Trong căn hộ chung cư, vị trí gian bếp gần như cố định vì gắn với hộp kỹ thuật, đường cấp thoát nước và ống thoát khói chung của toà nhà; những gì bạn còn chỉnh được là vị trí mặt bếp trên dãy tủ, hướng người đứng nấu, vật đệm giữa bếp với cửa và các phòng, loại bếp, máy hút mùi và màu sắc. Theo quan niệm phong thủy, chỉnh đúng những thứ này đã giải quyết phần lớn băn khoăn.
Bài này dành cho người đã ở hoặc đã mua căn hộ, thấy bếp "không hợp" theo lời ai đó và muốn biết nên làm gì cho đúng mức. Bài đi qua cách tính hướng bếp trong căn hộ, sáu tình huống hay gặp, những việc chỉnh được, và những việc không được tự làm vì liên quan đến kết cấu, an toàn và nội quy toà nhà. Phần đánh giá tốt xấu là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao bếp căn hộ khó "đúng sách"
Phong thủy nhà ở phần lớn được viết cho nhà thấp tầng có sân, mỗi gian một công năng, bếp tách riêng. Căn hộ chung cư là một lát cắt của một toà nhà lớn: các căn cùng loại xếp chồng lên nhau theo chiều đứng, dùng chung trục kỹ thuật, chung đường thoát khói, chung đường thoát nước. Chủ đầu tư thiết kế vị trí bếp cho cả cột căn, không cho riêng ai.
Hệ quả là nhiều căn hộ có bếp ngay cạnh lối vào, bếp chung tường với nhà vệ sinh, bếp mở liền phòng khách. Những vị trí này không phải do thiết kế cẩu thả, mà do đường ống phải đi ngắn, gom về gần trục kỹ thuật để dễ bảo trì. Nhìn như vậy, bạn sẽ thấy việc cố "dời bếp cho đúng sách" trong căn hộ thường vấp vào chính những ràng buộc kỹ thuật ấy.
Một điểm nữa: các căn cùng loại xếp chồng thì bếp tầng trên thường nằm ngay trên bếp tầng dưới, nhà vệ sinh trên nhà vệ sinh. Vì vậy, căn hộ ít gặp chuyện nhà vệ sinh tầng trên đè lên bếp như ở nhà phố tự xây, trừ những căn đã bị chủ trước sửa đổi công năng.
Hướng bếp trong căn hộ tính thế nào
Câu hỏi đầu tiên người ta hay đặt ra là căn hộ hướng gì. Với căn hộ, các lối xem khác nhau: có người lấy hướng cửa chính căn hộ, có người lấy hướng ban công hay mặt kính lớn nhất, có người lấy hướng của cả toà nhà. Ba cách có thể cho ba kết quả khác nhau, và bạn nên chọn một cách rồi theo nhất quán.
Với riêng chiếc bếp, cách tính không khác nhà đất: hướng bếp phổ biến được lấy theo mặt trước của bếp, tức hướng sau lưng người đứng nấu. Muốn đo, bạn đứng trước bếp, đặt điện thoại nằm ngang trên mặt bếp, mặt điện thoại hướng ra sau lưng mình, tránh xa máy hút mùi, bếp từ đang bật và các tủ kim loại vì chúng làm la bàn lệch.
Nếu muốn áp nguyên tắc tọa hung hướng cát, bạn chia mặt bằng căn hộ từ tâm căn, xem gian bếp nằm ở cung nào, mặt bếp quay về đâu. Trong căn hộ, phần tọa gần như không đổi được; phần hướng thì đôi khi xoay được khi làm lại tủ, nhất là với bếp chữ L. Nhiều người theo phong thủy chấp nhận chỉ chỉnh được phần hướng.
Một lưu ý về đo hướng trong toà nhà: kết cấu bê tông cốt thép, thang máy, tủ điện đều gây nhiễu từ. Nên đo ở vài điểm khác nhau, đối chiếu với bản đồ vệ tinh của toà nhà, trước khi kết luận.
Sáu tình huống bếp căn hộ hay gặp
Bảng dưới gom những tình huống người ở chung cư hỏi nhiều nhất, kèm quan niệm và cách xử lý trong giới hạn của căn hộ.
