương đối diện cửa sau, cửa ban công có kiêng như cửa chính không?
Quan niệm chủ yếu nói về cửa chính vì đó là cửa đón khí chính. Với cửa phụ, cửa ban công, mức kiêng nhẹ hơn nhiều; bạn nên xét theo ánh sáng, vì gương đối cửa ban công hướng Tây có thể làm phòng chói vào buổi chiều.
Dời gương rồi lối vào trống trơn, nên đặt gì thay?
Một bức tranh phong cảnh dịu, một kệ nhỏ có đèn hắt hoặc một chậu cây đứng là những lựa chọn phổ biến. Điều cần là có một điểm dừng mắt dễ chịu, không cần đắt tiền hay mang ý nghĩa đặc biệt.