Phần lớn ngôi nhà không cần vật phẩm phong thủy để trở thành nơi ở tốt; điều cần trước là an toàn, khô ráo, thông thoáng, đủ sáng và bố trí đồ đạc lớn hợp lý. Vật phẩm chỉ đáng mua khi những việc ấy đã ổn, hoặc khi bạn không thể sửa nhà và muốn một điểm nhấn mang ý nghĩa.
Bài này đưa ra một bậc thang năm tầng để bạn xếp việc theo thứ tự, kèm cách nhận biết lúc nào mua vật phẩm là hợp lý và lúc nào là đang dùng đồ vật để né một việc khác. Các trường phái phong thủy nhìn chung cũng đặt hình thế và bố cục lên trước vật phẩm, nên thứ tự này không đi ngược phong thủy mà đi theo đúng tinh thần của nó.
Bài viết cho người đang ở nhà riêng, căn hộ hay nhà thuê đều dùng được. Nếu bạn đang cân nhắc mua một món đồ cụ thể, hãy đọc hết phần bậc thang trước rồi quyết định; nhiều người đọc xong nhận ra mình cần một bóng đèn và một máy hút ẩm hơn là một bức tượng, và cũng có người nhận ra nhà mình đã ổn, chỉ thiếu đúng một điểm nhấn.
Bậc thang năm tầng: việc gì làm trước
Mỗi tầng chỉ nên chuyển lên khi tầng dưới đã ổn tương đối. Cột cuối là cách các trường phái thường gọi tên vấn đề tương ứng.
| Tầng | Việc cần làm | Ví dụ cụ thể | Cách phong thủy hay gọi |
|---|---|---|---|
| 1. An toàn | Kết cấu, điện, gas, lan can, cầu thang | Vết nứt tường, ổ điện ẩm, cầu thang thiếu tay vịn | Nhà "động", "bất an" |
| 2. Khô, sạch, thoáng | Chống thấm, chống ẩm, dọn đồ thừa, thông gió | Tường mốc, góc bếp tù, kho đồ không dùng | Khí tù, âm khí nặng |
| 3. Ánh sáng | Mở nguồn sáng tự nhiên, bổ sung đèn góc tối | Hành lang tối, phòng khách thiếu cửa sổ | Âm thịnh dương suy |
| 4. Bố trí đồ lớn | Giường, bàn làm việc, bếp, sofa, bàn thờ | Giường dưới xà, bàn quay lưng ra cửa | Phạm vị trí, thiếu tựa |
| 5. Trang trí, vật phẩm | Tranh, cây, tượng, đá, đồ kỷ niệm | Góc trống cần điểm nhấn, kệ cần một món chính | Chiêu, tụ, hoá, trấn |
Nhìn bảng, bạn sẽ thấy nhiều vấn đề mà người bán vật phẩm hứa giải quyết thật ra thuộc tầng 2 và 3. Một căn phòng "âm khí nặng" thường là căn phòng ẩm và tối; đèn và máy hút ẩm giải quyết phần đó trực tiếp hơn một bức tượng.
Tầng 1 và 2: an toàn, khô ráo và bớt đồ
Không có quan niệm phong thủy nào coi một căn nhà nứt tường, rò điện, cầu thang trơn là nhà tốt. Tầng an toàn đứng đầu vì hậu quả của nó là thật và có thể nghiêm trọng. Nếu nhà có vết nứt lan rộng, tường ngấm nước gần ổ điện, lan can lỏng, hãy mời thợ hoặc kỹ sư kiểm tra trước khi nghĩ tới bất cứ món trang trí nào. Phong thủy không thay quy chuẩn xây dựng và an toàn điện.
Tầng thứ hai là khô, sạch, thoáng. Ẩm mốc làm tường bong, đồ gỗ hỏng, không khí có mùi, và theo nhiều cơ quan y tế còn liên quan tới các vấn đề hô hấp. Người theo phong thủy gọi trạng thái này là khí tù; dù gọi thế nào, cách xử lý vẫn là chống thấm, hút ẩm, mở cửa thông gió và dọn bớt đồ chất đống.
Riêng việc dọn đồ đáng nói thêm. Nhiều nhà đã có sẵn hàng chục món vật phẩm, quà tặng, đồ lưu niệm chất trên kệ, phủ bụi. Bớt đi một nửa thường làm căn phòng nhẹ hơn rõ rệt, và những món còn lại mới có chỗ để được nhìn thấy. Trước khi mua thêm, hãy thử bỏ bớt.
