Sửa phong thủy nhà nên bắt đầu từ việc an toàn và sức khoẻ, tiếp đến những việc rẻ và làm lại được như sắp xếp đồ đạc, rèm, đèn, sau đó mới tới sửa không đụng kết cấu, và để sửa lớn — đổi cửa, đổi cầu thang, đập tường — xuống cuối cùng. Mỗi việc được cân bằng ba thước: mức ảnh hưởng tới sinh hoạt, chi phí, và khả năng quay lại nếu thấy không hợp.
Sau một buổi tự xem, danh sách việc muốn sửa thường dài. Làm hết một lúc vừa tốn tiền, vừa không biết việc nào có tác dụng. Bài đưa ra cách xếp năm tầng, một ví dụ giả định đầy đủ, và những lỗi hay gặp khi xếp ưu tiên. Các kết luận tốt – xấu theo trường phái nhắc tới trong bài là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ba thước đo cho mỗi việc trong danh sách
Mức ảnh hưởng. Việc này chạm tới bao nhiêu người, bao nhiêu giờ mỗi ngày? Nhà vệ sinh không thông gió ảnh hưởng cả nhà mỗi ngày; một bức tranh treo chưa hợp ý chỉ ảnh hưởng cảm giác của vài người. Việc có đối chiếu thực tế — ánh sáng, gió, ẩm, ồn, an toàn — thường có ảnh hưởng rõ hơn việc chỉ dựa vào quan niệm.
Chi phí. Không cần tính tiền chính xác, chỉ cần xếp ba mức: thấp (tự làm trong một buổi, đồ có sẵn), vừa (mua thêm đồ, thuê thợ một hai ngày), cao (sửa chữa nhiều ngày, cần thiết kế, có thể cần thủ tục). Việc chi phí cao mà ảnh hưởng thấp là việc nên để cuối hoặc bỏ.
Khả năng làm lại. Nếu làm xong thấy không hợp, có quay về như cũ được không? Đổi chiều giường, dời kệ, treo rèm thì làm lại dễ. Đập tường, đổi cửa, dời bếp gas và đường ống thì gần như không quay lại được. Việc khó quay lại cần được thử bằng cách tạm thời trước, và cần thêm ý kiến chuyên môn.
Ghép ba thước thành một câu. Với mỗi dòng trong danh sách, viết một câu kiểu: "ảnh hưởng cao, chi phí thấp, làm lại dễ — làm ngay". Hay: "ảnh hưởng thấp, chi phí cao, không làm lại được — tạm gác". Câu đó giúp cả nhà thống nhất mà không phải tranh luận phái nào đúng.
Năm tầng việc sửa, từ nên làm trước đến để sau
Các tầng xếp theo nguyên tắc: an toàn trước, rẻ và linh hoạt tiếp theo, tốn kém và cố định sau cùng. Trong mỗi tầng, ưu tiên việc có đối chiếu thực tế.
| Tầng | Loại việc | Ví dụ | Ai làm |
|---|---|---|---|
| 0 — An toàn, sức khoẻ | Việc không chờ được, bất kể quan niệm | Tay vịn cầu thang, chống trơn, quạt hút nhà vệ sinh, xử lý nguồn ẩm mốc, lối thoát hiểm, ổ điện lỏng | Tự làm hoặc thợ |
| 1 — Sắp xếp lại | Không mua gì, chỉ đổi chỗ, bỏ bớt | Đổi chiều giường, dời sofa ra khỏi lối đi, dọn góc chất đồ, xoay bàn học về phía có sáng | Tự làm |
| 2 — Trang bị nhẹ | Mua hoặc lắp đồ không đụng tường | Rèm cản nắng, bình phong, kệ ngăn, đèn bổ sung, thảm, chậu cây lớn | Tự làm |
| 3 — Sửa không đụng kết cấu | Có khoan, sơn, lắp đặt nhưng không đổi tường chịu lực, móng, dầm | Đổi chiều mở cánh cửa, sơn lại, làm trần che dầm, đổi vị trí ổ điện, thêm ô thoáng ở vách nhẹ | Thợ |
| 4 — Sửa lớn | Đụng kết cấu, đổi bố cục, có thể cần thủ tục | Đổi vị trí cửa chính, cầu thang, bếp gas và đường ống, nhà vệ sinh, đập tường, nâng tầng | Kiến trúc sư, kỹ sư, thợ |
Đa số vấn đề tìm thấy khi tự xem nằm ở tầng 1 và 2. Sau khi làm xong hai tầng này, nhiều gia đình thấy danh sách tầng 4 ngắn đi hẳn, vì vấn đề gốc đã được giải quyết bằng cách khác.
