Với bàn làm việc cạnh cửa sổ, cách kê được cả phong thủy lẫn công thái học ưa nhất là đặt bàn vuông góc với cửa sổ, ánh sáng chiếu vào từ bên cạnh, lưng tựa vào tường kín. Quay lưng ra cửa sổ bị quan niệm coi là thiếu chỗ tựa và thực tế dễ làm loá màn hình; nhìn thẳng ra cửa sổ thì có khoảng nhìn thoáng nhưng mắt phải làm việc vất vả hơn vì nền sáng sau màn hình.
Bài so ba cách kê, giải thích vì sao ánh sáng nên đến từ phía tay không cầm bút, cửa sổ hướng nào ở Việt Nam cần rèm, nhìn ra ngoài thấy gì thì đáng bận tâm, và cách xử lý khi phòng không cho phép kê theo cách tốt nhất.
Ba cách kê bàn so với cửa sổ
Bảng đặt ba cách kê cạnh nhau theo năm tiêu chí: quan niệm tựa – nhìn, ánh sáng lên màn hình, độ chói, nhiệt và khả năng nhìn xa nghỉ mắt.
| Tiêu chí | Vuông góc, cửa sổ bên cạnh | Quay lưng ra cửa sổ | Nhìn thẳng ra cửa sổ |
|---|---|---|---|
| Quan niệm tựa – nhìn | Lưng có thể tựa tường, minh đường thoáng một bên | Lưng tựa vào khoảng trống, bị coi là không vững | Minh đường thoáng, lưng thường hướng vào phòng |
| Ánh sáng lên màn hình | Ít phản chiếu nếu màn hình vuông góc | Trời sáng phản chiếu thẳng lên màn hình | Không phản chiếu, nhưng nền sau màn hình rất sáng |
| Độ chói khi làm việc | Thấp, chỉ cần rèm mỏng giờ nắng gắt | Màn hình có vệt sáng, phải tăng độ sáng | Mắt điều tiết liên tục giữa trời sáng và màn hình |
| Nhiệt | Nắng chiếu vào một bên người | Nắng chiếu sau gáy, lưng nóng | Nắng chiếu vào mặt, vào tay |
| Nghỉ mắt | Quay đầu là thấy xa | Phải xoay cả ghế mới thấy | Nhìn xa dễ nhất |
Cách vuông góc thắng ở hầu hết các tiêu chí. Cách nhìn thẳng ra cửa sổ chỉ hợp khi cửa sổ không chói, ví dụ hướng Bắc, có cây che, hoặc khi việc của bạn chủ yếu là đọc giấy và gọi điện chứ không nhìn màn hình.
Quay lưng ra cửa sổ: quan niệm và chuyện màn hình
Theo cách áp tứ linh vào chỗ ngồi, phía sau lưng là Huyền Vũ, nên là thứ đặc và vững. Cửa sổ là khoảng mở, nên khi lưng quay ra cửa sổ, sách vở coi là thế không có chỗ tựa; một số người còn diễn giải là "khí thoát ra phía sau". Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Lý do thực tế để tránh cách kê này thì dễ thấy hơn. Màn hình đặt trước mặt người ngồi sẽ đối diện thẳng với cửa sổ sau lưng, ánh trời phản chiếu lên mặt kính màn hình thành một vệt sáng. Người ngồi phải tăng độ sáng màn hình, nheo mắt, hoặc nghiêng đầu tránh vệt sáng. Thêm nữa, bóng của chính người ngồi đổ lên bàn phím và giấy tờ, làm chỗ cần nhìn rõ nhất lại tối nhất.
Nếu buộc phải kê như vậy, rèm là thứ quan trọng nhất. Một lớp rèm mỏng màu sáng lọc bớt ánh trời mà phòng vẫn sáng; giờ nắng gắt thì kéo thêm lớp rèm dày. Màn hình nhám chống loá và chiếc ghế tựa cao giúp thêm phần nào, cả về cảm giác lẫn về ánh sáng.
Nhìn thẳng ra cửa sổ: thoáng nhưng không dễ cho mắt
Nhiều người thích ngồi nhìn ra cửa sổ vì thấy dễ chịu, và phong thủy cũng gọi khoảng nhìn thoáng phía trước là minh đường tốt. Nhìn xa định kỳ thật sự giúp mắt nghỉ sau những lúc nhìn gần lâu; các khuyến nghị về sức khoẻ mắt hay nhắc quy tắc cứ khoảng hai mươi phút nhìn xa một lúc.
Vấn đề nằm ở độ tương phản. Ban ngày, bầu trời ngoài cửa sổ sáng hơn màn hình rất nhiều. Khi màn hình đặt ngay trước cửa sổ, mắt phải liên tục thích nghi giữa vùng rất sáng phía sau và vùng tối hơn ở giữa, dễ mỏi hơn. Người ngồi cũng bị ngược sáng nếu họp trực tuyến, khuôn mặt tối thui trong khung hình.
