Cửu tinh là chín "sao" gắn với chín số Lạc thư: Nhất Bạch (1), Nhị Hắc (2), Tam Bích (3), Tứ Lục (4), Ngũ Hoàng (5), Lục Bạch (6), Thất Xích (7), Bát Bạch (8), Cửu Tử (9). Mỗi sao mang một màu quy ước trong tên, một hành trong ngũ hành và một tên gọi khác theo chòm Bắc Đẩu như Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn. Chúng là nhân vật chính của phép phi tinh trong trường phái Huyền không.
Người mới thường gặp cửu tinh qua những câu như "năm nay sao Ngũ Hoàng bay tới hướng này". Trước khi đọc những câu đó, nên hiểu cửu tinh là gì ở mức nền: tên, màu, hành, nguồn gốc tên gọi, và một chỗ rất hay gây rối là cùng tên sao nhưng bát trạch và Huyền không dùng theo hai nghĩa khác nhau. Bài này dừng ở phần nền, không luận vận năm hay vận nhà cụ thể.
Bảng chín sao: số, tên màu, tên Bắc Đẩu, ngũ hành
Bảng tổng hợp theo cách gọi phổ biến trong tài liệu phong thủy tiếng Việt. Cung gốc là cung mà số đó đứng trong bàn Lạc thư.
| Số | Tên theo màu | Màu | Tên theo Bắc Đẩu | Ngũ hành | Cung gốc |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Nhất Bạch | Trắng | Tham Lang | Thủy | Bắc – Khảm |
| 2 | Nhị Hắc | Đen | Cự Môn | Thổ | Tây Nam – Khôn |
| 3 | Tam Bích | Xanh biếc | Lộc Tồn | Mộc | Đông – Chấn |
| 4 | Tứ Lục | Xanh lục | Văn Khúc | Mộc | Đông Nam – Tốn |
| 5 | Ngũ Hoàng | Vàng | Liêm Trinh | Thổ | Trung cung |
| 6 | Lục Bạch | Trắng | Vũ Khúc | Kim | Tây Bắc – Càn |
| 7 | Thất Xích | Đỏ | Phá Quân | Kim | Tây – Đoài |
| 8 | Bát Bạch | Trắng | Tả Phụ (có sách ghi Tả Phù) | Thổ | Đông Bắc – Cấn |
| 9 | Cửu Tử | Tím | Hữu Bật | Hỏa | Nam – Ly |
Có ba sao mang màu trắng là 1, 6 và 8, nên trong giới làm nghề hay nghe cụm "tam bạch". Ngũ hành của mỗi sao trùng với ngũ hành của cung gốc, nên ai đã thuộc bảng tám quẻ thì gần như tự suy ra được cột ngũ hành.
Tên màu và tên Bắc Đẩu đến từ đâu
Tên theo màu là cách gọi gọn: số đứng trước, màu đứng sau. Nhất là một, Bạch là trắng; Nhị là hai, Hắc là đen; Tam Bích là ba và xanh biếc; Tứ Lục là bốn và xanh lục; Ngũ Hoàng là năm và vàng; Lục Bạch là sáu và trắng; Thất Xích là bảy và đỏ; Bát Bạch là tám và trắng; Cửu Tử là chín và tím. Vì sao mỗi số được gán đúng màu ấy thì các nguồn giải thích khác nhau, và nên coi đây là quy ước truyền lại hơn là có lý do duy nhất.
Tên theo Bắc Đẩu lấy từ bảy sao của chòm Bắc Đẩu mà người xưa quan sát, gọi là Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, thêm hai sao phụ là Tả Phụ và Hữu Bật cho đủ chín. Bảy sao đầu ứng với các ngôi sao có thật trên trời, dễ thấy vào đêm quang ở các vĩ độ phía Bắc. Hai sao phụ là khái niệm trong lý thuyết, các nguồn mô tả không thống nhất.
Một điểm thú vị: tên Tham Lang, Cự Môn, Văn Khúc, Vũ Khúc, Phá Quân cũng xuất hiện trong tử vi đẩu số như tên các chính tinh. Cùng một gốc thiên văn, nhưng hai môn dùng theo cách khác hẳn nhau. Nghe thấy "Phá Quân" trong một bài phong thủy, đừng mang nghĩa của sao Phá Quân trên lá số tử vi sang.
