Với kho bãi ngoài trời, phong thủy nhắc nhiều nhất tới ba điều: nền bãi phải cao ráo và thoát nước tốt, phía hứng gió phải có chỗ che, và lối xe vào ra phải thông mà không đâm thẳng vào khu dân cư hay khu làm việc. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Điều đáng chú ý là kho bãi lộ thiên là loại công trình mà phần "thế đất" của phong thủy gần như trùng hẳn với kỹ thuật san nền và thoát nước.
Bài này dành cho chủ bãi vật liệu xây dựng, bãi gỗ, bãi phế liệu, bãi chứa container rỗng, bãi xe tải và phần sân chứa hàng ngoài trời của nhà xưởng. Bạn sẽ thấy cách đọc thế đất của bãi, thủy pháp cho bãi, gió và bụi, hàng rào và cây xanh, cách chia khu trong bãi, rồi một ví dụ giả định.
Đọc thế đất của một bãi chứa hàng
Phái loan đầu đọc thế đất qua núi và nước. Với một bãi, "núi" là những khối cao quanh đó: nhà xưởng, dãy kho, đồi đất, hàng cây lớn. "Nước" là đường xá, sông, kênh và hướng dòng nước mưa chảy trên mặt bãi. Một bãi được khen là có thế tốt khi phía sau có khối che, hai bên không bị lộ trống hoàn toàn, phía trước có đường vào rộng và nước chảy ra một cách gọn gàng.
Bãi ven sông, ven kênh rất phổ biến vì tiện vận chuyển bằng sà lan. Phong thủy hay khen đất có nước "ôm" phía trước, tức nằm ở phía bờ bồi, chỗ dòng sông uốn cong vòng lấy. Đất ở phía bờ lở, chỗ dòng nước đập thẳng vào, thì bị coi là "phản cung". Lời khen chê này có cơ sở rất thực: bờ phía trong khúc sông uốn thường được bồi, bờ phía ngoài thường bị xói. Một bãi chứa vật liệu nặng đặt ở bờ đang bị xói có thể gặp sạt lở, và khi đó chẳng ai bàn chuyện khí nữa.
Bãi trong khu, cụm công nghiệp thì khác: thế đất đã được san phẳng theo quy hoạch, cao độ nền và hệ thống thoát nước do chủ đầu tư hạ tầng làm. Khi đó phần loan đầu còn lại chủ yếu là quan hệ với các lô xung quanh: lô bên cạnh có xưởng cao chắn gió không, đường nội khu dẫn tới cổng thẳng hay vòng, cống chung của khu chảy về phía nào.
Khi xem một bãi, bạn nên hỏi người dân quanh đó vài câu đơn giản: mùa lũ nước lên tới đâu, bờ có lở năm nào không, đường vào có bị ngập không. Ba câu hỏi này đáng giá hơn nhiều lời nhận xét về hình thế trên bản đồ, và chúng chính là phần thực hành của loan đầu.
Thủy pháp cho bãi: nước mưa đi đâu
Nền bãi có độ dốc rõ về một phía. Phong thủy gọi là nước có đường ra. Kỹ thuật gọi là độ dốc thoát nước mặt. Bãi phẳng tuyệt đối sẽ đọng nước thành vũng sau mỗi trận mưa, làm lún nền và rỉ sét hàng kim loại.
Rãnh thoát chạy quanh bãi và có hố ga. Nước được dẫn đi có trật tự, không chảy tràn ra đường hay sang đất hàng xóm. Hố ga giữ lại bùn đất, tránh tắc cống.
Thuỷ khẩu, chỗ nước ra khỏi bãi, đặt gọn và kín. Sách phong thủy coi trọng thuỷ khẩu, chỗ nước rời khu đất. Với bãi, đây là nơi nước mưa có thể mang theo đất cát, dầu mỡ; một số ngành cần xử lý trước khi xả. Đặt thuỷ khẩu ở chỗ dễ kiểm tra và nạo vét.
Không để nước chảy ngược vào kho hay nhà xưởng. Kho cạnh bãi phải có nền cao hơn mặt bãi. Đây là điều kỹ sư sẽ kiểm, và cũng là ý "nước không phạm vào nhà" của quan niệm dân gian.
Bãi vật liệu rời như cát, đá, đất có chỗ chắn. Vách chắn ba mặt giữ vật liệu không trôi theo nước mưa ra cống. Đây là việc giữ của theo nghĩa đen.
