Tặng vật phẩm phong thủy là gửi một lời chúc bằng đồ vật; món quà tốt là món hợp với không gian, tín ngưỡng và sở thích của người nhận, đi kèm lời chúc chân thành chứ không kèm lời hứa giàu sang hay khỏi bệnh. Vì vật phẩm thường được đặt ở chỗ trang trọng trong nhà người nhận, một món chọn sai có thể khiến họ khó xử hơn một món quà thông thường.
Bài này không liệt kê món cho từng dịp, vì phần đó thay đổi theo người và theo nơi. Thay vào đó, bài tập trung vào phép lịch sự: hỏi gì trước khi chọn, những món nên tránh hoặc cân nhắc, cách trao quà kèm lời giải nghĩa, và cách ứng xử khi chính bạn nhận một món không hợp. Phần ý nghĩa của từng món là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vật phẩm là món quà đặc biệt
Khác với hộp bánh hay chai rượu được dùng rồi hết, vật phẩm thường ở lại trong nhà người nhận nhiều năm, đặt ở phòng khách, quầy hàng, bàn làm việc. Nó trở thành một phần không gian sống của họ. Vì vậy, chọn vật phẩm làm quà giống chọn một món nội thất cho nhà người khác: cần biết nhà họ trông thế nào, họ thích gì, họ tin gì.
Vật phẩm cũng mang ý nghĩa mà người nhận có thể đọc khác với người tặng. Bạn tặng một con tỳ hưu với ý chúc làm ăn khấm khá; người nhận theo đạo Công giáo có thể không biết bày ở đâu cho phải. Bạn tặng một bộ tượng Phật với ý chúc bình an; người nhận không theo đạo Phật có thể ngại vứt mà cũng ngại bày. Lời chúc tốt mà thành gánh nặng cho người nhận là điều không ai muốn.
Điều đó không có nghĩa là nên tránh tặng vật phẩm. Trong văn hoá Việt, một món đồ mang lời chúc vẫn là quà được trân trọng, nhất là dịp tân gia, khai trương, mừng thọ. Chỉ cần thêm một chút tìm hiểu trước khi chọn.
Những điều nên biết về người nhận trước khi chọn
Không cần hỏi thẳng tất cả; nhiều điều bạn có thể biết qua người thân của họ hoặc qua quan sát. Đây là các thông tin giúp loại bớt món không hợp.
- Tín ngưỡng: người nhận theo tôn giáo nào, có thờ Thần Tài hay không, có kiêng tượng mang hình thần Phật không. Thông tin này quyết định có nên tặng tượng hay chỉ nên tặng biểu tượng trung tính.
- Không gian: nhà rộng hay căn hộ nhỏ, cửa hàng hay văn phòng, phong cách hiện đại hay truyền thống. Một tượng đồng lớn hợp biệt thự nhưng có thể chiếm hết kệ của căn hộ nhỏ.
- Gu thẩm mỹ: người thích đồ gỗ mộc mạc hay đồ bóng bẩy, thích màu trầm hay màu sáng. Món hợp gu sẽ được bày, món lệch gu sẽ nằm trong tủ.
- Người sống cùng: nhà có trẻ nhỏ, người già, thú cưng thì tránh món nhỏ dễ nuốt, món nặng dễ đổ, món có cạnh sắc.
- Đã có gì: nhiều gia đình đã nhận vài con tỳ hưu, vài bức tranh thuận buồm xuôi gió. Thêm một món giống vậy không mang thêm ý nghĩa.
- Họ có tin phong thủy không: với người không tin, một món đẹp có câu chuyện văn hoá sẽ được đón nhận hơn một món kèm lời giải thích về hướng đặt, mệnh hợp.
Nếu không biết rõ những điều trên, hãy chọn món trung tính: cây xanh dễ chăm, bình gốm đẹp, tranh phong cảnh nhỏ, đôi cá chép gốm. Những món này hợp với hầu hết các gia đình.
Những món nên tránh hoặc cân nhắc kỹ
Tượng tôn giáo cho người không cùng tín ngưỡng. Tượng Phật, Bồ Tát, thần linh đặt người nhận vào thế khó: bày thì không hợp niềm tin, cất hay bỏ thì ngại. Trừ khi biết rõ họ muốn, hãy chọn biểu tượng không mang hình thần Phật.
Vật nhọn, dao kiếm trang trí. Nhiều người kiêng tặng dao kéo, kiếm vì sợ ý "cắt đứt" quan hệ. Kiếm trang trí, kiếm tiền xu cũng nằm trong nhóm này. Ngoài lời kiêng, đây là món nguy hiểm với nhà có trẻ nhỏ.
