Phòng trọ khép kín thường đặt bếp, bồn rửa và nhà vệ sinh sát nhau trong một dải tường, điều mà phong thủy coi là kém vì thủy hỏa giáp nhau và uế khí gần chỗ nấu ăn. Lý do thực tế phía sau là mùi, hơi ẩm và vệ sinh thực phẩm. Người thuê không đổi được vị trí, nhưng giữ được cửa đóng, khí thoát, mặt bếp tách khỏi khu ướt, và như thế đã xử lý phần lớn điều phong thủy lo ngại.
Chủ nhà làm phòng khép kín theo cách tiết kiệm đường ống: nhà vệ sinh, chậu rửa, chỗ đặt bếp dồn về một phía để chung trục cấp thoát nước. Kiểu bố trí này hợp lý về kỹ thuật và chi phí, nhưng gom vào một chỗ ba thứ mà nhà ở truyền thống luôn tách xa nhau. Bài này đi qua từng cặp quan hệ: bếp với nhà vệ sinh, bếp với bồn rửa, cửa nhà vệ sinh với phần còn lại của phòng. Các đánh giá theo phong thủy là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Vì sao nhà xưa tách bếp, giếng và nhà xí thật xa
Nhà ở nông thôn Bắc Bộ xưa có bếp đứng riêng, giếng ở sân, nhà xí ở cuối vườn. Cách bố trí này gắn với điều kiện vệ sinh thời trước: không có hệ thống thoát nước kín, nhà xí là hố chứa hở, giếng là nguồn nước ăn. Phong thủy dân gian ghi lại kinh nghiệm ấy dưới dạng lời kiêng: bếp không gần nhà xí, giếng không gần chuồng, nhà xí không ở đầu gió.
Khi chuyển vào đô thị và vào phòng trọ, nhà vệ sinh đã có bồn cầu, xi phông, bể phốt kín; bếp đã có bếp điện, bếp gas, máy hút mùi. Khoảng cách xa không còn là điều kiện bắt buộc cho vệ sinh, nhưng lý do gốc vẫn còn đó: mùi, hơi ẩm và vi khuẩn không được lẫn vào chỗ chế biến thức ăn. Hiểu như vậy, lời kiêng của phong thủy trở thành một danh sách việc cần giữ, thay vì một điều cấm phải tránh bằng mọi giá.
Phong thủy còn thêm một lớp nghĩa biểu tượng: bếp là hỏa, nuôi sống gia đình; nhà vệ sinh là nơi thải bỏ, mang uế khí. Đặt cạnh nhau là xếp hai thứ trái ngược sát vai nhau. Lớp nghĩa này thuộc về quan niệm; người không tin vẫn có lý do vệ sinh để giữ khoảng cách hợp lý.
Ba cặp quan hệ trong khu ướt của phòng khép kín
Bếp và nhà vệ sinh chung một bức tường. Phong thủy kiêng nhất là bếp áp lưng vào tường nhà vệ sinh hoặc cửa nhà vệ sinh mở ra ngay cạnh mặt bếp. Về thực tế, vách chung truyền ẩm nếu chống thấm kém, và cửa mở ra cạnh bếp đưa hơi nước, mùi thẳng vào chỗ nấu. Cách xử lý là luôn đóng cửa nhà vệ sinh, bật quạt hút khi dùng, và không để thớt, rổ rau, bát đĩa ở cạnh phía giáp cửa.
Bếp và bồn rửa sát nhau. Đây là cặp thủy hỏa mà phong thủy hay nói. Quan niệm khuyên giữa bếp và chậu rửa có một khoảng hoặc một vật thuộc hành Mộc làm trung gian, như thớt gỗ, khay gỗ. Lý giải thực tế: nước bắn từ chậu sang mặt bếp đang nóng, dầu nóng bắn sang khu rửa, và người nấu không có chỗ đặt đồ sơ chế. Một khoảng mặt bàn trống giữa hai thứ là có lợi cả hai mặt.
Cửa nhà vệ sinh và chỗ ngủ, chỗ ăn. Phòng một gian nhỏ thường có cửa nhà vệ sinh nhìn thẳng ra giường hoặc bàn ăn. Phong thủy coi đây là uế khí đổ vào chỗ nghỉ, chỗ ăn. Rèm, kệ đứng, hoặc đơn giản là thói quen đóng cửa là các cách điều chỉnh hay dùng.
