Theo cách đọc phong thủy, tủ kính trưng bày ở mặt tiền giữ vai trò minh đường của cửa hàng: khoảng sáng sủa, ngăn nắp phía trước nơi khí dừng lại trước khi vào nhà; nó nên thoáng, sạch, có trọng tâm, không bít kín tầm nhìn vào trong và không có vật nhọn chĩa ra phố. Người làm trưng bày nói gần như điều tương tự: tủ kính là quảng cáo miễn phí nhìn ra đường, làm việc tốt nhất khi gọn và có một điểm nhấn rõ.
Bài này bàn về tủ kính mặt tiền và mảng kính lớn hai bên cửa: nên bày bao nhiêu, có nên che phía sau, xử lý nắng, ánh sáng ban đêm, ma-nơ-canh, và nhịp thay đổi. Phần cửa ra vào và biển hiệu có bài riêng trong danh mục. Điều nói tốt – xấu dưới đây là quan niệm, kèm lý do thực tế đi cùng.
Minh đường là gì và vì sao gắn với tủ kính
Minh đường là thuật ngữ của phong thủy loan đầu, chỉ khoảng đất trống, bằng phẳng phía trước một ngôi nhà hay ngôi mộ, nơi khí từ xa đến tụ lại. Minh đường được ưa khi rộng vừa phải, sáng sủa, không bị vật lớn chắn và không dốc đổ ra xa. Khi áp vào nhà phố, nhiều người làm nghề coi vỉa hè, sân trước và phần mặt tiền là minh đường của ngôi nhà.
Với cửa hàng ở phố đông, vỉa hè thường không thuộc quyền mình và chẳng mấy khi trống. Mảng kính mặt tiền vì vậy thành phần minh đường duy nhất mà chủ tiệm kiểm soát được: nó là thứ người đi đường nhìn thấy trước khi thấy cửa, và là khoảng "trước nhà" mà bạn có thể sắp xếp theo ý mình.
Lời khuyên giữ minh đường sáng và gọn vì vậy chuyển thành lời khuyên rất cụ thể cho tủ kính: không chất thùng hàng, không dán kín, không để bụi và côn trùng chết đọng ở chân kính, không để đồ trưng bày bạc màu cả năm. Mỗi điều đều có thêm một lý do bán hàng rõ ràng: tủ kính bừa làm người đi đường nghĩ bên trong cũng bừa.
Che kín hay để nhìn xuyên vào trong
Có hai cách làm tủ kính chính: tủ kín có vách phía sau, chỉ thấy phần trưng bày; và tủ mở, nhìn xuyên được vào lòng tiệm. Mỗi cách hợp với một kiểu cửa hàng.
| Kiểu tủ kính | Quan niệm phong thủy | Hợp với | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Tủ kín, có vách sau | Minh đường có "án" chắn, khí tụ trước rồi mới vào | Thời trang, trang sức, tiệm cần không gian riêng bên trong | Phải đủ hấp dẫn vì khách không thấy được bên trong |
| Tủ mở, nhìn xuyên vào | Khí thông từ ngoài vào trong | Tạp hoá, đồ gia dụng, tiệm nhỏ cần cho thấy hàng nhiều | Lòng tiệm phải gọn vì cũng là một phần của tủ kính |
| Nửa kín nửa mở (vách thấp) | Có án thấp, vẫn nhìn được vào sâu | Phần lớn cửa hàng nhỏ và vừa | Vách thấp dưới tầm mắt, phía trên để thoáng |
| Kính dán kín đề can hoặc rèm | Bít minh đường, khí không vào | Ít khi hợp với cửa hàng bán lẻ | Khách không biết tiệm bán gì, có mở cửa hay không |
Cách nửa kín nửa mở thường là lựa chọn an toàn cho tiệm nhỏ: phần dưới bày hàng trên bục thấp, phần trên để mắt người đi đường nhìn thấy lòng tiệm sáng. Nó cũng gần với hình ảnh "án sơn thấp, nhìn xa được" mà sách phong thủy hay dùng.
Bày bao nhiêu là đủ
Một điểm nhấn. Tủ kính có một nhóm hàng chính ở giữa hoặc lệch theo tỉ lệ một phần ba được mắt bắt nhanh hơn tủ kính chia đều hàng chục món. Phong thủy gọi điểm nhấn này là chỗ khí tụ; người trưng bày gọi là tiêu điểm.
Cao thấp có thứ tự. Hàng xếp theo các bậc cao thấp như dãy đồi nhỏ, cao ở sau, thấp ở trước, giúp mỗi món được thấy. Bục, hộp, kệ bậc là dụng cụ quen thuộc.
