Muốn trổ cửa sổ quay sang nhà bên cạnh, bạn phải làm theo quy định của pháp luật về xây dựng; với nhà phố liền kề xây sát ranh đất, việc mở cửa sổ nhìn thẳng sang đất hàng xóm thường không được chấp nhận. Phong thủy cũng không khuyến khích kiểu cửa này vì khí của hai nhà lẫn vào nhau và riêng tư hai phía đều mất. Cách hay hơn là lấy sáng từ trên xuống hoặc từ khoảng lùi trong đất nhà mình.
Bài trả lời các câu hỏi hay gặp của chủ nhà phố, nhà ống thiếu sáng: pháp luật nói gì ở mức nguyên lý, quan niệm phong thủy nhận xét ra sao, có những cách lấy sáng nào không phải trổ cửa sang nhà bên, và nếu hàng xóm trổ cửa sang nhà mình thì nên làm gì. Các nhận xét tốt xấu theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người; phần pháp lý cần hỏi cơ quan có thẩm quyền cho từng trường hợp.
Pháp luật nói gì, ở mức nguyên lý
Bộ luật Dân sự 2015 có điều riêng về việc trổ cửa nhìn sang bất động sản liền kề. Theo đó, chủ sở hữu nhà chỉ được trổ cửa ra vào, cửa sổ quay sang nhà bên cạnh, nhà đối diện và đường đi chung theo quy định của pháp luật về xây dựng; mặt dưới mái che trên cửa quay ra đường đi chung phải cách mặt đất từ 2,5 mét trở lên. Nói cách khác, luật dân sự dẫn sang quy định xây dựng, và chính quy định xây dựng mới nói cụ thể được hay không.
Trong quy định xây dựng và quy hoạch, nhà ở liền kề thường được xây sát ranh đất hai bên, tường bên gọi là tường hồi. Khi tường sát ranh, cửa sổ mở ra sẽ nhìn thẳng sang đất người khác, nên thường không được chấp nhận trong hồ sơ cấp phép. Nhà có khoảng lùi đủ rộng trong đất của mình thì có thể mở cửa ở mặt bên, tuỳ quy định khoảng cách của từng nơi và từng loại công trình.
Vì quy định chi tiết có thể thay đổi theo thời gian và theo địa phương, trước khi trổ cửa bạn nên xem giấy phép xây dựng hiện có, hỏi cơ quan cấp phép hoặc kiến trúc sư có kinh nghiệm hồ sơ. Đây là phần không thể thay bằng lời khuyên phong thủy.
Phong thủy nhận xét gì về cửa sổ quay sang nhà bên
Khí của hai nhà lẫn vào nhau. Người làm phong thủy coi mỗi ngôi nhà là một khối khí riêng, cửa sổ nhìn thẳng sang nhà bên làm ranh giới ấy mờ đi. Thực tế là tiếng ồn, mùi bếp, ánh đèn hai bên dễ lọt sang nhau.
Cửa nhìn vào tường trơ thì không đón được gì. Nhiều cửa sổ trổ ra tường hồi chỉ nhìn vào bức tường của nhà bên cách vài chục phân. Theo quan niệm, đó là cửa "bị chắn", không có minh đường. Ánh sáng vào được rất ít, gió hầu như không có.
Hôm nay nhà bên thấp, mai xây cao. Cửa trổ ra phía nhà bên đang là đất trống hay nhà một tầng có thể bị bịt kín khi nhà bên xây mới. Lúc đó vừa mất sáng vừa dễ xảy ra tranh chấp.
Cửa đối cửa với nhà bên. Nếu hai nhà cùng trổ cửa, hai cửa nhìn vào nhau được coi là xung. Riêng tư hai nhà đều bị ảnh hưởng.
Phòng mất chỗ tựa. Phòng ngủ, phòng làm việc có thêm cửa ở tường bên thì bớt đi một mặt tường đặc để kê giường, kê bàn. Theo quan niệm, chỗ ngồi chỗ nằm cần tựa vào tường kín; thêm cửa ở nhầm chỗ đôi khi làm khó việc bố trí hơn là giúp. Tất cả những nhận xét trên là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng đều có phần thực tế đi kèm đủ để cân nhắc.