Linh vật dáng dữ cho người già, phòng ngủ. Hổ, sư tử nhe nanh, đại bàng sải cánh hợp với văn phòng rộng hơn là nhà có người lớn tuổi hay trẻ nhỏ. Người nhận có thể thấy nặng nề khi đặt trong nhà.
Món quá lớn, quá nặng. Một bức tượng to hay quả cầu đá nặng đòi hỏi kệ chắc, chỗ rộng và khó dời. Nếu không chắc nhà người nhận có chỗ, chọn cỡ nhỏ hoặc vừa.
Món kèm lời hứa công dụng. Tặng một viên đá "chữa mất ngủ", một chiếc vòng "giúp hết bệnh" là chuyển lời quảng cáo của người bán sang người nhận. Nếu họ tin và trì hoãn việc khám chữa, món quà thành có hại.
Đồng hồ và vài món kiêng theo đồng âm. Một số người gốc Hoa và người Việt kiêng tặng đồng hồ vì cụm "tặng đồng hồ" trong tiếng Hán đọc giống "tiễn đưa người mất". Lời kiêng không phổ biến đều khắp, nhưng nên biết để tránh với người có nếp này.
Tặng cho cửa hàng, văn phòng, tập thể
Quà tặng khai trương, chúc mừng công ty, chuyển văn phòng là dịp vật phẩm được tặng nhiều nhất. Không gian làm việc có những điều riêng cần để ý.
- Hỏi người phụ trách không gian: ở công ty, người quyết định bày gì ở sảnh thường là bộ phận hành chính hoặc chủ doanh nghiệp, không phải người bạn quen. Hỏi trước giúp món quà có chỗ đứng.
- Hợp nhận diện thương hiệu: nhiều văn phòng có màu sắc, phong cách thống nhất. Một tượng vàng óng có thể lệch hẳn với sảnh tối giản màu trắng.
- Không vướng hoạt động: quầy lễ tân, quầy thu ngân cần chỗ cho giấy tờ, máy móc, khách đứng. Món quà nên nhỏ gọn hoặc đặt được ở góc riêng.
- Trung tính với nhân viên: văn phòng có người theo nhiều tôn giáo khác nhau. Biểu tượng trung tính như cây xanh lớn, tranh phong cảnh, thuyền buồm, cá chép dễ được mọi người đón nhận hơn tượng thần Phật.
- Dễ bảo quản: không gian chung ít người chăm từng món. Chọn chất liệu dễ lau, ít bám bụi; với cây xanh, chọn loại chịu bóng râm và ít tưới.
- Quà tập thể góp chung: khi nhiều người cùng góp, nên chọn một món có giá trị vừa phải và ghi tên cả nhóm trên thiệp, thay vì nhiều món nhỏ rời rạc.
Với doanh nghiệp có quy định về nhận quà, nhất là cơ quan nhà nước và công ty có quy tắc ứng xử, nên tìm hiểu trước để món quà không làm người nhận khó xử.
Không ép mệnh, không hỏi ngày sinh khi không cần
Nhiều trang bán hàng khuyên chọn quà "theo mệnh" người nhận, nghĩa là cần biết năm sinh, có khi cả ngày giờ sinh. Với người thân trong nhà, việc này không có gì khó. Nhưng với đồng nghiệp, đối tác, hàng xóm, hỏi ngày sinh chỉ để mua quà có thể khiến họ ngại, nhất là khi họ không theo quan niệm này.
Thực tế, một món quà mang lời chúc rõ ràng, đẹp, hợp không gian không cần phải "hợp mệnh" để có ý nghĩa. Nếu bạn muốn chọn theo ngũ hành, có thể chọn theo màu sắc và phong cách nhà người nhận mà bạn đã thấy, thay vì theo ngày sinh của họ. Phần chọn theo năm sinh nếu cần được bàn ở các trang chuyên về mệnh và tuổi.
Quan trọng hơn: đừng kèm món quà bằng lời phán về vận hạn của người nhận, kiểu "năm nay anh có hạn nên em tặng cái này để hoá giải". Câu nói ấy biến lời chúc thành lời nhắc chuyện xấu, và có thể khiến người nhận lo lắng cả năm. Lời chúc nên hướng về điều tốt: mạnh khoẻ, thuận lợi, đủ đầy. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng phép lịch sự thì ai cũng cảm nhận được.
Cách trao quà và nói lời chúc
Một món vật phẩm sẽ có ý nghĩa hơn nhiều nếu người nhận hiểu vì sao bạn chọn nó. Các bước dưới giúp phần trao quà trọn vẹn.