Việc làm được và việc phải hỏi chủ nhà
Người thuê không có quyền sửa đường ống hay đục tường, nhưng có nhiều việc nhỏ tự làm được. Bảng dưới chia hai nhóm để bạn biết đâu là giới hạn.
| Việc | Tự làm được | Phải hỏi chủ nhà |
|---|---|---|
| Thông gió nhà vệ sinh | Vệ sinh cánh quạt hút, bật quạt sau khi tắm | Lắp mới quạt hút, khoét lỗ thông gió |
| Chắn nước bắn giữa chậu và bếp | Đặt tấm chắn rời, khay gỗ, thớt dựng | Gắn tấm ốp cố định lên tường |
| Che cửa nhà vệ sinh | Rèm treo thanh căng, kệ đứng | Đổi chiều mở cửa, thay cửa |
| Mùi từ lỗ thoát sàn | Đổ nước giữ xi phông, nắp chặn mùi rời | Thay phễu thu sàn có lõi ngăn mùi |
| Hút khói bếp | Quạt đứng thổi ra cửa, mở cửa khi nấu | Lắp máy hút mùi, khoan lỗ thoát khí |
| Ẩm vách chung | Lau khô, kê đồ cách tường | Xử lý chống thấm |
Những việc ở cột thứ ba nên đề nghị trước khi ký hợp đồng hoặc ghi vào biên bản nhận phòng. Khi đã ở rồi mới đề nghị, chủ nhà thường ít sẵn lòng hơn, và bạn khó chứng minh vấn đề có từ trước.
Giữ khu bếp và khu vệ sinh sạch trong một ngày
Phong thủy coi sự sạch sẽ, khô ráo là điều kiện nền để khí trong nhà lưu thông. Ở phòng khép kín, điều này cụ thể thành vài thói quen hằng ngày, mỗi việc chỉ mất một hai phút:
- Buổi sáng sau khi tắm, bật quạt hút ít nhất mười lăm phút, mở cửa phòng hoặc cửa sổ để hơi nước thoát hẳn, sau đó mới đóng cửa nhà vệ sinh.
- Gạt nước trên sàn nhà vệ sinh về lỗ thoát bằng cây gạt, không để đọng nước qua ngày.
- Trước khi nấu, dọn mặt bếp và khoảng trống giữa bếp với chậu rửa, không để đồ dùng nhà tắm lẫn sang khu bếp.
- Nấu xong, lau mặt bếp và tường sau bếp khi còn ấm để dầu không đóng lớp.
- Rửa bát ngay sau bữa ăn, úp ráo trên giá, không ngâm qua đêm trong chậu.
- Buổi tối, đổ rác bếp hoặc buộc kín túi rác, đậy nắp thùng; rác thức ăn để qua đêm là nguồn mùi lớn nhất của phòng khép kín.
- Mỗi tuần đổ một ca nước nóng pha nước rửa bát vào lỗ thoát sàn và chậu rửa để đẩy cặn dầu.
Nghe đơn giản, nhưng phần lớn những gì người thuê gọi là phòng có mùi, phòng bí đều đến từ việc bỏ qua các bước này, không phải từ vị trí bếp hay nhà vệ sinh.
Điện và nước trong một khu: an toàn đứng trước phong thủy
Ổ điện cạnh chậu rửa. Phòng khép kín hay có ổ cắm ngay trên mặt bếp, sát chậu rửa, để cắm ấm siêu tốc, nồi cơm, bếp từ. Phong thủy nói về thủy hỏa theo nghĩa biểu tượng; ở đây thủy hỏa có nghĩa đen là nước bắn vào ổ điện. Nếu ổ cắm sát chậu, dùng nắp che ổ hoặc ổ kéo dài đặt trên giá cao, xa vòi nước.
Bình nóng lạnh trong nhà vệ sinh. Đây là thiết bị điện dùng trong khu ướt, cần có dây tiếp đất và thiết bị chống giật. Người thuê nên hỏi chủ nhà về điều này khi nhận phòng, và có thói quen ngắt điện bình trước khi tắm nếu bình cũ hoặc không rõ lắp đặt.
Bếp gas mini trong phòng kín. Bếp gas mini dùng lon gas nhỏ hay được người ở trọ dùng vì tiện, nhưng trong phòng khép kín ít thông gió thì khí cháy và nguy cơ rò rỉ đáng lo hơn. Không đặt lon gas gần nguồn nhiệt, không dùng bếp quá cỡ nồi, không để bếp cháy khi rời đi. Nhiều dãy trọ cấm bếp gas, bạn nên hỏi trước.
Ổ điện kéo dài chạy qua sàn ướt. Dây điện vắt qua lối vào nhà vệ sinh, chạy dọc sàn khu bếp là cảnh hay thấy. Dây nên đi trên cao, cố định bằng móc dán, không nằm ở chỗ có thể đọng nước hay bị giẫm.
Mùi hôi từ nhà vệ sinh: phân biệt lỗi của phòng và lỗi của cách dùng
Có những mùi do cách dùng và tự hết khi bạn thay đổi thói quen: rác để lâu, khăn ẩm không phơi, sàn đọng nước. Có những mùi do lỗi kỹ thuật của căn phòng mà người thuê không tự sửa được: ống thông hơi bể phốt không có hoặc đặt sai, xi phông chậu rửa bị gỡ, phễu thu sàn không có lõi ngăn mùi, ống thoát bị nứt trong tường.