Ví dụ giả định: xếp một danh sách mười việc
Nhà phố ba tầng ở Bắc Ninh, sau một buổi tự xem, gia đình ghi ra mười việc muốn làm. Đây là thứ tự sau khi xếp theo ba thước đo.
- Tầng 0: lắp tay vịn cho đoạn cầu thang từ tầng 2 lên tầng 3, nơi ông bà hay đi.
- Tầng 0: lắp quạt hút cho nhà vệ sinh ở giữa nhà tầng 2, nơi luôn có mùi và tường bắt đầu mốc.
- Tầng 1: đổi chiều giường phòng con để đầu giường tựa tường đặc thay vì tựa cửa sổ.
- Tầng 1: dời bàn học ra cạnh cửa sổ, ánh sáng đến từ bên tay trái.
- Tầng 1: dọn khoảng dưới gầm cầu thang đang chất đồ cũ.
- Tầng 2: đặt một kệ thấp lệch ngay sau cửa chính để luồng gió và tầm nhìn không xuyên thẳng ra cửa sau.
- Tầng 2: thay rèm phòng ngủ mặt tiền bằng rèm cản nắng, chặn đèn đường ban đêm.
- Tầng 3: làm trần thạch cao che dầm lớn ngay trên giường phòng ngủ chính.
- Tầng 4, tạm gác: dời bếp ra khỏi chỗ đối cửa sau — chờ xem kệ ở tầng 2 có giải quyết được luồng gió không.
- Tầng 4, bỏ: đổi hướng cửa chính theo một bảng tra hợp tuổi — chi phí cao, không có vấn đề thực tế đi kèm.
Bảy việc đầu có thể xong trong vài tuần với chi phí thấp đến vừa. Sau khoảng một tháng, gia đình tự xem lại khu bếp; nếu luồng gió đã dịu, việc dời bếp không còn cần thiết.
Việc sửa lớn và quy định xây dựng
Phong thủy không thay được quy chuẩn kết cấu, phòng cháy chữa cháy và quy định về cấp phép xây dựng. Những việc ở tầng 4 như đổi vị trí cầu thang, mở rộng, nâng tầng, đục thêm cửa trên tường chịu lực đều cần kỹ sư đánh giá kết cấu; một số việc còn cần xin phép hoặc thông báo với cơ quan quản lý xây dựng địa phương, tuỳ quy mô và quy định hiện hành. Ở chung cư, mọi thay đổi còn phải tuân theo nội quy toà nhà và không được đụng vào phần sở hữu chung.
Với bếp gas và đường ống nước, đổi vị trí không chỉ là chuyện đặt lại thiết bị. Đường cấp gas cần được làm đúng kỹ thuật; ống thoát nước cần đủ độ dốc, không thì dễ tắc, trào ngược. Nhiều trường hợp dời bếp theo lời khuyên phong thủy rồi phải sửa lại đường ống vì không thoát được nước.
Vì vậy, khi một việc rơi vào tầng 4, hãy coi tự xem là bước đầu: bạn đã có lý do, sơ đồ, số đo. Bước tiếp theo là bàn với người thiết kế, thi công có chuyên môn, và để phần kỹ thuật quyết định cách làm.
Chọn thời điểm sửa theo phong tục mà không bị cuốn theo
Nhiều gia đình muốn chọn ngày khởi công sửa nhà, tránh sửa ở phương được cho là động thổ không hợp trong năm. Đây là phong tục có từ lâu, và nếu gia đình coi trọng thì việc chọn ngày có thể đưa vào kế hoạch như một yếu tố văn hoá. Chi tiết cách tính phương năm, ngày tốt có ở các chuyên mục chọn ngày và phong thủy theo năm của trang.
Có hai điều nên giữ. Một là việc tầng 0 về an toàn không nên chờ ngày đẹp: tay vịn lỏng, ổ điện hở, mái dột cần sửa ngay. Hai là phong tục chọn ngày nên được hiểu như sự chuẩn bị chu đáo và yên tâm cho gia đình, không phải lời đe doạ rằng sửa sai ngày thì gặp chuyện. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Với những việc tầng 1, 2 như đổi chỗ đồ đạc, treo rèm, nhiều gia đình làm ngay khi thuận tiện, không xem ngày. Việc tầng 3, 4 thường có thời gian chuẩn bị dài, nên lồng việc chọn ngày vào lịch thi công không gây chậm trễ.
Đo trước và sau để biết việc sửa có tác dụng
Mỗi việc trong danh sách nên gắn với một dấu hiệu kiểm được. Lắp quạt hút nhà vệ sinh thì dấu hiệu là độ ẩm và mùi; đổi rèm phòng ngủ thì là độ sáng ở đầu giường lúc khuya và cảm giác ngủ; đặt kệ sau cửa chính thì là luồng gió nhìn qua dải giấy, khói hương. Trước khi sửa, đo hoặc ghi dấu hiệu đó; sau khi sửa vài ngày, đo lại ở cùng vị trí, cùng giờ.