Muốn giữ cách kê này, nên lùi bàn cách cửa sổ một khoảng, để màn hình không lọt hẳn vào khung cửa. Kéo rèm mỏng vào giờ sáng nhất. Nếu cửa sổ rộng, đặt màn hình lệch về phía tường, để cửa sổ ở chéo trước mặt; cách này giữ được khoảng nhìn xa mà giảm phần nền chói ngay sau màn hình.
Ánh sáng nên đến từ bên nào
Người thuận tay phải. Ánh sáng nên đến từ bên trái. Khi viết hoặc dùng chuột bằng tay phải, bóng tay đổ sang phải, không che lên chỗ đang viết. Lời khuyên này có từ thời học sinh ngồi bàn gỗ viết bằng bút mực và vẫn đúng với bàn làm việc ngày nay.
Người thuận tay trái. Đảo lại: ánh sáng nên đến từ bên phải. Nhiều văn phòng xếp chỗ không để ý chuyện này, nên người thuận tay trái thường phải tự đề nghị hoặc tự đặt đèn bàn ở phía phải.
Chỉ làm việc trên máy tính. Nếu gần như không viết tay, phía nào cũng được, miễn ánh sáng đến từ bên cạnh chứ không từ phía trước hay sau màn hình.
Theo tứ linh thì sao. Một số người áp Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải và cho rằng bên trái nên cao, sáng, động hơn bên phải. Cách hiểu này trùng với lời khuyên ánh sáng bên trái cho người thuận tay phải, nhưng là sự trùng hợp của quan niệm; với người thuận tay trái, nên ưu tiên công năng.
Ba mặt bằng phòng nhỏ: kê thế nào cho đúng ánh sáng
Ví dụ giả định thứ nhất: phòng làm việc ba mét nhân ba mét, cửa ra vào ở một góc, cửa sổ ở tường đối diện cửa ra vào. Kê bàn để người ngồi quay lưng vào một bức tường bên (tường không có cửa), mặt nhìn ra giữa phòng, bàn dịch về phía cửa sổ. Cửa sổ khi đó nằm bên một tay, cửa ra vào ở chéo phía trước, lưng có tường tựa. Đây là cách kê thoả gần đủ các điều.
Ví dụ giả định thứ hai: phòng hẹp và dài, cửa sổ ở đầu hẹp, cửa ra vào ở đầu kia. Bàn đặt dọc tường dài, gần phía cửa sổ, để ánh sáng chiếu ngang. Người ngồi sẽ có cửa ra vào ở phía sau chéo. Đặt một kệ thấp giữa phòng hoặc dùng ghế tựa cao để bù phần lưng; không nên kê bàn chắn ngang cửa sổ ở đầu hẹp vì sẽ thành nhìn thẳng ra cửa sổ, ngược sáng.
Ví dụ giả định thứ ba: góc làm việc trong phòng ngủ, cửa sổ ở đầu giường. Kê bàn ở tường bên cạnh cửa sổ thay vì ngay dưới cửa sổ; ánh sáng vẫn từ bên hông mà bàn không chiếm chỗ mở cửa sổ. Nếu chỉ còn chỗ dưới cửa sổ, kê bàn ở đó nhưng đặt màn hình lệch về một đầu bàn và dùng rèm mỏng.
Họp trực tuyến cạnh cửa sổ
Từ khi họp trực tuyến trở thành việc hằng ngày, vị trí cửa sổ còn quyết định bạn hiện lên thế nào trong khung hình. Ngồi quay lưng ra cửa sổ sáng, camera tự giảm độ sáng theo nền trời, khuôn mặt thành một mảng tối. Ngồi nhìn thẳng ra cửa sổ thì ngược lại, mặt được chiếu sáng đều, nhưng màn hình lại ngược sáng với mắt bạn.
Cách kê vuông góc vẫn là cân bằng nhất: ánh sáng chiếu một bên mặt tạo khối tự nhiên, nền phía sau là tường trong phòng. Nếu phía sau lưng là cửa ra vào, nên để ý người đi qua lọt vào khung hình; một tấm bình phong hay giá sách phía sau giải quyết luôn cả chuyện "lưng có chỗ tựa" theo quan niệm lẫn chuyện riêng tư khi họp.
Một lưu ý nhỏ: giờ nắng thay đổi thì ánh sáng trên mặt cũng đổi. Cuộc họp buổi chiều cạnh cửa sổ hướng Tây dễ bị nửa mặt cháy sáng. Kéo rèm mỏng trước khi họp là đủ, không cần đèn chuyên dụng.