| Tình huống | Quan niệm hay gặp | Chỉnh được gì |
|---|---|---|
| Bếp ngay cạnh lối vào, mở cửa căn thấy bếp | Mở cửa thấy bếp, kém kín đáo | Tủ giày kịch trần làm vật đệm, vách kính mờ ngắn, đóng cửa căn khi nấu |
| Lưng bếp chung tường với nhà vệ sinh | Thủy hỏa, uế khí | Chống thấm, chống ẩm mặt tường; không để ống thoát nằm ngay sau mặt bếp |
| Bếp nhìn thẳng cửa phòng ngủ | Hỏa khí vào chỗ nghỉ | Cửa phòng có gioăng kín, hút mùi ra ngoài, dịch mặt bếp sang đoạn khác |
| Bếp mở liền phòng khách | Lửa lộ, khói lan | Cửa kính lùa hoặc vách kính một phần, hút mùi công suất đủ |
| Bếp quay lưng ra cửa sổ lô gia | Bếp không tựa | Đổi chỗ bếp và chậu rửa, kính chắn sau bếp |
| Bếp nằm gần tâm căn hộ | Bếp ở trung cung | Thường không đổi được; giữ thông thoáng, hút mùi tốt |
Hầu hết cách xử lý trong bảng nằm trong phạm vi nội thất, không đụng đến kết cấu hay đường ống chung. Đây là phạm vi mà người ở căn hộ có thể tự quyết, sau khi báo ban quản lý theo nội quy nếu có thi công.
Những việc chỉnh được trong căn bếp căn hộ
Vị trí mặt bếp trên dãy tủ. Với bếp chữ L hoặc chữ U, dời mặt bếp sang nhánh khác có thể đổi hẳn hướng bếp và thoát khỏi tầm nhìn từ cửa. Bếp từ chỉ cần kéo lại dây điện đúng tiết diện, có aptomat riêng; việc này nằm trong phạm vi căn hộ.
Chuyển bếp gas sang bếp từ. Nhiều toà nhà hạn chế hoặc không cho dùng bình gas trong căn hộ theo nội quy phòng cháy; bếp từ vừa đúng quy định vừa không có lửa trần, mặt phẳng dễ lau. Một số người theo phong thủy cho rằng bếp không lửa thì phần hướng nhẹ đi.
Máy hút mùi đúng loại. Nếu căn hộ có đường thoát khói ra ngoài, nên dùng hút mùi có ống nối vào đường đó; nếu không, loại lọc than tuần hoàn là phương án cuối. Hút mùi tốt giải quyết cùng lúc chuyện khói lan sang phòng khách, phòng ngủ.
Vật đệm giữa bếp và các phòng. Tủ giày cao, kệ hai mặt, vách nan, cửa kính lùa là những thứ lắp được mà không đụng tường. Chúng xử lý các tình huống bếp nhìn ra cửa, ra phòng ngủ, ra phòng khách.
Màu sắc và ánh sáng. Bếp căn hộ thường thiếu sáng tự nhiên; màu sáng, ấm cho tủ và tường, đèn đủ sáng trên mặt thao tác giúp bếp dễ chịu hơn. Chuyện màu theo ngũ hành có bài riêng trong chuyên mục.
Những việc không nên tự làm
Có những thay đổi nghe có vẻ hợp phong thủy nhưng đụng tới kết cấu, an toàn hoặc phần sở hữu chung của toà nhà. Không tự làm khi chưa được phép:
- Dời bếp sang phòng khác khi việc đó buộc phải kéo đường thoát nước, thoát khói xa trục kỹ thuật: dễ tắc, rò, ảnh hưởng căn dưới.
- Đục, khoét tường quanh hộp kỹ thuật hoặc tường mà bạn không chắc có phải tường chịu lực hay không.
- Đưa bếp ra lô gia khi nội quy không cho, hoặc khi lô gia là lối thoát nạn, chỗ đặt dàn nóng điều hoà.
- Khoan ống hút mùi xuyên mặt ngoài toà nhà không xin phép: ảnh hưởng mặt đứng chung và có thể vi phạm nội quy.
- Mang bình gas lớn vào căn hộ ở toà nhà đã cấm hoặc hạn chế.
- Treo vật phẩm nặng trên trần bếp, trên hút mùi để "trấn": vừa không có cơ sở, vừa nguy cơ rơi và bám dầu.
Mọi việc thi công trong căn hộ nên báo ban quản lý toà nhà theo nội quy, kể cả khi chỉ thay tủ bếp. Phong thủy không thay được quy định phòng cháy và quy chế quản lý nhà chung cư.
Đang đi xem căn hộ: nhìn khu bếp những gì
Nếu bạn chưa mua, mười phút xem kỹ khu bếp sẽ tránh được phần lớn băn khoăn về sau. Danh sách dưới đây chỉ bàn riêng khu bếp; chuyện chọn tầng, chọn hướng căn là chủ đề rộng hơn.
- Đứng ở cửa căn, mở cửa như lúc đi về, xem có nhìn thẳng thấy mặt bếp không và có chỗ đặt tủ đệm không.
- Hỏi ban quản lý hoặc chủ đầu tư: căn có đường thoát khói cho máy hút mùi không, toà nhà có cho dùng bình gas không.