Các cách lấy sáng, lấy gió không phải trổ cửa sang nhà bên
Nhà phố thiếu sáng có nhiều cách khác để đưa ánh sáng vào sâu. Bảng so sánh các cách hay dùng.
| Cách | Đặt ở đâu | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Giếng trời | Giữa nhà hoặc gần cầu thang | Lấy sáng, lấy gió cho nhiều tầng | Mái che chống mưa hắt, nóng |
| Cửa sổ mái | Tầng trên cùng, khu cầu thang | Sáng đều, không ảnh hưởng hàng xóm | Chống thấm, chống nóng |
| Khoảng lùi trong đất nhà mình | Mặt bên hoặc mặt sau | Mở cửa hợp lệ, có gió | Mất một phần diện tích |
| Ô thoáng cao, gạch kính | Tường trong, vách cầu thang | Chia sẻ ánh sáng giữa các phòng | Không thay được cửa sổ thật |
| Vách kính, cửa kính trong nhà | Giữa phòng và giếng trời, hành lang | Ánh sáng đi xa vào trong | Cần rèm cho riêng tư |
| Ống dẫn sáng | Phòng không có mái riêng | Gọn, ít đục phá | Lượng sáng có hạn |
Theo quan niệm, ánh sáng từ trên xuống qua giếng trời được nhiều người làm phong thủy ưa vì "khí trời" đi vào trung tâm ngôi nhà mà không lẫn với nhà bên. Về kỹ thuật, đây cũng là cách phổ biến nhất cho nhà ống.
Trước khi trổ bất kỳ cửa nào trên tường bên
Nếu nhà bạn có khoảng lùi hoặc tường bên không sát ranh, việc trổ cửa có thể khả thi. Các bước nên làm theo thứ tự.
- Xem giấy chứng nhận và bản vẽ để biết chính xác ranh đất, tường bên là tường riêng hay tường chung.
- Đo khoảng cách từ tường nhà mình tới ranh đất và tới công trình bên cạnh.
- Hỏi cơ quan cấp phép hoặc kiến trúc sư về quy định khoảng cách, điều chỉnh giấy phép nếu cần.
- Nhờ kỹ sư kiểm tường: tường chịu lực hay tường bao, cần lanh tô, giằng thế nào khi mở lỗ.
- Nói chuyện với hàng xóm trước, kể cả khi đã hợp lệ, để thống nhất về kính mờ, lam che hoặc độ cao cửa.
- Chọn loại cửa phù hợp: cửa cao, kính mờ, lam đứng để lấy sáng mà không nhìn thẳng sang nhà bên.
Tường chung giữa hai nhà thuộc quyền của cả hai bên, không được tự ý đục mở. Đây là điểm hay bị bỏ qua nhất khi sửa nhà phố cũ.
Tường chung hay tường riêng: chi tiết quyết định mọi thứ
Trong nhà phố liền kề, có ba kiểu tường bên thường gặp. Kiểu thứ nhất là tường riêng của nhà mình, xây trong đất nhà mình, sát ranh. Kiểu thứ hai là tường riêng của nhà bên, nhà mình xây áp vào. Kiểu thứ ba là tường chung, xây trên ranh đất, hai nhà cùng sử dụng. Mỗi kiểu kéo theo quyền và nghĩa vụ khác nhau khi muốn đục, mở, khoan hay gắn thứ gì lên.
Với tường chung, việc mở lỗ, trổ cửa hay đục sâu cần sự đồng ý của bên kia, vì bức tường thuộc quyền của cả hai nhà. Với tường riêng sát ranh, dù là của mình, cửa mở ra vẫn nhìn thẳng sang đất người khác nên phải theo quy định xây dựng như đã nói. Chỉ khi nhà mình có khoảng lùi trong đất của mình, mặt tường bên mới trở thành một mặt nhà có thể mở cửa theo quy định.
Nhiều nhà phố cũ không rõ tường thuộc kiểu nào vì xây từ lâu, qua nhiều đời chủ. Trước khi bàn chuyện trổ cửa, nên xem lại giấy tờ, bản vẽ hiện trạng và hỏi chính chủ nhà bên. Một buổi trà nói chuyện rõ ràng từ đầu đỡ hơn nhiều so với một lần tranh chấp sau khi đã đục xong. Theo cách nói của phong thủy, giữ hoà khí với láng giềng cũng là giữ cho "nhân khí" quanh nhà được êm.
