Theo quan niệm phong thủy, văn phòng điều hành của một nhà xưởng nên đặt ở chỗ "ngồi vững, nhìn rõ": gần cổng hoặc mặt tiền, có tường tựa phía sau, nhìn được lối xe vào và khu sản xuất, tránh nằm sâu trong góc khuất hay ngay dưới máy móc rung ồn. Đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người. Lý do thực tế đi kèm khá rõ: người quản lý cần thấy dòng hàng, khách cần tới văn phòng mà không đi xuyên qua khu máy, nhân viên văn phòng cần chỗ yên và sạch.
Với xưởng nhỏ và vừa, văn phòng thường chỉ là vài phòng: phòng chủ xưởng, phòng kế toán, phòng tiếp khách, đôi khi thêm phòng kỹ thuật. Bài này so các phương án đặt văn phòng hay gặp, cách chọn chỗ ngồi cho người điều hành, chuyện văn phòng trên gác lửng, và những điều cần giữ về tiếng ồn, bụi và lối thoát nạn.
Vì sao vị trí văn phòng được coi là "đầu não" của xưởng
Trong phong thủy nhà ở, người ta xem kỹ phòng của chủ nhà vì coi đó là nơi trấn giữ cả ngôi nhà. Áp sang nhà xưởng, văn phòng điều hành đóng chỗ đó: nơi ra quyết định, nơi giữ giấy tờ, tiền và con dấu, nơi tiếp khách hàng. Vì vậy nhiều người xem coi vị trí văn phòng chỉ đứng sau cổng về mức cần chú ý.
Lời khuyên phổ biến gồm ba ý. Một là văn phòng nên ở phía trước, gần cổng, để "đón khí" trước và để người đứng đầu nhìn được ai ra vào. Hai là văn phòng nên có chỗ tựa: tường đặc, khối nhà kho, hay ít nhất một vách chắc phía sau chỗ ngồi chủ. Ba là văn phòng không nên nằm dưới hay sát những thứ được coi là "sát": cầu trục chạy qua đầu, ống khói, bồn hoá chất, máy dập rung mạnh.
Gạt phần quan niệm sang một bên, ba ý này vẫn đứng vững về công năng. Văn phòng gần cổng thì khách không phải đi qua xưởng, giảm nguy hiểm và giảm làm phiền công nhân. Có tường tựa thì cách âm, cách bụi tốt hơn. Tránh xa cầu trục và máy rung là chuyện an toàn và sức khoẻ cho người ngồi tám tiếng mỗi ngày.
So sánh các phương án đặt văn phòng trong nhà xưởng
Bảng dưới gom bốn cách đặt văn phòng hay gặp ở xưởng nhỏ và vừa. Không phương án nào tốt cho mọi trường hợp; chọn theo diện tích, ngành nghề và mức ồn bụi.
| Phương án | Quan niệm phong thủy hay nghe | Ưu điểm công năng | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Khối văn phòng riêng ở mặt tiền | Đón khí ở trước, có minh đường, được đánh giá cao | Yên tĩnh, sạch, khách đến thẳng, dễ cách âm | Tốn đất, cần lối thông sang xưởng có mái che |
| Văn phòng ở đầu hồi trong xưởng | Chấp nhận được nếu nhìn ra cổng và có tường tựa | Gần sản xuất, rẻ, dễ quản lý | Phải ngăn vách cách âm, cửa kín bụi |
| Văn phòng trên gác lửng | Ngồi cao nhìn bao quát, có người khen là thế "trấn" | Tận dụng chiều cao, quan sát cả xưởng | Nóng sát mái, cầu thang an toàn, tải trọng sàn |
| Văn phòng sâu ở cuối xưởng | Bị coi là "ngồi sau lưng", không trấn được cổng | Kín đáo, xa đường | Khách phải đi qua khu máy, xa lối thoát |
Phương án gác lửng rất phổ biến ở xưởng khung thép vì chi phí thấp. Nếu chọn, phần quan trọng nhất không nằm ở phong thủy mà ở kết cấu sàn do kỹ sư tính, cầu thang có lan can, chống nóng mái phía trên và một lối thoát thứ hai nếu diện tích lớn.
Chỗ ngồi của chủ xưởng và người điều hành
Lưng tựa tường đặc, không tựa vào kính trông ra xưởng. Thế tựa sơn là nguyên tắc chung cho mọi bàn làm việc chủ. Tựa vào kính nhìn ra khu máy thì sau lưng luôn có chuyển động, dễ mất tập trung; quay bàn lại để nhìn qua kính thì vừa hợp quan niệm vừa quan sát được.
Nhìn được cửa phòng mà không thẳng hàng với cửa. Đây là vị trí mà nhiều sách gọi là vị trí chỉ huy: thấy người vào, không bị cửa "xung" thẳng. Thực tế, ngồi thẳng cửa thì gió lùa, tiếng ồn tràn vào mỗi lần mở.