- Xem bức tường sau lưng bếp giáp với gì: nhà vệ sinh, căn bên cạnh, hay mặt ngoài toà nhà; kiểm vệt ố, ẩm nếu là căn đã ở.
- Xem bếp có cửa sổ hoặc lô gia gần không, và lô gia có phải chỗ đặt dàn nóng không.
- Đo chiều dài tường bếp để biết có làm được bếp chữ L, có thể dời mặt bếp sang nhánh khác khi cần không.
- Nhìn khoảng cách từ bếp tới cửa các phòng ngủ, tưởng tượng mùi chiên cá sẽ đi theo đường nào.
Căn hộ có đường thoát khói tốt, tường bếp đủ dài để xoay mặt bếp và có chỗ cho vật đệm ở lối vào là căn hộ mà bạn chỉnh được gần như mọi điều phong thủy hay bàn về bếp.
Ví dụ giả định: căn hộ hai phòng ngủ có bếp sát cửa
Ví dụ giả định: căn hộ khoảng bảy mươi mét vuông, cửa căn mở vào một hành lang ngắn, bếp chữ L nằm ngay bên phải lối vào, mặt bếp nằm ở nhánh song song với hành lang nên từ cửa nhìn chéo là thấy ngọn lửa. Lưng nhánh còn lại chung tường với nhà vệ sinh chung. Gia đình được người quen bảo "bếp phạm hai lỗi", có ý định đập tường dời bếp sang lô gia.
Sau khi hỏi ban quản lý, gia đình biết lô gia là nơi đặt dàn nóng và không được biến thành bếp. Họ chuyển sang phương án nội thất: dời bếp từ sang nhánh còn lại, sát tường chung với phòng ngủ phụ thay vì đoạn gần cửa; đổi chậu rửa vào vị trí cũ của bếp; làm tủ giày kịch trần ở bên phải cửa vào, che hoàn toàn khu bếp khi mở cửa; chống thấm lại mặt tường chung nhà vệ sinh, và chuyển tủ lạnh vào đoạn tường đó.
Kết quả: từ cửa không còn thấy bếp, bếp tựa tường khô ráo, mặt bếp quay về phía thoáng của căn. Toàn bộ thay đổi nằm trong tủ bếp và nội thất, không đục tường nào.
Điều đáng rút ra là trong căn hộ, câu hỏi đúng không phải "bếp có hợp không", mà là "trong những thứ mình được phép đổi, đổi gì để bếp an toàn, thoáng và yên tâm hơn".
Câu hỏi thường gặp
Bếp chung cư không đổi được hướng thì có sao không?
Không có cơ sở để khẳng định điều gì xấu xảy ra. Hàng nghìn căn trong cùng một cột có bếp giống hệt nhau. Nếu bếp an toàn, thoáng, sạch, nhiều người theo phong thủy cũng chấp nhận như hiện trạng, chỉ chỉnh vật đệm và màu sắc.
Có nên đặt bếp ra lô gia cho thoáng không?
Chỉ khi nội quy toà nhà cho phép và lô gia không phải lối thoát nạn hay chỗ đặt dàn nóng. Nhiều toà nhà không cho. Ngoài ra, bếp ngoài lô gia chịu gió mưa, nắng, và đường thoát nước có thể không đáp ứng.
Hướng căn hộ lấy theo cửa chính hay ban công?
Các lối xem khác nhau: có người lấy theo cửa căn, có người lấy theo ban công hay mặt kính lớn nhất. Không có cách nào được công nhận chung. Với chiếc bếp, hướng thường được tính theo mặt bếp, không phụ thuộc cách lấy hướng căn.
Bếp căn hộ không có cửa sổ thì cần làm gì?
Ưu tiên máy hút mùi có ống thoát ra đường khói chung của toà nhà, bật trước khi nấu, tắt sau vài phút. Chọn bếp từ, đèn đủ sáng, màu sáng. Chủ đề bếp không cửa sổ có nhiều bài chuyên sâu về thông gió.
Mua căn hộ cũ có bếp đã bị chủ trước dời chỗ thì sao?
Nên kiểm đường thoát nước, thoát khói và chống thấm khu bếp mới, hỏi ban quản lý về hồ sơ cải tạo. Nếu bếp nằm ngay trên phòng ngủ hoặc dưới nhà vệ sinh căn trên vì bị dời, rủi ro thấm là thực tế cần xử lý trước.
Có cần làm lễ khi thay bếp trong căn hộ không?
Đây là tập quán tuỳ gia đình. Một số nhà chọn ngày, thắp hương báo khi thay bếp; nhiều nhà không làm. Nếu làm, nên giữ an toàn lửa trong căn hộ và không đốt vàng mã trong nhà theo quy định phòng cháy của toà nhà.