Khoảng trống là một phần của trưng bày. Tủ kính chất kín được nhiều người hiểu là "đầy đủ, sung túc". Thực tế, mắt người đi đường lướt qua mà không dừng ở đâu. Khoảng trống quanh điểm nhấn giúp hàng nổi lên.
Hàng thật, không phải hộp rỗng. Bày vỏ hộp hoặc hàng mẫu đã hỏng làm tủ kính trông chết. Dân gian ngại vật "rỗng ruột" ở mặt tiền; lý do thực tế là khách vào hỏi món đó và thất vọng nếu không có.
Đúng loại hàng của tiệm. Tủ kính nên cho người đi đường biết ngay tiệm bán gì. Bày quá nhiều vật trang trí không liên quan làm người ta đoán sai.
Nắng, đèn và ban đêm
Mảng kính mặt tiền chịu nắng ban ngày và là nguồn sáng của tiệm ban đêm. Một số điều hay gặp ở cửa hàng Việt Nam:
- Mặt tiền hướng tây, tây nam nhận nắng chiều gắt. Phong thủy hay nói hướng này "hoả vượng"; về thực tế, hàng vải, giấy, nhựa, đồ ăn phai màu và hỏng nhanh dưới nắng chiếu thẳng. Mái hiên, rèm cuộn bên ngoài hoặc phim cách nhiệt chống tia cực tím giúp đáng kể.
- Đổi vị trí hàng dễ phai vào trong, để tủ kính bày hàng chịu nắng như gốm, kim loại, đồ nhựa cứng chất lượng tốt.
- Ban đêm, tủ kính sáng là thứ duy nhất người đi ngang thấy. Đèn rọi hướng vào điểm nhấn, không chiếu ra đường; ánh sáng trong tủ nên sáng hơn lòng tiệm phía sau một chút để không bị phản chiếu ngược.
- Phản chiếu là vấn đề lớn của kính ban ngày: bên ngoài sáng hơn bên trong thì kính thành gương, người đi đường chỉ thấy hình mình. Tăng sáng trong tủ và có mái che bên ngoài làm giảm hiện tượng này.
- Hẹn giờ tắt đèn tủ kính vào khuya giúp tiết kiệm điện mà vẫn giữ được mặt tiền sáng trong giờ người qua lại.
Một số người tin rằng tủ kính sáng ban đêm giữ cho dương khí của tiệm không tắt. Dù tin tới đâu, đèn tủ kính buổi tối vẫn là một trong những khoản chi có ích nhất cho cửa hàng trên phố đông.
Ma-nơ-canh, vật nhọn và những thứ chĩa ra phố
Ma-nơ-canh là chủ đề hay được hỏi. Một số người ngại ma-nơ-canh quay mặt vào trong, hoặc ma-nơ-canh không đầu, vì cảm giác không lành; số khác lại không để ý gì. Đây là cảm nhận cá nhân và quan niệm dân gian, không có quy tắc thống nhất trong các trường phái phong thủy. Về thực tế, ma-nơ-canh nên quay ra phía người đi đường hoặc nghiêng nhẹ về phía cửa, như đang mời vào, và nên được giữ sạch, đủ bộ, không gãy tay.
Vật nhọn chĩa ra phố, như kệ hình mũi tên, đồ trang trí có gai, hàng có cạnh sắc hướng ra ngoài, được phong thủy gọi là sát khí chĩa vào người qua đường và nhà đối diện. Gạt phần quan niệm, những vật này nhìn không thân thiện, và với tủ kính mở ra vỉa hè còn có nguy cơ va quẹt.
Một chuyện khác là hàng bày lấn ra vỉa hè trước tủ kính. Nhiều tiệm mở rộng "tủ kính" bằng cách kê thêm kệ ra ngoài. Ngoài việc che mất chính tủ kính và bít minh đường theo cách nói phong thủy, đây còn là việc lấn chiếm vỉa hè, dễ vi phạm quy định trật tự đô thị của địa phương.
Nhịp thay đổi tủ kính trong năm
Tủ kính để nguyên cả năm thì người đi qua hằng ngày sẽ không còn nhìn thấy nó. Một nhịp thay đổi đều đặn giữ cho mặt tiền luôn có cái mới. Ví dụ giả định về lịch thay đổi cho một tiệm nhỏ:
- Mỗi tuần: lau kính trong ngoài, quét chân kính, thay hàng đã bạc màu hoặc bám bụi.
- Mỗi tháng: đổi vị trí hoặc đổi món ở điểm nhấn, giữ khung trưng bày cũ.
- Mỗi mùa: đổi chủ đề theo mùa hàng, thời tiết, dịp lễ trong năm như khai giảng, Trung thu, cuối năm.
- Dịp Tết: nhiều tiệm bày theo không khí Tết; giữ gọn, tránh chất quá nhiều đồ trang trí làm che hàng.