Gió, bụi và vùng đệm quanh bãi
Bãi ngoài trời chịu gió trực tiếp. Bảng dưới gợi ý cách nghĩ về gió theo cả hai góc nhìn.
| Vấn đề | Cách nói phong thủy | Hệ quả thực tế | Cách xử lý thường dùng |
|---|---|---|---|
| Gió mùa thổi thẳng vào bãi | Khí bị tán, không tụ | Bụi bay, tấm che bị lật, hàng nhẹ bị cuốn | Hàng cây chắn gió, tường rào đặc ở phía đầu gió |
| Bụi từ bãi bay sang khu dân cư | Bãi "xung" vào nhà người | Mâu thuẫn với hàng xóm, có thể bị phản ánh | Phun ẩm, che bạt, dời bãi vật liệu rời vào sâu bên trong |
| Bãi kề khu văn phòng | Động tĩnh không phân | Ồn, bụi vào văn phòng | Đặt văn phòng ở đầu gió, có vùng cây ngăn |
| Lối xe ra vào cuốn bụi | Đường dẫn khí bị bẩn | Bùn đất kéo ra đường công cộng | Bãi rửa bánh xe, đoạn đường bê tông ở cổng |
Phong thủy và quy định môi trường ở đây đứng chung một phía. Rất nhiều bãi vật liệu bị phản ánh không phải vì hàng hoá mà vì bụi và bùn mang ra đường. Che chắn tốt là cách giữ quan hệ với xung quanh, điều mà quan niệm dân gian vẫn gọi là "hoà khí".
Hàng rào, cổng và cây xanh quanh bãi
Đường biên của bãi vừa là chỗ che chắn, vừa là bộ mặt của cơ sở. Một số điểm nên cân nhắc:
- Tường rào đặc ở phía đầu gió và phía giáp khu dân cư, rào thoáng ở phía cần nhìn ra như cổng, đường.
- Hàng cây trồng phía trong tường rào, chọn loại rễ không phá nền, cành không giòn gãy khi bão, không trồng sát đường dây điện.
- Cổng bãi đủ rộng cho loại xe lớn nhất, lùi vào trong để xe chờ không đỗ trên đường.
- Đèn chiếu sáng ban đêm dọc tường rào và ở cổng, phục vụ bảo vệ và an toàn cho xe ra vào.
- Không chất hàng sát tường rào cao hơn tường, vừa nguy cơ đổ sang đất bên cạnh vừa làm rào chịu lực không tính trước.
- Chốt bảo vệ ở chỗ nhìn được cả cổng và phần lớn mặt bãi.
Theo quan niệm, tường và cây là "sa" bao quanh, giữ cho khí của khu đất không tán. Theo thực tế, chúng chắn gió, chắn bụi, giữ an ninh và làm bãi bớt trơ trọi trong mắt người đi đường.
Chia khu trong một bãi chứa hàng
Một bãi gọn là bãi mà người mới vào nhìn là biết hàng nào ở đâu, xe đi lối nào. Thứ tự gợi ý:
- Xác định cổng và trục đường xe chính trong bãi, đủ rộng cho xe quay đầu.
- Đặt khu cân xe, khu kiểm hàng ngay sau cổng, tránh xe chờ tràn ra đường.
- Chia khu theo loại hàng: hàng nặng gần trục xe, hàng nhẹ và hàng nhỏ ở sâu hơn; vật liệu rời có vách chắn.
- Container xếp chồng theo giới hạn an toàn của nhà sản xuất và của nền bãi, không xếp sát đường dây điện.
- Chừa lối cho xe cứu hoả và lối đi bộ cho người kiểm hàng, không để hàng lấn.
- Đặt khu phế liệu, khu rửa xe ở cuối luồng, gần thuỷ khẩu để dễ xử lý nước bẩn.
- Kẻ vạch, cắm cọc đánh dấu từng khu để giữ trật tự lâu dài.
Bãi chia khu rõ ràng là điều mà người xem phong thủy sẽ gọi là "có trật tự, khí không loạn". Đó cũng là bãi ít tai nạn, ít thất thoát và dễ kiểm kê nhất.
Những quan niệm về kho bãi nên nghe với dè dặt
Trên mạng và trong lời truyền miệng có khá nhiều lời khuyên về bãi chứa hàng nghe rất quả quyết. Một số nên được đặt lại cho đúng mức:
- "Bãi phải vuông vức mới tụ của." Đất vuông dễ chia khu và dễ quay xe, đó là ưu điểm thật. Nhưng bãi méo góc vẫn dùng tốt nếu biết dùng phần góc nhọn làm khu cây xanh hay khu phụ.
- "Không được xếp hàng cao hơn nhà xưởng." Không có quy tắc phổ biến nào như vậy; điều cần theo là giới hạn xếp chồng an toàn của từng loại hàng, sức chịu của nền và khoảng cách tới đường điện.