Khi hàng xóm trổ cửa sang nhà mình
Trường hợp ngược lại cũng hay gặp: nhà bên sửa nhà, mở một ô cửa sổ nhìn thẳng xuống sân hoặc vào phòng nhà mình. Phản ứng đầu tiên của nhiều người là treo gương hoặc vật "trấn" chiếu sang. Cách đó dễ làm hai nhà căng thẳng hơn, trong khi chuyện chính, tức riêng tư và đúng sai về xây dựng, vẫn chưa được giải quyết.
Cách bình tĩnh hơn là nói chuyện trực tiếp, nêu rõ điều mình lo: bị nhìn vào phòng ngủ, mùi bếp, tiếng ồn. Nhiều khi hàng xóm sẵn sàng dùng kính mờ, nâng bậu cửa lên cao hoặc lắp lam che. Nếu không thoả thuận được, có thể nhờ tổ hoà giải ở cơ sở, hoặc gửi đề nghị tới chính quyền địa phương để kiểm tra việc xây dựng có đúng giấy phép không.
Trong lúc chờ, có thể tự bảo vệ riêng tư trong phần đất nhà mình bằng cây xanh, rèm, lam hoặc mái che. Những giải pháp này vừa thuận quan niệm "che cái không muốn thấy" vừa không làm xấu đi quan hệ láng giềng.
Ví dụ giả định: nhà ống giữa dãy thiếu sáng phòng ngủ giữa
Ví dụ giả định: một nhà ống bốn tầng nằm giữa dãy, hai bên là nhà cao tương đương, phòng ngủ giữa mỗi tầng không có cửa sổ. Chủ nhà định trổ cửa sổ ra tường hồi vì thấy nhà bên có một khe nhỏ khoảng vài chục phân. Khi hỏi kỹ, khe đó thuộc đất nhà bên, tường bên là tường riêng xây sát ranh, và việc trổ cửa không phù hợp với giấy phép.
Phương án cuối cùng là mở rộng giếng trời cạnh cầu thang, thay vách giữa phòng ngủ giữa và giếng trời bằng vách kính mờ phía dưới, kính trong phía trên, kèm rèm. Trên mái giếng trời lắp mái kính có lam che nắng và khe thoát gió. Phòng ngủ giữa có ánh sáng ban ngày, có gió đi lên theo giếng trời, mà không có ô cửa nào nhìn sang nhà bên.
Theo cách nhìn phong thủy, ánh sáng đi vào từ trung tâm và khí thoát lên trên là bố cục được ưa. Theo cách nhìn pháp lý, không có tranh chấp nào phát sinh. Đây là ví dụ minh hoạ, mỗi nhà cần thiết kế riêng theo hiện trạng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà bên còn là đất trống thì có được trổ cửa sổ sang không?
Đất trống hôm nay vẫn là đất của người khác và có thể được xây sát ranh sau này. Việc mở cửa vẫn phải theo quy định xây dựng như bình thường. Nếu mở được theo quy định, cũng nên tính trước phương án khi nhà bên xây lên.
Ô thoáng nhỏ trên cao có tính là cửa sổ không?
Cách hiểu cụ thể tuỳ quy định xây dựng và cơ quan cấp phép từng nơi. Nhiều người cho rằng ô thoáng cao, kính mờ ít ảnh hưởng hàng xóm hơn, nhưng vẫn nên hỏi rõ trước khi làm, nhất là khi tường sát ranh đất.
Theo phong thủy, nhà không có cửa sổ bên có xấu không?
Nhà phố liền kề không có cửa sổ bên là chuyện bình thường. Phong thủy quan tâm nhà có đủ sáng, đủ gió không. Giếng trời, cửa sổ mái, cửa trước và cửa sau thông nhau là đủ để nhà ống thoáng.
Hàng xóm trổ cửa sổ nhìn vào phòng ngủ nhà mình thì làm gì?
Trước hết nên nói chuyện trực tiếp, đề nghị dùng kính mờ hoặc lam che. Nếu không thoả thuận được, có thể nhờ tổ hoà giải ở cơ sở hoặc đề nghị chính quyền địa phương kiểm tra. Không nên treo gương chiếu sang vì dễ làm căng thẳng thêm.
Có nên dùng gương để đưa ánh sáng vào phòng thiếu sáng không?
Gương đặt đối diện nguồn sáng giúp phòng sáng hơn, nhiều người làm phong thủy cũng chấp nhận cách này. Chỉ cần tránh để gương soi thẳng giường ngủ hoặc cửa chính, và tránh hắt nắng chói sang nhà hàng xóm.