Mắc võng trong nhà không phạm điều cấm nào trong các sách phong thủy được lưu truyền rộng. Những lời kiêng quanh chiếc võng phần lớn là truyền miệng: võng giữa nhà "cản lối", nằm võng "đời đung đưa", võng chắn cửa chính. Đằng sau mỗi lời kiêng thường có một lý do rất đời thường như vướng đường đi, móc treo không chắc, trẻ nhỏ ngã hoặc ngủ sai tư thế.
Bài trả lời theo kiểu hỏi đáp: lời đồn nào hay nghe, nên hiểu thế nào, mắc võng ở đâu trong nhà cho gọn, móc treo kiểm ra sao và trẻ nhỏ nằm võng cần lưu ý gì. Mọi nhận xét tốt xấu theo phong thủy ở đây là quan niệm dân gian và của một số trường phái; mức tin tuỳ mỗi người, còn chuyện an toàn thì nên làm cho chắc.
Câu trả lời ngắn: võng không có lỗi, chỗ mắc mới là chuyện
Phong thủy nhà ở, dù theo Loan đầu hay Bát trạch, xét những thứ cố định và lớn: cửa, giường, bếp, bàn thờ, lối đi, ánh sáng. Một chiếc võng tháo ra mắc vào trong một phút không phải đối tượng chính của sách cổ. Vì vậy khi ai đó bảo "nhà có võng là xấu", bạn có thể hỏi lại: xấu vì chỗ mắc, vì cách dùng hay vì chính cái võng. Gần như lần nào câu trả lời cũng rơi vào hai thứ đầu.
Nguyên lý chung mà nhiều trường phái cùng chấp nhận là lối đi chính trong nhà cần thông, khu nghỉ ngơi cần yên, và vật treo trên cao phải chắc. Võng mắc ngang lối từ cửa vào nhà khiến người ra vào phải lách, ban đêm dễ vấp. Võng treo bằng móc lỏng thì một ngày nào đó sẽ tuột. Võng đặt ngay luồng gió lùa từ cửa chính sang cửa sau khiến người nằm dễ nhiễm lạnh. Ba chuyện đó người làm nghề phong thủy hay mô tả bằng chữ "khí": khí bị chắn, khí bị xung, khí lạnh. Bạn không cần dùng chữ ấy cũng hiểu được cái lý ở bên dưới.
Ở Nam Bộ và nhiều vùng miền Trung, chiếc võng gắn với nếp sống: trưa hè nằm võng ngoài hiên, ru con bằng võng, nhà nào cũng có vài cái móc sẵn trên cột. Một tập quán phổ biến đến thế mà lại "phạm" thì đã không tồn tại lâu như vậy. Điều nên làm là chọn chỗ và cách mắc cho đúng, chứ không cần gỡ hết võng vì một lời đồn.
Những lời kiêng về võng hay nghe và cách hiểu từng câu
Võng mắc giữa nhà là cản lối, chặn đường tài lộc. Lý do thật là võng giữa phòng khách cắt đôi khoảng đi lại, khách vào phải vòng, trẻ chạy nhảy dễ va. Khi không dùng, chỉ cần tháo một đầu vắt lên móc bên kia là lối thông trở lại. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người, nhưng chuyện vướng lối thì ai cũng thấy.
Nằm võng đung đưa nhiều thì đời bấp bênh, làm ăn không vững. Đây là lối liên tưởng hình ảnh, kiểu "lắc lư thì không đứng yên". Không có sách phong thủy kinh điển nào ghi điều này. Cái đáng lưu ý hơn là người lớn tuổi nằm võng lâu dễ mỏi lưng, đứng dậy nhanh dễ chóng mặt.
Võng mắc ngang cửa chính là chắn cửa. Cửa chính được các phái coi là "khí khẩu", nơi người và gió đi vào. Thứ gì chắn ngay ngưỡng cửa đều bị chê, từ võng, xe máy đến thùng hàng. Thực tế là lối thoát khi có sự cố cũng nằm ở đây, nên giữ trống là hợp lý.
Võng đưa mà không có người nằm là điềm không lành. Võng tự đung đưa thường do gió lùa qua cửa hoặc quạt trần. Nếu thấy khó chịu, buộc gọn lại khi không dùng. Lời kiêng này giúp người ta có thói quen cất võng, vậy là có ích.
Không mắc võng trước bàn thờ hay dưới gian thờ. Người Việt giữ gian thờ trang nghiêm, nằm dài trước bàn thờ bị coi là thiếu lễ. Lý do nằm ở lễ nghi gia đình nhiều hơn phong thủy, và đa số gia đình đều thấy hợp lý.