- "Bãi đối diện nghĩa trang, chùa, nhà thờ là phạm." Đây là quan niệm của một số người, nhiều người khác không coi trọng. Nếu bãi gần những nơi đó, điều nên làm là giữ yên tĩnh, sạch sẽ, không để bụi và xe cộ làm phiền, như với bất kỳ hàng xóm nào.
- "Phải chôn vật trấn ở bốn góc bãi." Đây là tập quán riêng của một số nơi, không phải yêu cầu. Bạn không cần mua vật phẩm đắt tiền vì lời hù doạ rằng bãi sẽ mất hàng nếu không trấn.
- "Nước chảy ra khỏi bãi là của trôi đi." Nước mưa phải được dẫn ra khỏi bãi, đó là yêu cầu thoát nước. Quan niệm thật của phong thủy là thuỷ khẩu nên gọn, kín, không phải giữ nước lại trong bãi.
Khi gặp một lời khuyên kiểu này, bạn có thể tự hỏi: nó có làm bãi an toàn, sạch và gọn hơn không. Nếu có, làm theo không thiệt gì; nếu không, đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Ví dụ giả định: bãi vật liệu ven kênh ở Đồng Tháp
Ví dụ giả định: một hộ kinh doanh vật liệu xây dựng ở Đồng Tháp có bãi cát đá sát một con kênh. Bãi phẳng, không có rãnh thoát, mỗi mùa mưa nước đọng thành vũng, cát trôi ra kênh, xe tải ra vào kéo bùn ra đường. Hàng xóm phàn nàn bụi mùa khô và bùn mùa mưa.
Một người quen am hiểu phong thủy nói bãi "nước không có đường ra, khí xung sang nhà người". Chủ bãi không tin nhiều vào phần khí, nhưng thấy nhận xét trùng với những phiền toái hằng ngày. Họ làm vách chắn ba mặt cho từng đống cát, đá; san nền dốc nhẹ về một rãnh dọc tường, có hố lắng trước khi nước chảy ra kênh; trồng một hàng cây phía giáp nhà dân; đổ bê tông đoạn đường từ cổng ra lộ.
Sau một mùa mưa, cát không còn trôi ra kênh, đường trước bãi sạch hơn, hàng xóm bớt phàn nàn. Với chủ bãi, đó là bớt hao hụt hàng và bớt mâu thuẫn. Với người tin phong thủy, đó là bãi đã có thủy pháp đúng. Cả hai cách nhìn đều dẫn tới cùng những việc cần làm.
Câu hỏi thường gặp
Bãi container có cần xem phong thủy không?
Không bắt buộc. Nếu muốn, phần đáng tham khảo là thế đất, thoát nước và lối xe, vốn trùng với yêu cầu kỹ thuật. Việc xếp container cao bao nhiêu, cách bao xa đường dây điện thì theo quy định an toàn, không theo phong thủy.
Bãi ở phía bờ sông bị nước đập vào có sao không?
Phong thủy coi đó là thế phản cung, không được khen. Thực tế, bờ ngoài khúc sông uốn thường bị xói, có nguy cơ sạt lở với hàng nặng. Hãy hỏi chính quyền địa phương và người dân về lịch sử sạt lở trước khi thuê hay mua.
Có nên trồng cây lớn quanh bãi vật liệu không?
Hàng cây chắn gió, chắn bụi rất có ích. Chọn loại rễ không phá nền, cành dẻo chịu bão, không trồng sát đường dây điện và không để cành vươn ra che tầm nhìn ở cổng. Phong thủy coi hàng cây là "sa" giữ khí.
Bãi xe tải nên bố trí cổng thế nào?
Cổng lùi vào trong để xe chờ không đỗ dưới đường, đủ rộng cho xe quay, có tầm nhìn tốt ra đường. Nếu đường đâm thẳng vào cổng, có thể làm đảo cây hay gờ giảm tốc trong bãi. Đây là quan niệm lộ xung, đồng thời là chuyện an toàn.
Đặt bàn thờ thổ địa ở bãi ngoài trời có được không?
Nhiều bãi có miếu nhỏ hoặc trang thờ ở góc bãi theo tập quán. Nếu đặt, nên có mái che, đế chắc, xa đống vật liệu dễ cháy và xa lối xe. Không đốt vàng mã gần hàng hoá, nhất là ngày gió lớn.
Bãi phế liệu có phải là thứ xấu nhất trong phong thủy không?
Có quan niệm ngại phế liệu vì coi là đồ bỏ, khí suy. Nhưng bãi phế liệu có tổ chức, sạch sẽ, chia khu rõ, thoát nước tốt thì vận hành bình thường. Điều cần chú ý thật là nguy cơ cháy, dầu mỡ rò rỉ và vệ sinh môi trường.