Cách phân biệt nhanh: nếu mùi xuất hiện ngay cả khi phòng vừa dọn sạch, và mạnh lên vào lúc cả dãy trọ dùng nước nhiều như sáng sớm hay tối muộn, rất có thể là lỗi đường ống chung. Mùi hôi kiểu trứng thối thoảng lên từ lỗ thoát sàn hoặc chân bồn cầu là dấu hiệu khí từ bể phốt đi ngược vào phòng. Trường hợp này cần báo chủ nhà, vì phong thủy hay vật dụng thơm phòng đều không giải quyết được.
Theo quan niệm phong thủy, mùi hôi là uế khí lan vào nhà, và người xưa dùng hương, thảo mộc để át. Ngày nay, xịt thơm, tinh dầu cũng chỉ là át mùi chứ không xử lý nguồn. Nên dùng chúng sau khi đã làm sạch, không thay cho việc làm sạch; và nếu dùng nến thơm hay đèn xông tinh dầu, đừng để cháy khi rời phòng hay lúc ngủ.
Khi xem phòng khép kín: nhìn vào đâu trước khi đặt cọc
Phòng khép kín giá thường cao hơn phòng dùng vệ sinh chung, nên đáng bỏ thêm vài phút để kiểm khu ướt. Mở cửa nhà vệ sinh xem có cửa sổ hay ô thoáng không, quạt hút có quay không và có hút thật không, thử bằng một tờ giấy ăn đặt sát cánh quạt. Xả bồn cầu, mở vòi chậu rửa và vòi sen cùng lúc để xem nước có thoát kịp, có trào ngược lên lỗ sàn không.
Nhìn chân tường bên ngoài nhà vệ sinh, nhất là bức tường giáp bếp hoặc giáp giường: vệt ố, sơn phồng, bột trắng là dấu hiệu chống thấm kém. Nhìn trần phía trên nhà vệ sinh xem có vệt nước từ tầng trên. Ngửi mùi ở lỗ thoát sàn khi đã đóng cửa phòng vài phút.
Nếu khu bếp đặt ngay cạnh cửa nhà vệ sinh mà không có chỗ nào khác để dời, hãy xem phòng có ổ điện ở vị trí khác không, đủ để bạn đặt bếp điện ở góc xa hơn. Nhiều phòng chỉ có một ổ điện ở khu bếp, buộc bạn phải nấu đúng chỗ đó. Những chi tiết nhỏ này quyết định phần lớn việc bạn chỉnh được phòng theo ý mình tới đâu.
Câu hỏi thường gặp
Bếp đặt ngay cạnh cửa nhà vệ sinh có nên thuê không?
Phong thủy coi đây là bố trí kém, lý do thực tế là mùi và hơi ẩm vào khu nấu. Nếu nhà vệ sinh có quạt hút tốt, cửa đóng kín và bạn có thể dời bếp điện sang chỗ khác, vẫn có thể ở ổn. Nếu không dời được và quạt hút không hoạt động, nên cân nhắc phòng khác.
Thủy hỏa tương khắc trong bếp là gì?
Là quan niệm phong thủy cho rằng bếp (hỏa) và chậu rửa, tủ lạnh (thủy) đặt sát nhau thì xung khắc. Cách điều chỉnh truyền thống là để một khoảng hoặc vật thuộc hành Mộc ở giữa. Về thực tế, khoảng trống này giúp tránh nước bắn vào bếp nóng và có chỗ sơ chế.
Nhà vệ sinh trong phòng trọ không có cửa sổ thì làm sao cho khô?
Dựa vào quạt hút, gạt nước sàn sau khi tắm, phơi khăn bên ngoài, và mở cửa phòng cho khí lưu thông. Nếu quạt hút hỏng hoặc không có, nên đề nghị chủ nhà lắp. Không nên đặt máy hút ẩm hay ổ điện kéo dài bên trong nhà vệ sinh vì nguy cơ điện giật.
Có cần đặt cây hay vật phẩm để hoá giải nhà vệ sinh gần bếp không?
Không cần. Một số người đặt chậu cây nhỏ hay khay gỗ ở giữa theo quan niệm, điều này vô hại nếu cây không làm ẩm thêm. Việc có tác dụng thật vẫn là đóng cửa, thông gió và giữ sạch. Phong thủy như kiến thức văn hoá không đòi bạn mua thêm đồ để ở yên.
Mùi hôi bốc lên từ lỗ thoát sàn mỗi tối là do đâu?
Thường do xi phông hoặc lõi ngăn mùi ở phễu thu sàn bị khô nước, hỏng hoặc không có, khiến khí từ đường ống đi ngược lên. Đổ nước vào lỗ thoát và đậy nắp chặn mùi rời có thể đỡ. Nếu mùi vẫn còn, cần báo chủ nhà kiểm tra đường ống chung.
Nấu ăn trong phòng khép kín có ảnh hưởng gì tới giấc ngủ không?
Khói dầu, mùi thức ăn và hơi nóng đọng lại trong phòng nhỏ có thể làm phòng bí khi đi ngủ. Nấu xong nên mở cửa, bật quạt đẩy khí ra ngoài ít nhất mười lăm phút. Phong thủy gọi đây là để hỏa khí tan trước khi phòng chuyển sang chế độ nghỉ.