- Sau mỗi lần đổi, đứng bên kia đường nhìn lại một lần, cả ban ngày và ban đêm.
Trong cách nghĩ dân gian, làm mới mặt tiền theo mùa như "đổi khí" cho tiệm. Gạt chữ khí sang một bên, nó cho người đi đường một lý do để nhìn lại, và cho chủ tiệm một dịp để dọn phần mặt tiền mà ngày thường hay bị bỏ quên. Đây là quan niệm, còn việc lau dọn thì đáng làm dù tin hay không.
Tủ kính ở những mặt tiền khó
Mặt tiền hẹp, cửa chiếm gần hết. Khi mặt tiền chỉ ba bốn mét và cửa đã chiếm phần lớn, gần như không còn chỗ cho tủ kính riêng. Lúc đó cánh cửa kính chính là tủ kính: phần khoảng đệm ngay sau cửa nên có một bục thấp hoặc một giá nhỏ bày điểm nhấn, nhìn từ phố thấy được qua cửa. Theo cách nói phong thủy, đây là minh đường thu nhỏ; nó vẫn cần gọn và sáng như minh đường lớn.
Tiệm góc có hai mặt kính. Hai mặt kính cho hai dòng người. Mặt hướng về dòng đông hơn nên là mặt chính, có điểm nhấn rõ; mặt còn lại có thể bày nhóm hàng khác hoặc để nhìn xuyên vào lòng tiệm. Hai mặt nên cùng một tinh thần để tiệm trông là một khối, không như hai cửa hàng khác nhau.
Tiệm có bậc cao so với vỉa hè. Tủ kính đặt trên nền cao làm hàng nằm trên tầm mắt người đi bộ. Bày điểm nhấn thấp hơn, gần mép dưới kính, và tránh để vách che phía dưới quá cao.
Tiệm có mái hiên sâu. Mái hiên chắn nắng tốt nhưng làm tủ kính tối vào ban ngày, kính dễ thành gương phản chiếu. Đèn trong tủ nên bật cả ban ngày ở những tiệm này, không chỉ khi trời tối.
Tiệm có cây xanh đường phố phía trước. Tán cây che một phần tủ kính là chuyện không đổi được. Dồn điểm nhấn vào phần kính không bị che, và tận dụng bóng cây như một khung tự nhiên thay vì cố cạnh tranh với nó.
Câu hỏi thường gặp
Tủ kính mặt tiền nên bày nhiều hay ít hàng?
Ít mà có điểm nhấn thường hiệu quả hơn nhiều mà dàn đều. Phong thủy ví tủ kính như minh đường, cần thoáng để khí tụ; người làm trưng bày cũng khuyên giữ khoảng trống quanh nhóm hàng chính để mắt người đi đường dừng lại được.
Có nên dán kín kính mặt tiền để chống nắng không?
Dán kín làm bít tầm nhìn vào tiệm, khách không biết bên trong bán gì. Nên dùng phim cách nhiệt trong suốt chống tia cực tím, mái hiên hoặc rèm cuộn bên ngoài. Cách này giữ được ánh sáng và tầm nhìn mà vẫn giảm nóng và phai màu hàng.
Ma-nơ-canh không đầu có kiêng không?
Một số người thấy không lành, số khác không để ý. Đây là cảm nhận và quan niệm dân gian, các trường phái phong thủy không có quy định thống nhất. Nếu khách của bạn có vẻ ngại, đổi sang ma-nơ-canh có đầu cách điệu hoặc giá treo là xong.
Tủ kính hướng tây có cần xử lý gì không?
Mặt tiền hướng tây chịu nắng chiều gắt, làm hàng phai màu và tiệm nóng. Mái hiên, rèm cuộn ngoài, phim cách nhiệt là các giải pháp thường dùng. Hàng dễ phai nên đặt vào trong; tủ kính bày hàng chịu nắng như gốm, kim loại.
Có nên đặt vật phẩm phong thủy trong tủ kính không?
Có thể, nếu món đó hợp với hàng và không lấn mất hàng bán. Tủ kính là chỗ quảng bá hàng của tiệm, nên vật phẩm đặt ở đó dễ làm khách hiểu nhầm là hàng bày bán. Thường đặt vật phẩm bên trong, gần quầy, thì hợp hơn.
Tủ kính bao lâu nên thay đổi một lần?
Lau dọn hằng tuần, đổi điểm nhấn hằng tháng và đổi chủ đề theo mùa là nhịp nhiều tiệm nhỏ làm được. Tủ kính để nguyên quá lâu sẽ thành "vô hình" với người đi qua hằng ngày, dù ban đầu bày đẹp tới đâu.