Mắc võng chỗ nào trong nhà cho hợp
Bảng dưới gom các vị trí hay gặp. Cột "theo quan niệm" là cách người làm phong thủy thường nhận xét; cột "lý do thực tế" là điều bạn tự kiểm được.
| Vị trí | Theo quan niệm | Lý do thực tế | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Hiên trước, hiên sau | Khu chuyển tiếp, động vừa phải, hợp nghỉ ngắn | Thoáng, mát, không vướng lối trong nhà | Chỗ mắc võng tự nhiên nhất, chú ý mưa hắt |
| Góc phòng khách | Được nếu không cắt lối từ cửa vào | Người nằm thấy cửa, khách vẫn đi lại được | Mắc dọc tường, tháo một đầu khi có khách |
| Ngang lối từ cửa chính vào | Bị chê là chắn khí khẩu | Vướng chân, cản lối thoát | Tránh |
| Trước bàn thờ, gian thờ | Thiếu trang nghiêm | Khói hương, lễ nghi gia đình | Tránh |
| Phòng ngủ | Khu tĩnh, nằm võng ngắn được | Ít vướng, nhưng dễ ngủ quên trên võng cả đêm | Dùng khi đọc sách, đêm ngủ giường |
| Ban công, sân thượng | Khu thoáng, hợp nghỉ ngơi | Gió mạnh, nắng gắt, lan can | Mắc xa lan can, có mái che |
| Gầm cầu thang, hành lang hẹp | Khí bí, chật | Không đủ chiều dài, dễ đập đầu | Không nên |
Nhìn bảng có thể thấy những chỗ phong thủy chê cũng là chỗ dùng bất tiện. Khi hai thứ trùng nhau như vậy, bạn không cần tranh luận ai đúng, chỉ cần chọn chỗ khác.
Trẻ nhỏ nằm võng: chỗ cần cẩn trọng nhất
Ru con bằng võng là tập quán lâu đời ở nhiều vùng. Tuy vậy, các khuyến cáo nhi khoa về giấc ngủ an toàn hiện nay đều nói trẻ dưới một tuổi nên ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, không gối, không chăn mềm, không vật cản quanh mặt. Võng là mặt cong, đầu trẻ dễ gập về phía ngực, má dễ áp vào vải, nên các khuyến cáo này không coi võng là chỗ ngủ thay giường hay cũi.
Nếu gia đình vẫn dùng võng để ru, cách thận trọng là ru cho trẻ thiu thiu rồi chuyển sang giường hoặc cũi khi trẻ đã ngủ, không để trẻ ngủ một mình trên võng, không để võng cạnh cửa sổ hay ban công. Võng điện tự đưa càng cần người lớn ở bên, vì máy cứ đưa đều trong khi trẻ có thể đã trượt xuống sai tư thế.
Với trẻ lớn hơn, nguy cơ chuyển sang chuyện ngã và quấn dây. Trẻ hay đu võng, đứng lên võng, xoắn võng quanh người. Hạ võng thấp để mép võng cách sàn vừa đủ, buộc gọn dây thừa, và cất võng khi không có người lớn ở nhà. Những việc này không liên quan gì đến tốt xấu theo phong thủy, nhưng là phần quan trọng nhất của câu hỏi "nhà có trẻ có nên mắc võng".
Mắc võng cho chắc: kiểm móc, tường và khoảng cách
Phần lớn sự cố với võng đến từ điểm treo. Trước khi treo, bạn có thể tự đi qua các bước sau.
- Xác định vật liệu chỗ treo: cột bê tông, cột gỗ, tường gạch đặc hay tường gạch rỗng. Tường gạch rỗng và vách thạch cao không giữ được tải động của người nằm võng.
- Dùng móc chuyên dụng cho võng hoặc bu lông nở phù hợp với vật liệu tường, không dùng đinh đóng hay móc dán.
- Đo khoảng cách hai điểm treo: võng vải thường cần khoảng cách dài hơn chiều dài thân võng để võng chùng vừa, không căng như dây đàn.
- Chọn độ cao sao cho khi có người nằm, mép võng chỉ cách sàn một khoảng thấp, ngã cũng không đau.
- Thử tải từ từ: ngồi xuống trước, nằm sau, nghe tiếng móc và nhìn xem tường có nứt chân móc không.
- Kiểm lại dây và móc định kỳ, nhất là võng để ngoài hiên chịu nắng mưa, dây dù có thể giòn đi mà nhìn bằng mắt khó thấy.
Nhà phố mới xây không có cột lộ có thể dùng giá treo võng khung thép đặt sàn. Loại này di chuyển được, không phải khoan tường, hợp với người ở thuê.