Hướng cửa sổ ở Việt Nam và nắng trong ngày
Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới bắc bán cầu, nên nắng đi từ Đông sang Tây và lệch về phía Nam phần lớn thời gian trong năm. Bảng dưới là xu hướng chung; cây, nhà bên cạnh và mái che có thể làm khác đi nhiều.
| Cửa sổ hướng về | Nắng chiếu vào khi nào | Gợi ý cho bàn làm việc |
|---|---|---|
| Đông | Buổi sáng, nắng dịu | Thường dễ chịu; rèm mỏng cho giờ đầu ngày |
| Tây | Buổi chiều, nắng gắt và nóng | Cần rèm dày hoặc rèm cản nhiệt, tránh ngồi sát kính |
| Nam | Ánh sáng nhiều trong ngày, mùa đông nắng xiên vào sâu | Có mái hắt hoặc lam che thì rất tốt cho chỗ làm việc |
| Bắc | Ít nắng trực tiếp, ánh sáng dịu và đều | Hợp cho việc cần nhìn màu chính xác và màn hình |
Nếu cửa sổ chỗ bạn hướng Tây, lời khuyên phong thủy hay tránh hướng Tây phần nào cũng là lời khuyên về nhiệt. Rèm, phim cách nhiệt và giờ làm việc linh hoạt giải quyết được phần lớn vấn đề.
Nhìn ra ngoài cửa sổ thấy gì
Phong thủy loan đầu bàn kỹ về cảnh bên ngoài: góc nhọn của toà nhà đối diện chĩa vào, cột điện, ống khói, mái nhọn, gọi chung là các dạng sát hình. Ngồi nhìn thẳng ra những thứ này, theo quan niệm, là không tốt. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; lý giải thực tế là cảnh thô cứng làm người nhìn khó chịu, còn cảnh cây xanh, bầu trời giúp thư giãn.
Nếu cảnh ngoài cửa sổ không dễ chịu, bạn không cần làm gì to tát. Rèm mỏng che phần dưới cửa sổ, giữ phần trên cho ánh sáng; vài chậu cây trên bậu cửa tạo lớp cảnh gần; hoặc đơn giản là kê bàn để cảnh đó nằm ngoài tầm nhìn khi ngồi làm việc.
Ở chung cư tầng cao, cửa sổ đôi khi nhìn thẳng vào cửa sổ nhà bên. Chuyện riêng tư lúc này quan trọng hơn mọi quan niệm: rèm hai lớp, phim mờ phần dưới kính giúp bạn làm việc mà không cảm thấy bị nhìn, và người bên kia cũng vậy.
Câu hỏi thường gặp
Bàn làm việc nên đặt cách cửa sổ bao xa?
Không có con số chung. Nên đủ xa để nắng không chiếu thẳng lên mặt bàn vào giờ gắt và có chỗ mở rèm, thường từ nửa mét trở lên. Với cửa sổ hướng Tây không có mái che, nên lùi xa hơn hoặc dùng rèm cản nhiệt.
Kê bàn sát kính cửa sổ có ảnh hưởng gì?
Kê sát kính thì mùa nắng nóng hắt vào người, mùa mưa có thể bị hơi lạnh và ẩm từ kính. Theo quan niệm, sát cửa sổ là chỗ khí động. Cách hợp lý là để một khoảng trống nhỏ và có rèm.
Có nên đặt màn hình quay lưng ra cửa sổ để giữ riêng tư không?
Màn hình quay lưng ra cửa sổ nghĩa là bạn ngồi nhìn ra cửa sổ, ánh trời ở ngay sau màn hình gây mỏi mắt. Muốn giữ riêng tư, đặt màn hình vuông góc với cửa sổ và dán tấm chống nhìn trộm là cách cân bằng hơn.
Văn phòng không có cửa sổ thì bù ánh sáng thế nào?
Dùng đèn trần ánh sáng trắng trung tính chiếu đều, cộng đèn bàn cho mặt làm việc, và tránh để màn hình là nguồn sáng chính trong phòng. Đặt vài chậu cây chịu bóng và nghỉ giải lao ra chỗ có ánh trời giúp mắt và tinh thần đỡ mệt.
Ngồi nhìn ra cửa sổ có làm mất tập trung không?
Với một số người, cảnh động ngoài cửa sổ như xe cộ, người qua lại dễ kéo mắt. Cảnh tĩnh như cây, trời thì thường giúp thư giãn hơn là gây xao nhãng. Nếu thấy hay bị cuốn theo cảnh ngoài, kéo rèm mỏng phần dưới cửa sổ.
Cửa sổ sau lưng có nên đặt cây che không?
Đặt cây thấp trên bậu hoặc chậu cây cạnh cửa sổ giúp tạo lớp đệm cho cảm giác, nhưng ít tác dụng với ánh sáng loá trên màn hình. Rèm vẫn là thứ cần có trước. Theo quan niệm, cây sau lưng phần nào thay cho chỗ tựa.