Ví dụ giả định: phòng ngủ mặt tiền trước khi thay rèm đo được độ sáng ở gối lúc mười một giờ đêm vào khoảng vài chục lux do đèn đường; sau khi thay rèm cản sáng, con số gần như bằng không. Người ngủ trong phòng nói ít tỉnh giấc hơn. Việc này rõ ràng có tác dụng, đánh dấu xong.
Có những việc không đo được bằng dụng cụ, như cảm giác yên tâm khi ngồi có tường tựa. Với loại này, hỏi người dùng sau một hai tuần. Ghi cả câu trả lời "không khác gì", vì đó cũng là thông tin: lần sau gặp tình huống tương tự, bạn biết cách nào không đáng làm. Sau vài vòng, danh sách sửa của gia đình sẽ ngày càng chính xác hơn.
Lỗi hay gặp khi xếp ưu tiên
Những lỗi dưới đây làm tốn tiền mà nhà không dễ sống hơn.
- Bắt đầu bằng mua vật phẩm trước khi xử lý ẩm mốc, thông gió, ánh sáng.
- Sửa theo lời khuyên của nguồn mới đọc gần nhất, mỗi tháng đổi một lần.
- Làm tầng 4 ngay trong khi chưa thử tầng 1 và 2.
- Không đo trước khi sửa, nên sau khi sửa không biết có khá hơn không.
- Sửa khu của một người mà bỏ qua khu chung nhiều người dùng.
- Quên hỏi ý kiến người sống trong phòng, nhất là người già và trẻ nhỏ.
- Thuê thợ làm theo bản phác tay mà không có ý kiến kỹ thuật khi đụng kết cấu, gas, điện.
Một mẹo giản dị: mỗi đợt chỉ làm tối đa ba việc, sau đó sống thử ít nhất hai tuần rồi mới làm đợt tiếp. Nhịp chậm này giúp thấy rõ việc nào có tác dụng. Nếu cần vật phẩm trang trí cho đúng chỗ, có thể xem các món ghi rõ chất liệu tại Vật Phẩm Phong Thủy, coi đó là đồ trang trí mang ý nghĩa biểu tượng chứ không phải lời hứa về vận may.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mới mua có nên sửa phong thủy ngay trước khi dọn vào?
Nên làm những việc tầng 0 và các việc tầng 3, 4 cần thi công bụi bặm trước khi dọn vào, vì làm sau sẽ phiền hơn. Các việc tầng 1, 2 có thể để sau khi ở vài tuần, lúc đã biết nắng gió và thói quen của gia đình trong nhà mới.
Ngân sách ít thì nên dồn vào việc gì?
Dồn vào tầng 0 và tầng 1. An toàn và sắp xếp lại gần như không tốn kém mà thường mang lại thay đổi rõ nhất. Rèm, đèn, quạt hút ở tầng 2 là bước tiếp theo hợp lý. Việc sửa lớn nên chờ khi có điều kiện và có ý kiến chuyên môn.
Có nên làm tất cả các việc trong danh sách không?
Không cần. Sau khi làm vài việc đầu, sống thử một thời gian rồi tự xem lại. Nhiều việc ở cuối danh sách sẽ tự bớt cần thiết. Một danh sách sửa tốt là danh sách ngắn dần, không phải danh sách được làm hết bằng mọi giá.
Phong thủy khuyên đổi cửa chính nhưng thợ nói khó, nên làm sao?
Hỏi kỹ lý do khó: kết cấu, chi phí, thủ tục hay ảnh hưởng nhà bên cạnh. Thường có cách xử lý nhẹ hơn như làm khoảng đệm, bình phong, đổi chiều mở cánh. Chỉ đổi cửa khi có vấn đề thực tế rõ và được kỹ sư, kiến trúc sư đồng ý về mặt kỹ thuật.
Nhà thuê có xếp ưu tiên giống nhà mình không?
Giống nguyên tắc nhưng dừng ở tầng 2. Tầng 3 trở lên cần chủ nhà đồng ý bằng văn bản. Với nhà thuê, chọn đồ trang bị nhẹ có thể mang theo khi chuyển đi như rèm, kệ, đèn đứng, bình phong.
Sửa xong mà cảm thấy không khác gì thì có phải sửa sai không?
Chưa hẳn. Đo lại ánh sáng, độ ẩm, tiếng ồn ở cùng vị trí để so với trước. Có việc cho tác dụng ngay, có việc cần vài tuần mới thấy. Nếu số đo và cảm giác đều không đổi, ghi lại để không lặp lại cách đó, và chuyển sang việc khác trong danh sách.