Chiếc võng trong nếp nhà Việt: vì sao có lời kiêng mà vẫn phổ biến
Nhà ở Nam Bộ xưa có hiên rộng, cột gỗ chắc, khí hậu nóng gần như quanh năm, nên võng là món đồ nghỉ ngơi tự nhiên nhất. Nhà ở miền Trung cũng quen mắc võng ở hiên và gian bên. Trong các nhà ba gian Bắc Bộ, võng ít gặp hơn, phần vì mùa đông lạnh, phần vì nếp ngồi sập, ngồi phản. Sự khác biệt ấy cho thấy lời kiêng về võng phần nhiều đi theo vùng và theo kiểu nhà, không phải một quy tắc chung.
Lời kiêng còn gắn với hình ảnh người nằm võng cả ngày, một hình ảnh mà người xưa hay dùng để chê sự lười nhác. Từ chỗ chê một thói quen, câu chuyện dần chuyển thành "võng làm nhà nghèo". Khi đọc kỹ, bạn sẽ thấy lời kiêng đang nói về con người nhiều hơn nói về đồ vật.
Nhà phố và căn hộ hiện nay ít cột, nhiều kính, nên chỗ mắc võng hay bị dồn vào phòng khách hoặc ban công. Đó là lý do câu hỏi "mắc võng trong nhà có kiêng không" xuất hiện nhiều hơn trước. Câu trả lời vẫn quay về mấy điều cơ bản: không chắn lối, không trước gian thờ, treo chắc, trẻ nhỏ có người trông.
Khi nào nên tháo hoặc cất võng
Chiếc võng không cần treo thường trực. Có mấy lúc nên tháo hẳn hoặc buộc gọn.
- Nhà có khách đông hay có việc lễ, cần trống phòng khách.
- Mùa mưa bão, võng ở hiên và ban công nên cất để khỏi mục và khỏi bay.
- Nhà có trẻ mới biết đi, khi người lớn vắng nhà.
- Võng đã sờn, dây đã khô giòn hoặc móc bắt đầu lung lay.
- Người lớn tuổi trong nhà hay ngủ quên trên võng cả đêm, dậy bị đau lưng.
- Khi chuẩn bị dọn dẹp cuối năm hoặc sắp xếp lại nhà, để nhìn rõ lối đi thật sự của căn nhà.
Cất võng gọn trong túi vải, để chỗ khô. Móc treo để nguyên trên tường không có gì phải kiêng, chỉ nên chọn loại móc gọn để không mắc áo người đi qua.
Một mẹo nhỏ là tháo võng ra một tuần rồi để ý cách cả nhà đi lại. Nếu thấy phòng khách thoáng hẳn, mọi người không còn phải vòng qua góc nào, thì đó là dấu hiệu chỗ mắc cũ chưa hợp và nên tìm chỗ khác, ví dụ hiên sau hay ban công có mái.
Câu hỏi thường gặp
Mắc võng trong phòng khách có làm hao tài không?
Không có sách phong thủy kinh điển nào nói võng làm hao tài. Lời kiêng xuất phát từ việc võng cắt ngang lối đi và hình ảnh người nằm võng cả ngày. Mắc dọc tường, không chắn cửa và tháo khi có khách là đủ gọn gàng.
Mắc võng trong phòng ngủ có ảnh hưởng giấc ngủ không?
Nằm võng đọc sách hay nghỉ trưa trong phòng ngủ không có vấn đề. Điều nên tránh là ngủ cả đêm trên võng vì cột sống bị cong lâu, dễ mỏi lưng. Ban đêm vẫn nên ngủ trên giường có mặt phẳng.
Có nên cho trẻ sơ sinh ngủ võng không?
Các khuyến cáo về giấc ngủ an toàn cho trẻ dưới một tuổi đều khuyên trẻ ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng chắc. Võng có thể dùng để ru, nhưng khi trẻ đã ngủ nên chuyển sang giường hoặc cũi và luôn có người lớn bên cạnh.
Võng mắc ở hiên trước nhà có chắn cửa không?
Nếu võng mắc dọc theo hiên, song song với mặt nhà và không cắt ngang lối vào cửa chính thì không bị coi là chắn cửa. Chỉ võng mắc ngang ngay trước cửa, khiến người ra vào phải cúi hoặc lách, mới bị chê.
Người thuê nhà có nên khoan tường mắc võng không?
Nên hỏi chủ nhà trước vì móc võng cần bu lông nở chắc, để lại lỗ khoan khi trả nhà. Giá treo võng khung thép đặt sàn là lựa chọn gọn hơn cho người ở thuê, không phải khoan và mang đi được.
Mua võng mới có cần chọn ngày mắc không?
Không có tập quán phổ biến nào bắt chọn ngày để mắc võng. Đây là đồ dùng sinh hoạt như ghế hay bàn. Việc cần làm là kiểm móc treo, độ chùng và chỗ mắc, không cần xem ngày.