Không ngồi dưới dầm lớn hay ống gió chạy ngang đầu. Phong thủy gọi là xà đè. Trong văn phòng xưởng, dầm thép và ống gió thường hạ thấp; ngồi dưới đó gây cảm giác nặng nề, có khi còn nhỏ nước ngưng từ ống lạnh.
Có cửa sổ hoặc tấm kính nhìn được ra sân hay cổng. Đáp ứng ý "nhìn được minh đường" và có ích thật: thấy xe nhập hàng, thấy khách đến, có ánh sáng tự nhiên.
Tách chỗ tiếp khách khỏi chỗ giữ giấy tờ, két. Quan niệm coi chỗ để tiền phải kín đáo. Về quản lý, khách không nên đi ngang qua chỗ giữ hồ sơ, két tiền. Đặt khu tiếp khách gần cửa vào, chỗ làm việc kế toán vào trong.
Tiếng ồn, bụi, mùi: những thứ quyết định văn phòng có ngồi được không
Một văn phòng hợp phong thủy trên giấy mà ồn tới mức phải hét để nói điện thoại thì không ai ngồi được. Trước khi nghĩ tới hướng, hãy kiểm những điểm sau:
- Nguồn ồn lớn nhất của xưởng nằm ở đâu: máy nén khí, máy dập, máy cưa, máy phát điện. Văn phòng nên đặt xa hoặc cách bằng một khối kho, nhà vệ sinh.
- Vách ngăn văn phòng có cách âm không: vách tôn một lớp gần như không chặn được tiếng; vách thạch cao hai lớp có bông khoáng, cửa kín khít thì khác hẳn.
- Hướng gió chủ đạo mang bụi, mùi sơn, mùi keo thổi về đâu. Văn phòng nên ở đầu gió.
- Rung động từ máy truyền qua sàn: văn phòng trên gác lửng sát máy dập sẽ rung theo.
- Hệ thống điều hoà của văn phòng: cục nóng không xả thẳng vào khu làm việc của công nhân.
- Nhà vệ sinh cho văn phòng riêng hay dùng chung với xưởng: nếu chung, lối đi tới đó có phải qua khu máy không.
Những điểm trên trùng với quan niệm "văn phòng là chỗ tĩnh, xưởng là chỗ động, động tĩnh phải phân". Phân rõ động và tĩnh là nguyên lý âm dương được dùng rất thường trong bố trí nhà, và ở nhà xưởng nó có lý do thực tế rõ nhất.
Văn phòng xưởng và lối thoát nạn, an toàn
Một điểm hay bị bỏ qua là văn phòng nằm trong xưởng cũng phải có đường thoát khi xưởng cháy. Văn phòng đặt sâu bên trong, chỉ có một cửa mở ra khu sản xuất, thì khi có khói người trong văn phòng phải đi xuyên qua vùng cháy. Văn phòng gần cổng, có cửa mở thẳng ra sân, giải quyết được việc này một cách tự nhiên, và đây là lý do mạnh để chọn vị trí phía trước, mạnh hơn mọi lý do quan niệm.
Với văn phòng gác lửng, cầu thang là lối thoát duy nhất ở nhiều xưởng. Cầu thang nên rộng đủ cho hai người tránh nhau, có lan can, bậc đều, không đặt ngay chân cầu thang một máy móc hay chồng hàng. Khi gác lửng rộng, nên hỏi đơn vị tư vấn phòng cháy về lối thoát thứ hai.
Văn phòng thường chứa nhiều thiết bị điện: máy tính, máy in, điều hoà, đèn. Tủ điện văn phòng nên tách khỏi tủ điện sản xuất, có aptomat riêng. Nếu trong văn phòng có bàn thờ, hãy giữ khoảng cách với ổ điện, rèm, giấy tờ và không thắp hương khi không có người. Những điều này không có trong sách phong thủy cổ, nhưng một văn phòng an toàn là văn phòng mà ai cũng muốn ngồi.
Ánh sáng, màu và cây xanh trong văn phòng xưởng
Văn phòng xưởng thường bị làm vội: vách tôn, trần thấp, một bóng đèn huỳnh quang và cái máy lạnh cũ. Người theo phong thủy sẽ bảo không gian đó âm khí nặng, thiếu sinh khí. Dịch ra lời thường, đó là phòng tối, bí và buồn, ngồi lâu thì mệt. Sửa chỗ này không cần nhiều tiền: thêm một ô cửa sổ hoặc tấm kính lấy sáng, sơn tường màu sáng ấm, dùng đèn có nhiệt độ màu dễ chịu cho mắt, đặt vài chậu cây chịu bóng.