- Viết một tấm thiệp ngắn giải nghĩa biểu tượng bằng lời của bạn. Ví dụ giả định: "Đôi cá chép mang lời chúc năm nào cũng dư dả, như câu liên niên hữu dư người xưa vẫn chúc nhau."
- Nói về món đồ như một món đẹp có câu chuyện, không nói về công dụng. Tránh những câu như "đặt cái này là đắt khách".
- Gợi ý chỗ đặt nếu người nhận hỏi, nhưng để họ tự quyết. Không đòi xem món quà đã được bày ở đâu.
- Kèm thông tin chất liệu và cách lau chùi đơn giản, nhất là với đồ đồng, đá, gỗ.
- Nếu mua ở cửa hàng có chính sách đổi trả, giữ hoá đơn để người nhận có thể đổi sang mẫu khác nếu không hợp.
Tấm thiệp giải nghĩa thường được người nhận giữ lại lâu hơn cả hộp quà, và giúp món đồ có câu chuyện để kể với khách đến nhà.
Khi bạn nhận một món vật phẩm không hợp
Ở phía ngược lại, nhiều người nhận vật phẩm không hợp với nhà mình, không hợp tín ngưỡng, hoặc đơn giản là không thích, và băn khoăn có được cất đi, tặng lại hay không. Có người lo rằng bỏ quà phong thủy là "phạm", là đẩy lộc đi.
Theo cách nhìn văn hoá, điều có giá trị trong món quà là tấm lòng và lời chúc của người tặng. Bạn đã nhận lời chúc ấy khi nhận quà và cảm ơn. Món đồ sau đó là của bạn, bạn có quyền bày, cất, hoặc tặng lại cho người hợp hơn. Không có quy tắc nào bắt buộc phải bày mọi vật phẩm được tặng.
Nếu món quà là tượng tôn giáo và bạn không muốn giữ, có thể gửi chùa, nhà thờ hoặc người theo tôn giáo ấy, thay vì bỏ chung với rác. Nếu là linh vật, đồ trang trí, có thể tặng lại người thích loại đồ này. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Và lần tới khi chọn quà cho người khác, trải nghiệm của chính bạn là lời nhắc tốt nhất để hỏi trước khi tặng. Nếu muốn tìm món có ghi rõ chất liệu, ý nghĩa để làm quà, có thể tham khảo tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Tặng vật phẩm phong thủy cho người không tin phong thủy có được không?
Được, nếu bạn chọn món đẹp, có câu chuyện văn hoá và không kèm lời giải thích về hướng đặt hay công dụng. Với người không tin, một đôi cá chép gốm hay bình hoa đẹp vẫn là món quà dễ thương, miễn là hợp gu và không gian của họ.
Có cần hỏi ngày sinh để chọn quà phong thủy không?
Không bắt buộc. Một món mang lời chúc rõ ràng, hợp không gian là đủ ý nghĩa. Nếu bạn muốn chọn theo ngũ hành, có thể dựa vào màu sắc và phong cách nhà người nhận. Hỏi ngày sinh chỉ nên làm với người thân thiết và người có quan tâm tới chuyện này.
Tặng tượng Phật cho người khác có nên không?
Chỉ nên khi bạn biết rõ người nhận theo đạo Phật hoặc mong có tượng. Với người không cùng tín ngưỡng, tượng Phật đặt họ vào thế khó vì ngại bày cũng ngại bỏ. Biểu tượng trung tính như hoa sen gốm, tranh phong cảnh thường là lựa chọn an toàn hơn.
Được tặng vật phẩm mà không thích thì có được tặng lại không?
Được. Lời chúc của người tặng đã được nhận khi bạn nhận quà và cảm ơn. Tặng lại cho người hợp hơn giúp món đồ được dùng đúng chỗ. Chỉ nên tránh tặng lại trong cùng nhóm bạn bè với người tặng ban đầu để không gây khó xử.
Nên gói quà vật phẩm thế nào?
Hộp chắc, có lót xốp hoặc vải với đồ dễ vỡ; nhiều người chuộng giấy hoặc vải màu đỏ, vàng cho ý vui mừng. Kèm thiệp giải nghĩa và thông tin chất liệu. Với đồ nặng, nên trao tận tay hoặc giao tận nơi thay vì để người nhận tự mang đi xa.
Tặng vật phẩm cho đối tác làm ăn cần lưu ý gì?
Chọn món trung tính, lịch sự, cỡ vừa phải để đặt ở văn phòng; tránh tượng tôn giáo và món quá đắt dễ gây hiểu lầm. Lời chúc nên hướng về hợp tác lâu dài, thuận lợi. Nếu đối tác là người nước ngoài, kèm vài dòng giải nghĩa biểu tượng bằng ngôn ngữ họ đọc được.