Cùng tên sao, bát trạch và Huyền không dùng khác nhau
Đây là chỗ gây rối nhiều nhất cho người mới. Trong bát trạch, chín tên Bắc Đẩu được gán cho tám hướng tính theo quẻ của người hay của nhà, gọi là du niên: Sinh khí ứng Tham Lang, Thiên y ứng Cự Môn, Diên niên ứng Vũ Khúc, Phục vị ứng Tả Phụ – Hữu Bật, Tuyệt mệnh ứng Phá Quân, Ngũ quỷ ứng Liêm Trinh, Lục sát ứng Văn Khúc, Họa hại ứng Lộc Tồn. Các tên sao ở đây đi theo người hay nhà, không đi theo số Lạc thư.
Trong Huyền không, chín sao gắn với chín số và di chuyển qua cửu cung theo vận, theo năm, theo tháng. Sao 1 là Tham Lang dù nó đang nằm ở cung nào. Cùng chữ "Tham Lang", một bên là nhãn của một hướng theo cung phi, một bên là tên của số 1 đang bay.
Ngoài ra, Kỳ môn độn giáp có một bộ cửu tinh khác hẳn với tên Thiên Bồng, Thiên Nhuế, Thiên Xung và các sao khác, phục vụ một phép tính khác. Khi đọc tài liệu, cách an toàn là ghi chú cạnh mỗi tên sao: đây là sao của hệ nào. Làm vậy một lần, bạn sẽ không còn thấy các bài phong thủy "mâu thuẫn" nhau vô lý nữa.
Sao tốt sao xấu: vì sao câu trả lời là "tuỳ vận"
Không có sao tốt hay xấu cố định trong Huyền không. Trường phái này chia thời gian thành chín vận, mỗi vận hai mươi năm. Sao trùng số với vận đang chạy được coi là đương vận, các sao sắp tới được coi là sinh khí, các sao đã qua được coi là thoái hay suy. Theo cách tính phổ biến, vận 9 kéo dài từ 2024 đến 2043, nên sao Cửu Tử đang được coi là đương vận.
Một số sao được lưu ý nhiều hơn. Nhị Hắc và Ngũ Hoàng hay được các tài liệu nhắc tới với giọng thận trọng, gắn với chuyện sức khoẻ và trắc trở theo quan niệm của trường phái. Cách các thầy thường xử lý là khuyên giữ yên khu vực đó, tránh khởi công đào phá đúng năm sao bay tới. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ý nghĩa của sao phụ thuộc vào tổ hợp. Trong Huyền không, một cung thường có nhiều sao cùng lúc: sao vận, sao sơn, sao hướng, sao năm. Đọc một sao đơn lẻ rồi kết luận là cách đọc mà chính người trong phái cũng không làm.
Đọc cửu tinh để hiểu, không để sợ. Biết tên và tính chất các sao giúp bạn hiểu người tư vấn đang nói gì. Nó không phải lý do để lo về một hướng trong nhà, càng không phải lý do để mua vật phẩm "trấn" sao.
Màu của sao có phải là màu nên sơn trong nhà?
Nhiều người thấy Cửu Tử là tím, Ngũ Hoàng là vàng, liền suy ra cung có sao đó nên sơn hay nên tránh màu đó. Suy luận này không có trong nền lý thuyết. Màu trong tên sao là nhãn gọi, giống như đặt tên cho chín đội; trong khi đó, phần lớn phép "hoá giải" của Huyền không dựa trên ngũ hành chứ không dựa trên màu của tên gọi.
Ví dụ, sao Ngũ Hoàng thuộc Thổ. Theo lối ngũ hành, Kim tiết Thổ, nên tài liệu Huyền không thường gợi ý vật bằng kim loại ở cung có sao 5, chứ không gợi ý sơn vàng hay tránh màu vàng. Ngược lại, có tài liệu dùng màu theo hành để phối nội thất, nhưng đó là chuyện của hành, không phải của tên sao.
Nếu muốn phối màu theo phong thủy, nên đi theo ngũ hành của cung hoặc đơn giản theo ánh sáng thực tế của phòng: phòng hướng Bắc ít nắng có thể dùng màu ấm, phòng hướng Tây nắng chiều có thể dùng màu mát. Cách đó vừa hợp lý vừa không cần nhớ thêm bảng màu của chín sao.
Những câu nên hỏi lại khi nghe nói về sao
Khi một bài viết hay một người tư vấn nhắc tới cửu tinh, vài câu hỏi đơn giản giúp bạn biết họ đang nói gì và nói dựa trên đâu.
- Sao này thuộc hệ nào? Huyền không, bát trạch hay Kỳ môn. Cùng tên nhưng khác nghĩa, như đã nói ở trên.
- Đây là sao của vận, của năm hay của tháng? Một sao bay tới cung nào đó theo năm chỉ ở đó một năm; sao của vận nhà thì gắn với ngôi nhà lâu hơn. Nhầm hai lớp này là phóng đại hoặc xem nhẹ.