Về màu, nhiều người xem khuyên văn phòng xưởng dùng tông sáng trung tính làm nền rồi điểm thêm màu theo phương vị hoặc theo ngành nghề nếu muốn. Ví dụ xưởng cơ khí nhiều kim loại thì có người thích điểm màu đất, màu gỗ cho ấm; xưởng gỗ nhiều màu nâu thì thêm chút trắng, xám cho sáng. Đây là quan niệm ngũ hành, mức tin tuỳ mỗi người; điều chắc chắn có ích là màu sáng giúp phòng nhỏ đỡ ngột ngạt và dễ thấy bụi để lau.
Cây xanh trong văn phòng xưởng nên chọn loại chịu được bụi, chịu điều hoà, ít rụng lá, và đặt chỗ không chắn lối đi hay cửa thoát. Lau lá định kỳ, vì lá phủ bụi vừa xấu vừa làm cây yếu. Nếu xưởng có hoá chất bay hơi, đừng trông vào chậu cây để lọc không khí; việc đó thuộc về quạt hút và hệ thống xử lý khí thải.
Ví dụ giả định: dời văn phòng xưởng gỗ từ góc sau ra đầu hồi
Ví dụ giả định: một xưởng gỗ ở Hải Phòng có văn phòng là phòng tôn nhỏ ở góc sau, sát khu máy cưa. Chủ xưởng thấy khách đến phải đi qua bụi gỗ, nhân viên kế toán than ồn, giấy tờ lúc nào cũng bám bụi. Một người quen theo phong thủy nói văn phòng "ngồi sau lưng xưởng, không nhìn thấy cổng", khuyên dời ra trước.
Chủ xưởng làm hai việc. Thứ nhất, dựng một khối văn phòng nhẹ ở đầu hồi phía cổng, vách hai lớp có bông cách âm, cửa sổ nhìn ra sân và một ô kính nhìn vào xưởng. Thứ hai, lấy chỗ văn phòng cũ làm kho phụ kiện, vốn cần gần khu máy. Bàn chủ xưởng kê tựa tường đặc, nhìn chéo ra cửa.
Sau khi dời, khách vào văn phòng không phải đi qua khu máy, kế toán nghe điện thoại được, và quản lý thấy xe nhập gỗ ngay từ cửa sổ. Với người tin phong thủy, văn phòng giờ đã "đón khí ở trước, có tựa ở sau". Với người không tin, đây vẫn là thay đổi đáng làm. Đó là kiểu điều chỉnh mà phong thủy và công năng cùng đồng ý.
Câu hỏi thường gặp
Văn phòng xưởng nên đặt hướng nào?
Hướng văn phòng thường đi theo hướng cổng và hướng xưởng. Nếu còn tự do chọn, nhiều người ưu tiên phía tránh nắng chiều gắt, ở đầu hướng gió để ít bụi, và nhìn được ra cổng. Muốn tham khảo bát trạch thì đó là lớp sau cùng, đây là quan niệm, mức tin tuỳ mỗi người.
Văn phòng trên gác lửng có bị coi là xấu không?
Không có quan niệm phổ biến nào coi là xấu; có người còn khen vì ngồi cao nhìn bao quát. Điều cần lo là sàn chịu tải, cầu thang an toàn, nóng sát mái tôn và rung từ máy móc bên dưới. Khi các điểm đó được xử lý, gác lửng là lựa chọn hợp lý cho xưởng nhỏ.
Phòng giám đốc có nên ở xa khu sản xuất không?
Nên đủ xa để yên tĩnh và sạch, nhưng không xa tới mức không nắm được việc. Một ô kính nhìn vào xưởng, một lối thông có mái che là cách cân bằng. Quan niệm phân động tĩnh cũng khuyên tách mà không cắt rời.
Văn phòng xưởng có cần đặt bàn thờ thần tài không?
Đó là tập quán tuỳ gia chủ, không phải yêu cầu. Nếu đặt, chọn chỗ sạch, cố định, xa ổ điện và giấy tờ dễ cháy, không chắn lối đi. Không cần mua vật phẩm đắt tiền hay tin lời hứa rằng bàn thờ sẽ đem lại đơn hàng.
Xưởng thuê không có văn phòng thì làm thế nào?
Có thể dựng văn phòng tiền chế, container cải tạo hoặc vách ngăn nhẹ ở đầu hồi, miễn được chủ nhà đồng ý và không chắn lối thoát nạn. Ưu tiên chỗ gần cổng, có cửa ra sân và cách âm khỏi khu máy.
Văn phòng xưởng có nên nằm ngay cạnh kho thành phẩm không?
Có thể, nếu kho đó yên tĩnh và khô. Kho làm vùng đệm giữa văn phòng và khu máy còn giúp giảm ồn. Chỉ lưu ý kho chứa hàng dễ cháy thì vách giữa kho và văn phòng phải theo yêu cầu phòng cháy.