Tầng 3 và 4: ánh sáng và vị trí đồ lớn
Ánh sáng tự nhiên là ưu tiên. Mở rèm dày, thay cửa kín bằng cửa có ô kính, tỉa cây che cửa sổ, sơn tường màu sáng hơn. Những việc này thay đổi cảm giác của căn phòng nhiều hơn bất kỳ món đồ nào đặt vào đó.
Đèn bổ sung cho góc tối. Góc cầu thang, hành lang, góc phòng khách xa cửa sổ có thể thêm đèn ánh sáng ấm. Trong phong thủy, đèn ở góc tối được coi là "bổ dương"; ở góc thực dụng, nó giúp đi lại an toàn và làm phòng có chiều sâu.
Giường cần tựa và tránh nằm dưới xà. Đầu giường kê sát tường đặc, không nằm thẳng dưới dầm lộ, không đối thẳng cửa ra vào là những lời khuyên hầu hết các phái đều đồng ý, và cũng hợp với cảm giác an toàn khi ngủ.
Bàn làm việc cần nhìn được cửa. Ngồi quay lưng ra cửa làm nhiều người bồn chồn vì không thấy ai đi vào. Xoay bàn để vừa có tường sau lưng vừa nhìn được cửa là việc không tốn tiền.
Bếp và bàn thờ theo nếp nhà. Vị trí bếp, bàn thờ có nhiều quan niệm; nếu đổi được dễ dàng thì cân nhắc, nếu phải đục phá lớn thì nên hỏi kỹ nhiều ý kiến và cân chi phí trước.
Mỗi tầng nên hỏi ai
Tầng an toàn: kỹ sư, thợ có chuyên môn. Vết nứt kết cấu, thấm dột lớn, hệ thống điện cũ cần người có chuyên môn kiểm tra tại chỗ. Đây không phải việc của thầy phong thủy hay người bán vật phẩm, dù họ có nói nhà "động" đến đâu.
Tầng khô thoáng: thợ chống thấm, người dọn nhà. Thấm từ mái, từ nhà vệ sinh tầng trên hay từ tường chung có cách xử lý khác nhau. Một người thợ có kinh nghiệm chỉ ra nguồn nước nhanh hơn mọi phỏng đoán. Việc dọn đồ thì thường chỉ cần cả nhà dành ra một ngày cuối tuần.
Tầng ánh sáng và bố trí: kiến trúc sư nội thất hoặc tự làm. Nhiều việc ở hai tầng này bạn tự làm được: đổi rèm, thêm đèn, xoay giường, xoay bàn. Khi cần mở thêm cửa sổ, làm giếng trời hay đổi vị trí bếp, nên hỏi kiến trúc sư để không ảnh hưởng kết cấu và giấy phép.
Tầng vật phẩm: chính bạn. Ở tầng cuối, người quyết định tốt nhất là người sống trong nhà. Bạn biết mình thích gì, cần nhắc mình điều gì, ngân sách bao nhiêu. Người bán và người tư vấn chỉ nên cung cấp thông tin chất liệu, kích thước, ý nghĩa để bạn chọn.
Khi nào mua vật phẩm là lựa chọn hợp lý
Sau khi đi qua bốn tầng đầu, có những tình huống mà vật phẩm thật sự là lựa chọn phù hợp, không phải để né việc khác.
- Nhà thuê không được sửa: không được đục tường, đổi cửa, bạn có thể dùng cây, rèm, đèn, một món đặt sàn để che góc hoặc tạo điểm nhấn.
- Không gian trống cần điểm nhấn: phòng khách rộng mà kệ trống, cuối hành lang là một bức tường trơn, một món đồ có ý nghĩa sẽ làm chỗ đó có hồn.
- Nhu cầu tinh thần, nếp nhà: gia đình có thói quen bày một linh vật ở quầy hàng, một đôi hạc mừng thọ ông bà. Giữ nếp nhà là lý do chính đáng.
- Quà tặng: vật phẩm mang lời chúc là món quà dễ hiểu trong văn hoá Việt, miễn là chọn món người nhận thích và hợp với không gian của họ.
- Lời nhắc mục tiêu: một món nhỏ trên bàn học, bàn làm việc để nhắc mình một việc đang theo đuổi.
Điểm chung của các tình huống này là bạn biết rõ mình đang mua để làm gì. Khi lý do là "sợ nhà đang có vấn đề" mà chưa xác định vấn đề là gì, hãy quay lại bốn tầng đầu.
Tự soát trước khi đặt mua
Trước khi đặt một món vật phẩm, đi qua các câu hỏi sau. Nếu có câu trả lời "chưa", hãy xử lý câu đó trước.