- Cung này đang có những sao nào khác? Như đã nói, Huyền không đọc tổ hợp. Một câu chỉ nhắc một sao đơn lẻ thường là câu rút gọn quá mức.
- Lời khuyên đi kèm là gì, tốn bao nhiêu? Lời khuyên giữ yên một khu vực, sắp xếp gọn gàng thì không hại gì. Lời khuyên mua vật phẩm giá cao kèm lời doạ là dấu hiệu cần dè chừng.
- Có lý giải nào bằng điều kiện thật của ngôi nhà không? Nắng, gió, ẩm, tiếng ồn. Nếu không có, hãy coi lời khuyên đó thuần tuý là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Năm câu hỏi này không nhằm bác bỏ phong thủy, mà để giữ cho việc đọc sao ở đúng chỗ của nó: một hệ ký hiệu có quy tắc riêng, đáng tìm hiểu, nhưng không phải lời phán về đời sống của bạn.
Cách học cửu tinh cho người mới
Nếu bạn muốn đi tiếp sang phi tinh và Huyền không, nền cửu tinh nên được học theo thứ tự sau.
- Thuộc bàn Lạc thư gốc: số nào ở cung nào.
- Thuộc tên màu của chín sao, vì tài liệu Huyền không hiện đại dùng tên màu là chính.
- Thuộc ngũ hành của chín sao bằng cách gắn với cung gốc.
- Biết tên Bắc Đẩu đi kèm, nhưng ghi chú rõ để không lẫn với bát trạch và tử vi.
- Hiểu khái niệm vận: sao đương vận, sao sắp tới, sao đã qua.
- Sau cùng mới học đường bay của sao qua chín cung, tức phép phi tinh.
Học theo thứ tự này, bạn sẽ thấy phần khó của Huyền không nằm ở cách tổ hợp và cách giải thích, không phải ở việc nhớ tên. Và bạn cũng có đủ nền để đặt câu hỏi khi ai đó nói một câu về sao mà không giải thích dựa vào đâu.
Một mẹo nhỏ khi tự học: vẽ bàn Lạc thư gốc lên một tấm thẻ, ghi cạnh mỗi số tên màu và hành của sao, rồi để thẻ trong sổ ghi chép. Mỗi lần gặp một tinh bàn trong sách, đặt thẻ cạnh để so số nào đã rời "cung nhà" của nó. Sau vài lần như vậy, bạn sẽ thuộc mà không cần cố học.
Câu hỏi thường gặp
Cửu tinh có phải là chín ngôi sao thật trên trời không?
Một phần. Bảy tên đầu lấy từ bảy sao của chòm Bắc Đẩu có thật. Hai sao phụ Tả Phụ, Hữu Bật là khái niệm lý thuyết. Trong phép phi tinh, cửu tinh hoạt động như chín ký hiệu gắn với chín số, không phải vị trí thật của sao trên bầu trời.
Sao Ngũ Hoàng có đáng sợ không?
Không nên sợ. Trong Huyền không, Ngũ Hoàng là sao các thầy lưu ý khi nó bay tới một cung theo năm, và lời khuyên phổ biến chỉ là tránh đào phá, sửa lớn ở khu vực đó trong năm. Đây là quan niệm của một trường phái, không phải điều đã kiểm chứng.
Vì sao có ba sao cùng màu trắng?
Tên màu là quy ước truyền lại, và các số 1, 6, 8 đều được gọi là Bạch. Một số tài liệu gọi chung ba sao này là tam bạch và coi chúng là nhóm sao tốt trong nhiều vận. Lý do gán màu như vậy không có lời giải thích thống nhất.
Tả Phụ và Tả Phù khác nhau không?
Đó là hai cách phiên âm cùng một tên sao trong các tài liệu tiếng Việt. Nhiều sách ghi Tả Phụ, một số sách ghi Tả Phù. Khi đọc, chỉ cần biết đó là sao số 8 trong cửu tinh của Huyền không.
Muốn biết năm nay sao nào bay tới hướng nào thì xem ở đâu?
Đó là phép phi tinh theo năm, thuộc phần phong thủy theo năm. Cách tính dựa trên sao nhập trung cung của năm rồi phi theo đường bay Lạc thư. Nên đọc như kiến thức tham khảo của một trường phái, không dùng để phán chuyện của gia đình.
Cửu tinh trong bát trạch và Huyền không có dùng chung được không?
Không nên trộn. Bát trạch dùng tên sao làm nhãn cho tám hướng theo cung phi; Huyền không dùng chín sao như chín số di chuyển theo thời gian. Ghép kết luận của hai hệ vào một câu dễ cho ra lời khuyên vô nghĩa.