- Căn phòng sẽ đặt vật phẩm đã an toàn, không có hỏng hóc nào đang chờ sửa chưa?
- Căn phòng đã khô, sạch, có chỗ trống cho món mới mà không phải chồng lên đồ cũ chưa?
- Ánh sáng ở chỗ định đặt đã đủ để món đồ được nhìn thấy chưa? Một món đẹp đặt trong góc tối sẽ chỉ là một khối mờ.
- Đồ lớn như giường, bàn, sofa đã ở vị trí bạn thấy thoải mái chưa?
- Bạn mua món này vì thích và vì một ý nghĩa rõ ràng, hay vì vừa nghe một lời cảnh báo?
- Số tiền bỏ ra có nằm trong ngân sách bạn đặt từ trước không?
Sáu câu này cũng là cách kiểm tra nhanh khi ai đó khuyên bạn mua vật phẩm. Lời khuyên tốt thường bắt đầu từ các tầng dưới, còn lời khuyên chỉ nhắm vào tầng cuối thì đáng để bạn hỏi lại vì sao.
Ví dụ giả định: hai căn hộ, cùng một khoản chi
Hai gia đình cùng chuyển vào hai căn hộ giống nhau, cùng để dành một khoản nhỏ cho "phong thủy". Gia đình thứ nhất dùng hết khoản đó mua một bộ tượng và quả cầu đá theo lời tư vấn, bày ở phòng khách. Căn hộ của họ có phòng ngủ phía trong thiếu sáng, tường gần nhà tắm bị mốc, và chiếc giường đặt ngay dưới dầm.
Gia đình thứ hai dùng khoản tương tự để xử lý chống thấm bức tường cạnh nhà tắm, lắp thêm đèn hắt cho phòng ngủ, mua một tấm rèm sáng màu thay tấm rèm dày, và nhờ người dời giường sang bức tường không có dầm. Phần còn lại họ mua một chậu cây lớn cho góc phòng khách.
Sau vài tháng, căn hộ thứ hai dễ chịu hơn rõ rệt: khô hơn, sáng hơn, ngủ yên hơn. Căn hộ thứ nhất có thêm vài món đồ đẹp nhưng các vấn đề ban đầu vẫn còn. Ví dụ này không nhằm chê vật phẩm, chỉ để thấy cùng một khoản tiền có thể mang lại kết quả khác nhau tuỳ thứ tự ưu tiên. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, còn chuyện tường khô và phòng sáng thì ai sống trong đó cũng cảm nhận được.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mới xây có cần đặt vật phẩm ngay không?
Không cần. Nhà mới nên được ở một thời gian để bạn biết góc nào thiếu sáng, chỗ nào hay ẩm, lối đi nào bất tiện. Khi đã hiểu căn nhà, bạn sẽ biết chỗ nào thật sự cần một món đồ và chọn đúng hơn nhiều so với mua theo danh sách.
Nhà thuê có nên bày vật phẩm phong thủy không?
Có thể, vì nhà thuê thường không được sửa lớn. Nên chọn món nhẹ, đặt trên kệ hoặc sàn, không phải khoan tường, dễ mang theo khi chuyển đi. Cây xanh, rèm, đèn đặt sàn là những lựa chọn vừa có ích vừa không ảnh hưởng tới nhà của chủ.
Nếu đã có vật phẩm mà nhà vẫn ẩm tối thì làm gì?
Giữ vật phẩm nếu bạn thích, nhưng xử lý ẩm và tối bằng các biện pháp trực tiếp như chống thấm, hút ẩm, mở thêm nguồn sáng, đổi rèm. Vật phẩm không thay được các việc này, và một món đẹp đặt trong phòng ẩm cũng nhanh hỏng hơn.
Bao lâu thì nên xem lại vật phẩm trong nhà?
Mỗi dịp dọn nhà cuối năm là thời điểm hợp lý. Xem món nào còn hợp chỗ, món nào đã hỏng, món nào bạn không còn thích. Bỏ bớt món không còn ý nghĩa giúp nhà gọn hơn và những món còn lại được chú ý hơn.
Lời khuyên "phải đặt vật phẩm mới hoá giải được" có đáng tin không?
Nên dè chừng. Phần lớn vấn đề trong nhà có cách xử lý trực tiếp bằng kiến trúc, ánh sáng, bố trí. Khi một lời khuyên bỏ qua hết các cách đó và chỉ đưa ra một món đồ để mua, nhất là kèm lời doạ, hãy hỏi thêm ý kiến khác trước khi quyết định.